Dzikra Zakiah

This study examines the semantic network of the term Al-Birr in the Qur'an in order to formulate a theological foundation for inclusive tolerance. The study is grounded in the reality of human plurality as a sunnatullah (divinely ordained principle), which necessitates positive interaction among people, while the understanding of Al-Birr has often been confined to the dimension of individual piety. Employing a qualitative library research method and a thematic (maudhu‘i) Qur’anic interpretation approach, this study analyzes 31 occurrences of the root word ب-ر-ر in the Qur'an. Semantic analysis is used to explore its basic lexical meaning as well as its syntagmatic and paradigmatic relationships. The findings reveal that Al-Birr is derived from the concept of Al-Barr (vast land), which conveys the meanings of expansiveness, steadfastness, and consistency in goodness. Semantically, Al-Birr is closely related to Iman (faith) as its foundation, Al-Taqwa (God-consciousness) as its inner orientation, and Al-Ihsan (spiritual excellence) as the perfection of spiritual quality. It also stands in contrast to Al-Itsm (sin) and Al-‘Udwan (transgression). The findings from Qur'an 60:8 (QS Al-Mumtahanah: 8) affirm that showing tolerance toward non-Muslims who do not engage in hostility against Muslims constitutes an ideal form of righteousness. Furthermore, the relationship between Al-Birr and Al-Qisth (justice) demonstrates that tolerance in Islam is not merely a passive attitude but rather an active, just, and sustainable expression of social piety. The novelty of this study lies in its integration of linguistic analysis and socio-religious context to construct a more comprehensive understanding of tolerance for multicultural societies.

این پژوهش به بررسی شبکه معنایی واژه البرّ در قرآن کریم می‌پردازد تا بنیانی الهیاتی برای تساهل فراگیر ارائه دهد. این مطالعه مبتنی بر واقعیت تکثر انسانی به عنوان سنت‌الله است که تعامل مثبت میان انسان‌ها را ضروری می‌سازد، در حالی که فهم البرّ اغلب به بُعد تقوای فردی محدود شده است. با بهره‌گیری از روش پژوهش کتابخانه‌ای کیفی و رویکرد تفسیر موضوعی (موضوعی/مضامینی) قرآن، این پژوهش ۳۱ مورد کاربرد ریشه ب-ر-ر در قرآن را تحلیل می‌کند. تحلیل معنایی برای بررسی معنای لغوی پایه و نیز روابط نحوی و هم‌نشینی و جانشینی آن به کار رفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که البرّ از مفهوم البرّ (زمین وسیع) مشتق شده که معانی وسعت، استواری و پایداری در نیکی را منتقل می‌کند. از نظر معنایی، البرّ با ایمان به عنوان بنیاد، تقوا به عنوان جهت‌گیری درونی، و احسان به عنوان کمال کیفیت معنوی ارتباط نزدیک دارد و در تقابل با اثم (گناه) و عدوان (تجاوز) قرار می‌گیرد. یافته‌های آیه ۶۰:۸ قرآن (سوره ممتحنه: ۸) تأیید می‌کند که مدارا با غیرمسلمانانی که با مسلمانان دشمنی نمی‌کنند، شکل ایده‌آل نیکوکاری است. افزون بر این، رابطه البرّ با قسط (عدالت) نشان می‌دهد که تساهل در اسلام صرفاً یک نگرش منفعل نیست، بلکه تجلی فعال، عادلانه و پایدار دینداری اجتماعی است. نوآوری این پژوهش در ادغام تحلیل زبانی و زمینه اجتماعی-دینی برای ساختن درکی جامع‌تر از تساهل در جوامع چندفرهنگی نهفته است.