Jurnal Budi Pekerti Agama Islam

Discipline in memorizing the Qur’an is an important aspect of the tahfiz program because students are required to be consistent in memorizing, reviewing, and maintaining their memorization. In its implementation, students have different levels of motivation, memorization ability, and readiness to submit their memorization. Some students are still reluctant to submit their memorization, lack focus during learning activities, or experience difficulties in maintaining consistency. Therefore, teacher strategies are needed to support students in developing discipline in memorizing the Qur’an. This study aims to describe the strategies applied by teachers to improve discipline in Qur’an memorization among eighth-grade students in the tahfiz program at MTs Assa’adah II Bungah Gresik, the impact of these strategies, and the supporting and inhibiting factors in their implementation. This research employed a qualitative approach with a descriptive research design. Data were collected through observation, interviews, and documentation. The data were analyzed using the interactive model of Miles and Huberman through data condensation, data display, and conclusion drawing and verification. The findings indicate that teachers applied strategies including setting memorization targets according to students’ abilities, habituating muroja’ah, providing examples, and giving motivation and guidance to students. The strategies had an impact on students’ discipline in maintaining memorization, conducting muroja’ah, managing their time, and achieving memorization targets. Supporting factors included a conducive learning environment, students’ intrinsic motivation, parental support, and teacher guidance and motivation. Inhibiting factors included fluctuating student motivation, differences in memorization abilities, lack of readiness for memorization submission, and distractions during learning activities. These findings indicate that teacher strategies play a role in supporting the development of students’ discipline and consistency in Qur’an memorization.

انضباط در حفظ قرآن یکی از جنبه‌های مهم برنامهٔ تحفیظ است، زیرا از دانش‌آموزان انتظار می‌رود در حفظ، مرور و نگهداری محفوظات خود استمرار داشته باشند. در اجرای این برنامه، دانش‌آموزان دارای سطوح مختلفی از انگیزه، توانایی حفظ و آمادگی برای ارائهٔ محفوظات خود هستند. برخی دانش‌آموزان همچنان در ارائهٔ محفوظات خود تردید دارند، در فعالیت‌های یادگیری تمرکز کافی ندارند یا در حفظ استمرار با دشواری مواجه می‌شوند. بنابراین، به کارگیری راهبردهای معلمان برای حمایت از دانش‌آموزان در توسعهٔ انضباط در حفظ قرآن ضروری است. هدف این پژوهش توصیف راهبردهای به‌کاررفته توسط معلمان برای ارتقای انضباط در حفظ قرآن در میان دانش‌آموزان پایه هشتم برنامهٔ تحفیظ در مدرسهٔ MTs Assa’adah II Bungah Gresik، تأثیر این راهبردها و عوامل تسهیل‌کننده و بازدارنده در اجرای آن‌ها است. این پژوهش با رویکرد کیفی و طرح پژوهش توصیفی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و اسناد جمع‌آوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل تعاملی Miles و Huberman از طریق تقطیع داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری و تأیید انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که معلمان راهبردهایی از جمله تعیین اهداف حفظ متناسب با توانایی دانش‌آموزان، عادت‌دهی به مرور (مراجعه)، ارائهٔ الگو و انگیزش و راهنمایی به دانش‌آموزان را به کار گرفته‌اند. این راهبردها بر انضباط دانش‌آموزان در نگهداری محفوظات، انجام مرور، مدیریت زمان و دستیابی به اهداف حفظ تأثیرگذار بوده است. عوامل تسهیل‌کننده شامل محیط یادگیری مناسب، انگیزهٔ درونی دانش‌آموزان، حمایت والدین و راهنمایی و انگیزش معلمان بوده است. عوامل بازدارنده شامل نوسان انگیزهٔ دانش‌آموزان، تفاوت در توانایی حفظ، کمبود آمادگی برای ارائهٔ محفوظات و عوامل حواس‌پرتی در فعالیت‌های یادگیری بوده است. این یافته‌ها نشان می‌دهد که راهبردهای معلمان نقش مهمی در حمایت از توسعهٔ انضباط و استمرار دانش‌آموزان در حفظ قرآن ایفا می‌کند.

This study analyzes the role of Islamic Religious Education (IRE) teachers' exemplary behavior in shaping students' discipline and compliance with school rules. Previous studies show that teacher modeling supports discipline, but their findings remain scattered across school levels and research designs, and few explain how exemplary behavior works as a mechanism of observational learning that links discipline and rule compliance. This study uses a qualitative literature study in the form of an integrative review. Thirteen empirical studies published between 2019 and 2026, consisting of journal articles and undergraduate theses on IRE teachers and student discipline in Indonesian schools and madrasahs, were selected through explicit inclusion criteria and analyzed thematically through data condensation, data display, and conclusion drawing. The synthesis identifies four forms of exemplary behavior: punctuality, compliance with rules and neat appearance, religious practice, and courteous interaction. Teachers reinforce these forms through habituation, persuasive advice, educative reinforcement, and collaboration with parents and other school staff. School policy, consistent rule enforcement, and parental involvement support exemplary behavior, while weak supervision, peer influence, and diverse family backgrounds hinder it. Read through Bandura's social learning theory, exemplary behavior operates through direct modeling, value internalization through consistency, and classroom social norms. The study concludes that teacher exemplary behavior is a central but not sole factor in student discipline and works best when the whole school applies rules consistently.

این مطالعه نقش رفتار الگویی معلمان آموزش دینی اسلامی (IRE) را در شکل‌دهی به انضباط و تبعیت دانش‌آموزان از قوانین مدرسه تحلیل می‌کند. پژوهش‌های پیشین نشان می‌دهند که الگوگیری از معلم از انضباط حمایت می‌کند، اما یافته‌های آن‌ها در سطوح مختلف مدرسه و طرح‌های پژوهشی پراکنده است و معدودی توضیح می‌دهند که رفتار الگویی چگونه به عنوان سازوکاری از یادگیری مشاهده‌ای، پیونددهنده انضباط و تبعیت از قوانین عمل می‌کند. این مطالعه با استفاده از روش مطالعه کیفی ادبیات به صورت مرور تلفیقی انجام شده است. سیزده مطالعه تجربی منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۶، شامل مقالات علمی و پایان‌نامه‌های کارشناسی درباره معلمان IRE و انضباط دانش‌آموزان در مدارس و مدارس دینی اندونزی، از طریق معیارهای ورود صریح انتخاب و به صورت تماتیک از طریق تلخیص داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری تحلیل شدند. سنتز انجام‌شده چهار شکل از رفتار الگویی را شناسایی می‌کند: وقت‌شناسی، تبعیت از قوانین و ظاهر آراسته، عمل به مناسک دینی و تعامل مودبانه. معلمان این اشکال را از طریق عادت‌دهی، توصیه‌های ترغیبی، تقویت آموزشی و همکاری با والدین و سایر کارکنان مدرسه تقویت می‌کنند. سیاست مدرسه، اجرای منسجم قوانین و مشارکت والدین از رفتار الگویی حمایت می‌کند، در حالی که نظارت ضعیف، تأثیر همسالان و پیشینه‌های خانوادگی متنوع مانع آن می‌شود. با خوانش نظریه یادگیری اجتماعی بندورا، رفتار الگویی از طریق الگوگیری مستقیم، درونی‌سازی ارزش‌ها از طریق تداوم و هنجارهای اجتماعی کلاس عمل می‌کند. مطالعه نتیجه می‌گیرد که رفتار الگویی معلم عامل مرکزی اما نه یگانه در انضباط دانش‌آموزان است و زمانی بهترین کارکرد را دارد که کل مدرسه قوانین را به طور منسجم اجرا کند.