community empowerment

This study examines the historical development of pesantren in Ogan Ilir Regency, South Sumatra, focusing on institutional diversity and the formation of its socio-religious identity as a City of Santri. Using a qualitative-historical approach, the study investigates 22 pesantren through in-depth interviews with 75 informants, participant observation, and document analysis. Historical source criticism and thematic analysis are employed to reconstruct institutional trajectories and identify patterns of institutional differentiation. The findings reveal three historical phases: initial institutionalization (1932–1967), consolidation and diversification (1983–1996), and institutional expansion and integration (2003–2023). Across these phases, three overlapping institutional orientations emerge: scholarly tradition, educational modernization, and self-reliance and community empowerment. These orientations demonstrate that pesantren development involves the coexistence of Islamic scholarly continuity, educational transformation, and expanding social functions rather than a linear transition from traditional to modern institutions. The study interprets these developments through the perspectives of continuity and change, ideal typology, and social construction, highlighting how institutional practices may reproduce socio-religious meanings. It offers an integrated historical and institutional account of pesantren development in Ogan Ilir while recognizing that the extent to which the City of Santri identity is collectively accepted requires further empirical investigation.

Community service through the university’s fieldwork program (Kuliah Kerja Nyata/KKN) provides students with an opportunity to integrate academic knowledge with community needs at the village level. This article describes the 2026 KKN program of Universitas Islam Negeri Sultan Syarif Kasim Riau in Meranti Village, Pangkalan Kuras District, Pelalawan Regency, under the theme “Strengthening Communities Based on Local Wisdom”. The activities were conducted from late July to late August 2026 through observation, mapping, discussion, implementation, and continuous communication. Activity data were obtained through field observation, communication with village officials and residents, activity documentation, and reflection on program outputs. The core programs consisted of producing cemetery and hamlet direction signs, establishing QRIS-based digital payment access, and installing road reflectors. Discipline-based programs included bullying awareness, Maghrib Qur’an learning, MDA teaching, education on unhealthy social relationships, public speaking education, and saving education. Supporting activities included creative and basic learning activities at TK Pertiwi, participation in the DEWI (Tourism Village) event, Independence Day activities, volleyball, and futsal competitions. The results indicate that the programs produced practical outputs in the form of village information facilities, digital payment access, road visibility markers, educational activities for children and adolescents, and spaces for social interaction and preservation of local practices. The implementation also strengthened communication among students, village government, educational institutions, and residents. The experience demonstrates that needs-based community service can integrate practical interventions, education, and community participation within a village development context.

خدمت‌رسانی به جامعه از طریق برنامه کار میدانی دانشگاه (Kuliah Kerja Nyata/KKN) فرصتی را برای دانشجویان فراهم می‌کند تا دانش آکادمیک خود را با نیازهای جامعه در سطح روستا ادغام کنند. این مقاله به توصیف برنامه KKN سال ۲۰۲۶ دانشگاه اسلامی دولتی سلطان شریف قاسم ریائو در روستای مرانتی، بخش پانگکالان کوراس، شهرستان پلاوان با محوریت «تقویت جوامع مبتنی بر حکمت محلی» می‌پردازد. فعالیت‌ها از اواخر ژوئیه تا اواخر اوت ۲۰۲۶ از طریق مشاهده، نقشه‌برداری، بحث، اجرا و ارتباط مستمر انجام شد. داده‌های فعالیت‌ها از طریق مشاهده میدانی، ارتباط با مسئولان و ساکنان روستا، مستندسازی فعالیت‌ها و بازتاب نتایج برنامه جمع‌آوری گردید. برنامه‌های اصلی شامل تولید تابلوهای راهنمای قبرستان و محله، ایجاد دسترسی به پرداخت دیجیتال مبتنی بر QRIS و نصب رفلکتورهای جاده‌ای بود. برنامه‌های مبتنی بر رشته شامل آگاهی‌بخشی درباره قلدری، آموزش قرآن مغرب، تدریس در MDA، آموزش درباره روابط اجتماعی ناسالم، آموزش سخنرانی عمومی و آموزش پس‌انداز بود. فعالیت‌های پشتیبان شامل فعالیت‌های خلاقانه و آموزشی پایه در مهدکودک Pertiwi، مشارکت در رویداد DEWI (روستای گردشگری)، فعالیت‌های روز استقلال، مسابقات والیبال و فوتسال بود. نتایج نشان می‌دهد که برنامه‌ها خروجی‌های عملی به شکل امکانات اطلاع‌رسانی روستا، دسترسی به پرداخت دیجیتال، نشانگرهای دید جاده، فعالیت‌های آموزشی برای کودکان و نوجوانان و فضاهایی برای تعامل اجتماعی و حفظ سنت‌های محلی ایجاد کردند. اجرای برنامه همچنین ارتباط میان دانشجویان، دولت روستا، نهادهای آموزشی و ساکنان را تقویت نمود. این تجربه نشان می‌دهد که خدمت‌رسانی به جامعه مبتنی بر نیاز می‌تواند مداخلات عملی، آموزش و مشارکت اجتماعی را در بستر توسعه روستا ادغام کند.

Abstract: Access to the Qur’an for Deaf Muslims still faces various barriers, particularly regarding the availability of accessible media, human resources, and a learning environment suited to the communication needs of the Deaf community. These conditions indicate that the general availability of the Qur’an does not always guarantee equal access for all Muslims. This study aims to analyze the forms of Islamic philanthropy’s involvement in ensuring access to the Qur’an for Deaf Muslims and to understand its contribution to religious inclusion. This study employs a qualitative method using a library research approach. Data were obtained from documents of philanthropic institutions, publications by the Lajnah Pentashihan Mushaf Al-Qur’an, regulations related to people with disabilities, as well as academic literature on Islamic philanthropy, disability, accessibility, and religious inclusion. The analysis was conducted using descriptive-analytical and thematic methods by identifying the relationships between access, resources, capacity, participation, and inclusion. The research findings indicate that Islamic philanthropy plays a role in supporting access to the Qur’an through the provision and distribution of the Sign Language Qur’an, teacher training, the development of learning materials, as well as community empowerment and institutional collaboration. These practices can be understood as support for religious inclusion because they seek to open access, build capacity, and expand opportunities for Deaf Muslims to participate in religious life. Thus, Islamic philanthropy functions not only as a mechanism for distributing aid but also as an instrument that supports the fulfillment of rights and more equitable religious access for Deaf Muslims. Keywords: Islamic philanthropy; Deaf Muslims; Access to the Qur’an; Religious Inclusion; Sign Language Qur’an. Abstrak: Akses terhadap Al-Qur’an bagi Muslim Tuli masih menghadapi berbagai hambatan, terutama berkaitan dengan ketersediaan media yang aksesibel, sumber daya manusia, dan lingkungan pembelajaran yang sesuai dengan kebutuhan komunikasi komunitas Tuli. Kondisi tersebut menunjukkan bahwa ketersediaan Al-Qur’an secara umum belum selalu menjamin akses yang setara bagi seluruh Muslim. Penelitian ini bertujuan untuk menganalisis bentuk keterlibatan filantropi Islam dalam pemenuhan akses Al-Qur’an bagi Muslim Tuli serta memahami kontribusinya terhadap inklusi keagamaan. Penelitian ini menggunakan metode kualitatif dengan pendekatan studi kepustakaan (library research). Data diperoleh dari dokumen lembaga filantropi, publikasi Lajnah Pentashihan Mushaf Al-Qur’an, regulasi terkait penyandang disabilitas, serta literatur akademik mengenai filantropi Islam, disabilitas, aksesibilitas, dan inklusi keagamaan. Analisis dilakukan secara deskriptif-analitis dan tematik dengan mengidentifikasi hubungan antara akses, sumber daya, kapasitas, partisipasi, dan inklusi. Hasil penelitian menunjukkan bahwa filantropi Islam berperan dalam mendukung pemenuhan akses Al-Qur’an melalui penyediaan dan distribusi Mushaf Isyarat, pelatihan pengajar, pengembangan pembelajaran, serta penguatan komunitas dan kolaborasi kelembagaan. Praktik tersebut dapat dipahami sebagai dukungan terhadap inklusi keagamaan karena berupaya membuka akses, membangun kapasitas, dan memperluas kesempatan Muslim Tuli untuk berpartisipasi dalam kehidupan keagamaan. Dengan demikian, filantropi Islam tidak hanya berfungsi sebagai mekanisme distribusi bantuan, tetapi juga sebagai salah satu instrumen pendukung pemenuhan hak dan akses keagamaan yang lebih setara bagi Muslim Tuli. Kata Kunci: Filantropi Islam; Muslim Tuli; Akses Al-Qur’an; Inklusi Keagamaan; Mushaf Isyarat.

دسترسی به قرآن برای مسلمانان ناشنوا همچنان با موانع متعددی مواجه است، به‌ویژه در زمینهٔ فراهم بودن رسانه‌های قابل دسترس، منابع انسانی و محیط یادگیری متناسب با نیازهای ارتباطی جامعه ناشنوا. این شرایط نشان می‌دهد که فراهم بودن عمومی قرآن همواره تضمین‌کنندهٔ دسترسی برابر برای همه مسلمانان نیست. هدف این پژوهش، تحلیل اشکال مشارکت نیکوکاری اسلامی در تأمین دسترسی به قرآن برای مسلمانان ناشنوا و فهم نقش آن در شمولیت دینی است. این پژوهش با روش کیفی و رویکرد مطالعات کتابخانه‌ای انجام شده است. داده‌ها از اسناد مؤسسات نیکوکاری، انتشارات Lajnah Pentashihan Mushaf Al-Qur’an، مقررات مرتبط با افراد دارای معلولیت و همچنین متون علمی دربارهٔ نیکوکاری اسلامی، معلولیت، دسترس‌پذیری و شمولیت دینی گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها به‌صورت توصیفی‌ـ‌تحلیلی و تماتیک با شناسایی روابط میان دسترسی، منابع، ظرفیت، مشارکت و شمولیت صورت گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نیکوکاری اسلامی در حمایت از تأمین دسترسی به قرآن از طریق تهیه و توزیع قرآن زبان اشاره، آموزش معلمان، توسعه مواد آموزشی و نیز توانمندسازی جامعه و همکاری‌های نهادی نقش دارد. این اقدامات به‌عنوان حمایت از شمولیت دینی قابل درک است، زیرا در پی گشودن دسترسی، ارتقای ظرفیت و گسترش فرصت‌های مشارکت مسلمانان ناشنوا در زندگی دینی هستند. بنابراین، نیکوکاری اسلامی نه‌تنها به‌عنوان سازوکاری برای توزیع کمک‌ها، بلکه به‌عنوان ابزاری برای حمایت از تحقق حقوق و دسترسی دینی برابرتر برای مسلمانان ناشنوا عمل می‌کند.