Zeliha Traş

Children with autism spectrum disorder may experience developmental difficulties in the areas of social communication and interaction. This study aims to investigate the effect of child-centered play therapy on the development of social communication skills in children with autism spectrum disorder. The study group consists of children aged 3-6 years with autism spectrum disorder. A quasi-experimental design was employed for the study. In the experimental group, child-centered play therapy was applied to 5 children with autism spectrum disorder for 15 weeks, 3 sessions per week, for a total of 45 sessions. ‘Social Communication Checklist-Revised for Children with Autism Spectrum Disorder’ and the “Denver-II Developmental Screening Test” were used as instruments for data collection. According to the findings of the study, the Mann–Whitney U test conducted on the post-test scores of the experimental and control groups revealed statistically significant differences in all sub-dimensions of the Social Communication Checklist. Significant differences were found between the groups in social participation (Z = −2.627, p < .05, r = .83), expressive language (Z = −2.617, p ≤ .05, r = .83), receptive language (Z = −2.739, p < .05, r = .87), and imitative play (Z = −2.643, p < .05, r = .84). Regarding the Denver II Developmental Screening Test, a statistically significant difference was also found between the groups in the personal-social subscale (Z = −2.730, p < .05, r = .86). However, no statistically significant difference was observed in the language development subscale (Z = −1.586, p > .05). The results revealed that child-centered play therapy has a significant effect on the development of social communication skills in children with autism spectrum disorder. Research findings show that child-centred play therapy brings about significant improvements in the social communication skills of children with autism spectrum disorder. The progress observed in the experimental group supports the idea that play-based approaches can be an effective tool in early intervention programmes.

کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم ممکن است در زمینه‌های ارتباط و تعامل اجتماعی با مشکلات رشدی مواجه شوند. هدف این پژوهش بررسی تأثیر درمان بازی‌محور کودک‌محور بر رشد مهارت‌های ارتباط اجتماعی در کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم است. گروه مورد مطالعه شامل کودکان ۳ تا ۶ ساله مبتلا به اختلال طیف اوتیسم بود. این پژوهش با طرح شبه‌آزمایشی انجام شد. در گروه آزمایش، درمان بازی‌محور کودک‌محور به مدت ۱۵ هفته، هر هفته ۳ جلسه و در مجموع ۴۵ جلسه برای ۵ کودک مبتلا به اختلال طیف اوتیسم اجرا شد. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل «چک‌لیست ارتباط اجتماعی-ویرایش بازنگری‌شده برای کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم» و «آزمون غربالگری رشدی Denver-II» بود. بر اساس یافته‌های پژوهش، آزمون Mann–Whitney U که بر نمرات پس‌آزمون گروه‌های آزمایش و کنترل انجام شد، تفاوت معناداری را در تمامی زیرمقیاس‌های چک‌لیست ارتباط اجتماعی نشان داد. بین گروه‌ها در مشارکت اجتماعی (Z = −2.627, p < .05, r = .83)، زبان بیانی (Z = −2.617, p ≤ .05, r = .83)، زبان دریافتی (Z = −2.739, p < .05, r = .87) و بازی تقلیدی (Z = −2.643, p < .05, r = .84) تفاوت معناداری مشاهده شد. همچنین در آزمون غربالگری رشدی Denver-II، در زیرمقیاس فردی-اجتماعی تفاوت معنادار آماری بین گروه‌ها وجود داشت (Z = −2.730, p < .05, r = .86)، اما در زیرمقیاس رشد زبانی تفاوت معناداری مشاهده نشد (Z = −1.586, p > .05). نتایج نشان داد که درمان بازی‌محور کودک‌محور تأثیر معناداری بر رشد مهارت‌های ارتباط اجتماعی در کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم دارد. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که درمان بازی‌محور کودک‌محور موجب بهبود معنادار مهارت‌های ارتباط اجتماعی در کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم می‌شود. پیشرفت مشاهده‌شده در گروه آزمایش از این ایده حمایت می‌کند که رویکردهای مبتنی بر بازی می‌توانند ابزار مؤثری در برنامه‌های مداخله زودهنگام باشند.