Baharuddin

This study aims to describe the implementation of morning and evening dhikr habituation, the formation of students’ religious morals, supporting and inhibiting factors, and solutions to obstacles at SMAIT Al Ishlah Maros. This research employed a qualitative field approach. Primary data were obtained from the female student coordinator, Islamic Education teacher, and students, while secondary data consisted of school documents and archives. Data were collected through observation, structured interviews, and documentation, then analyzed through data reduction, data display, and conclusion drawing. Data validity was examined through source and technique triangulation. The findings show that morning and evening dhikr is implemented routinely and in a structured manner as part of the school’s religious culture. Morning dhikr starts at 07.15 and is supported by OSIS assistants and teacher supervision, while evening dhikr is arranged according to students’ prayer conditions. The habituation is associated with discipline, responsibility, calmness, politeness, social care, and awareness of worship. Supporting factors include teacher and school support, OSIS involvement, parent cooperation, clear rules, and consistent habituation. Obstacles include lateness, reduced focus, drowsiness, peer distraction, desire to finish quickly, and weather conditions. Solutions include repeated dhikr for late students, strengthened supervision, coordination with parents and transportation providers, moving activities indoors during rain, and educational sanctions such as short religious talks.

هدف این پژوهش توصیف اجرای عادت ذکر صبح و عصر، شکل‌گیری اخلاق دینی دانش‌آموزان، عوامل حمایت‌کننده و بازدارنده، و راه‌حل‌های موانع در دبیرستان SMAIT Al Ishlah Maros است. این پژوهش با رویکرد میدانی کیفی انجام شده است. داده‌های اولیه از هماهنگ‌کننده دانش‌آموزان دختر، معلم آموزش اسلامی و دانش‌آموزان به‌دست آمد و داده‌های ثانویه شامل اسناد و آرشیوهای مدرسه بود. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه ساختاریافته و مستندسازی جمع‌آوری و سپس از طریق کاهش داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری تحلیل شدند. روایی داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منبع و روش بررسی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ذکر صبح و عصر به صورت منظم و ساختاریافته به عنوان بخشی از فرهنگ دینی مدرسه اجرا می‌شود. ذکر صبح از ساعت ۰۷:۱۵ آغاز می‌شود و با حمایت دستیاران OSIS و نظارت معلمان همراه است، در حالی که ذکر عصر بر اساس شرایط نماز دانش‌آموزان تنظیم می‌شود. این عادت با نظم، مسئولیت‌پذیری، آرامش، ادب، مراقبت اجتماعی و آگاهی از عبادت مرتبط است. عوامل حمایت‌کننده شامل حمایت معلمان و مدرسه، مشارکت OSIS، همکاری والدین، قوانین شفاف و استمرار در عادت‌دهی است. موانع شامل تأخیر، کاهش تمرکز، خواب‌آلودگی، حواس‌پرتی توسط همسالان، تمایل به اتمام سریع و شرایط آب‌وهوایی است. راه‌حل‌ها شامل تکرار ذکر برای دانش‌آموزان دیررسیده، تقویت نظارت، هماهنگی با والدین و ارائه‌دهندگان حمل‌ونقل، انتقال فعالیت‌ها به فضای داخلی در هنگام باران و اعمال تنبیهات آموزشی مانند سخنرانی‌های کوتاه دینی است.