Ivan Percy Díaz Díaz

Academic motivation in higher education constitutes a multidimensional construct shaped by structural conditions that influence students’ academic performance, persistence, and educational trajectories. In contexts characterized by persistent social inequalities, understanding how socioeconomic status (SES) configures motivational processes is essential for the development of university policies aimed at equity and educational sustainability. The purpose of this study was to conduct a critical synthesis of international evidence on the mechanisms through which socioeconomic factors influences academic motivation in higher education during the period period 2017–2020 and 2022–2025. A systematic review was carried out in accordance with PRISMA guidelines to ensure methodological rigor, transparency, and replicability. The literature search was conducted in the Scopus database using structured Boolean search equations. After applying predefined inclusion and exclusion criteria, 33 empirical studies were selected for the final analysis. The results of the systematic synthesis reveal sustained growth in scientific output and progressive geographic diversification of the field. Cross-sectional quantitative studies predominate, employing regression models and structural analyses to examine the relationship between parental educational level, financial support, and intrinsic motivation or academic engagement. In addition, several studies incorporate mediating variables such as self-efficacy, institutional integration, and sense of belonging, revealing non-linear explanatory configurations. Overall, the evidence indicates that the influence of socioeconomic status operates through both direct and indirect mechanisms linked to cultural capital and institutional resources. This review identifies key theoretical convergences as well as recurrent methodological limitations within the field. Finally, the findings underscore the need for longitudinal studies and multilevel approaches to deepen the understanding of motivational inequalities in higher education.

انگیزش تحصیلی در آموزش عالی یک سازه چندبعدی است که توسط شرایط ساختاری شکل می‌گیرد و بر عملکرد تحصیلی، پایداری و مسیرهای آموزشی دانشجویان تأثیر می‌گذارد. در زمینه‌هایی که با نابرابری‌های اجتماعی پایدار مشخص می‌شوند، درک نحوه پیکربندی فرآیندهای انگیزشی توسط وضعیت اجتماعی‌اقتصادی (SES) برای توسعه سیاست‌های دانشگاهی با هدف عدالت و پایداری آموزشی ضروری است. هدف این مطالعه انجام سنتز انتقادی شواهد بین‌المللی درباره سازوکارهایی بود که از طریق آن‌ها عوامل اجتماعی‌اقتصادی بر انگیزش تحصیلی در آموزش عالی طی دوره‌های ۲۰۱۷–۲۰۲۰ و ۲۰۲۲–۲۰۲۵ تأثیر می‌گذارند. مرور نظام‌مند مطابق با دستورالعمل‌های PRISMA به منظور تضمین دقت روش‌شناختی، شفافیت و قابلیت تکرار انجام شد. جستجوی منابع در پایگاه داده Scopus با استفاده از معادلات جستجوی بولی ساختاریافته صورت گرفت. پس از اعمال معیارهای از پیش تعیین‌شده برای ورود و خروج مطالعات، ۳۳ مطالعه تجربی برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. نتایج سنتز نظام‌مند نشان‌دهنده رشد پایدار تولیدات علمی و تنوع جغرافیایی تدریجی در این حوزه است. مطالعات کمی مقطعی غالب هستند که با به‌کارگیری مدل‌های رگرسیون و تحلیل‌های ساختاری به بررسی رابطه بین سطح تحصیلات والدین، حمایت مالی و انگیزش درونی یا درگیری تحصیلی می‌پردازند. علاوه بر این، چندین مطالعه متغیرهای میانجی مانند خودکارآمدی، یکپارچگی نهادی و احساس تعلق را وارد مدل کرده‌اند که پیکربندی‌های تبیینی غیرخطی را آشکار می‌سازد. به طور کلی، شواهد نشان می‌دهد که تأثیر وضعیت اجتماعی‌اقتصادی از طریق سازوکارهای مستقیم و غیرمستقیم مرتبط با سرمایه فرهنگی و منابع نهادی عمل می‌کند. این مرور همگرایی‌های نظری کلیدی و همچنین محدودیت‌های روش‌شناختی تکرارشونده در این حوزه را شناسایی می‌کند. در نهایت، یافته‌ها بر ضرورت مطالعات طولی و رویکردهای چندسطحی برای تعمیق درک نابرابری‌های انگیزشی در آموزش عالی تأکید می‌کنند.