GPH-International Journal of Social Science and Humanities Research

Abstract This study examined the relationship between early learners’ cognitive flexibility and the effectiveness of child-centred pedagogies in early childhood classrooms. It had three objectives: to explore how cognitive flexibility relates to learner engagement and participation; to examine its relationship with independent learning and autonomy; and to assess its connection with critical thinking and creativity. The study used a descriptive survey design, supported by a correlational approach. Data were collected through teacher questionnaires, classroom observation checklists, and semi-structured interviews. Of the 40 teacher questionnaires distributed, 36 were returned, representing a 90% response rate. Descriptive statistics were used to summarize questionnaire responses, while observations and interviews provided qualitative evidence about classroom behaviours and teachers’ perceptions. Correlation coefficients were calculated to examine associations between cognitive flexibility and selected indicators of child-centred learning. The results showed positive relationships between cognitive flexibility and learner engagement (r =. .78), independent learning (r =. .74), and critical thinking (r =. .81). Observations and interviews also indicated that learners who adapted more readily to changing activities tended to participate actively, attempt tasks more independently, and generate alternative ideas during play, inquiry, and problem-solving activities. The findings suggest that cognitive flexibility is an important learner characteristic in child-centred classrooms, and that these environments can offer children opportunities to practise adaptive thinking. The study recommends deliberately incorporating flexible, play-based, inquiry-oriented, collaborative, and problem-solving activities, alongside appropriate scaffolding for learners who have difficulty with transitions. These findings should be interpreted as evidence of association rather than causal effects. Keywords: Cognitive flexibility, early learners, child-centred pedagogy, learner engagement, independent learning, autonomy, critical thinking, creativity.

چکیده پژوهش حاضر به بررسی رابطه بین انعطاف‌پذیری شناختی یادگیرندگان ابتدایی و اثربخشی رویکردهای آموزشی کودک‌محور در کلاس‌های آموزش کودکان پرداخت. این پژوهش سه هدف داشت: بررسی چگونگی ارتباط انعطاف‌پذیری شناختی با مشارکت و درگیری یادگیرنده؛ بررسی رابطه آن با یادگیری مستقل و خودمختاری؛ و ارزیابی ارتباط آن با تفکر انتقادی و خلاقیت. این مطالعه از طرح پژوهش توصیفی-پیمایشی با رویکرد همبستگی بهره گرفت. داده‌ها از طریق پرسشنامه معلمان، چک‌لیست‌های مشاهده کلاس و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد. از میان ۴۰ پرسشنامه توزیع‌شده بین معلمان، ۳۶ پرسشنامه بازگردانده شد که معادل ۹۰٪ نرخ پاسخ‌دهی بود. برای خلاصه‌سازی پاسخ‌های پرسشنامه از آمار توصیفی استفاده شد و مشاهدات و مصاحبه‌ها شواهد کیفی درباره رفتارهای کلاسی و ادراکات معلمان فراهم کردند. برای بررسی ارتباط بین انعطاف‌پذیری شناختی و شاخص‌های منتخب یادگیری کودک‌محور، ضرایب همبستگی محاسبه شد. نتایج نشان داد که بین انعطاف‌پذیری شناختی و مشارکت یادگیرنده (r = .78)، یادگیری مستقل (r = .74) و تفکر انتقادی (r = .81) روابط مثبت وجود دارد. مشاهدات و مصاحبه‌ها نیز نشان دادند که یادگیرندگانی که سریع‌تر با فعالیت‌های متغیر سازگار می‌شوند، تمایل بیشتری به مشارکت فعال، تلاش مستقل در انجام تکالیف و تولید ایده‌های جایگزین در جریان بازی، پژوهش و فعالیت‌های حل مسئله دارند. یافته‌ها حاکی از آن است که انعطاف‌پذیری شناختی یکی از ویژگی‌های مهم یادگیرنده در کلاس‌های کودک‌محور است و این محیط‌ها می‌توانند فرصت‌هایی برای تمرین تفکر تطبیقی در اختیار کودکان قرار دهند. پژوهش توصیه می‌کند که فعالیت‌های انعطاف‌پذیر، مبتنی بر بازی، پژوهش‌محور، مشارکتی و حل مسئله به طور هدفمند، همراه با حمایت مناسب برای یادگیرندگانی که در انتقال بین فعالیت‌ها مشکل دارند، در برنامه درسی گنجانده شود. این یافته‌ها باید به عنوان شواهدی از وجود ارتباط و نه اثرات علی تفسیر شوند.