Contextual Qur’anic interpretation faces the challenge of relating the historical meaning of a text to contemporary ethical issues without disregarding its original significance. This challenge is evident in the interpretation of taṭfīf in Q.S. Al-Muṭaffifīn [83]: 1–6, which historically concerns fraudulent measurement and weighing but also presents an ethical pattern involving the fulfillment of entitlements in exchange relationships. Previous studies have examined taṭfīf in relation to commercial ethics and contextual interpretation, yet the analytical relationship between its specific meaning and contemporary ethical application requires further clarification. This study develops an interpretive framework integrating textual context, historical context, and audience-oriented interpretation. It employs qualitative library research and contextual textual analysis of the relevant Qur’anic verses, classical exegetical works, and literature on linguistics and hermeneutics. The analysis examines the passage’s internal structure, its historical context, the audience’s role in constructing understanding, and the conditions for contemporary ethical application. The findings indicate that the contrast between yastawfūn and yukhsirūn represents an asymmetry in the fulfillment of entitlements, while historical contextualization confirms that the primary meaning of taṭfīf remains associated with deficient measurement and weighing. Building on this distinction, the study proposes asymmetrical entitlement as an analytical concept describing a situation in which one party demands full fulfillment of its own entitlement while diminishing another party’s legitimate due. Its application is governed by four criteria: legitimate entitlement, a reciprocal relationship, unequal standards, and an advantage obtained by reducing another party’s due. This study offers a framework for extending the ethical relevance of Qur’anic discourse through contextual interpretation while distinguishing contemporary ethical analogy from the original lexical meaning of taṭfīf.
تفسیر قرآنی مبتنی بر زمینه با چالش ارتباط دادن معنای تاریخی متن با مسائل اخلاقی معاصر بدون نادیده گرفتن اهمیت اصلی آن مواجه است. این چالش در تفسیر تطفیف در سوره مطففین [۸۳]: ۱–۶ آشکار است؛ آیاتی که به طور تاریخی به تقلب در سنجش و وزن اشاره دارند، اما همچنین الگویی اخلاقی در خصوص ایفای حقوق در روابط مبادله‌ای ارائه می‌دهند. پژوهش‌های پیشین تطفیف را در ارتباط با اخلاق تجاری و تفسیر زمینه‌ای بررسی کرده‌اند، اما رابطه تحلیلی میان معنای خاص آن و کاربرد اخلاقی معاصر نیازمند تبیین بیشتری است. این مطالعه چارچوب تفسیری‌ای را توسعه می‌دهد که زمینه متنی، زمینه تاریخی و تفسیر مخاطب‌محور را ادغام می‌کند. پژوهش حاضر با استفاده از روش کتابخانه‌ای کیفی و تحلیل متنی زمینه‌ای آیات مربوطه قرآن، آثار تفسیری کلاسیک و ادبیات زبانشناسی و هرمنوتیک انجام شده است. تحلیل، ساختار درونی این بخش، زمینه تاریخی آن، نقش مخاطب در ساخت فهم و شرایط کاربرد اخلاقی معاصر را بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که تقابل میان «یستوفون» و «یخسرون» بیانگر عدم تقارن در ایفای حقوق است، در حالی که زمینه تاریخی تأیید می‌کند که معنای اولیه تطفیف همچنان به کم‌فروشی در سنجش و وزن مربوط است. بر اساس این تمایز، مطالعه حاضر «حق نامتقارن» را به عنوان مفهومی تحلیلی پیشنهاد می‌دهد که وضعیتی را توصیف می‌کند که در آن یک طرف خواهان ایفای کامل حق خود است، در حالی که حق مشروع طرف مقابل را کاهش می‌دهد. کاربرد این مفهوم تابع چهار معیار است: حق مشروع، رابطه متقابل، استانداردهای نابرابر و کسب منفعت از طریق کاهش حق طرف مقابل. این مطالعه چارچوبی برای گسترش ارتباط اخلاقی گفتمان قرآنی از طریق تفسیر زمینه‌ای ارائه می‌دهد و در عین حال تمایز میان قیاس اخلاقی معاصر و معنای واژگانی اصلی تطفیف را حفظ می‌کند.
Studies of Q.S. Al-Anbiyā’ [21]: 30 have largely focused on correspondences between the Qur’anic concepts of ratq (joining or closure) and fatq (opening or separation) and modern cosmological theories, especially the Big Bang, while the linguistic and cognitive processes through which cosmological meaning is constructed remain less examined. This study analyzes the construction of cosmological meaning in Q.S. Al-Anbiyā’ [21]: 30 by integrating al-Jurjānī’s contextual semantics with Lakoff and Johnson’s Conceptual Metaphor Theory. Using qualitative library research, the study employs a two-stage integrative procedure. First, naẓm analysis identifies the syntactic and semantic relations that constrain the ratq–fatq construction. Second, Johnson’s Conceptual Metaphor Theory maps only those textually licensed relations into source–target conceptual structures, after which the cognitive interpretation is checked against the Arabic linguistic structure. The findings show that the ratq–fatq relation forms a transformational semantic pattern from unity to differentiation. This pattern is conceptualized through three interconnected metaphors: The cosmos is a unified entity, creation is separation, and divine creation is cosmic transformation. The study proposes a Semantic-Cognitive Integrative Model in which naẓm provides textual constraints for conceptual mapping, while Johnson’s Conceptual Metaphor Theory explains how those relations are cognitively represented. Accordingly, the relationship between the verse and Big Bang cosmology is understood as limited conceptual correspondence rather than empirical scientific validation. The model offers a controlled interdisciplinary framework for analyzing Qur’anic cosmological meaning.
مطالعات صورت‌گرفته درباره آیه ۳۰ سوره انبیاء عمدتاً بر تطابق مفاهیم قرآنی رتق (پیوستگی یا بسته بودن) و فتق (گشودگی یا جدایی) با نظریه‌های کیهان‌شناسی مدرن، به‌ویژه مهبانگ، متمرکز بوده‌اند، در حالی که فرایندهای زبانی و شناختی که از طریق آن‌ها معنای کیهان‌شناختی ساخته می‌شود، کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. این پژوهش با ادغام معناشناسی بافتی عبدالقاهر جرجانی و نظریه استعاره مفهومی Lakoff و Johnson، به تحلیل ساخت معنای کیهان‌شناختی در آیه ۳۰ سوره انبیاء می‌پردازد. این مطالعه با استفاده از روش پژوهش کتابخانه‌ای کیفی، یک فرایند تلفیقی دو مرحله‌ای را به کار می‌گیرد. ابتدا، تحلیل نظم، روابط نحوی و معنایی محدودکننده ساختار رتق–فتق را شناسایی می‌کند. سپس، نظریه استعاره مفهومی Johnson تنها آن دسته از روابط مجاز متنی را به ساختارهای مفهومی مبدأ–مقصد نگاشت می‌کند و پس از آن، تفسیر شناختی با ساختار زبانی عربی تطبیق داده می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که رابطه رتق–فتق، یک الگوی معنایی تحولی از وحدت به تمایز را شکل می‌دهد. این الگو از طریق سه استعاره به‌هم‌پیوسته مفهوم‌سازی می‌شود: کیهان یک موجودیت واحد است، آفرینش جدایی است و آفرینش الهی دگرگونی کیهانی است. این پژوهش مدل تلفیقی معناشناختی–شناختی را پیشنهاد می‌کند که در آن نظم، محدودیت‌های متنی برای نگاشت مفهومی فراهم می‌کند و نظریه استعاره مفهومی Johnson تبیین می‌کند که این روابط چگونه به‌صورت شناختی بازنمایی می‌شوند. بر این اساس، رابطه میان آیه و کیهان‌شناسی مهبانگ به‌عنوان تطابق مفهومی محدود و نه تأیید علمی تجربی درک می‌شود. این مدل، چارچوبی میان‌رشته‌ای و کنترل‌شده برای تحلیل معنای کیهان‌شناختی قرآن ارائه می‌دهد.
The digitization of the Qur’an has reconfigured how Qur’anic interpretation (tafsīr) is produced, mediated, and perceived, particularly as artificial intelligence (AI) enters a tradition grounded in sanad, the chain of scholarly transmission. This study aims to examine the development of AI in digital tafsir, compare algorithmic interpretation with classical tafsir methodology, and assess how algorithmic visibility relates to epistemic authority and the validity of interpretation. Using a descriptive-analytical-critical approach combined with comparative and critical (naqd) methods, this library research draws on scholarly literature on digital religion, AI, and tafsir, including a secondary comparative study of ChatGPT and classical tafsir. The analysis is framed by Islamic epistemology, namely sanad, uṣūl al-tafsīr, and maqāṣid al-sharī‘ah. The findings indicate that AI has evolved from digitization and curated repositories into generative systems that are effective for access, linguistic analysis, and the preservation of turāth. However, the generative model examined shows limitations regarding sanad, asbāb al-nuzūl, maqāṣid, and verifiable references, although this evidence is limited and cannot be generalized to all AI systems. Aspects that have undergone a shift is the visibility and perceived authority of interpretation, not demonstrably its epistemic legitimacy. These findings demonstrate that the shift is an epistemological tendency rather than an empirically proven displacement of scholars, and that integrating scholarly authority with digital innovation should follow four principles of a digital sanad: source traceability, scholarly accountability, methodological transparency, and the separation of visibility from legitimacy.
دیجیتالی‌شدن قرآن، نحوه تولید، واسطه‌گری و ادراک تفسیر قرآن (تفسیر) را به‌ویژه با ورود هوش مصنوعی (AI) به سنتی مبتنی بر سند، یعنی زنجیره انتقال علمی، بازپیکربندی کرده است. هدف این مطالعه بررسی توسعه هوش مصنوعی در تفسیر دیجیتال، مقایسه تفسیر الگوریتمی با روش‌شناسی تفسیر کلاسیک و ارزیابی ارتباط رویت‌پذیری الگوریتمی با اقتدار معرفتی و روایی تفسیر است. با بهره‌گیری از رویکرد توصیفی-تحلیلی-انتقادی همراه با روش‌های مقایسه‌ای و انتقادی (نقد)، این پژوهش کتابخانه‌ای از ادبیات علمی درباره دین دیجیتال، هوش مصنوعی و تفسیر بهره می‌گیرد و شامل مطالعه تطبیقی ثانویه میان ChatGPT و تفسیر کلاسیک است. تحلیل در چارچوب معرفت‌شناسی اسلامی، به‌ویژه سند، اصول تفسیر (اصول التفسیر) و مقاصد شریعت (مقاصد الشریعه) صورت گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که هوش مصنوعی از دیجیتالی‌سازی و مخازن گزینش‌شده به سامانه‌های مولد تکامل یافته که برای دسترسی، تحلیل زبانی و حفظ تراث مؤثر هستند. با این حال، مدل مولد بررسی‌شده در زمینه سند، اسباب النزول، مقاصد و منابع قابل راستی‌آزمایی محدودیت‌هایی دارد، هرچند این شواهد محدود بوده و قابلیت تعمیم به همه سامانه‌های هوش مصنوعی را ندارد. جنبه‌هایی که دچار تحول شده‌اند، رویت‌پذیری و اقتدار ادراک‌شده تفسیر است، نه مشروعیت معرفتی آن به‌صورت اثبات‌شده. این یافته‌ها نشان می‌دهد که این تحول، گرایشی معرفتی است نه جابه‌جایی تجربی اثبات‌شده جایگاه علما، و اینکه ادغام اقتدار علمی با نوآوری دیجیتال باید بر اساس چهار اصل سند دیجیتال صورت گیرد: قابلیت ردیابی منبع، پاسخگویی علمی، شفافیت روش‌شناختی و تفکیک رویت‌پذیری از مشروعیت.
Digital Qur’anic preaching often places Qur’anic wording, ḥadīth reports, exegetical explanation, and motivational language within one short audiovisual sequence. This study examines how a 10-minute 31-second preaching video transforms Q.S. Al-Ikhlāṣ [112] from a compact declaration of tawḥīd into a sequence of faḍā’il claims and supplication, while asking how source differences remain visible or become compressed. The study uses an artifact-centered qualitative case design that integrates audiovisual content analysis, thematic tafsīr, ḥadīth source criticism, and multimodal framing analysis. The video is reconstructed claim by claim before comparison with Q.S. Al-Ikhlāṣ [112]: 1–4, Q.S. Al-A‘rāf [7]: 156, Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Musnad Aḥmad, Jāmi‘ al-Tirmidhī, and classical tafsīr. The findings show four recurrent operations: doctrinal condensation, devotional expansion, source-label equalization, and motivational reframing. The report that Q.S. Al-Ikhlāṣ [112] equals one-third of the Qur’an has strong canonical support, whereas the ten-recitation reward report has a debated transmission history and wording variation; the al-Aḥad/al-Ṣamad supplication is comparatively well supported. Close reading of Q.S. Al-Ikhlāṣ [112] further indicates a theological progression from an identification of the oneness of God toward absolute independence, then to the negation of genealogy and equivalence, so later reward claims belong to a reception layer rather than the sūrah’s semantic content. As its main contribution, the article proposes an Epistemic Faḍā’il Mediation Model (EFMM) linking provenance, authentication, communicative function, and media framing without claiming empirical audience reception.
موعظه‌های دیجیتال قرآنی اغلب واژگان قرآنی، روایات حدیثی، تفسیر و زبان انگیزشی را در یک توالی کوتاه صوتی‌تصویری ترکیب می‌کنند. این مطالعه بررسی می‌کند که چگونه یک ویدئوی موعظه به مدت ۱۰ دقیقه و ۳۱ ثانیه، سوره اخلاص [۱۱۲] را از یک اعلام فشرده توحید به توالی‌ای از دعا و ادعاهای فضیلت تبدیل می‌کند و در عین حال می‌پرسد که تفاوت‌های منبعی چگونه قابل مشاهده باقی می‌مانند یا فشرده می‌شوند. این پژوهش از یک طرح کیفی مبتنی بر اثر استفاده می‌کند که تحلیل محتوای صوتی‌تصویری، تفسیر موضوعی، نقد منبع حدیث و تحلیل چارچوب چندوجهی را ادغام می‌کند. ویدئو به صورت ادعا به ادعا بازسازی شده و سپس با سوره اخلاص [۱۱۲]: ۱–۴، سوره اعراف [۷]: ۱۵۶، صحیح بخاری، مسند احمد، جامع ترمذی و تفاسیر کلاسیک مقایسه می‌شود. یافته‌ها چهار عملیات تکرارشونده را نشان می‌دهند: چگالش اعتقادی، گسترش عبادی، همسان‌سازی برچسب منبع و بازچارچوب‌بندی انگیزشی. گزارشی که سوره اخلاص [۱۱۲] را معادل یک‌سوم قرآن می‌داند، پشتوانه قوی روایی دارد، در حالی که گزارش پاداش ده‌بار قرائت، تاریخچه نقل و تفاوت در واژگان دارد؛ دعای «الْأَحَد/الصَّمَد» نسبتاً پشتوانه بهتری دارد. قرائت دقیق سوره اخلاص [۱۱۲] همچنین نشان‌دهنده پیشرفت الهیاتی از شناسایی یگانگی خدا به سوی استقلال مطلق و سپس نفی نسب و همتایی است، بنابراین ادعاهای پاداش بعدی متعلق به لایه دریافت هستند نه محتوای معنایی سوره. به عنوان مهم‌ترین دستاورد، این مقاله مدل میانجی‌گری فضایل معرفتی (EFMM) را پیشنهاد می‌کند که منشأ، اعتبارسنجی، کارکرد ارتباطی و چارچوب‌بندی رسانه‌ای را بدون ادعای دریافت تجربی مخاطب به هم پیوند می‌دهد.
Differences in translation strategies can be seen in the rendering of āyāt al-ifk in the 2019 Qur’anic translation published by the Indonesian Ministry of Religious Affairs (Kemenag RI) and the 2020 translation published by the Islamic University of Indonesia (UII). Although both translations convey the main messages of Q.S. An-Nūr [24]: 11–20, they differ in word choice, sentence structure, and contextual explanations. This study aims to analyze the similarities and differences between the two translations and identify their respective strengths and limitations. It employs a qualitative descriptive-comparative method with a library-based approach. The data are drawn from both Indonesian translations and analyzed using the concepts of tarjamah ḥarfiyyah and tarjamah tafsīriyyah, supported by linguistic, semantic, and Qur’anic interpretive analysis. The analysis focuses on key expressions related to false accusations and how each translation conveys the social and ethical messages of the verses. The findings show that the Kementerian Agama RI 2019 translation tends to provide more contextual explanations, making implied meanings and the social implications of the verses clearer. However, some added explanations may limit the meanings of certain Arabic expressions. In contrast, the UII 2020 translation generally uses shorter and more direct expressions that remain close to the Arabic text, although its limited contextual explanations may leave some aspects of meaning less clear. These findings indicate that the two translations adopt different strategies to balance fidelity to the source text, contextual accuracy, and readability. Neither is translation superior in every respect; rather, each has its own strengths and limitations in conveying the meanings of āyāt al-ifk.
