Azzam Daffa ‘Uddin

This study examines the relevance of the concepts of 'asabiyyah and 'umrān in Ibn Khaldun's Islamic sociology to the content of QS Al-Hujurāt verse 13. This study is here to fill the existing academic gap, considering that previous studies on this verse are still limited to the realm of gender equality, multiculturalism, and moral education values, without anyone seriously discussing it with the sociological framework of Ibn Khaldun. The research uses the library research method with a conceptual and historical analysis approach, relying on al-Muqaddimah as a primary source and various relevant academic literature as secondary sources. The results of the study show three significant sociological correspondences. First, the existence of syu'ūb wa qabā'il, which the Qur'an declares as the Divine will, can be explained mechantically through 'asabiyyah, which is group solidarity that unites individuals into an identity community. Second, the command of lita'ārafū can only be fully actualized under healthy conditions of 'umrān, where various groups interact productively in a shared economic, cultural, and socio-political space. Third, the typology of badawah and ḥaḍdirected by Ibn Khaldun corresponds to the principle of egalitarianism of the verse which emphasizes piety, not the achievement of civilization, as a benchmark of glory. This research contributes to the development of Islamic sociology as a discipline that has strong epistemological roots in the Islamic intellectual tradition.

این پژوهش به بررسی ارتباط مفاهیم عصبیه و عمران در جامعه‌شناسی اسلامی ابن‌خلدون با محتوای آیه ۱۳ سوره حجرات می‌پردازد. این مطالعه با هدف پر کردن خلأ علمی موجود انجام شده است، چرا که پژوهش‌های پیشین درباره این آیه عمدتاً به حوزه برابری جنسیتی، چندفرهنگ‌گرایی و ارزش‌های تربیت اخلاقی محدود بوده‌اند و تاکنون کسی به طور جدی آن را در چارچوب جامعه‌شناسی ابن‌خلدون مورد بحث قرار نداده است. روش پژوهش، کتابخانه‌ای با رویکرد تحلیل مفهومی و تاریخی است و بر مقدمه ابن‌خلدون به عنوان منبع اصلی و منابع علمی مرتبط به عنوان منابع ثانویه تکیه دارد. یافته‌های پژوهش سه همبستگی جامعه‌شناختی مهم را نشان می‌دهد: نخست، وجود شعوب و قبایل که قرآن آن را اراده الهی معرفی می‌کند، از منظر عصبیه، یعنی همبستگی گروهی که افراد را در قالب یک جامعه هویتی متحد می‌سازد، به صورت مکانیکی قابل تبیین است. دوم، فرمان «لتعارفوا» تنها در شرایط سالم عمران، که در آن گروه‌های مختلف در یک فضای مشترک اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی-سیاسی به طور سازنده تعامل دارند، به طور کامل محقق می‌شود. سوم، تیپولوژی بدویت و حضارت نزد ابن‌خلدون با اصل برابری‌گرایی آیه که تقوا را نه دستاورد تمدنی، بلکه معیار برتری می‌داند، مطابقت دارد. این پژوهش به توسعه جامعه‌شناسی اسلامی به عنوان رشته‌ای با ریشه‌های معرفت‌شناختی قوی در سنت فکری اسلامی کمک می‌کند.