Sevda Doğan Dolapçıoğlu

While extensive research has examined refugee students’ educational adaptation in host countries, the educational reintegration phase following voluntary return remains underexplored. This qualitative study investigates the linguistic and academic adaptation experiences of Syrian students transitioning from Turkish-medium education in Türkiye to Arabic-medium schooling in Syria after voluntary return. The study addresses an overarching question: how do returnee students experience the linguistic, academic, social, and psychosocial dimensions of this reverse educational transition? Using an exploratory qualitative design, data were collected through a seven-item open-ended written questionnaire from 15 middle-school students who had received several years of formal schooling in Türkiye. Qualitative content analysis revealed that return does not constitute a simple linguistic recovery, but rather a reverse academic transition characterized by profound difficulties with academic Arabic, conceptual transfer, written production, and in-class assessment practices. The findings indicate that students’ challenges were shaped not only by uneven Arabic literacy development but also by curriculum misalignment, pedagogical practices that participants perceived as more teacher-directed, limited peer interaction, and assessment practices that they perceived as unclear. Furthermore, psychosocial pressures, including re-migration-related distress, concentration difficulties, and increased family responsibilities, complicated their academic adaptation. Ultimately, these struggles reflect systemic institutional and contextual mismatches rather than individual deficits. By conceptualizing return as a distinct educational phase, this study contributes to the broader discourses on refugee education and bilingualism. The implications underscore the critical need for academic Arabic bridging programs, background-sensitive assessment frameworks, psychosocially responsive pedagogies, and school-based psychosocial support to ensure equitable reintegration into Arabic-medium schooling.

در حالی که پژوهش‌های گسترده‌ای به بررسی سازگاری آموزشی دانش‌آموزان پناهنده در کشورهای میزبان پرداخته‌اند، مرحله بازپذیری آموزشی پس از بازگشت داوطلبانه همچنان کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این مطالعه کیفی به بررسی تجارب سازگاری زبانی و تحصیلی دانش‌آموزان سوری می‌پردازد که پس از بازگشت داوطلبانه از آموزش به زبان ترکی در ترکیه به مدرسه‌ عربی‌زبان در سوریه منتقل شده‌اند. این پژوهش به یک پرسش کلی می‌پردازد: دانش‌آموزان بازگشته چگونه ابعاد زبانی، تحصیلی، اجتماعی و روانی‌اجتماعی این گذار معکوس آموزشی را تجربه می‌کنند؟ با استفاده از طرح کیفی اکتشافی، داده‌ها از طریق پرسشنامه کتبی هفت‌سؤالی بازپاسخ از ۱۵ دانش‌آموز مقطع راهنمایی که چندین سال آموزش رسمی در ترکیه دیده بودند، گردآوری شد. تحلیل محتوای کیفی نشان داد که بازگشت صرفاً به معنای بازیابی ساده زبانی نیست، بلکه گذار تحصیلی معکوسی است که با دشواری‌های عمیق در زبان عربی علمی، انتقال مفهومی، تولید نوشتاری و شیوه‌های ارزشیابی کلاسی همراه است. یافته‌ها نشان می‌دهد که چالش‌های دانش‌آموزان نه تنها ناشی از رشد نامتوازن سواد عربی، بلکه ناشی از عدم انطباق برنامه درسی، شیوه‌های آموزشی معلم‌محورتر از نگاه شرکت‌کنندگان، تعامل محدود با همسالان و شیوه‌های ارزشیابی مبهم از دیدگاه آنان بوده است. همچنین فشارهای روانی‌اجتماعی، از جمله تنش‌های مرتبط با مهاجرت مجدد، دشواری‌های تمرکز و افزایش مسئولیت‌های خانوادگی، سازگاری تحصیلی آنان را پیچیده‌تر کرده است. در نهایت، این مشکلات بازتابی از ناسازگاری‌های نهادی و زمینه‌ای نظام‌مند است و نه کمبودهای فردی. با مفهوم‌پردازی بازگشت به عنوان یک مرحله آموزشی متمایز، این مطالعه به گفتمان‌های گسترده‌تر آموزش پناهندگان و دوزبانگی کمک می‌کند. پیامدهای پژوهش بر ضرورت برنامه‌های پل زبانی برای عربی علمی، چارچوب‌های ارزشیابی حساس به پیشینه، رویکردهای آموزشی پاسخگو به نیازهای روانی‌اجتماعی و حمایت روانی‌اجتماعی مبتنی بر مدرسه برای تضمین بازپذیری عادلانه در مدارس عربی‌زبان تأکید دارد.