Globalisation's pervasive influence has significantly transformed societal norms, particularly affecting students who are vulnerable to value erosion. Quality civic education that integrates religious values is imperative in Islamic boarding school (pesantren) contexts to preserve positive character development. This qualitative case study examines the integration of Islamic values in Civic Education at MTs Azzainiyah, Sukabumi, Indonesia, and proposes a five-dimensional conceptual framework that moves beyond descriptive accounts to reveal operational mechanisms of integration. Through six-month fieldwork involving semi-structured interviews with 24 participants, 24 classroom observations, and analysis of 42 documents, the study identifies five synergistic dimensions: (1) curriculum alignment embedding values in lesson plans and syllabi, (2) pedagogical enactment through differentiated and cooperative learning strategies, (3) textual linking connecting Pancasila principles with Qur'anic verses and hadith, (4) school culture habituation via daily Islamic-civic rituals, and (5) civic virtue projects enabling practical value application through community service. Findings show that systematic integration strengthens students' civic understanding and fosters Islamic character, with 80% of students reporting frequent, conscious connections between faith and citizenship responsibilities. However, significant challenges persist: gaps in teacher professional development, limited infrastructure and resources, variability in student knowledge, curriculum time pressures, and assessment difficulties. The study contributes an empirically derived, mechanism-based model addressing the knowledge gap in understanding how religious and civic education synthesis operates in practice. Implications include targeted teacher training programmes, integrated curriculum resource development, and policy frameworks supporting values-based education in pluralistic societies.
نفوذ گسترده جهانی‌شدن به طور قابل توجهی هنجارهای اجتماعی را دگرگون ساخته است و به ویژه دانش‌آموزانی را که در معرض فرسایش ارزشی قرار دارند، تحت تأثیر قرار داده است. آموزش تعلیمات مدنی با کیفیت که ارزش‌های دینی را در بستر مدارس شبانه‌روزی اسلامی (پسانترن) ادغام می‌کند، برای حفظ پرورش شخصیت مثبت ضروری است. این مطالعه کیفی موردی به بررسی ادغام ارزش‌های اسلامی در آموزش تعلیمات مدنی در مدرسه MTs Azzainiyah، سوکابومی، اندونزی می‌پردازد و چارچوب مفهومی پنج‌بعدی‌ای را ارائه می‌دهد که فراتر از توصیف صرف، سازوکارهای عملیاتی ادغام را آشکار می‌سازد. از طریق شش ماه کار میدانی شامل مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۴ مشارکت‌کننده، ۲۴ مشاهده کلاسی و تحلیل ۴۲ سند، پژوهش پنج بعد هم‌افزا را شناسایی می‌کند: (۱) همسویی برنامه درسی با گنجاندن ارزش‌ها در طرح درس و سرفصل‌ها، (۲) اجرای آموزشی از طریق راهبردهای یادگیری تمایزیافته و تعاونی، (۳) پیوند متنی با اتصال اصول پنج‌گانه پانچاسیلا به آیات قرآن و احادیث، (۴) عادت‌سازی فرهنگی مدرسه از طریق مناسک روزانه اسلامی-مدنی، و (۵) پروژه‌های فضیلت مدنی که امکان کاربرد عملی ارزش‌ها را از طریق خدمت به جامعه فراهم می‌سازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ادغام نظام‌مند، درک مدنی دانش‌آموزان را تقویت کرده و منش اسلامی را پرورش می‌دهد، به طوری که ۸۰٪ دانش‌آموزان گزارش داده‌اند که به طور مکرر و آگاهانه بین ایمان و مسئولیت‌های شهروندی ارتباط برقرار می‌کنند. با این حال، چالش‌های قابل توجهی همچنان باقی است: شکاف در توسعه حرفه‌ای معلمان، محدودیت زیرساخت و منابع، تفاوت در دانش دانش‌آموزان، فشار زمانی برنامه درسی و دشواری‌های ارزیابی. این مطالعه مدلی مبتنی بر سازوکار و مبتنی بر شواهد ارائه می‌دهد که به شکاف دانشی در فهم نحوه عملکرد تلفیق آموزش دینی و مدنی در عمل پاسخ می‌دهد. پیامدها شامل برنامه‌های هدفمند آموزش معلمان، توسعه منابع برنامه درسی یکپارچه و چارچوب‌های سیاستی حمایت‌کننده از آموزش مبتنی بر ارزش‌ها در جوامع کثرت‌گرا است.
This study investigates the role of community-based schools in enhancing access to quality education in rural Nigeria and South Africa. A descriptive survey research design was adopted for the study. The population comprised individuals actively involved with community-based schools in selected rural communities across both countries. A total sample of 300 respondents (150 from Nigeria and 150 from South Africa) was selected using a multi-stage sampling technique involving purposive, stratified, and simple random sampling methods. Data were collected using a structured instrument titled Community-Based Schools Educational Access and Quality Questionnaire (CBSEAQ). The instrument’s validity was established through expert review for content and face validity, while its reliability was confirmed through a pilot test, yielding a Cronbach’s alpha coefficient of 0.82. Trained research assistants administered the questionnaire and ensured informed consent and respondent anonymity. The researchers analysed the data using SPSS, employing descriptive statistics and inferential tests such as t-tests and chi-square tests to compare responses between countries. The findings revealed that community-based schools improve access to quality education, reduce educational disparities, and enhance school effectiveness through active community participation. However, inadequate infrastructure and weak policy implementation continue to limit access to education, while Nigeria shows greater access to education through community-based schools than South Africa because of stronger community involvement. The study recommended strengthening the implementation of community-based education policies through adequate funding, effective monitoring, and improved rural infrastructure. It also emphasises promoting community participation in school governance, continuous teacher development, regular evaluation, and enhanced collaboration between Nigeria and South Africa to share best practices and improve educational access and quality.
این مطالعه به بررسی نقش مدارس مبتنی بر جامعه در ارتقای دسترسی به آموزش با کیفیت در مناطق روستایی نیجریه و آفریقای جنوبی می‌پردازد. طرح پژوهش از نوع توصیفی-پیمایشی انتخاب شد. جامعه آماری شامل افرادی بود که به طور فعال با مدارس مبتنی بر جامعه در جوامع روستایی منتخب هر دو کشور همکاری داشتند. نمونه‌ای متشکل از ۳۰۰ نفر (۱۵۰ نفر از نیجریه و ۱۵۰ نفر از آفریقای جنوبی) با استفاده از روش نمونه‌گیری چندمرحله‌ای شامل نمونه‌گیری هدفمند، طبقه‌ای و تصادفی ساده انتخاب شد. داده‌ها با استفاده از ابزار ساختاریافته‌ای با عنوان «پرسشنامه دسترسی و کیفیت آموزشی مدارس مبتنی بر جامعه» (CBSEAQ) جمع‌آوری گردید. روایی ابزار از طریق بازبینی خبرگان برای روایی محتوا و ظاهری تأیید شد و پایایی آن از طریق آزمون مقدماتی با ضریب آلفای کرونباخ ۰٫۸۲ مورد تأیید قرار گرفت. دستیاران پژوهشی آموزش‌دیده پرسشنامه را اجرا کرده و رضایت آگاهانه و ناشناس بودن پاسخ‌دهندگان را تضمین کردند. پژوهشگران داده‌ها را با استفاده از نرم‌افزار SPSS و به‌کارگیری آمار توصیفی و آزمون‌های استنباطی مانند آزمون t و آزمون کای‌دو برای مقایسه پاسخ‌ها بین دو کشور تحلیل کردند. یافته‌ها نشان داد که مدارس مبتنی بر جامعه موجب بهبود دسترسی به آموزش با کیفیت، کاهش نابرابری‌های آموزشی و ارتقای اثربخشی مدارس از طریق مشارکت فعال جامعه می‌شوند. با این حال، زیرساخت ناکافی و ضعف در اجرای سیاست‌ها همچنان دسترسی به آموزش را محدود می‌کند و نیجریه به دلیل مشارکت قوی‌تر جامعه، دسترسی بیشتری به آموزش از طریق مدارس مبتنی بر جامعه نسبت به آفریقای جنوبی دارد. مطالعه پیشنهاد می‌کند که اجرای سیاست‌های آموزش مبتنی بر جامعه از طریق تأمین مالی کافی، نظارت مؤثر و بهبود زیرساخت‌های روستایی تقویت شود. همچنین بر ترویج مشارکت جامعه در مدیریت مدارس، توسعه مستمر معلمان، ارزیابی منظم و افزایش همکاری بین نیجریه و آفریقای جنوبی برای به‌اشتراک‌گذاری تجارب موفق و بهبود دسترسی و کیفیت آموزشی تأکید می‌کند.
The article examines the rising incidence of corruption and apathetic behaviour among public officials in Indonesia, indicating a moral crisis in state governance. This condition reflects the weak implementation of Pancasila’s core values—particularly integrity and empathy—within bureaucratic practices and public leadership. The study aims to analyse the relevance of the values of integrity and empathy embedded in Pancasila's principles as a moral foundation for preventing corruption and for developing ethical public officials. This research uses a qualitative, descriptive-analytical approach, drawing on library research and content analysis of scholarly literature, official documents, and secondary data from credible sources. The analytical framework draws upon the theory of public integrity, empathic leadership, and ethical leadership theory. The findings indicate that the values of integrity and empathy in Pancasila serve a strategic function as catalysts for reconstructing the relationship between citizens and state administrators. Integrity promotes honesty, accountability, and fairness in decision-making, while empathy strengthens public officials’ social and moral sensitivity to societal conditions. Implementing these values can reinforce the moral legitimacy of governance and foster greater public trust in state institutions.
این مقاله به بررسی افزایش موارد فساد و رفتارهای بی‌تفاوت در میان مقامات دولتی اندونزی می‌پردازد که نشان‌دهنده بحران اخلاقی در حکمرانی دولتی است. این وضعیت بازتاب‌دهنده اجرای ضعیف ارزش‌های بنیادی پانچاسیلا، به‌ویژه درستکاری و همدلی، در رویه‌های بوروکراتیک و رهبری عمومی است. هدف این مطالعه تحلیل اهمیت ارزش‌های درستکاری و همدلی نهفته در اصول پانچاسیلا به‌عنوان بنیان اخلاقی برای پیشگیری از فساد و توسعه مقامات دولتی اخلاق‌مدار است. این پژوهش با رویکرد کیفی و توصیفی-تحلیلی انجام شده و مبتنی بر پژوهش کتابخانه‌ای و تحلیل محتوای متون علمی، اسناد رسمی و داده‌های ثانویه از منابع معتبر است. چارچوب تحلیلی پژوهش بر نظریه درستکاری عمومی، رهبری همدلانه و نظریه رهبری اخلاقی استوار است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ارزش‌های درستکاری و همدلی در پانچاسیلا نقش راهبردی به‌عنوان محرک بازسازی رابطه میان شهروندان و مدیران دولتی ایفا می‌کنند. درستکاری موجب ارتقای صداقت، پاسخگویی و انصاف در تصمیم‌گیری می‌شود و همدلی حساسیت اجتماعی و اخلاقی مقامات دولتی نسبت به شرایط جامعه را تقویت می‌کند. اجرای این ارزش‌ها می‌تواند مشروعیت اخلاقی حکمرانی را تقویت کرده و اعتماد عمومی به نهادهای دولتی را افزایش دهد.
Pancasila has predominantly been interpreted within a rational-normative philosophical tradition that emphasises conceptual coherence, logical consistency, and systematic relationships among its five principles. While this approach has contributed significantly to the development of Pancasila philosophy, it remains limited in explaining how Pancasila functions as a living reality within Indonesian society. This study proposes an alternative interpretation by examining Pancasila through Ernst Cassirer’s philosophy of symbolic forms. Employing a qualitative philosophical approach, the research applies a conceptual adequacy test combined with interpretative conceptual analysis to evaluate the extent to which Pancasila fulfils the characteristics of a symbolic system. The analysis reconstructs five conceptual criteria derived from Cassirer’s theory—mediating function, meaning construction, collective dimension, experiential orientation, and independence from empirical verification—and systematically maps them onto the structure and functions of Pancasila. The findings demonstrate that each principle (sila) operates not merely as a normative proposition but as a symbolic form that mediates collective meaning, shapes civic identity, provides ethical and political orientation, and legitimises Indonesia’s socio-political order. Furthermore, the study argues that interpreting Pancasila as a symbolic system offers an alternative epistemological framework that complements the dominant rational-formal tradition by explaining its enduring relevance through symbolic mediation rather than solely through logical coherence. This reinterpretation expands contemporary Pancasila studies by connecting them with philosophy of culture, symbolic philosophy, and interpretative approaches to political thought, while providing broader implications for Pancasila education, civic education, and future philosophical research.
پانچاسیلا عمدتاً در چارچوب سنت فلسفی عقلانی-هنجاری تفسیر شده است که بر انسجام مفهومی، سازگاری منطقی و روابط نظام‌مند میان پنج اصل آن تأکید دارد. اگرچه این رویکرد سهم قابل توجهی در توسعه فلسفه پانچاسیلا داشته است، اما در تبیین نحوه عملکرد پانچاسیلا به‌عنوان یک واقعیت زنده در جامعه اندونزی محدود باقی می‌ماند. این پژوهش با بررسی پانچاسیلا از منظر فلسفه اشکال نمادین ارنست کاسیرر، تفسیر جایگزینی را پیشنهاد می‌کند. با به‌کارگیری رویکرد فلسفی کیفی، پژوهش حاضر آزمون کفایت مفهومی را در ترکیب با تحلیل مفهومی تفسیری به‌کار می‌گیرد تا میزان تحقق ویژگی‌های یک نظام نمادین توسط پانچاسیلا را ارزیابی کند. تحلیل انجام‌شده پنج معیار مفهومی برگرفته از نظریه کاسیرر—کارکرد میانجی‌گری، ساخت معنایی، بُعد جمعی، جهت‌گیری تجربی و استقلال از راستی‌آزمایی تجربی—را بازسازی کرده و به‌صورت نظام‌مند بر ساختار و کارکردهای پانچاسیلا منطبق می‌سازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که هر اصل (سیلا) نه صرفاً به‌عنوان گزاره‌ای هنجاری، بلکه به‌عنوان یک شکل نمادین عمل می‌کند که معنای جمعی را میانجی‌گری می‌کند، هویت مدنی را شکل می‌دهد، جهت‌گیری اخلاقی و سیاسی فراهم می‌آورد و نظم اجتماعی-سیاسی اندونزی را مشروعیت می‌بخشد. افزون بر این، پژوهش استدلال می‌کند که تفسیر پانچاسیلا به‌عنوان یک نظام نمادین، چارچوب معرفت‌شناختی جایگزینی ارائه می‌دهد که سنت عقلانی-رسمی غالب را با تبیین تداوم اهمیت پانچاسیلا از طریق میانجی‌گری نمادین، و نه صرفاً انسجام منطقی، تکمیل می‌کند. این بازتفسیر، مطالعات معاصر پانچاسیلا را با فلسفه فرهنگ، فلسفه نمادین و رویکردهای تفسیری به اندیشه سیاسی پیوند می‌زند و پیامدهای گسترده‌تری برای آموزش پانچاسیلا، آموزش مدنی و پژوهش‌های فلسفی آینده فراهم می‌آورد.
Interactive learning strategies are increasingly recognised as central to civic education, yet their contribution to civic intellectual and participation skills remains underexplored. This article examines how interactive learning strategies enhance university students’ civic intellectual and participation skills within an Indonesian higher education setting. Using a qualitative, single instrumental case study design, the study gathered data through participant observation, semi-structured interviews, and documentation involving one lecturer and five students at a state Islamic university in Jakarta, and analysed them using Miles, Huberman, and Saldaña’s interactive data analysis model. The findings show that interactive learning strategies foster active, meaningful, and enjoyable learning by shifting students from passive recipients to active participants, thereby strengthening civic intellectual skills such as critical thinking, analysis, and argumentation, alongside civic participation skills including collaboration, communication, and democratic engagement. Unlike prior studies that emphasise civic knowledge acquisition alone, this article demonstrates that interactive strategies simultaneously cultivate the intellectual and participatory dimensions of civic skills. These findings contribute to civic education pedagogy by offering an empirically grounded account of how interactive learning translates into meaningful civic competence, with implications for curriculum design and lecturer training in higher education.
راهبردهای یادگیری تعاملی به طور فزاینده‌ای به عنوان بخش مرکزی آموزش شهروندی شناخته می‌شوند، اما نقش آن‌ها در ارتقای مهارت‌های فکری و مشارکتی شهروندی همچنان کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. این مقاله به بررسی چگونگی ارتقای مهارت‌های فکری و مشارکتی شهروندی دانشجویان دانشگاهی از طریق راهبردهای یادگیری تعاملی در بستر آموزش عالی اندونزی می‌پردازد. این پژوهش با استفاده از طرح مطالعه موردی ابزاری منفرد و رویکرد کیفی، داده‌ها را از طریق مشاهده مشارکتی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و اسناد، با مشارکت یک مدرس و پنج دانشجو در یک دانشگاه اسلامی دولتی در جاکارتا گردآوری و با استفاده از مدل تحلیل تعاملی داده‌های Miles، Huberman و Saldaña تحلیل کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که راهبردهای یادگیری تعاملی با تبدیل دانشجویان از دریافت‌کنندگان منفعل به مشارکت‌کنندگان فعال، یادگیری فعال، معنادار و لذت‌بخشی را تقویت می‌کنند و بدین ترتیب مهارت‌های فکری شهروندی مانند تفکر انتقادی، تحلیل و استدلال و همچنین مهارت‌های مشارکتی شهروندی از جمله همکاری، ارتباط و مشارکت دموکراتیک را تقویت می‌کنند. برخلاف پژوهش‌های پیشین که صرفاً بر کسب دانش شهروندی تأکید داشته‌اند، این مقاله نشان می‌دهد که راهبردهای تعاملی به طور همزمان ابعاد فکری و مشارکتی مهارت‌های شهروندی را پرورش می‌دهند. این یافته‌ها با ارائه گزارشی مبتنی بر شواهد تجربی از چگونگی ترجمه یادگیری تعاملی به شایستگی معنادار شهروندی، به حوزه آموزش شهروندی کمک می‌کنند و پیامدهایی برای طراحی برنامه درسی و آموزش مدرسان در آموزش عالی دارند.
Civic education in Indonesia is mandated by Law No. 20 of 2003 to form both “democratic and responsible citizens” (Article 3) and citizens with “a sense of nationality and love of the homeland” (Elucidation of Article 37, paragraph 1). This article examines the normative coherence between these two mandates, arguing that civic education must not only build national identity but also cultivate citizens capable of reasoning, dialogue, participation, and responsibility within democratic life. Adopting a qualitative-philosophical approach that combines philosophical hermeneutics, ontological, epistemological, and axiological analysis, and immanent critique informed by John Dewey’s progressivism, the study identifies three loci of tension: a teleological tension between democratic citizenship and affective national orientation; an epistemic-pedagogical tension between inquiry, student agency, and value internalisation; and an axiological tension among democracy, human rights, pluralism, and nationality. Building on these findings, the article formulates anti-indoctrination criteria comprising public reason, fallibilism, student agency, deliberative dialogue, and argument-based evaluation. It contributes to the literature by reconstructing national consciousness and love of the homeland as a form of reflective civic nationalism – one that remains compatible with democracy, openness to criticism, and public responsibility.
آموزش شهروندی در اندونزی بر اساس قانون شماره ۲۰ سال ۲۰۰۳ موظف است هم «شهروندانی دموکرات و مسئولیت‌پذیر» (ماده ۳) و هم شهروندانی با «حس ملیت و عشق به میهن» (توضیح ماده ۳۷، بند ۱) تربیت کند. این مقاله انسجام هنجاری میان این دو مأموریت را بررسی می‌کند و استدلال می‌نماید که آموزش شهروندی نه تنها باید هویت ملی را شکل دهد، بلکه باید شهروندانی توانمند در استدلال، گفت‌وگو، مشارکت و مسئولیت‌پذیری در زندگی دموکراتیک پرورش دهد. با اتخاذ رویکرد کیفی-فلسفی که ترکیبی از هرمنوتیک فلسفی، تحلیل‌های هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی و ارزش‌شناختی و نقد درون‌ماندگار مبتنی بر پراگماتیسم John Dewey است، پژوهش سه کانون تنش را شناسایی می‌کند: تنش غایت‌شناختی میان شهروندی دموکراتیک و جهت‌گیری عاطفی ملی؛ تنش معرفتی-تربیتی میان پژوهش، عاملیت دانش‌آموز و درونی‌سازی ارزش‌ها؛ و تنش ارزش‌شناختی میان دموکراسی، حقوق بشر، کثرت‌گرایی و ملیت. بر اساس این یافته‌ها، مقاله معیارهایی ضد تلقین شامل عقلانیت عمومی، خطاپذیری، عاملیت دانش‌آموز، گفت‌وگوی مبتنی بر تعمق و ارزیابی مبتنی بر استدلال را صورت‌بندی می‌کند. این مقاله با بازسازی آگاهی ملی و عشق به میهن به‌عنوان شکلی از ملی‌گرایی مدنی تأملی که با دموکراسی، گشودگی به نقد و مسئولیت عمومی سازگار می‌ماند، به ادبیات این حوزه کمک می‌کند.
This study examines how Finnish teachers construct values of responsible citizenship in their pedagogical practices. This qualitative case study involved six teachers from early childhood and primary education in Finland and usedsemi‑structured interviews. The data were analysed thematically, focusing on how teachers narrated responsibility in everyday routines, family–school partnerships, and references to civic institutions. The analysis identified seven interrelated strategies: encouraging self‑reliance, organising collective responsibility, promoting ethical awareness, assigning practical life tasks, facilitating work‑life orientation, modelling civic trust, and collaborating with families. These strategies show that responsibility is constructed through interaction, narrative, and institutional trust, as teachers integrate citizenship values in everyday routines, ethical framings, and examples drawn from Finland. Responsibility is thereby performed as both a personal practice and a civic virtue anchored in public institutions. The study advances global debates on citizenship education and social constructionism by illustrating how responsible citizenship is cultivated as a lived practice that links everyday school life to wider social, economic, and ecological orders. Because this study mainly focuses on teachers’ views, future research should include students’ perspectives, compare contexts, and track change over time to understand how ideas about responsibility develop across diverse educational and cultural settings.
این مطالعه به بررسی چگونگی ساخت ارزش‌های شهروندی مسئولانه توسط معلمان فنلاندی در شیوه‌های آموزشی آن‌ها می‌پردازد. این پژوهش کیفی موردی با مشارکت شش معلم از آموزش دوران کودکی و ابتدایی در فنلاند و با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انجام شده است. داده‌ها به صورت مضمون‌محور تحلیل شدند و تمرکز بر نحوه روایت مسئولیت توسط معلمان در روال‌های روزمره، مشارکت خانواده و مدرسه و ارجاعات به نهادهای مدنی بود. تحلیل، هفت راهبرد مرتبط را شناسایی کرد: تشویق به خوداتکایی، سازماندهی مسئولیت جمعی، ترویج آگاهی اخلاقی، واگذاری وظایف عملی زندگی، تسهیل جهت‌گیری به سوی کار و زندگی، الگوسازی اعتماد مدنی و همکاری با خانواده‌ها. این راهبردها نشان می‌دهند که مسئولیت از طریق تعامل، روایت و اعتماد نهادی ساخته می‌شود، زیرا معلمان ارزش‌های شهروندی را در روال‌های روزمره، چارچوب‌های اخلاقی و نمونه‌هایی برگرفته از فنلاند ادغام می‌کنند. بدین ترتیب، مسئولیت هم به عنوان یک کنش فردی و هم به عنوان یک فضیلت مدنی ریشه‌دار در نهادهای عمومی اجرا می‌شود. این مطالعه با نشان دادن چگونگی پرورش شهروندی مسئولانه به عنوان یک کنش زیسته که زندگی روزمره مدرسه را به نظم‌های اجتماعی، اقتصادی و زیست‌محیطی گسترده‌تر پیوند می‌دهد، به مباحث جهانی آموزش شهروندی و ساخت‌گرایی اجتماعی کمک می‌کند. از آنجا که این مطالعه عمدتاً بر دیدگاه معلمان تمرکز دارد، پژوهش‌های آینده باید دیدگاه دانش‌آموزان را نیز دربر گیرد، زمینه‌ها را مقایسه کند و تغییرات را در طول زمان پیگیری نماید تا درک بهتری از چگونگی تحول ایده‌های مسئولیت در بسترهای آموزشی و فرهنگی متنوع حاصل شود.
This study developed and tested a Deep Learning-Based Character-Strengthening Education Model for Pancasila Education at the junior high school level in Bandar Lampung City, Indonesia. Using a mixed-methods design integrated with Research and Development (R&D), the study proceeded through six stages, from preliminary participatory observation and prototype development to expert and teacher validation, quasi-experimental testing, multilevel statistical analysis, and final model refinement. Participants comprised teachers and students from junior high schools across Bandar Lampung City, selected through random sampling. The results showed that understanding of Pancasila concepts increased by 25% in the experimental group, compared with 10% in the control group, with character-strengthening indicators – tolerance, integrity, responsibility and cooperation – also registering significantly greater gains (p < 0.05). Teacher implementation quality, school environmental support and student engagement emerged as key mediators of the model’s effectiveness. The findings indicate that embedding mindful, meaningful and joyful learning principles within Pancasila Education strengthens both conceptual understanding and student character more effectively than conventional, teacher-centred approaches. The model offers a practical, empirically validated framework for character-based citizenship education in Indonesian schools and contributes to broader debates on deep-learning pedagogies in civic and moral education.
این پژوهش، یک الگوی آموزش تقویت‌کننده شخصیت مبتنی بر یادگیری عمیق را برای آموزش پانچاسیلا در سطح مدارس متوسطه اول در شهر باندار لامپونگ اندونزی توسعه داده و مورد آزمون قرار داده است. این مطالعه با بهره‌گیری از طرح آمیخته و ادغام آن با روش تحقیق و توسعه (R&D)، در شش مرحله از مشاهده مشارکتی مقدماتی و توسعه نمونه اولیه تا اعتبارسنجی توسط خبرگان و معلمان، آزمون شبه‌آزمایشی، تحلیل آماری چندسطحی و اصلاح نهایی مدل پیش رفته است. شرکت‌کنندگان شامل معلمان و دانش‌آموزان مدارس متوسطه اول سراسر شهر باندار لامپونگ بودند که به روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند. نتایج نشان داد که میزان درک مفاهیم پانچاسیلا در گروه آزمایش ۲۵٪ افزایش یافت، در حالی که این میزان در گروه کنترل ۱۰٪ بود و شاخص‌های تقویت شخصیت شامل مدارا، صداقت، مسئولیت‌پذیری و همکاری نیز افزایش معنادار بیشتری را نشان دادند (p < 0.05). کیفیت اجرای معلمان، حمایت محیط مدرسه و مشارکت دانش‌آموزان به عنوان میانجی‌های کلیدی اثربخشی مدل شناسایی شدند. یافته‌ها حاکی از آن است که ادغام اصول یادگیری آگاهانه، معنادار و لذت‌بخش در آموزش پانچاسیلا، هم درک مفهومی و هم شخصیت دانش‌آموزان را مؤثرتر از رویکردهای سنتی مبتنی بر معلم تقویت می‌کند. این مدل، چارچوبی عملی و مبتنی بر شواهد تجربی برای آموزش شهروندی مبتنی بر شخصیت در مدارس اندونزی ارائه می‌دهد و به مباحث گسترده‌تر درباره رویکردهای یادگیری عمیق در آموزش مدنی و اخلاقی کمک می‌کند.
This study develops and evaluates a digital self-assessment tool to measure students' affective domain in Civics Education at the senior high school level. The research addresses the lack of measurement of affective outcomes in civic and character education. Although the affective dimension is an important part of the curriculum, most teachers lack reliable tools to document students' value internalisation. Using a Research and Development design with the ADDIE framework, the tool was built on Krathwohl's taxonomy of the affective domain and supported by attitude theory, social cognitive theory, and the concepts of global citizenship and character education. Content validity was assessed using Aiken's V with five experts, followed by empirical testing with 182 participants in the pilot test and 498 participants in the field test. Item-total correlation and Cronbach's alpha were used to assess item performance and internal consistency, with reliability coefficients between 0.706 and 0.804. EFA revealed a general affective factor while retaining five theoretically relevant factors: receiving, responding, valuing, organisation, and characterisation. CFA proved that the measurement model is acceptable (CMIN/df = 2.545; CFI = 0.927; TLI = 0.916; RMSEA = 0.056); however, AGFI slightly failed the strict 0.90 criterion. This research contributes both a context-relevant yet globally applicable civic affective scale and an illustration of digital self-assessment for evidence-based affective assessment, while addressing issues such as social desirability and cross-cultural validity.
این مطالعه به توسعه و ارزیابی یک ابزار خودارزیابی دیجیتال برای سنجش حوزه عاطفی دانش‌آموزان در آموزش مدنی در سطح دبیرستان می‌پردازد. این پژوهش به کمبود سنجش پیامدهای عاطفی در آموزش مدنی و تربیت شخصیت می‌پردازد. اگرچه بعد عاطفی بخش مهمی از برنامه درسی است، اکثر معلمان فاقد ابزارهای پایا برای مستندسازی درونی‌سازی ارزش‌ها توسط دانش‌آموزان هستند. با استفاده از طرح پژوهش و توسعه و چارچوب ADDIE، این ابزار بر اساس طبقه‌بندی حوزه عاطفی Krathwohl و با پشتیبانی نظریه نگرش، نظریه شناختی-اجتماعی و مفاهیم شهروندی جهانی و تربیت شخصیت ساخته شد. روایی محتوایی با استفاده از شاخص V آیکن و با مشارکت پنج خبره ارزیابی شد و پس از آن آزمون تجربی با ۱۸۲ شرکت‌کننده در آزمون مقدماتی و ۴۹۸ شرکت‌کننده در آزمون میدانی انجام شد. برای ارزیابی عملکرد گویه‌ها و انسجام درونی، همبستگی گویه-کل و آلفای کرونباخ به کار رفت و ضرایب پایایی بین ۰.۷۰۶ تا ۰.۸۰۴ به دست آمد. تحلیل عاملی اکتشافی یک عامل کلی عاطفی را نشان داد و در عین حال پنج عامل نظری مرتبط شامل دریافت، پاسخ‌دهی، ارزش‌گذاری، سازماندهی و شخصیت‌سازی را حفظ کرد. تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که مدل اندازه‌گیری قابل قبول است (CMIN/df = 2.545؛ CFI = 0.927؛ TLI = 0.916؛ RMSEA = 0.056)؛ با این حال، AGFI اندکی از معیار سخت‌گیرانه ۰.۹۰ کمتر بود. این پژوهش علاوه بر ارائه یک مقیاس عاطفی مدنی متناسب با زمینه و در عین حال قابل استفاده جهانی، نمونه‌ای از خودارزیابی دیجیتال برای سنجش مبتنی بر شواهد حوزه عاطفی ارائه می‌دهد و به مسائلی مانند مطلوبیت اجتماعی و روایی بین‌فرهنگی می‌پردازد.
This study examined how critical thinking and digital literacy contribute to civic engagement among pre-service primary school teachers in a Civic Education course using Project-Based Civic Learning (PjBCL) at an Indonesian university. Using a quantitative correlational design, data from 126 students were analysed with partial least squares structural equation modelling. Pre-post gains were large for critical thinking (d = 1.116), digital literacy (d = 1.418) and civic engagement (d = 1.726). The two competencies operated through different mechanisms. Critical thinking partially mediated the effect of PjBCL on civic engagement (indirect effect = 0.038; 95% CI [0.012, 0.072]), whereas digital literacy did not. Although digital literacy was the strongest direct predictor of civic engagement (β = 0.350; f² = 0.124), its link with PjBCL was negligible (β = 0.004; Q² = 0.001), suggesting students develop it mainly through informal online engagement rather than the curriculum. Building on dual-process theory, the study proposes Digitally Scaffolded Civic Learning (DSCL), which embeds digital literacy in each stage of project-based civic instruction, offering implications for curriculum planners in Indonesian civic education.
این مطالعه به بررسی نقش تفکر انتقادی و سواد دیجیتال در مشارکت مدنی دانشجویان معلم ابتدایی در درس آموزش مدنی با استفاده از یادگیری مدنی مبتنی بر پروژه (PjBCL) در یک دانشگاه اندونزیایی پرداخت. با استفاده از طرح همبستگی کمی، داده‌های ۱۲۶ دانشجو با مدل‌یابی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی تحلیل شد. افزایش پیش‌آزمون تا پس‌آزمون برای تفکر انتقادی (d = ۱.۱۱۶)، سواد دیجیتال (d = ۱.۴۱۸) و مشارکت مدنی (d = ۱.۷۲۶) قابل توجه بود. این دو شایستگی از طریق سازوکارهای متفاوتی عمل کردند. تفکر انتقادی به طور جزئی اثر PjBCL بر مشارکت مدنی را میانجی‌گری کرد (اثر غیرمستقیم = ۰.۰۳۸؛ ۹۵٪ CI [۰.۰۱۲، ۰.۰۷۲])، در حالی که سواد دیجیتال چنین نقشی نداشت. اگرچه سواد دیجیتال قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده مستقیم مشارکت مدنی بود (β = ۰.۳۵۰؛ f² = ۰.۱۲۴)، ارتباط آن با PjBCL ناچیز بود (β = ۰.۰۰۴؛ Q² = ۰.۰۰۱)، که نشان می‌دهد دانشجویان عمدتاً آن را از طریق مشارکت غیررسمی آنلاین و نه از طریق برنامه درسی توسعه می‌دهند. با تکیه بر نظریه فرایند دوگانه، این پژوهش یادگیری مدنی مبتنی بر حمایت دیجیتال (DSCL) را پیشنهاد می‌کند که سواد دیجیتال را در هر مرحله از آموزش مدنی مبتنی بر پروژه ادغام می‌کند و پیامدهایی برای برنامه‌ریزان درسی آموزش مدنی اندونزی دارد.
How can civic education move beyond transmitting knowledge to cultivating the critical thinking young citizens need for democratic life? This study addresses that question by examining a deep learning-oriented problem-based learning (DL-PBL) model designed to develop critical thinking and support civic learning within primary Civic Education. Using a convergent mixed-methods design, we worked with 112 fourth-grade students from two primary schools in Palembang, South Sumatra, employing a quasi-experimental pre-test–post-test design with intact classes, complemented by classroom observations and students’ reflective journals. Because the total-score distribution was non-normal, between-group differences were analysed using an independent-samples Mann–Whitney U test, which indicated a statistically significant difference in total critical-thinking scores between the two groups, U = 0.000, z = −9.142, p < .001, with a very large standardised effect size, r = .864. The five critical-thinking aspect scores showed high internal consistency (Cronbach’s α = .888), and descriptive results showed consistently higher achievement percentages in the DL-PBL group across all assessed aspects. Qualitative findings revealed meaningful engagement with local civic issues, collaborative inquiry, reflective thinking, and active participation throughout the learning process. Together, these findings suggest that DL-PBL offers a promising instructional framework for connecting critical thinking with civic reasoning, Pancasila values, and community-based learning, providing a practical pathway for strengthening civic education in primary schools.
آموزش شهروندی چگونه می‌تواند فراتر از انتقال دانش رفته و به پرورش تفکر انتقادی مورد نیاز شهروندان جوان برای زندگی دموکراتیک بپردازد؟ این پژوهش با بررسی یک مدل یادگیری مبتنی بر مسئله با رویکرد یادگیری عمیق (DL-PBL) که با هدف توسعه‌ی تفکر انتقادی و حمایت از یادگیری شهروندی در آموزش شهروندی ابتدایی طراحی شده است، به این پرسش می‌پردازد. با استفاده از طرح آمیخته‌ی همگرا، با ۱۱۲ دانش‌آموز پایه چهارم از دو مدرسه ابتدایی در پالمبانگ، سوماترای جنوبی همکاری شد و از طرح شبه‌آزمایشی پیش‌آزمون–پس‌آزمون با کلاس‌های دست‌نخورده، به همراه مشاهده‌های کلاسی و یادداشت‌های تأملی دانش‌آموزان بهره گرفته شد. با توجه به غیرنرمال بودن توزیع نمرات کل، تفاوت‌های بین گروهی با استفاده از آزمون U من–ویتنی برای نمونه‌های مستقل تحلیل شد که تفاوت معنادار آماری در نمرات کل تفکر انتقادی بین دو گروه را نشان داد (U = 0.000، z = −9.142، p < .001) و اندازه‌ی اثر استاندارد شده بسیار بزرگ بود (r = .864). نمرات پنج جنبه‌ی تفکر انتقادی از پایایی درونی بالایی برخوردار بودند (آلفای کرونباخ = .888) و نتایج توصیفی نشان داد که درصد موفقیت در گروه DL-PBL در تمامی جنبه‌های ارزیابی شده به طور پیوسته بالاتر بوده است. یافته‌های کیفی نیز مشارکت معنادار با مسائل شهروندی محلی، پژوهش مشارکتی، تفکر تأملی و مشارکت فعال در سراسر فرایند یادگیری را آشکار ساخت. این یافته‌ها در مجموع نشان می‌دهند که DL-PBL چارچوب آموزشی امیدبخشی برای پیوند تفکر انتقادی با استدلال شهروندی، ارزش‌های پنج‌گانه‌ی پانچاسیلا و یادگیری مبتنی بر جامعه فراهم می‌کند و مسیر عملی برای تقویت آموزش شهروندی در مدارس ابتدایی ارائه می‌دهد.
In recent decades, globalisation has led to a decline in nationalism and a crisis of civic identity among Generation Z. This study aims to analyse the philosophical process underlying this phenomenon. This study uses an integrative review of Google Scholar and Garuda, along with theoretical frameworks including the theory of the nation-state, Benedict Anderson's The Imagined Community, and Maurice Halbwachs' Collective Memory. Previous studies have concluded that globalisation has led to a decline in nationalism among Generation Z and have linked this decline to failures in civic education. However, the philosophical process of how globalisation causes this crisis has not been explored. This study explores this philosophical process using a theoretical framework. The analysis concludes that nationalism and civic identity are products of national imagination, historical continuity, and the inheritance of collective memory about national identity. However, in the digital ecosystem, the dominance of global narratives interrupts this inheritance process and even creates a transnational imagination. Philosophically, the decline in nationalism and the crisis of civic identity among Generation Z stem from the failure to inherit the collective memory of Indonesian national identity within the digital ecosystem. To strengthen nationalism and rebuild civic identity, it is necessary to revive the collective memory of Indonesian national identity through the digital ecosystem, including various social media platforms, so that Generation Z can inherit national identity memory smoothly in the global digital ecosystem.
در دهه‌های اخیر، جهانی‌شدن منجر به کاهش ملی‌گرایی و بحران هویت مدنی در میان نسل Z شده‌است. هدف این پژوهش تحلیل فرایند فلسفی زیربنای این پدیده است. این مطالعه با استفاده از مرور یکپارچه منابع Google Scholar و Garuda و با بهره‌گیری از چارچوب‌های نظری شامل نظریه دولت-ملت، جامعه خیالی Benedict Anderson و حافظه جمعی Maurice Halbwachs انجام شده‌است. پژوهش‌های پیشین نتیجه گرفته‌اند که جهانی‌شدن موجب کاهش ملی‌گرایی در نسل Z شده و این کاهش را به ناکامی در آموزش مدنی مرتبط دانسته‌اند. با این حال، فرایند فلسفی چگونگی ایجاد این بحران توسط جهانی‌شدن مورد بررسی قرار نگرفته‌است. این پژوهش با استفاده از چارچوب نظری به واکاوی این فرایند فلسفی می‌پردازد. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که ملی‌گرایی و هویت مدنی محصول تخیل ملی، تداوم تاریخی و میراث حافظه جمعی درباره هویت ملی هستند. با این حال، در زیست‌بوم دیجیتال، غلبه روایت‌های جهانی این فرایند انتقال میراث را مختل کرده و حتی تخیل فراملی ایجاد می‌کند. از منظر فلسفی، کاهش ملی‌گرایی و بحران هویت مدنی در میان نسل Z ناشی از ناکامی در انتقال حافظه جمعی هویت ملی اندونزیایی در زیست‌بوم دیجیتال است. برای تقویت ملی‌گرایی و بازسازی هویت مدنی، ضروری است حافظه جمعی هویت ملی اندونزیایی از طریق زیست‌بوم دیجیتال، از جمله بسترهای مختلف رسانه‌های اجتماعی، احیا شود تا نسل Z بتواند حافظه هویت ملی را به‌طور روان در زیست‌بوم دیجیتال جهانی به ارث ببرد.
