BACKGROUND: Fear of negative evaluation (FNE) is widely regarded as a central cognitive component of social anxiety (SA). However, the strength and stability of the association between FNE and SA, as well as potential moderating factors, remain unclear. This study aimed to systematically synthesize existing evidence on the relationship between FNE and SA and to examine potential moderators. METHODS: This systematic review and meta-analysis followed PRISMA 2020 guidelines and was registered in PROSPERO (CRD42024619488). A systematic search of major databases was conducted for studies published between January 2010 and April 2025. Eligible studies examined the association between FNE and SA. Two reviewers independently performed study selection, data extraction, and quality assessment. Random-effects models were used to estimate pooled effect sizes, with heterogeneity assessed using Q and I² statistics. Moderator analyses were conducted to explore sources of variability. RESULTS: A total of 143 studies comprising 146 independent samples (N = 80,285) were included. The pooled correlation between FNE and SA was r = 0.53 (95% CI: 0.50-0.55; I² = 88.62%), indicating a moderate positive association. Significant heterogeneity was observed across studies. Moderator analyses suggested that social anxiety measurement tools and cultural background were associated with variability in effect sizes, with stronger correlations observed in Western samples (r = 0.59) compared to Eastern samples (r = 0.52). In contrast, gender, age, publication year, and FNE measurement tools were not significant moderators. Sensitivity analyses confirmed the robustness of the findings, and no evidence of substantial publication bias was detected. CONCLUSION: This meta-analysis provides robust evidence for a moderate positive association between FNE and SA, suggesting that FNE is an important cognitive component of social anxiety. The strength of this association varies across cultural contexts and measurement approaches, highlighting the importance of contextual and methodological factors in shaping observed effects. However, the substantial heterogeneity and predominance of cross-sectional designs limit causal interpretation. Future longitudinal and cross-cultural studies are needed to clarify the developmental and contextual dynamics of this relationship.
زمینه: ترس از ارزیابی منفی (FNE) به طور گسترده به عنوان یکی از مؤلفه‌های شناختی مرکزی اضطراب اجتماعی (SA) شناخته می‌شود. با این حال، قدرت و پایداری ارتباط بین FNE و SA و همچنین عوامل تعدیل‌کننده احتمالی آن همچنان نامشخص است. هدف این مطالعه، ترکیب نظام‌مند شواهد موجود درباره رابطه بین FNE و SA و بررسی تعدیل‌کننده‌های احتمالی بود. روش‌ها: این مرور نظام‌مند و فراتحلیل بر اساس دستورالعمل‌های PRISMA 2020 انجام شد و در PROSPERO (CRD42024619488) ثبت گردید. جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های داده اصلی برای مطالعات منتشر شده بین ژانویه 2010 تا آوریل 2025 انجام شد. مطالعات واجد شرایط، ارتباط بین FNE و SA را بررسی کرده بودند. دو ارزیاب به طور مستقل انتخاب مطالعات، استخراج داده‌ها و ارزیابی کیفیت را انجام دادند. برای برآورد اندازه اثر تجمیعی از مدل‌های اثرات تصادفی استفاده شد و ناهمگنی با استفاده از آمار Q و I² ارزیابی گردید. تحلیل‌های تعدیل‌گر برای بررسی منابع تغییرپذیری انجام شد. نتایج: در مجموع 143 مطالعه شامل 146 نمونه مستقل (N = 80,285) وارد شدند. همبستگی تجمیعی بین FNE و SA برابر با r = 0.53 (95% CI: 0.50-0.55؛ I² = 88.62%) بود که نشان‌دهنده ارتباط مثبت متوسط است. ناهمگنی معناداری بین مطالعات مشاهده شد. تحلیل‌های تعدیل‌گر نشان داد که ابزارهای سنجش اضطراب اجتماعی و زمینه فرهنگی با تغییرپذیری اندازه اثر مرتبط بودند، به طوری که همبستگی قوی‌تری در نمونه‌های غربی (r = 0.59) نسبت به نمونه‌های شرقی (r = 0.52) مشاهده شد. در مقابل، جنسیت، سن، سال انتشار و ابزارهای سنجش FNE تعدیل‌گر معنادار نبودند. تحلیل‌های حساسیت، استحکام یافته‌ها را تأیید کرد و شواهدی از سوگیری انتشار قابل توجه مشاهده نشد. نتیجه‌گیری: این فراتحلیل شواهد قوی برای ارتباط مثبت متوسط بین FNE و SA ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد FNE یک مؤلفه شناختی مهم اضطراب اجتماعی است. قدرت این ارتباط در زمینه‌های فرهنگی و رویکردهای سنجش متفاوت است و اهمیت عوامل زمینه‌ای و روش‌شناختی را در شکل‌گیری آثار مشاهده‌شده برجسته می‌کند. با این حال، ناهمگنی قابل توجه و غالب بودن طرح‌های مقطعی، تفسیر علی را محدود می‌کند. مطالعات طولی و بین‌فرهنگی آینده برای روشن شدن پویایی‌های رشدی و زمینه‌ای این رابطه مورد نیاز است.
The 6 February 2023 Kahramanmaraş earthquakes caused widespread devastation across 11 provinces in southeastern Türkiye, resulting in profound psychosocial consequences for children, including increased emotional avoidance and difficulties in self-expression. This study aimed to examine changes in psychological flexibility and language-related outcomes (listening, speaking, reading comprehension, and writing) associated with participation in a bibliotherapy-based intervention among children affected by the earthquakes. The study employed a quasi-experimental pretest–posttest control group design. Participants were middle school students residing in the earthquake-affected region. The experimental group participated in a 12-week multicomponent ACT-based bibliotherapy program, whereas the control group continued with the regular educational curriculum. The intervention was structured around Russ Harris’s The Reality Slap and incorporated guided reading, metaphor-based activities, mindfulness practices, reflective writing, and group discussions. Each session involved structured reading of designated chapters and page ranges aligned with the thematic focus and targeted ACT processes. Psychological flexibility and four language-related outcomes-listening, speaking, reading comprehension, and writing-were assessed at pretest and posttest. Significant differential changes were observed for psychological flexibility and reading comprehension. For listening, the primary Time × Group interaction reached the conventional 0.05 significance level but did not remain statistically significant after Bonferroni correction, whereas the baseline-adjusted ANCOVA showed a statistically significant between-group difference ( p = 0.008). Thus, the findings for listening were not consistent across analytical approaches and were interpreted cautiously. The Time × Group interactions for speaking and writing were not statistically significant. The findings suggest that participation in the multicomponent ACT-based bibliotherapy program was associated with improvements in psychological flexibility and reading comprehension among earthquake-affected adolescents. Evidence for listening skills was less consistent across analytical approaches and should therefore be interpreted cautiously. Given the quasi-experimental design, nonrandom allocation, and absence of an attention-matched active control condition, these findings should not be interpreted as definitive causal effects attributable exclusively to bibliotherapy.
زلزله‌های ۶ فوریه ۲۰۲۳ قهرمان‌مرعش موجب ویرانی گسترده در ۱۱ استان جنوب‌شرقی ترکیه شد و پیامدهای روانی-اجتماعی عمیقی برای کودکان به همراه داشت، از جمله افزایش اجتناب هیجانی و دشواری در ابراز خود. هدف این پژوهش بررسی تغییرات در انعطاف‌پذیری روان‌شناختی و پیامدهای مرتبط با زبان (شنیدن، صحبت کردن، درک مطلب و نوشتن) در پی شرکت در یک مداخله مبتنی بر کتاب‌درمانی در میان کودکان آسیب‌دیده از زلزله بود. این مطالعه با طرح شبه‌آزمایشی پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شد. شرکت‌کنندگان دانش‌آموزان مقطع متوسطه ساکن منطقه آسیب‌دیده از زلزله بودند. گروه آزمایش در یک برنامه کتاب‌درمانی چندمولفه‌ای مبتنی بر ACT به مدت ۱۲ هفته شرکت کردند، در حالی که گروه کنترل به برنامه آموزشی عادی خود ادامه دادند. مداخله بر اساس کتاب The Reality Slap اثر Russ Harris ساختاربندی شد و شامل مطالعه هدایت‌شده، فعالیت‌های مبتنی بر استعاره، تمرین‌های ذهن‌آگاهی، نوشتن تأملی و بحث‌های گروهی بود. هر جلسه شامل مطالعه ساختاریافته فصل‌ها و صفحات تعیین‌شده متناسب با محور موضوعی و فرایندهای هدف ACT بود. انعطاف‌پذیری روان‌شناختی و چهار پیامد مرتبط با زبان—شنیدن، صحبت کردن، درک مطلب و نوشتن—در پیش‌آزمون و پس‌آزمون ارزیابی شدند. تغییرات افتراقی معناداری برای انعطاف‌پذیری روان‌شناختی و درک مطلب مشاهده شد. برای شنیدن، تعامل اصلی زمان × گروه به سطح معناداری متعارف ۰٫۰۵ رسید اما پس از اصلاح بونفرونی از نظر آماری معنادار باقی نماند، در حالی که ANCOVA با تعدیل خط پایه تفاوت معنادار بین‌گروهی را نشان داد (p = 0.008). بنابراین، یافته‌های مربوط به شنیدن در رویکردهای تحلیلی مختلف یکسان نبود و با احتیاط تفسیر شد. تعاملات زمان × گروه برای صحبت کردن و نوشتن از نظر آماری معنادار نبودند. یافته‌ها نشان می‌دهد که شرکت در برنامه کتاب‌درمانی چندمولفه‌ای مبتنی بر ACT با بهبود انعطاف‌پذیری روان‌شناختی و درک مطلب در نوجوانان آسیب‌دیده از زلزله همراه بود. شواهد مربوط به مهارت شنیدن در رویکردهای تحلیلی مختلف کمتر سازگار بود و بنابراین باید با احتیاط تفسیر شود. با توجه به طرح شبه‌آزمایشی، تخصیص غیرتصادفی و فقدان گروه کنترل فعال همسان از نظر توجه، این یافته‌ها نباید به عنوان اثرات علّی قطعی منحصراً منتسب به کتاب‌درمانی تفسیر شوند.
