Idarah Tarbawiyah Journal of Management in Islamic Education

The purpose of this research is to discuss the use of various learning strategies to enhance students reading literacy skills in Islamic Religious Education (PAI) at SDN 12 Talang Kelapa. A case study design and a qualitative methodology were employed. Data were collected through interviews, observations, and document reviews with the principal, PAI teacher, and fourth grade students. The findings show that in the preparation phase, teachers determine their students’ learning needs, develop individual lesson plans and create a supportive learning environment. In implementation teachers employ process differentiation through a variety of teaching approaches and environmental changes. In the evaluation stage, formative and summative tests are adjusted according to the level of student proficiency. The reading literacy of the students is still in an acceptable level with an average score of 2.7 from 5 although the teachers excellent in the implementation of differentiated learning (100% of indicators met). Half the pupils have reading comprehension difficulties, the other half reading delays. Besides the quality of instruction, internal student factors such as motivation, reading habits at home and parental engagement are found to have a major impact on the success of differentiated learning in this study. Abstrak Penelitian ini bertujuan untuk membahas penggunaan berbagai strategi pembelajaran berdiferensiasi guna meningkatkan keterampilan literasi membaca siswa dalam mata pelajaran Pendidikan Agama Islam (PAI) di SDN 12 Talang Kelapa. Menggunakan metodologi kualitatif dengan desain studi kasus. Data dikumpulkan melalui wawancara, observasi, dan tinjauan dokumen dengan kepala sekolah, guru PAI, dan siswa kelas empat. Temuan menunjukkan bahwa pada fase persiapan, guru menentukan kebutuhan belajar siswa, mengembangkan rencana pelajaran individu, dan menciptakan lingkungan belajar yang mendukung. Dalam tahap implementasi, guru menerapkan diferensiasi proses melalui berbagai pendekatan pengajaran dan perubahan lingkungan. Pada tahap evaluasi, tes formatif dan sumatif disesuaikan dengan tingkat kemahiran siswa. Literasi membaca siswa masih dalm tingkat rata-rata yakni dengan skor 2.7 dari 5 meski guru sudah sangat baik melaksanakan pembelajaran yang berbeda (100% indikator terpenuhi). Setengah dari siswa mengalami kesulitan dalam pemahaman bahan bacaan, setengah lainnya mengalami keterlambatan membaca. Selain kualitas pengajar, faktor internal siswa seperti motivasi, kebiasaan membaca dirumah, dan keterlibatan orang tua memiliki dampak besar terhadap keberhasilan pembelajaran berdiferensiasi.

هدف این پژوهش، بررسی به‌کارگیری راهبردهای متنوع یادگیری به‌منظور ارتقای مهارت‌های سواد خواندن دانش‌آموزان در درس آموزش دینی اسلامی (PAI) در دبستان SDN 12 Talang Kelapa است. این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از طرح مطالعه موردی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه، مشاهده و بررسی اسناد با مدیر مدرسه، معلم PAI و دانش‌آموزان پایه چهارم گردآوری شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که در مرحله آمادگی، معلمان نیازهای یادگیری دانش‌آموزان را تعیین کرده، طرح درس‌های فردی تدوین می‌کنند و محیط یادگیری حمایتی ایجاد می‌نمایند. در مرحله اجرا، معلمان از طریق رویکردهای متنوع تدریس و تغییرات محیطی، فرایند یادگیری را به صورت تفکیکی پیاده‌سازی می‌کنند. در مرحله ارزیابی، آزمون‌های تکوینی و پایانی متناسب با سطح مهارت دانش‌آموزان تنظیم می‌شود. سواد خواندن دانش‌آموزان همچنان در سطح قابل قبول قرار دارد و میانگین نمره ۲.۷ از ۵ را کسب کرده‌اند، هرچند معلمان در اجرای یادگیری تفکیکی عملکرد بسیار مطلوبی داشته‌اند (۱۰۰٪ شاخص‌ها رعایت شده است). نیمی از دانش‌آموزان با دشواری درک مطلب مواجه‌اند و نیمی دیگر تأخیر در خواندن دارند. افزون بر کیفیت تدریس، عوامل درونی دانش‌آموزان مانند انگیزه، عادات مطالعه در منزل و مشارکت والدین، تأثیر عمده‌ای بر موفقیت یادگیری تفکیکی در این پژوهش داشته‌اند.

This study is motivated by the suboptimal learning outcomes in Fiqh due to the implementation of learning approaches that remain predominantly teacher-centered and have not fully utilized educational technology. The Joyful Learning strategy assisted by Smartboard media is proposed as an alternative approach to create an active, enjoyable, and engaging learning environment that enhances students’ learning experiences. This study aims to examine the differences in Fiqh learning outcomes between students taught using the Joyful Learning strategy assisted by Smartboard media and those taught through conventional instruction, to analyze differences in learning outcomes based on students’ learning motivation levels, and to investigate the interaction between learning strategies and learning motivation on students’ Fiqh achievement. This research employed a quantitative approach using a quasi-experimental method with a 2×2 factorial design. The sample consisted of 56 fifth-grade students at MIN Kota Bukittinggi, divided into an experimental class and a control class. Data were collected through learning motivation questionnaires and Fiqh achievement tests. The data were analyzed using the Independent Samples t-Test and Two-Way ANOVA at a significance level of 0.05. The findings indicate a significant difference in learning outcomes between students who received the Joyful Learning strategy assisted by Smartboard media and those who received conventional instruction, with students in the experimental class achieving higher learning outcomes than those in the control class. Significant differences were also found among students with high learning motivation, whereas no significant differences were identified among students with low learning motivation. Furthermore, there was no significant interaction between learning strategy and learning motivation on students’ Fiqh learning outcomes. Therefore, the Joyful Learning strategy assisted by Smartboard media is effective in improving students’ Fiqh learning outcomes regardless of their level of learning motivation. This study highlights the importance of pedagogically appropriate technology integration to create interactive, meaningful, and learner-centered educational experiences. Abstrak Penelitian ini dilatarbelakangi oleh belum optimalnya hasil belajar Fikih akibat penerapan pembelajaran yang masih cenderung berpusat pada guru dan belum maksimal memanfaatkan teknologi pembelajaran. Strategi Joyful Learning berbantuan media Smartboard menjadi salah satu alternatif untuk menciptakan pembelajaran yang aktif, menyenangkan, dan meningkatkan keterlibatan siswa. Penelitian ini bertujuan untuk mengetahui perbedaan hasil belajar Fikih antara siswa yang menggunakan strategi Joyful Learning berbantuan Smartboard dan pembelajaran konvensional, perbedaan hasil belajar berdasarkan tingkat motivasi belajar, serta interaksi antara strategi pembelajaran dan motivasi belajar terhadap hasil belajar siswa. Penelitian ini menggunakan pendekatan kuantitatif dengan metode quasi experiment dan desain faktorial 2×2. Sampel penelitian berjumlah 56 siswa kelas V MIN Kota Bukittinggi yang terbagi menjadi kelas eksperimen dan kelas kontrol. Data dikumpulkan melalui angket motivasi belajar dan tes hasil belajar Fikih. Analisis data dilakukan menggunakan uji Independent Sample t-Test dan Two Way ANOVA dengan taraf signifikansi 0,05. Hasil penelitian menunjukkan bahwa terdapat perbedaan signifikan hasil belajar antara siswa yang mengikuti strategi Joyful Learning berbantuan Smartboard dan pembelajaran konvensional, dengan hasil belajar kelas eksperimen lebih tinggi dibandingkan kelas kontrol. Pada kelompok siswa dengan motivasi belajar tinggi ditemukan perbedaan hasil belajar yang signifikan, sedangkan pada kelompok motivasi belajar rendah tidak terdapat perbedaan yang signifikan. Selain itu, tidak ditemukan interaksi antara strategi pembelajaran dan motivasi belajar terhadap hasil belajar Fikih. Dengan demikian, strategi Joyful Learning berbantuan Smartboard efektif meningkatkan hasil belajar Fikih siswa tanpa dipengaruhi tingkat motivasi belajar. Penelitian ini menegaskan pentingnya pemanfaatan teknologi pembelajaran secara tepat untuk menciptakan proses belajar yang interaktif dan bermakna.

این پژوهش با انگیزه بهبود نتایج یادگیری درس فقه انجام شده است، چرا که نتایج فعلی به دلیل اجرای رویکردهای آموزشی عمدتاً معلم‌محور و عدم بهره‌گیری کامل از فناوری آموزشی، بهینه نیستند. راهبرد یادگیری شاد با کمک رسانه اسمارت‌بورد به عنوان رویکردی جایگزین پیشنهاد می‌شود تا محیطی فعال، لذت‌بخش و جذاب برای یادگیری ایجاد کند و تجربه یادگیری دانش‌آموزان را ارتقا بخشد. هدف این پژوهش بررسی تفاوت نتایج یادگیری فقه میان دانش‌آموزانی است که با راهبرد یادگیری شاد با کمک اسمارت‌بورد آموزش دیده‌اند و آن‌هایی که با روش‌های سنتی آموزش دیده‌اند؛ همچنین تحلیل تفاوت نتایج یادگیری بر اساس سطوح انگیزه یادگیری دانش‌آموزان و بررسی تعامل بین راهبرد یادگیری و انگیزه یادگیری بر پیشرفت فقه دانش‌آموزان. این پژوهش با رویکرد کمی و روش شبه‌آزمایشی با طرح عاملی ۲×۲ انجام شده است. نمونه پژوهش شامل ۵۶ دانش‌آموز پایه پنجم دبستان MIN شهر بوکیت‌تینگی بود که به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه انگیزه یادگیری و آزمون پیشرفت فقه گردآوری شد. داده‌ها با استفاده از آزمون t مستقل و تحلیل واریانس دوطرفه (Two-Way ANOVA) در سطح معناداری ۰٫۰۵ تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که بین نتایج یادگیری دانش‌آموزانی که راهبرد یادگیری شاد با کمک اسمارت‌بورد را دریافت کردند و آن‌هایی که آموزش سنتی داشتند، تفاوت معناداری وجود دارد و نتایج یادگیری گروه آزمایش بالاتر از گروه کنترل بود. همچنین، در میان دانش‌آموزان با انگیزه یادگیری بالا تفاوت معناداری مشاهده شد، در حالی که در میان دانش‌آموزان با انگیزه یادگیری پایین تفاوت معناداری وجود نداشت. افزون بر این، تعامل معناداری بین راهبرد یادگیری و انگیزه یادگیری بر نتایج یادگیری فقه مشاهده نشد. بنابراین، راهبرد یادگیری شاد با کمک اسمارت‌بورد بدون توجه به سطح انگیزه یادگیری، در بهبود نتایج یادگیری فقه دانش‌آموزان مؤثر است. این پژوهش بر اهمیت ادغام مناسب فناوری آموزشی برای ایجاد تجربه‌های آموزشی تعاملی، معنادار و یادگیرنده‌محور تأکید می‌کند.

This study aims to analyze the strategies of Islamic Religious Education (PAI) teachers in motivating students to enjoy reading the Qur'an using the Iqro' method at SD Negeri 196 Palembang. The research is motivated by the phenomenon of students' low interest and ability in reading the Qur'an, necessitating effective and sustainable learning strategies from PAI teachers. Using a qualitative descriptive approach with a phenomenological design, data were collected through observation, in-depth interviews, and documentation involving PAI teachers, principals, students, and parents. The findings reveal three main results. First, six strategies are implemented: habituation of reading Iqro' every morning, providing rewards (praise, stickers, small gifts), peer tutoring, integrating Iqro' with religious activities (tadarus, congregational prayers), using varied learning media (letter cards, audio recordings), and establishing collaboration with parents. Second, supporting factors include teacher competence, a religious school environment, parental involvement, and religious habituation programs. Third, inhibiting factors include limited facilities, limited learning time, students' varying abilities, lack of parental support, and unsupportive social environment. This study implies that a combination of consistent habituation, reward systems, peer tutoring, and parental collaboration is an effective strategy for building students' motivation to read the Qur'an in elementary schools. Abstrak Penelitian ini bertujuan untuk menganalisis strategi guru Pendidikan Agama Islam (PAI) dalam memotivasi siswa agar gemar membaca Al-Qur'an melalui metode Iqro' di SD Negeri 196 Palembang. Penelitian dilatarbelakangi oleh masih rendahnya minat dan kemampuan siswa sekolah dasar dalam membaca Al-Qur'an. Menggunakan pendekatan kualitatif deskriptif dengan desain fenomenologi, data dikumpulkan melalui observasi, wawancara mendalam, dan dokumentasi terhadap guru PAI, kepala sekolah, siswa, dan orang tua. Hasil penelitian mengungkap tiga temuan utama. Pertama, terdapat enam strategi yang diterapkan guru PAI: pembiasaan membaca Iqro' setiap pagi, pemberian penghargaan (pujian, stiker, hadiah), tutor sebaya, integrasi dengan kegiatan keagamaan sekolah, penggunaan media pembelajaran variatif, serta kerja sama dengan orang tua. Kedua, faktor pendukung meliputi kompetensi guru, lingkungan sekolah religius, peran orang tua, dan program pembiasaan religius. Ketiga, faktor penghambat meliputi keterbatasan sarana, waktu terbatas, perbedaan kemampuan siswa, kurangnya dukungan orang tua, dan lingkungan sosial kurang mendukung. Penelitian ini menyimpulkan bahwa kombinasi pembiasaan konsisten, pemberian reward, tutor sebaya, dan kolaborasi orang tua merupakan strategi efektif membangun motivasi membaca Al-Qur'an siswa di sekolah dasar.

هدف این پژوهش، تحلیل راهبردهای معلمان آموزش دینی اسلامی (PAI) در انگیزش دانش‌آموزان برای علاقه‌مندی به قرائت قرآن کریم با استفاده از روش اقراء در دبستان دولتی ۱۹۶ پالمبانگ است. این پژوهش با توجه به پدیده پایین بودن علاقه و توانایی دانش‌آموزان در قرائت قرآن کریم، ضرورت اتخاذ راهبردهای آموزشی مؤثر و پایدار توسط معلمان PAI را مطرح می‌کند. با بهره‌گیری از رویکرد کیفی توصیفی و طراحی پدیدارشناختی، داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه‌های عمیق و مستندسازی با مشارکت معلمان PAI، مدیر مدرسه، دانش‌آموزان و والدین گردآوری شد. یافته‌ها سه نتیجه اصلی را نشان می‌دهد: نخست، شش راهبرد به کار گرفته می‌شود: عادت‌سازی قرائت اقراء هر صبح، اعطای پاداش (تشویق، برچسب، هدیه‌های کوچک)، آموزش همسالان، ادغام اقراء با فعالیت‌های مذهبی (تلاوت گروهی، نماز جماعت)، استفاده از رسانه‌های آموزشی متنوع (کارت حروف، فایل‌های صوتی) و ایجاد همکاری با والدین. دوم، عوامل حمایتی شامل شایستگی معلم، محیط مدرسه مذهبی، مشارکت والدین و برنامه‌های عادت‌سازی مذهبی است. سوم، عوامل بازدارنده شامل محدودیت امکانات، زمان محدود آموزش، تفاوت توانایی دانش‌آموزان، کمبود حمایت والدین و محیط اجتماعی نامناسب است. این پژوهش دلالت دارد که ترکیب عادت‌سازی مستمر، نظام پاداش، آموزش همسالان و همکاری والدین راهبردی مؤثر برای تقویت انگیزش دانش‌آموزان دبستانی جهت قرائت قرآن کریم است.

Islamic Religious Education (PAI) plays a vital role in shaping students’ religious understanding, character, and social attitudes. However, in practice, PAI instruction—particularly in the subjects of Fiqh and Islamic Cultural History (SKI)—is still often presented in a fragmented, text-based manner and lacks relevance to the ever-evolving realities of society. This paper aims to analyze the development of Fiqh and SKI materials based on an integrative-inclusive approach through contextual, historical-critical, and socio-religious relevance perspectives. The method used in this study is a qualitative approach involving a literature review through the analysis of various concepts and research findings related to the development of Islamic Education (PAI) instruction. The study’s findings indicate that the development of integrative and inclusive Fiqh and SKI curriculum materials is a key strategy for creating a more comprehensive, adaptive, and meaningful religious education. Fiqh curriculum materials need to be developed not only to provide a normative understanding of Islamic law but also to address social issues and keep pace with the times. Meanwhile, Islamic Studies instruction should be guided by a historical-critical approach so that students do not merely memorize historical events but are able to understand the values, context, and lessons contained within the development of Islamic civilization. A contextual approach to learning allows students to connect Islamic teachings with real-life experiences, while an inclusive approach instills the values of religious moderation, tolerance, and respect for diversity. Thus, the development of Fiqh and SKI materials based on an integrative-inclusive approach can make Islamic Education (PAI) more humanistic, relevant, and responsive to today’s socio-religious challenges. This learning model is not only oriented toward enhancing cognitive aspects but also contributes to shaping students who possess a broad understanding of religion, a critical mindset, a moderate character, and the ability to apply Islamic values in social life. Abstrak Pendidikan Agama Islam (PAI) memiliki peran penting dalam membentuk pemahaman keagamaan, karakter, dan sikap sosial peserta didik. Namun, dalam praktiknya pembelajaran PAI, khususnya materi Fikih dan Sejarah Kebudayaan Islam (SKI), masih sering disajikan secara parsial, tekstual, dan kurang memiliki keterkaitan dengan realitas kehidupan masyarakat yang terus berkembang. Makalah ini bertujuan untuk menganalisis pengembangan materi Fikih dan SKI berbasis integratif-inklusif melalui pendekatan kontekstual, historis-kritis, dan relevansi sosial keagamaan. Metode yang digunakan dalam kajian ini adalah pendekatan kualitatif dengan metode studi literatur melalui analisis berbagai konsep dan hasil penelitian yang berkaitan dengan pengembangan pembelajaran PAI. Hasil kajian menunjukkan bahwa pengembangan materi Fikih dan SKI integratif-inklusif menjadi strategi penting dalam menciptakan pembelajaran agama yang lebih komprehensif, adaptif, dan bermakna. Materi Fikih perlu dikembangkan tidak hanya sebagai pemahaman hukum Islam secara normatif, tetapi juga dikaitkan dengan persoalan kehidupan sosial dan perkembangan zaman. Sementara itu, pembelajaran SKI perlu diarahkan melalui pendekatan historis-kritis agar peserta didik tidak hanya menghafal peristiwa sejarah, tetapi mampu memahami nilai, konteks, serta hikmah yang terkandung dalam perkembangan peradaban Islam. Pendekatan kontekstual dalam pembelajaran memungkinkan peserta didik menghubungkan ajaran Islam dengan pengalaman nyata, sedangkan pendekatan inklusif menanamkan nilai moderasi beragama, toleransi, dan penghargaan terhadap keberagaman. Dengan demikian, pengembangan materi Fikih dan SKI berbasis integratif-inklusif mampu menjadikan pembelajaran PAI lebih humanis, relevan, dan responsif terhadap tantangan sosial keagamaan masa kini. Model pembelajaran ini tidak hanya berorientasi pada peningkatan aspek kognitif, tetapi juga berkontribusi dalam membentuk peserta didik yang memiliki pemahaman agama yang luas, sikap kritis, karakter moderat, serta kemampuan menerapkan nilai-nilai Islam dalam kehidupan bermasyarakat.

آموزش دینی اسلامی (PAI) نقش حیاتی در شکل‌دهی به فهم دینی، شخصیت و نگرش‌های اجتماعی دانش‌آموزان ایفا می‌کند. با این حال، در عمل، آموزش PAI به‌ویژه در دروس فقه و تاریخ فرهنگ اسلامی (SKI) اغلب به‌صورت جزئی، متنی و بدون ارتباط کافی با واقعیت‌های متغیر جامعه ارائه می‌شود. هدف این مقاله تحلیل توسعه محتوای فقه و SKI مبتنی بر رویکرد تلفیقی-شمول‌گرا از منظرهای زمینه‌ای، انتقادی تاریخی و ارتباط اجتماعی-دینی است. روش مورد استفاده در این پژوهش، رویکرد کیفی با مرور ادبیات و تحلیل مفاهیم و یافته‌های پژوهشی مرتبط با توسعه آموزش دینی اسلامی (PAI) است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که توسعه محتوای تلفیقی و شمول‌گرای فقه و SKI راهبردی کلیدی برای ایجاد آموزش دینی جامع‌تر، سازگارتر و معنادارتر است. محتوای درسی فقه باید نه تنها در جهت ارائه فهم هنجاری از حقوق اسلامی، بلکه در پاسخ به مسائل اجتماعی و همگام با تحولات زمان توسعه یابد. در عین حال، آموزش مطالعات اسلامی باید با رویکرد انتقادی تاریخی هدایت شود تا دانش‌آموزان صرفاً به حفظ رویدادهای تاریخی اکتفا نکنند، بلکه بتوانند ارزش‌ها، زمینه و درس‌های نهفته در توسعه تمدن اسلامی را درک نمایند. رویکرد زمینه‌ای در آموزش این امکان را فراهم می‌کند تا دانش‌آموزان آموزه‌های اسلامی را با تجربیات واقعی زندگی پیوند دهند و رویکرد شمول‌گرا ارزش‌های تعدیل‌گری دینی، تساهل و احترام به تنوع را در آنان نهادینه می‌سازد. بنابراین، توسعه محتوای فقه و SKI مبتنی بر رویکرد تلفیقی-شمول‌گرا می‌تواند آموزش دینی اسلامی (PAI) را انسانی‌تر، مرتبط‌تر و پاسخگوتر نسبت به چالش‌های اجتماعی-دینی معاصر سازد. این مدل آموزشی نه تنها بر ارتقای جنبه‌های شناختی متمرکز است، بلکه در شکل‌دهی دانش‌آموزانی با فهم وسیع دینی، نگرش انتقادی، شخصیت معتدل و توانایی به‌کارگیری ارزش‌های اسلامی در زندگی اجتماعی نیز نقش‌آفرین است.

Islamic Education (PAI) learning at SMPN 4 Pamekasan is still dominated by the one-way lecture method which makes students passive, coupled with the challenge of smartphone misuse during class hours. This study aims to develop a feasible, practical, and effective DIGI-COL (Digital Collaborative Learning) model to improve group activities and students' cognitive learning outcomes. The method used is Research and Development (R&D) by applying the ADDIE development model to a trial subject of 26 eighth-grade students. Data were collected using expert validation sheets, student response questionnaires, activity observation sheets, and learning outcome tests. The results showed that the DIGI-COL model was highly feasible theoretically with a percentage of 91.17% and highly practical to use with a practicality score of 83.82%. This model also proved effective in activating group collaboration by 84.0% and was able to increase the average cognitive score of students from an initial score of 61.20 to 85.60, with an N-Gain index of 0.63 in the medium category. In conclusion, the DIGI-COL model successfully overcomes student passivity and shifts the function of smartphones into a productive collaborative learning tool by integrating Islamic socio-religious values into digital technology platforms. Abstrak Pembelajaran Pendidikan Agama Islam (PAI) di SMPN 4 Pamekasan masih didominasi metode ceramah satu arah yang membuat siswa pasif, ditambah dengan adanya tantangan penyalahgunaan gawai saat jam pelajaran. Penelitian ini bertujuan untuk mengembangkan model pembelajaran DIGI-COL (Digital Collaborative Learning) yang layak, praktis, dan efektif guna meningkatkan aktivitas kelompok dan hasil belajar kognitif siswa. Metode yang digunakan adalah penelitian pengembangan (Research and Development) dengan menerapkan model ADDIE pada subjek uji coba sebanyak 26 siswa kelas VIII. Data dikumpulkan menggunakan instrumen lembar validasi ahli, angket respons siswa, lembar observasi aktivitas, serta tes hasil belajar. Hasil penelitian menunjukkan bahwa model DIGI-COL sangat layak secara teoretis dengan persentase 91,17% dan sangat praktis digunakan dengan skor kepraktisan mencapai 83,82%. Model ini juga terbukti efektif mengaktifkan kolaborasi kelompok sebesar 84,0% serta mampu menaikkan nilai rata-rata kognitif siswa dari skor awal 61,20 menjadi 85,60, dengan indeks N-Gain sebesar 0,63 dalam kategori sedang. Simpulannya, model DIGI-COL berhasil mengatasi pasivitas siswa dan mengalihkan fungsi gawai menjadi alat belajar kolaboratif yang produktif dengan menyatukan nilai sosioreligius Islam ke dalam platform teknologi digital.

یادگیری تعلیمات اسلامی (PAI) در مدرسه متوسطه اول شماره ۴ پامکاسان همچنان تحت سلطه روش سخنرانی یک‌سویه است که موجب انفعال دانش‌آموزان می‌شود و این امر با چالش سوءاستفاده از تلفن‌های هوشمند در ساعات کلاس همراه است. هدف این پژوهش، توسعه مدل یادگیری DIGI-COL (یادگیری مشارکتی دیجیتال) است که از نظر قابلیت اجرا، عملی بودن و اثربخشی، مناسب باشد تا فعالیت‌های گروهی و نتایج یادگیری شناختی دانش‌آموزان را بهبود بخشد. روش مورد استفاده، پژوهش و توسعه (R&D) با به‌کارگیری مدل توسعه ADDIE بر روی ۲۶ دانش‌آموز پایه هشتم به عنوان نمونه آزمایشی است. داده‌ها با استفاده از برگه‌های اعتبارسنجی خبرگان، پرسشنامه پاسخ‌دهی دانش‌آموزان، برگه‌های مشاهده فعالیت و آزمون نتایج یادگیری جمع‌آوری شد. نتایج نشان داد که مدل DIGI-COL از نظر نظری بسیار قابل اجرا است (۹۱/۱۷٪) و از نظر عملی بودن نیز با امتیاز ۸۳/۸۲٪ بسیار عملی است. این مدل همچنین در فعال‌سازی همکاری گروهی با میزان ۸۴/۰٪ مؤثر بود و توانست میانگین نمره شناختی دانش‌آموزان را از ۶۱/۲۰ به ۸۵/۶۰ افزایش دهد و شاخص N-Gain معادل ۰/۶۳ در دسته متوسط به دست آمد. در نتیجه، مدل DIGI-COL موفق شد انفعال دانش‌آموزان را برطرف کند و کارکرد تلفن‌های هوشمند را به ابزاری برای یادگیری مشارکتی و سازنده تبدیل نماید و ارزش‌های اجتماعی-دینی اسلام را در بستر فناوری دیجیتال ادغام کند.

This study aims to explore in-depth how peer pressure on social media influences the digital behavior of senior high school students, as well as the extent to which self-control and spiritual autonomy play a role in responding to such conformity pressure. Employing a qualitative approach with a phenomenological design, data were collected through in-depth interviews with six students categorized into three typologies: failed mediation, resilience, and congruent/ideal. The results reveal a fundamental finding that conformity pressure in the digital space does not deterministically lead to delinquency or deviant behavior. The trajectory of behavior relies entirely on the strength of the individual's self-control. For students with a weak foundation of faith and self-regulation, peer pressure triggers engagement in toxic behaviors such as cyberbullying, driven by a desire for validation and the Fear of Missing Out (FOMO). Conversely, for students possessing robust self-control and spiritual awareness (muraqabah), this social pressure transforms into an opportunity to demonstrate integrity. They exhibit the mental courage to go against the tide and independently uphold moral principles. Practically, these findings imply the necessity of reconstructing the educational approaches utilized by parents and educators. Delivering religious values that are reduced to mere rigid prohibitions without room for dialogue has proven to be less effective; these fundamental religious doctrines must instead be maintained and contextualized with real, everyday case studies. This dialogical approach is essential to connect religious teachings with the critical logic of adolescents in order to strengthen their faith, thereby fostering a solid stance to navigate toxic social environments. Abstrak Penelitian ini bertujuan untuk mengeksplorasi secara mendalam bagaimana tekanan teman sebaya di media sosial memengaruhi perilaku digital siswa Sekolah Menengah Atas (SMA), serta sejauh mana peran kontrol diri dan otonomi spiritual dalam merespons tekanan konformitas tersebut. Melalui pendekatan kualitatif dengan desain fenomenologis, data dikumpulkan menggunakan teknik wawancara mendalam terhadap enam siswa yang diklasifikasikan ke dalam tiga tipologi: mediasi gagal, resiliensi, dan kongruen/ideal. Hasil penelitian mengungkap sebuah temuan fundamental bahwa tekanan konformitas di ruang digital tidak secara deterministik menghasilkan kenakalan atau perilaku menyimpang. Arah perilaku sepenuhnya bergantung pada kekuatan kontrol diri masing-masing individu. Pada siswa dengan landasan iman dan regulasi diri yang lemah, tekanan kelompok memicu keterlibatan dalam perilaku toksik seperti perundungan siber, yang didorong oleh hasrat validasi dan kecemasan tertinggal tren (Fear of Missing Out/FOMO). Sebaliknya, bagi siswa yang memiliki kontrol diri dan kesadaran spiritual yang kuat (muraqabah), tekanan sosial tersebut justru bertransformasi menjadi momentum pembuktian integritas. Mereka mendemonstrasikan keberanian mental untuk melawan arus dan menegakkan aturan secara mandiri. Temuan ini secara praktis mengimplikasikan perlunya rekonstruksi metode edukasi dari orang tua dan pendidik. Penyampaian nilai agama yang direduksi menjadi sekadar larangan kaku tanpa ruang dialog terbukti kurang efektif; nilai-nilai fundamental keagamaan tersebut justru harus dipertahankan dan dikontekstualisasikan dengan studi kasus nyata sehari-hari. Pendekatan dialogis ini esensial agar ajaran agama terhubung dengan logika kritis remaja guna memperkuat akidah, sehingga mampu membentuk pendirian yang kokoh dalam menghadapi lingkungan pergaulan yang toksik.

هدف این پژوهش، بررسی عمیق تأثیر فشار همسالان در شبکه‌های اجتماعی بر رفتار دیجیتال دانش‌آموزان دبیرستانی و همچنین میزان نقش کنترل خود و خودمختاری معنوی در پاسخ به این فشار همرنگی است. این مطالعه با رویکرد کیفی و طراحی پدیدارشناختی انجام شده و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق با شش دانش‌آموز که در سه گونه‌شناسی «میانجی‌گری ناموفق»، «تاب‌آوری» و «همخوان/ایده‌آل» طبقه‌بندی شده‌اند، گردآوری شده است. نتایج نشان می‌دهد که فشار همرنگی در فضای دیجیتال به طور جبری منجر به بزهکاری یا رفتارهای انحرافی نمی‌شود. مسیر رفتار کاملاً به قدرت کنترل خود فرد بستگی دارد. در دانش‌آموزانی که بنیان ایمان و تنظیم خود ضعیف است، فشار گروهی موجب درگیر شدن در رفتارهای سمی مانند زورگویی سایبری می‌شود که ناشی از میل به تأیید اجتماعی و اضطراب عقب ماندن از روندها (FOMO) است. در مقابل، دانش‌آموزانی که کنترل خود و آگاهی معنوی (مراقبه) قوی دارند، این فشار اجتماعی را به فرصتی برای اثبات یکپارچگی تبدیل می‌کنند. آن‌ها شجاعت ذهنی برای مقابله با جریان غالب و پایبندی مستقل به اصول اخلاقی را نشان می‌دهند. یافته‌های عملی این پژوهش، ضرورت بازسازی رویکردهای آموزشی والدین و مربیان را نشان می‌دهد. انتقال ارزش‌های دینی به صورت صرفاً ممنوعیت‌های خشک و بدون فضای گفت‌وگو، کارایی کمتری دارد؛ بلکه این آموزه‌های بنیادین دینی باید حفظ و با مطالعات موردی واقعی و روزمره زمینه‌مند شوند. این رویکرد گفت‌وگومحور برای پیوند دادن آموزه‌های دینی با منطق انتقادی نوجوانان و تقویت ایمان آن‌ها ضروری است تا بتوانند در مواجهه با محیط‌های اجتماعی سمی، موضعی استوار اتخاذ کنند.

This study was motivated by the low critical thinking ability of early childhood learners in Islamic Religious Education (PAI) learning. This condition was reflected in children’s limited ability to observe, ask questions, respond to questions, express opinions, and provide simple reasoning based on the information obtained during the learning process. Therefore, an instructional approach that actively engages children and provides meaningful learning experiences is needed. One of the approaches that can be implemented is the multisensory approach. This study employed Classroom Action Research (CAR) using the Kemmis and McTaggart model, consisting of four stages: planning, action implementation, observation, and reflection. The research was conducted in two cycles during Islamic Religious Education learning at TK Surya Kids Bukittinggi, involving 20 children from Group B as research subjects. Data were collected through observation, documentation, and critical thinking ability assessment sheets. The data were analyzed using descriptive quantitative and qualitative approaches. The implementation of the multisensory approach involved various sensory modalities, including visual activities through pictures, picture cards, and Islamic learning videos; auditory activities through teacher explanations, stories of the prophets’ exemplary behaviors, and Islamic songs; kinesthetic activities through educational games and practical worship activities; and tactile activities through the use of concrete learning media that children could touch and manipulate. These learning experiences encouraged children to observe, ask questions, express opinions, answer questions, and provide simple reasoning related to the learning materials. The results showed that the implementation of the multisensory approach improved children’s critical thinking abilities in Islamic Religious Education learning. The percentage of children’s critical thinking ability increased from 40.28% in the pre-action stage to 61.91% in Cycle I and further increased to 76.06% in Cycle II. This achievement exceeded the predetermined success indicator of 75%. Therefore, it can be concluded that the multisensory approach is effective in improving early childhood critical thinking abilities in Islamic Religious Education learning at TK Surya Kids Bukittinggi. Abstrak Penelitian ini dilatarbelakangi oleh rendahnya kemampuan berpikir kritis anak usia dini dalam pembelajaran Pendidikan Agama Islam (PAI), yang terlihat dari keterbatasan anak dalam mengamati, bertanya, menjawab pertanyaan, mengemukakan pendapat, serta memberikan alasan sederhana terhadap informasi yang diperoleh. Kondisi tersebut menunjukkan perlunya pendekatan pembelajaran yang mampu melibatkan anak secara aktif dan memberikan pengalaman belajar yang bermakna. Salah satu pendekatan yang dapat diterapkan adalah pendekatan multisensori. Penelitian ini menggunakan metode Penelitian Tindakan Kelas (PTK) dengan model Kemmis dan McTaggart yang meliputi tahap perencanaan, pelaksanaan tindakan, observasi, dan refleksi. Penelitian dilaksanakan dalam dua siklus pada pembelajaran Pendidikan Agama Islam di TK Surya Kids Bukittinggi dengan subjek penelitian sebanyak 20 anak kelompok B. Teknik pengumpulan data menggunakan observasi, dokumentasi, dan lembar penilaian kemampuan berpikir kritis anak. Data dianalisis menggunakan pendekatan deskriptif kuantitatif dan kualitatif. Penerapan pendekatan multisensori dilakukan melalui keterlibatan berbagai indera anak, yaitu visual melalui gambar, kartu bergambar, dan video pembelajaran Islami; auditori melalui penjelasan guru, cerita keteladanan nabi, dan lagu Islami; kinestetik melalui permainan edukatif dan praktik ibadah; serta taktil melalui penggunaan media konkret yang dapat disentuh dan dimanipulasi anak. Hasil penelitian menunjukkan adanya peningkatan kemampuan berpikir kritis anak, yaitu dari 40,28% pada pra tindakan menjadi 61,91% pada Siklus I dan meningkat menjadi 76,06% pada Siklus II. Persentase tersebut telah mencapai indikator keberhasilan sebesar 75%. Dengan demikian, dapat disimpulkan bahwa pendekatan multisensori efektif dalam meningkatkan kemampuan berpikir kritis anak usia dini pada pembelajaran Pendidikan Agama Islam di TK Surya Kids Bukittinggi.

این پژوهش با انگیزه پایین بودن توانایی تفکر انتقادی کودکان پیش‌دبستانی در یادگیری تعلیمات دینی اسلامی (PAI) انجام شده است. این وضعیت در محدودیت کودکان در مشاهده، پرسشگری، پاسخ به سؤالات، بیان نظرات و ارائه استدلال‌های ساده بر اساس اطلاعات به‌دست‌آمده در فرایند یادگیری نمود یافته است. بنابراین، نیاز به رویکردی آموزشی وجود دارد که کودکان را به طور فعال درگیر کند و تجارب یادگیری معناداری فراهم آورد. یکی از رویکردهای قابل اجرا، رویکرد چندحسی است. این پژوهش از روش پژوهش اقدام در کلاس (CAR) با استفاده از مدل Kemmis و McTaggart بهره برد که شامل چهار مرحله برنامه‌ریزی، اجرای عمل، مشاهده و بازتاب بود. پژوهش در دو چرخه در جریان آموزش تعلیمات دینی اسلامی در مهدکودک TK Surya Kids Bukittinggi با مشارکت ۲۰ کودک گروه B به عنوان آزمودنی انجام شد. داده‌ها از طریق مشاهده، مستندسازی و برگه‌های ارزیابی توانایی تفکر انتقادی گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با رویکرد توصیفی کمی و کیفی صورت گرفت. اجرای رویکرد چندحسی با درگیر کردن حواس مختلف کودکان انجام شد: فعالیت‌های بصری از طریق تصاویر، کارت‌های تصویری و ویدئوهای آموزشی اسلامی؛ فعالیت‌های شنیداری از طریق توضیحات معلم، داستان‌های رفتارهای نمونه پیامبران و سرودهای اسلامی؛ فعالیت‌های جنبشی از طریق بازی‌های آموزشی و فعالیت‌های عملی عبادت؛ و فعالیت‌های لمسی از طریق استفاده از رسانه‌های آموزشی عینی که کودکان می‌توانستند لمس و دستکاری کنند. این تجارب یادگیری کودکان را به مشاهده، پرسشگری، بیان نظر، پاسخ به سؤالات و ارائه استدلال‌های ساده مرتبط با محتوای آموزشی تشویق کرد. نتایج نشان داد که اجرای رویکرد چندحسی توانایی تفکر انتقادی کودکان را در آموزش تعلیمات دینی اسلامی بهبود بخشید. درصد توانایی تفکر انتقادی کودکان از ۴۰/۲۸٪ در مرحله پیش از اقدام به ۶۱/۹۱٪ در چرخه اول و سپس به ۷۶/۰۶٪ در چرخه دوم افزایش یافت. این دستاورد از شاخص موفقیت تعیین‌شده ۷۵٪ فراتر رفت. بنابراین، می‌توان نتیجه گرفت که رویکرد چندحسی در بهبود توانایی تفکر انتقادی کودکان پیش‌دبستانی در آموزش تعلیمات دینی اسلامی در TK Surya Kids Bukittinggi مؤثر است.

This study aims to analyze the role of Islamic Qur'anic School (TPA) teachers in improving students' tahsin and tilawah skills at TPA Bustanul Athfal, Tanjung Agas Village. Using a qualitative descriptive approach with a case study design, data were collected through observation, in-depth interviews, and documentation involving two teachers. The findings reveal three main results. First, teachers' efforts include applying gradual teaching methods (talaqqi and Iqra), habituation of regular Qur'anic reading, providing correct reading examples, and conducting direct evaluations of students' recitations. Second, supporting factors include adequate facilities, parental support, and student motivation, while inhibiting factors include limited learning time, varying student abilities, lack of discipline, and insufficient teaching staff. Third, the impact of teachers' roles is evident in improved students' makhraj (pronunciation), tajwid application, reading fluency, self-confidence, and ease in memorizing the Qur'an. This study implies that competent and dedicated TPA teachers significantly contribute to enhancing Qur'anic reading quality among students, and their role should be strengthened through continuous training and parental involvement. Abstrak Penelitian ini bertujuan untuk menganalisis peran guru Taman Pendidikan Al-Qur'an (TPA) dalam meningkatkan kemampuan tahsin dan tilawah santri di TPA Bustanul Atfal Desa Tanjung Agas. Menggunakan pendekatan kualitatif deskriptif dengan desain studi kasus, data dikumpulkan melalui observasi, wawancara mendalam, dan dokumentasi terhadap dua orang guru. Hasil penelitian mengungkap tiga temuan utama. Pertama, upaya guru meliputi penerapan metode pembelajaran bertahap (talaqqi dan Iqra), pembiasaan membaca Al-Qur'an secara rutin, pemberian contoh bacaan yang benar, serta evaluasi langsung terhadap bacaan santri. Kedua, faktor pendukung meliputi sarana prasarana yang memadai, dukungan orang tua, dan motivasi santri, sedangkan faktor penghambat meliputi keterbatasan waktu belajar, perbedaan kemampuan santri, kurangnya kedisiplinan, dan keterbatasan jumlah guru. Ketiga, dampak peran guru terlihat pada peningkatan makhraj, penerapan tajwid, kelancaran membaca, kepercayaan diri, serta kemudahan menghafal Al-Qur'an santri. Penelitian ini mengimplikasikan bahwa guru TPA yang kompeten dan dedikatif memiliki kontribusi signifikan dalam meningkatkan kualitas bacaan Al-Qur'an santri.

این پژوهش با هدف تحلیل نقش معلمان مدرسه قرآنی اسلامی (TPA) در بهبود مهارت‌های تحسین و تلاوت قرآن‌آموزان در TPA Bustanul Athfal روستای Tanjung Agas انجام شده است. با استفاده از رویکرد توصیفی‌ـ‌کیفی و طراحی مطالعه موردی، داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه‌های عمیق و مستندسازی با مشارکت دو معلم گردآوری شد. یافته‌ها سه نتیجه اصلی را نشان می‌دهد. نخست، تلاش‌های معلمان شامل به‌کارگیری روش‌های تدریس تدریجی (تلقی و Iqra)، عادت‌دهی به قرائت منظم قرآن، ارائه نمونه‌های صحیح قرائت و ارزیابی مستقیم تلاوت قرآن‌آموزان است. دوم، عوامل حمایتی شامل امکانات کافی، حمایت والدین و انگیزه دانش‌آموزان و عوامل بازدارنده شامل محدودیت زمان آموزش، تفاوت توانایی دانش‌آموزان، کمبود انضباط و ناکافی بودن تعداد معلمان می‌باشد. سوم، تأثیر نقش معلمان در بهبود مخارج (تلفظ)، کاربرد تجوید، روان‌خوانی، اعتماد به نفس و سهولت در حفظ قرآن‌آموزان مشهود است. این پژوهش دلالت دارد که معلمان TPA شایسته و متعهد، نقش قابل توجهی در ارتقای کیفیت قرائت قرآن در میان دانش‌آموزان دارند و نقش آنان باید از طریق آموزش‌های مستمر و مشارکت والدین تقویت شود.