Zahra Osati

Objective The psychological impact of war on families is profound. However, the mechanisms linking war-related stressors to anxiety among mothers and their children remain insufficiently understood, particularly in Middle Eastern contexts. Grounded in an extended transactional model of stress and coping, this study examined the direct and indirect relationships between war-related stressors, cognitive appraisal, coping strategies, and anxiety among Iranian mothers and their children following a recent military conflict. The study also investigated the mediating roles of appraisal and coping processes and the moderating roles of religiosity and social support. Method A cross-sectional design was employed approximately three months after a major military escalation. A stratified proportional sample of 343 Iranian mothers (aged 24 years and older) with at least one child aged 5–10 years living in conflict-affected areas completed validated self-report measures. Data were analyzed using partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM). Results The extends model explained substantial variance in maternal anxiety ( R ² = .80) and child anxiety ( R ² = .72). War-related stressors were significantly and positively associated with both maternal anxiety and child anxiety. In addition, maternal anxiety was significantly associated with child anxiety. Challenge appraisal, problem-focused coping, and cognitive restructuring mediated the relationship between war-related stressors and maternal anxiety. Emotion-focused coping positively mediated the relationship between war-related stressors and child anxiety. Religiosity and social support were found to buffer the association between war-related stressors and maternal anxiety, such that higher levels of religiosity and social support weakened the positive relationship between war-related stressors and anxiety among mothers. Conclusions This study extends the transactional model of stress and coping by supporting an integrated framework within a conflict-affected Middle Eastern population. The findings indicate distinct pathways linking war-related stressors to maternal and child anxiety and highlight the importance of interventions that address cognitive appraisal, strengthen adaptive coping strategies, and mobilize spiritual and social resources in conflict-affected families.

هدف: تأثیر روان‌شناختی جنگ بر خانواده‌ها عمیق است. با این حال، سازوکارهای پیونددهنده عوامل استرس‌زای مرتبط با جنگ و اضطراب در میان مادران و فرزندان آن‌ها، به ویژه در زمینه‌های خاورمیانه‌ای، به اندازه کافی شناخته نشده‌اند. این مطالعه که مبتنی بر مدل تعاملی توسعه‌یافته استرس و مقابله است، روابط مستقیم و غیرمستقیم بین عوامل استرس‌زای مرتبط با جنگ، ارزیابی شناختی، راهبردهای مقابله‌ای و اضطراب را در میان مادران ایرانی و فرزندان آن‌ها پس از یک درگیری نظامی اخیر بررسی کرد. همچنین نقش‌های میانجی ارزیابی و فرایندهای مقابله‌ای و نقش‌های تعدیل‌گر مذهبی بودن و حمایت اجتماعی مورد بررسی قرار گرفت. روش: یک طرح مقطعی تقریباً سه ماه پس از تشدید عمده نظامی به کار گرفته شد. نمونه‌گیری طبقه‌بندی‌شده تناسبی از ۳۴۳ مادر ایرانی (۲۴ سال و بالاتر) با حداقل یک فرزند ۵ تا ۱۰ ساله ساکن مناطق درگیر، که پرسشنامه‌های خودگزارش‌دهی معتبر را تکمیل کردند، انجام شد. داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) تحلیل شدند. نتایج: مدل توسعه‌یافته واریانس قابل توجهی از اضطراب مادران (R² = .80) و اضطراب کودکان (R² = .72) را تبیین کرد. عوامل استرس‌زای مرتبط با جنگ به طور معنادار و مثبت با اضطراب مادران و اضطراب کودکان مرتبط بودند. همچنین، اضطراب مادران به طور معنادار با اضطراب کودکان مرتبط بود. ارزیابی چالشی، مقابله متمرکز بر مسئله و بازسازی شناختی، رابطه بین عوامل استرس‌زای مرتبط با جنگ و اضطراب مادران را میانجی‌گری کردند. مقابله متمرکز بر هیجان به طور مثبت رابطه بین عوامل استرس‌زای مرتبط با جنگ و اضطراب کودکان را میانجی‌گری کرد. مذهبی بودن و حمایت اجتماعی نقش تعدیل‌گر در ارتباط بین عوامل استرس‌زای مرتبط با جنگ و اضطراب مادران داشتند، به طوری که سطوح بالاتر مذهبی بودن و حمایت اجتماعی، رابطه مثبت بین عوامل استرس‌زای مرتبط با جنگ و اضطراب در میان مادران را تضعیف کرد. نتیجه‌گیری: این مطالعه مدل تعاملی استرس و مقابله را با حمایت از یک چارچوب یکپارچه در جمعیت خاورمیانه‌ای درگیر در منازعه گسترش می‌دهد. یافته‌ها مسیرهای متمایزی را که عوامل استرس‌زای مرتبط با جنگ را به اضطراب مادران و کودکان پیوند می‌دهد، نشان می‌دهد و اهمیت مداخلاتی را که به ارزیابی شناختی، تقویت راهبردهای مقابله‌ای سازگار و بسیج منابع معنوی و اجتماعی در خانواده‌های درگیر در منازعه می‌پردازد، برجسته می‌کند.