Pemaknaan Fi Sabilillah sebagai Penerima Zakat Fitrah dan Pola Penyalurannya: Studi Kasus Desa Sipaho Kecamatan Halongonan Kabupaten Padang Lawas Utara
تفسیر فی سبیلالله بهعنوان دریافتکننده زکات فطره و الگوی توزیع آن: مطالعه موردی روستای سیپاهو، بخش هالونگان، شهرستان پادانگ لاواس اوتارا
چکیده
Fi sabilillah is one of the eight asnaf entitled to receive zakat under Qur'an Surah At-Taubah verse 60, but its scope remains debated between classical and contemporary scholars. This study aims to analyze the interpretation of fi sabilillah by religious scholars in determining zakat fitrah recipients and the factors underlying changes in its distribution pattern in Desa Sipaho, Kecamatan Halongonan, Kabupaten Padang Lawas Utara. This empirical legal research employs a descriptive qualitative approach with a case study strategy. Primary data were obtained through interviews with eight informants consisting of five religious scholars, two zakat administrators, and one fi sabilillah recipient, while secondary data were obtained from relevant Islamic legal literature and previous studies. The findings indicate that the meaning of fi sabilillah has shifted from a status-based approach focusing on Islamic boarding school students toward a functional approach emphasizing religious activities, educational capacity, and community contributions. This shift was influenced by changing educational needs, the expansion of educational access, and considerations of community benefit (maslahah). The category was extended to public-school students in 2021 and Islamic higher-education students in 2023. The 2024 findings show that this broader interpretation continued to be applied in zakat distribution based on beneficiaries' educational and community-oriented activities. This interpretation is closer to Yusuf al-Qardhawi's contemporary view than the restrictive classical interpretation. The study concludes that the practice reflects contextualization of Islamic law, but requires objective and consistent criteria to maintain compliance with Islamic legal principles.
فی سبیلالله یکی از هشت اصناف مستحق دریافت زکات بر اساس آیه ۶۰ سوره توبه است، اما دامنه معنایی آن همچنان میان علمای کلاسیک و معاصر مورد بحث است. هدف این پژوهش، تحلیل تفسیر فی سبیلالله توسط علمای دینی در تعیین دریافتکنندگان زکات فطره و عوامل مؤثر بر تغییر الگوی توزیع آن در روستای سیپاهو، بخش هالونگان، شهرستان پادانگ لاواس اوتارا میباشد. این پژوهش حقوقی تجربی با رویکرد کیفی توصیفی و راهبرد مطالعه موردی انجام شده است. دادههای اولیه از طریق مصاحبه با هشت مطلع شامل پنج عالم دینی، دو مدیر زکات و یک دریافتکننده فی سبیلالله گردآوری شد و دادههای ثانویه از منابع فقهی اسلامی مرتبط و پژوهشهای پیشین بهدست آمد. یافتهها نشان میدهد که معنای فی سبیلالله از رویکرد مبتنی بر وضعیت که بر دانشآموزان مدارس اسلامی متمرکز بود، به رویکرد کارکردی با تأکید بر فعالیتهای دینی، ظرفیت آموزشی و مشارکت اجتماعی تغییر یافته است. این تغییر تحت تأثیر نیازهای آموزشی متغیر، گسترش دسترسی به آموزش و ملاحظات منفعت عمومی (مصلحت) قرار گرفته است. این دستهبندی در سال ۲۰۲۱ به دانشآموزان مدارس دولتی و در سال ۲۰۲۳ به دانشجویان مؤسسات آموزش عالی اسلامی تعمیم یافت. یافتههای سال ۲۰۲۴ نشان میدهد که این تفسیر گستردهتر همچنان در توزیع زکات بر اساس فعالیتهای آموزشی و اجتماعی دریافتکنندگان بهکار میرود. این تفسیر به دیدگاه معاصر Yusuf al-Qaradawi نزدیکتر است تا تفسیر محدود کلاسیک. نتیجه پژوهش آن است که این رویه بازتابی از بومیسازی فقه اسلامی است، اما نیازمند معیارهای عینی و ثابت برای حفظ انطباق با اصول حقوق اسلامی میباشد.