Frontiers in Nutrition

Orthorexia has recently gained attention as a two-dimensional construct centered on a shared health orientation. Recent conceptual developments distinguish healthy orthorexia (HeOr), defined as a non-pathological interest in healthy eating, from orthorexia nervosa (OrNe), characterized by rigid and compulsive food control accompanied by psychological and social impairment. This cross-sectional study investigated the associations of HeOr and OrNe with sociodemographic variables, dietary behaviors, and obesogenic environmental factors, and aimed to identify shared and distinct determinants of these tendencies with 1,015 adults aged 18–65 years. Orthorexia tendencies were assessed using the Teruel Orthorexia Scale. Additional measures included the Sustainable and Healthy Eating Behaviors Scale, Short Screening Questionnaire of Highly Processed Food Consumption, Adult Food Security Survey Module, Food Label Reading Attitude Scale, Food Choice Questionnaire, and the Obesogenic Environment Assessment Scale. In the adjusted regression models, HeOr was positively associated with sustainable and healthy eating behaviors ( β = 0.26), AFSS food-insecurity severity score ( β = 0.11), food label reading attitudes ( β = 0.07), health-related food choice motives ( β = 0.09), natural-ingredient preference ( β = 0.14), weight-control motives ( β = 0.15), ethical food choice motives ( β = 0.10), and obesogenic social determinants and effects ( β = 0.09). Conversely, affordability-related motives ( β = −0.08), emotional appeal ( β = −0.15), familiarity ( β = −0.10), and obesogenic cultural determinants/access to experts ( β = −0.12) were negatively associated with HeOr. For OrNe, positive associations were observed with sustainable and healthy eating behaviors ( β = 0.13), AFSS food-insecurity severity score ( β = 0.17), mood-related food choice motives ( β = 0.13), weight-control motives ( β = 0.26), familiarity ( β = 0.09), ethical food choice motives ( β = 0.18), and obesogenic social determinants and effects ( β = 0.30), whereas health-related food choice motives ( β = −0.12), affordability-related motives ( β = −0.08), and emotional appeal ( β = −0.24) showed negative associations. These findings suggest that orthorectic tendencies are associated with individual health motivations as well as broader behavioral and environmental contexts; however, because of the cross-sectional design, these associations should be interpreted as correlational and hypothesis-generating rather than causal.

اورتورکسیا اخیراً به عنوان یک سازه دو‌بعدی که بر محور جهت‌گیری سلامت مشترک است، مورد توجه قرار گرفته است. پیشرفت‌های مفهومی اخیر، اورتورکسیا سالم (HeOr) را به عنوان علاقه غیرآسیب‌شناختی به تغذیه سالم از اورتورکسیا نروزا (OrNe) که با کنترل سخت‌گیرانه و اجباری غذا همراه با اختلالات روانی و اجتماعی مشخص می‌شود، متمایز می‌کند. این مطالعه مقطعی به بررسی ارتباط اورتورکسیا سالم و اورتورکسیا نروزا با متغیرهای جمعیت‌شناختی، رفتارهای تغذیه‌ای و عوامل محیطی چاقی‌زا پرداخت و هدف آن شناسایی عوامل مشترک و متمایزکننده این گرایش‌ها در میان ۱۰۱۵ بزرگسال ۱۸ تا ۶۵ سال بود. گرایش‌های اورتورکسیا با استفاده از مقیاس اورتورکسیا تروئل ارزیابی شد. سایر ابزارهای مورد استفاده شامل مقیاس رفتارهای تغذیه‌ای سالم و پایدار، پرسشنامه کوتاه غربالگری مصرف غذای فراوری‌شده، ماژول پیمایش امنیت غذایی بزرگسالان (AFSS)، مقیاس نگرش به خواندن برچسب مواد غذایی، پرسشنامه انتخاب غذا و مقیاس ارزیابی محیط چاقی‌زا بودند. در مدل‌های رگرسیون تعدیل‌شده، اورتورکسیا سالم با رفتارهای تغذیه‌ای سالم و پایدار (β = ۰٫۲۶)، نمره شدت ناامنی غذایی AFSS (β = ۰٫۱۱)، نگرش به خواندن برچسب مواد غذایی (β = ۰٫۰۷)، انگیزه‌های انتخاب غذای مرتبط با سلامت (β = ۰٫۰۹)، ترجیح مواد اولیه طبیعی (β = ۰٫۱۴)، انگیزه‌های کنترل وزن (β = ۰٫۱۵)، انگیزه‌های انتخاب غذای اخلاقی (β = ۰٫۱۰) و تعیین‌کننده‌ها و پیامدهای اجتماعی محیط چاقی‌زا (β = ۰٫۰۹) ارتباط مثبت داشت. در مقابل، انگیزه‌های مرتبط با مقرون‌به‌صرفه بودن (β = −۰٫۰۸)، جذابیت هیجانی (β = −۰٫۱۵)، آشنایی (β = −۰٫۱۰) و تعیین‌کننده‌های فرهنگی محیط چاقی‌زا/دسترسی به متخصصان (β = −۰٫۱۲) با اورتورکسیا سالم ارتباط منفی داشتند. برای اورتورکسیا نروزا، ارتباط مثبت با رفتارهای تغذیه‌ای سالم و پایدار (β = ۰٫۱۳)، نمره شدت ناامنی غذایی AFSS (β = ۰٫۱۷)، انگیزه‌های انتخاب غذای مرتبط با خلق‌وخو (β = ۰٫۱۳)، انگیزه‌های کنترل وزن (β = ۰٫۲۶)، آشنایی (β = ۰٫۰۹)، انگیزه‌های انتخاب غذای اخلاقی (β = ۰٫۱۸) و تعیین‌کننده‌ها و پیامدهای اجتماعی محیط چاقی‌زا (β = ۰٫۳۰) مشاهده شد، در حالی که انگیزه‌های انتخاب غذای مرتبط با سلامت (β = −۰٫۱۲)، انگیزه‌های مرتبط با مقرون‌به‌صرفه بودن (β = −۰٫۰۸) و جذابیت هیجانی (β = −۰٫۲۴) ارتباط منفی نشان دادند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که گرایش‌های اورتورتیک با انگیزه‌های فردی سلامت و همچنین زمینه‌های رفتاری و محیطی گسترده‌تر مرتبط است؛ با این حال، به دلیل طراحی مقطعی، این ارتباطات باید به صورت همبستگی و فرضیه‌ساز تفسیر شود و نه علّی.

Introduction An unhealthy diet is a major modifiable risk factor for non-communicable diseases. Higher levels of food literacy facilitate the adoption of healthy dietary behaviours; therefore, the development and validation of assessment tools are crucial for public health and clinical practice. However, existing assessment tools are fragmented, and there is a lack of systematic analysis regarding dimensional evolution, cross-cultural adaptation, and practical implementation pathways. Materials and methods This scoping review employed the Arksey and O’Malley framework along with PRISMA-ScR guidelines. Seven databases (PubMed, Web of Science, Embase, Wanfang, SinoMed, CNKI, and VIP) were searched for studies published between January 1, 2015, and November 16, 2025. Using descriptive content analysis, we synthesized evidence regarding how these tools have evolved, how they are adapted across cultures, and how they may be applied in practice. Result A total of 28 studies involving 21 assessment tools were included; 13 were newly developed tools, and eight were culturally adapted or validated tools. The analysis identified three major findings: (1) Food literacy assessment tools commonly incorporated four core domains: skills, knowledge, behaviours, and attitudes, with some instruments extending beyond individual competencies toward broader social, environmental, and food-system-related dimensions; (2) Cultural adaptation strategies were descriptively summarized into three categories: language and semantic adaptation, structural and measurement adaptation, and conceptual and value embedding, while deeper integration of culturally embedded meanings remained limited; (3) Most tools had limited evidence regarding implementation in real-world community or clinical settings, particularly concerning the linkage between assessment results and subsequent interventions or nursing practice. Conclusion Food literacy assessment tools have continued to expand in dimensional scope and cultural adaptation approaches. However, many tools remain focused on measuring static individual competencies and provide limited insight into how food-related capabilities are applied within real-life contexts. Future research should prioritize contextualized assessment approaches, implementation studies in community and clinical settings, and evaluation of the relationships between assessment results and health outcomes. Strengthening collaboration among nurses and other healthcare professionals may facilitate the translation of food literacy assessment into individualized and context-sensitive interventions. Systematic review registration OSF, registration DOI: 10.17605/OSF.IO/3T6M5

مقدمه: رژیم غذایی ناسالم یکی از عوامل خطر قابل تعدیل عمده برای بیماری‌های غیرواگیر است. سطوح بالاتر سواد غذایی، اتخاذ رفتارهای غذایی سالم را تسهیل می‌کند؛ بنابراین، توسعه و اعتبارسنجی ابزارهای ارزیابی برای سلامت عمومی و عمل بالینی حیاتی است. با این حال، ابزارهای ارزیابی موجود پراکنده بوده و تحلیل نظام‌مندی در خصوص تحول ابعادی، انطباق بین‌فرهنگی و مسیرهای اجرای عملی وجود ندارد. مواد و روش‌ها: این مرور محدوده‌ای با استفاده از چارچوب Arksey و O’Malley و همچنین دستورالعمل‌های PRISMA-ScR انجام شد. هفت پایگاه داده (PubMed، Web of Science، Embase، Wanfang، SinoMed، CNKI و VIP) برای مطالعات منتشرشده بین ۱ ژانویه ۲۰۱۵ تا ۱۶ نوامبر ۲۰۲۵ جست‌وجو شدند. با استفاده از تحلیل محتوای توصیفی، شواهد مربوط به نحوه تحول این ابزارها، نحوه انطباق آن‌ها در فرهنگ‌های مختلف و نحوه کاربرد آن‌ها در عمل، ترکیب شد. یافته‌ها: در مجموع ۲۸ مطالعه شامل ۲۱ ابزار ارزیابی وارد شدند؛ ۱۳ ابزار جدید توسعه یافته و هشت ابزار انطباق‌یافته یا اعتبارسنجی‌شده فرهنگی بودند. تحلیل سه یافته اصلی را شناسایی کرد: (۱) ابزارهای ارزیابی سواد غذایی معمولاً چهار حوزه اصلی شامل مهارت‌ها، دانش، رفتارها و نگرش‌ها را دربر می‌گیرند و برخی ابزارها فراتر از شایستگی‌های فردی به ابعاد گسترده‌تر اجتماعی، محیطی و مرتبط با نظام غذایی گسترش یافته‌اند؛ (۲) راهبردهای انطباق فرهنگی به طور توصیفی در سه دسته خلاصه شدند: انطباق زبانی و معنایی، انطباق ساختاری و سنجشی، و تعبیه مفهومی و ارزشی، در حالی که ادغام عمیق‌تر معانی فرهنگی همچنان محدود باقی مانده است؛ (۳) اکثر ابزارها شواهد محدودی در خصوص اجرای عملی در محیط‌های واقعی جامعه یا بالینی داشتند، به ویژه در ارتباط با پیوند نتایج ارزیابی با مداخلات بعدی یا عمل پرستاری. نتیجه‌گیری: ابزارهای ارزیابی سواد غذایی به گسترش دامنه ابعادی و رویکردهای انطباق فرهنگی ادامه داده‌اند. با این حال، بسیاری از ابزارها همچنان بر سنجش شایستگی‌های فردی ایستا متمرکز بوده و بینش محدودی در خصوص نحوه به‌کارگیری قابلیت‌های مرتبط با غذا در زمینه‌های واقعی ارائه می‌دهند. پژوهش‌های آتی باید رویکردهای ارزیابی زمینه‌مند، مطالعات اجرا در محیط‌های جامعه و بالینی و ارزیابی روابط بین نتایج ارزیابی و پیامدهای سلامت را در اولویت قرار دهند. تقویت همکاری میان پرستاران و سایر متخصصان سلامت می‌تواند ترجمه ارزیابی سواد غذایی به مداخلات فردمحور و حساس به زمینه را تسهیل کند. ثبت مرور نظام‌مند: OSF، شناسه ثبت: 10.17605/OSF.IO/3T6M5