Syuratty Astuti Rahayu Manalu

This study aims to analyze the content of junior high school Pancasila Education textbooks from the perspective of Outcome-Based Education (OBE). The analysis focused on four OBE dimensions: clarity of learning outcomes, constructive alignment, learning activity orientation, and assessment quality. This study employed a qualitative approach using deductive content analysis of Grade VII, VIII, and IX Pancasila Education textbooks published by the Kemendikbudristek Center for Textbooks under the Merdeka Curriculum. Data were collected through documentary study and policy document review, then analyzed using the interactive model of Miles, Huberman, and Saldaña (2014). The findings reveal that the textbooks have structurally reflected some OBE principles, as evidenced by the availability of learning objectives derived from Learning Outcomes (Capaian Pembelajaran) and the use of student-centered learning activities. However, significant gaps were identified in the alignment between the demands of learning outcomes and the quality of evaluation instruments, the dominance of lower-order cognitive thinking in learning objectives and exercises, and the limited presence of activities and assessment instruments that explicitly address affective and psychomotor domains. This study concludes that the adoption of the OBE paradigm in the Merdeka Curriculum has not been fully and substantively reflected in junior high school Pancasila Education textbooks. Systematic revision is needed to ensure that the textbooks are genuinely oriented toward holistic competency achievement in accordance with the Pancasila Student Profile.

هدف این پژوهش، تحلیل محتوای کتاب‌های درسی آموزش پانساسیلا در مقطع متوسطه اول از منظر آموزش مبتنی بر پیامدها (OBE) است. تحلیل بر چهار بُعد OBE متمرکز بود: وضوح پیامدهای یادگیری، هم‌ترازی سازنده، جهت‌گیری فعالیت‌های یادگیری و کیفیت ارزشیابی. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از تحلیل محتوای قیاسی بر روی کتاب‌های درسی آموزش پانساسیلا پایه‌های هفتم، هشتم و نهم که توسط مرکز کتاب‌های درسی Kemendikbudristek تحت برنامه درسی Merdeka منتشر شده‌اند، انجام شد. داده‌ها از طریق مطالعه اسنادی و بررسی اسناد سیاستی گردآوری و با استفاده از مدل تعاملی Miles، Huberman و Saldaña (2014) تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که کتاب‌های درسی به طور ساختاری برخی اصول OBE را منعکس کرده‌اند، چنان‌که اهداف یادگیری برگرفته از پیامدهای یادگیری (Capaian Pembelajaran) و استفاده از فعالیت‌های یادگیری دانش‌آموزمحور مشهود است. با این حال، شکاف‌های قابل توجهی در هم‌ترازی میان الزامات پیامدهای یادگیری و کیفیت ابزارهای ارزشیابی، غلبه تفکر شناختی سطوح پایین‌تر در اهداف یادگیری و تمرین‌ها، و حضور محدود فعالیت‌ها و ابزارهای ارزشیابی که به طور صریح به حوزه‌های عاطفی و روان‌حرکتی می‌پردازند، شناسایی شد. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که اتخاذ پارادایم OBE در برنامه درسی Merdeka به طور کامل و ماهوی در کتاب‌های درسی آموزش پانساسیلا در مقطع متوسطه اول منعکس نشده است. بازنگری نظام‌مند برای اطمینان از جهت‌گیری واقعی کتاب‌های درسی به سوی تحقق شایستگی‌های جامع مطابق با پروفایل دانش‌آموز پانساسیلا ضروری است.