Han Zhang

Mental health chatbots increasingly rely on conversational interaction to support users' emotional well-being, yet little is known about how users interpret temporary silence while waiting for system responses. Existing research on social presence and anthropomorphic interaction has primarily focused on conversational content after a response is generated, whereas the waiting phase remains underexplored. Drawing on social presence theory, this study conceptualizes anthropomorphic latency cues as socially meaningful signals that may shape users’ emotional and interactional experiences during temporary conversational silence. Two studies were conducted. Study 1 developed and semantically validated three categories of anthropomorphic latency cues (empathic, effortful, and playful). Study 2 employed a within-subjects laboratory experiment with university students, comparing five latency-cue conditions (text, progress bar, empathic, effortful, and playful) using subjective evaluations, eye-tracking measures, and semi-structured interviews. The results showed that anthropomorphic latency cues were associated with lower anxiety and greater pleasure in several condition-level comparisons relative to non-anthropomorphic feedback. Perceived interaction continuity was significantly associated with reduced anxiety and enhanced pleasure. Within the anthropomorphic conditions, mediation analyses revealed significant indirect associations among perceived anthropomorphism, social presence, and emotional and interactional outcomes. Eye-tracking results indicated longer fixation durations on anthropomorphic latency cues during temporary silence. Qualitative findings further suggested that participants often interpreted latency cues as signals of attentiveness, responsiveness, and interaction continuity rather than merely as technical loading indicators. Overall, temporary conversational silence may function as a socially meaningful phase of AI-mediated interaction rather than a purely technical delay. The study extends social presence research into temporally silent phases of conversational AI interaction and provides preliminary design implications for chatbot-based support systems.

چت‌بات‌های سلامت روان به طور فزاینده‌ای بر تعامل مکالمه‌ای برای حمایت از بهزیستی عاطفی کاربران تکیه دارند، اما اطلاعات اندکی درباره نحوه تفسیر سکوت موقت توسط کاربران هنگام انتظار برای پاسخ سیستم وجود دارد. پژوهش‌های موجود درباره حضور اجتماعی و تعامل انسان‌واره عمدتاً بر محتوای مکالمه پس از تولید پاسخ تمرکز داشته‌اند، در حالی که مرحله انتظار کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. با بهره‌گیری از نظریه حضور اجتماعی، این مطالعه نشانه‌های تاخیر انسان‌واره را به عنوان سیگنال‌های معنادار اجتماعی که ممکن است تجربه‌های عاطفی و تعاملی کاربران را در طول سکوت موقت مکالمه‌ای شکل دهند، مفهوم‌سازی می‌کند. دو مطالعه انجام شد. مطالعه اول سه دسته نشانه تاخیر انسان‌واره (همدلانه، همراه با تلاش، و بازیگوشانه) را توسعه داده و از نظر معنایی اعتبارسنجی کرد. مطالعه دوم با استفاده از یک آزمایش آزمایشگاهی درون‌گروهی با دانشجویان دانشگاه، پنج وضعیت نشانه تاخیر (متن، نوار پیشرفت، همدلانه، همراه با تلاش، و بازیگوشانه) را با استفاده از ارزیابی‌های ذهنی، سنجش‌های ردیابی چشم و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته مقایسه کرد. نتایج نشان داد که نشانه‌های تاخیر انسان‌واره در مقایسه‌های سطح وضعیت نسبت به بازخورد غیرانسان‌واره با اضطراب کمتر و لذت بیشتر همراه بودند. تداوم ادراک‌شده تعامل به طور معناداری با کاهش اضطراب و افزایش لذت ارتباط داشت. در میان وضعیت‌های انسان‌واره، تحلیل‌های میانجی‌گری ارتباطات غیرمستقیم معناداری را میان انسان‌وارگی ادراک‌شده، حضور اجتماعی و پیامدهای عاطفی و تعاملی نشان داد. نتایج ردیابی چشم حاکی از مدت زمان تثبیت طولانی‌تر بر نشانه‌های تاخیر انسان‌واره در طول سکوت موقت بود. یافته‌های کیفی نیز نشان داد که شرکت‌کنندگان اغلب نشانه‌های تاخیر را به عنوان سیگنال‌هایی از توجه، پاسخگویی و تداوم تعامل تفسیر می‌کردند و نه صرفاً به عنوان شاخص‌های فنی بارگذاری. به طور کلی، سکوت موقت مکالمه‌ای ممکن است به عنوان مرحله‌ای معنادار اجتماعی از تعامل میانجی‌شده با هوش مصنوعی عمل کند و نه صرفاً یک تاخیر فنی. این مطالعه پژوهش‌های حضور اجتماعی را به مراحل سکوت زمانی در تعامل مکالمه‌ای با هوش مصنوعی گسترش می‌دهد و دلالت‌های اولیه‌ای برای طراحی سامانه‌های پشتیبانی مبتنی بر چت‌بات ارائه می‌دهد.