khalifah

Studies on human beings from the perspective of the Qur’an have extensively discussed the dimensions of servitude to God, human stewardship, and moral responsibility. However, the relationship among these three concepts as an integrated framework of the human role from the perspective of Tafsir Tarbawi has received limited integrative reconstruction. This study aims to analyze the relationship among the concepts of ibadah, khalifah, and amanah in the Qur’an and to reconstruct them as a conceptual framework of the human role and its implications for Islamic education. This study employs a qualitative approach using library research and the muqarran method of Qur’anic interpretation within the perspective of Tafsir Tarbawi. The primary sources include the Qur’an and the works of Tafsir Ath-Thabari, Ibn Kathir, al-Misbah, and al-Azhar. The main verses analyzed are QS. Adz-Dzariyat [51]:56 concerning ibadah, QS. Al-Baqarah [2]:30 concerning khalifah, and QS. Al-Ahzab [33]:72 concerning amanah. The analysis was conducted through the collection and categorization of relevant verses, examination of their contexts and meanings, comparative analysis of interpretations, and conceptual synthesis. The findings indicate that ibadah, khalifah, and amanah are integrally interconnected. Ibadah functions as a transcendental orientation, khalifah as the actualization of human roles, and amanah as the ethical principle and accountability underlying the fulfillment of those roles. This reconstruction results in a conceptual framework of orientation-actualization-accountability. From the perspective of Tafsir Tarbawi, this framework indicates that Islamic education should develop human beings holistically by strengthening their spiritual, intellectual, social, and moral dimensions, thereby cultivating individuals who possess faith and knowledge, demonstrate good character, are capable of actualizing their potential, and are responsible in fulfilling their roles as servants of Allah and stewards of the earth

This study aims to analyze the model of ecotheological value internalization through bil-hal da’wah in school co-curricular programs at SD Al-Ishlah Tulungagung. The research employed a qualitative approach with a field research design to examine how ecotheological values are introduced, practiced, and integrated into students’ daily habits. Data were collected through observation, interviews, and documentation focusing on the implementation of the Urban Farming program. The findings reveal that ecotheological values are internalized through practical environmental activities, including plant cultivation, environmental care habits, and religious reflections connecting environmental preservation with human responsibility as Khalifah fil Ardh. These activities provide opportunities for students to relate religious values to concrete actions in caring for their surroundings. The internalization model consists of four interconnected components: value transformation, value transaction, value transinternalization, and ecological-spiritual habituation. Its implementation positively contributes to students’ environmental awareness, responsibility, patience, compassion, and spiritual consciousness. This study concludes that bil-hal da’wah through environmental co-curricular activities effectively promotes ecotheological education and character development by integrating practical environmental engagement with religious understanding among elementary school students.

This article examines the relevance of the objectives of Islamic education as derived from the Qur’an and Hadith to the demands of modern education. Using a qualitative library research approach, the study analyzes primary Islamic sources, selected interpretations, and recent Indonesian scholarly literature on Islamic education, character formation, curriculum development, and digital-era learning. The analysis indicates that the objectives of Islamic education are holistic: developing faith and worship, noble character, intellectual capacity, social responsibility, and the human role as khalifah on earth. These objectives remain relevant to modern education because contemporary learning increasingly requires not only cognitive competence but also ethical judgment, collaboration, responsibility, critical thinking, digital literacy, and balanced personal development. The relevance is not achieved by reproducing classical educational forms unchanged, but by translating enduring Islamic values into contextual learning objectives, curriculum, pedagogy, assessment, and school culture. The study concludes that Qur’anic and Prophetic educational objectives can function as an ethical and spiritual foundation for modern education when integrated with contemporary knowledge, technology, and learner-centered approaches.

این مقاله به بررسی ارتباط اهداف آموزش اسلامی برگرفته از قرآن و حدیث با الزامات آموزش مدرن می‌پردازد. با استفاده از رویکرد پژوهش کتابخانه‌ای کیفی، این مطالعه منابع اولیه اسلامی، تفسیرهای منتخب و ادبیات علمی معاصر اندونزیایی در حوزه آموزش اسلامی، شکل‌گیری شخصیت، توسعه برنامه درسی و یادگیری در عصر دیجیتال را تحلیل می‌کند. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که اهداف آموزش اسلامی جامع هستند: پرورش ایمان و عبادت، اخلاق نیکو، ظرفیت فکری، مسئولیت اجتماعی و نقش انسان به عنوان خلیفه در زمین. این اهداف همچنان برای آموزش مدرن مرتبط باقی می‌مانند، زیرا یادگیری معاصر نه تنها به شایستگی شناختی بلکه به قضاوت اخلاقی، همکاری، مسئولیت‌پذیری، تفکر انتقادی، سواد دیجیتال و رشد متعادل فردی نیاز دارد. این ارتباط از طریق بازتولید بدون تغییر اشکال آموزشی کلاسیک حاصل نمی‌شود، بلکه با ترجمه ارزش‌های پایدار اسلامی به اهداف یادگیری، برنامه درسی، روش تدریس، ارزشیابی و فرهنگ مدرسه متناسب با زمینه معاصر به دست می‌آید. مطالعه نتیجه می‌گیرد که اهداف آموزشی قرآنی و نبوی می‌توانند به عنوان بنیانی اخلاقی و معنوی برای آموزش مدرن عمل کنند، زمانی که با دانش معاصر، فناوری و رویکردهای یادگیرنده‌محور تلفیق شوند.

Background Therapeutic Physical Activity (TPA) is an unaddressed behavioral recreational method in anger management programs in higher education in Egypt, especially among students with physical disabilities (SWPD). Purpose This study aimed to assess the efficacy of an 8-week TPA intervention on the severity of anger in male university students with physical disabilities in Egypt. Methods A randomized controlled trial (RCT) design (parallel-group) was used with 140 male undergraduate students at Minia University who were randomly divided into an 8-week TPA group ( n = 70) and a treatment-as-usual (TAU) control group ( n = 70). Severity of anger was measured at baseline and at the end of the intervention with the PROMIS Anger Short Form 8a. Results There was a clinically significant and statistically significant difference between the TPA and controls in the severity of anger, F (1, 137) = 48.62, p < 0.001, partial η 2 = 0.262, with a mean difference of −10.42 T-score points (95% CI: −13.48, −7.36) greater than the MCID. Reductions in anger were not associated with physical functioning changes, indicating non-physiological mechanisms. Moderately positive relationships were found between adherence and anger reduction (r = 0.42; p < 0.001), and sensitivity analyses showed that the results were consistent across disability severity. Conclusion TPA is a culturally affirming, body-based, anger-management approach that incorporates adaptive sports and behavioral learning for SWPD emotion regulation. Therapeutic recreation may be implemented as a low-stigma, easy-to-access supplemental mental health support program in the University disability services, especially for male students in collectivist contexts.

زمینه: فعالیت بدنی درمانی (TPA) روشی رفتاری و تفریحی است که در برنامه‌های مدیریت خشم در آموزش عالی مصر، به‌ویژه در میان دانشجویان دارای معلولیت جسمی (SWPD)، مورد توجه قرار نگرفته است. هدف: این مطالعه با هدف ارزیابی اثربخشی یک مداخله TPA هشت‌هفته‌ای بر شدت خشم در دانشجویان پسر دانشگاهی دارای معلولیت جسمی در مصر انجام شد. روش‌ها: طرح کارآزمایی تصادفی‌شده‌ی کنترل‌شده (RCT) با گروه‌های موازی با حضور ۱۴۰ دانشجوی پسر مقطع کارشناسی در دانشگاه Minia اجرا شد که به‌طور تصادفی به دو گروه TPA هشت‌هفته‌ای (n = 70) و گروه کنترل با درمان معمول (TAU) (n = 70) تقسیم شدند. شدت خشم در آغاز و پایان مداخله با فرم کوتاه خشم PROMIS Anger Short Form 8a سنجیده شد. یافته‌ها: تفاوت معنادار بالینی و آماری بین گروه TPA و کنترل‌ها در شدت خشم مشاهده شد، F (1, 137) = 48.62, p < 0.001, partial η2 = 0.262، با اختلاف میانگین −10.42 امتیاز T-score (95% CI: −13.48, −7.36) که بیش از MCID بود. کاهش خشم با تغییرات عملکرد جسمانی ارتباطی نداشت و این امر نشان‌دهنده وجود سازوکارهای غیر فیزیولوژیک است. روابط مثبت متوسطی بین پایبندی به مداخله و کاهش خشم (r = 0.42; p < 0.001) یافت شد و تحلیل حساسیت نشان داد که نتایج در سطوح مختلف شدت معلولیت یکسان است. نتیجه‌گیری: TPA رویکردی مبتنی بر بدن و تأییدکننده فرهنگی برای مدیریت خشم است که ورزش‌های تطبیقی و یادگیری رفتاری را برای تنظیم هیجان SWPD ادغام می‌کند. تفریحات درمانی می‌تواند به‌عنوان برنامه حمایتی سلامت روان با برچسب‌گذاری پایین و دسترسی آسان در خدمات معلولیت دانشگاه، به‌ویژه برای دانشجویان پسر در زمینه‌های جمع‌گرا، اجرا شود.

The development of Artificial Intelligence (AI) is increasingly mediating how humans acquire knowledge, make decisions, and perform cognitive activities. In higher education, the delegation of cognitive activities to algorithmic systems has the potential to shift human judgment and responsibility. This study aims to examine Qur’anic anthropology as a foundation for reframing human agency under increasingly AI-mediated conditions. This study employs a qualitative approach using a literature-based design and conceptual analysis. A semantic-contextual analysis is conducted on the Qur’anic terms al-insān, al-bashar, al-nās, Banī Ādam, al-ins, al-mar’, as well as the concepts of ‘abd and khalīfah. The findings are then synthesized with theories of human agency, moral responsibility, and AI ethics. The findings reveal that Qur’anic anthropology represents human beings as multidimensional entities possessing cognitive, relational, moral, spiritual, and teleological capacities. These dimensions are reconstructed into eight capacities of Qur’anic human agency: epistemic, moral, relational, spiritual, and teleological agency. The findings demonstrate that human agency from a Qur’anic perspective is not synonymous with absolute autonomy, but rather constitutes the capacity to understand, evaluate, choose, and act consciously within an orientation of values and responsibility. In the context of AI, Qur’anic Ethical Intelligence (QEI) is conceptualized as an ethical capacity to direct and evaluate the use of AI without surrendering human judgment and responsibility to algorithmic systems. As a conceptual study, this research does not empirically test the application of QEI among university students. Further research is therefore needed to validate and develop measurement instruments. This study connects Qur’anic anthropology with human agency under algorithmic conditions and proposes QEI as a framework for strengthening human agency resilience in the age of AI.

توسعه هوش مصنوعی (AI) به طور فزاینده‌ای در نحوه کسب دانش، تصمیم‌گیری و انجام فعالیت‌های شناختی توسط انسان‌ها نقش میانجی ایفا می‌کند. در آموزش عالی، واگذاری فعالیت‌های شناختی به سامانه‌های الگوریتمی می‌تواند موجب تغییر در قضاوت و مسئولیت انسانی شود. هدف این پژوهش بررسی انسان‌شناسی قرآنی به عنوان مبنایی برای بازنگری عاملیت انسانی در شرایطی است که به طور فزاینده‌ای با میانجی‌گری هوش مصنوعی مواجه هستیم. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از طراحی مبتنی بر مرور متون و تحلیل مفهومی انجام شده است. تحلیل معنایی-زمینه‌ای بر روی واژگان قرآنی الانسان، البشر، الناس، بنی‌آدم، الانس، المرء و همچنین مفاهیم عبد و خلیفه صورت گرفته است. یافته‌ها با نظریه‌های عاملیت انسانی، مسئولیت اخلاقی و اخلاق هوش مصنوعی تلفیق شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که انسان‌شناسی قرآنی، انسان را به عنوان موجودی چندبعدی با ظرفیت‌های شناختی، ارتباطی، اخلاقی، معنوی و غایتمند معرفی می‌کند. این ابعاد در قالب هشت ظرفیت عاملیت انسانی قرآنی شامل عاملیت معرفتی، اخلاقی، ارتباطی، معنوی و غایتمند بازسازی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که عاملیت انسانی از منظر قرآنی معادل خودمختاری مطلق نیست، بلکه عبارت است از توانایی فهم، ارزیابی، انتخاب و عمل آگاهانه در چارچوب جهت‌گیری ارزشی و مسئولیت. در زمینه هوش مصنوعی، «هوش اخلاقی قرآنی» (QEI) به عنوان ظرفیتی اخلاقی برای هدایت و ارزیابی استفاده از هوش مصنوعی بدون واگذاری قضاوت و مسئولیت انسانی به سامانه‌های الگوریتمی مفهوم‌سازی می‌شود. این پژوهش به عنوان یک مطالعه مفهومی، به طور تجربی کاربرد QEI را در میان دانشجویان دانشگاهی آزمون نکرده است؛ بنابراین، پژوهش‌های بیشتری برای اعتبارسنجی و توسعه ابزارهای سنجش مورد نیاز است. این مطالعه انسان‌شناسی قرآنی را با عاملیت انسانی در شرایط الگوریتمی پیوند داده و QEI را به عنوان چارچوبی برای تقویت تاب‌آوری عاملیت انسانی در عصر هوش مصنوعی پیشنهاد می‌کند.

This research is motivated by the rampant character crisis and erosion of manners in the younger generation due to the rapid digital disruption in the Industrial Revolution Era 4.0. This research aims to analyze the values of Islamic education in Surah Luqman and reformulate its relevance as a conceptual and practical framework in the digital era. This type of research is qualitative library research with maudhu'i (thematic) tafsir methods and content analysis techniques based on contextual hermeneutics. The results of the study show that Surah Luqman offers a systematic pedagogical hierarchy: the cultivation of faith/monotheism is related to value formation, the discipline of prayer is related to self-regulation, and the formation of morals provides ethical guidance in cyberspace. Its methodological excellence lies in a dialogical, persuasive (ya bunayya), and exemplary parenting approach (uswah hasanah), which offers an alternative perspective to authoritarian and permissive parenting patterns. This research connects the normative text of the Qur'an and the sociological reality of the cyber age. In conclusion, the educational values of Surah Luqman are relevant to Islamic education in the digital era, particularly in supporting technological skills (khalifah fil 'ardh) as well as moral-spiritual depth ('abdullah). The implications of this study recommend the practical integration of Surah Luqman values into the Islamic education curriculum and family digital literacy strategies.

این پژوهش با انگیزه بحران گسترده شخصیت و فرسایش آداب و رسوم در نسل جوان به دلیل اختلالات سریع دیجیتال در عصر انقلاب صنعتی ۴.۰ انجام شده‌است. هدف این پژوهش تحلیل ارزش‌های تعلیم و تربیت اسلامی در سوره لقمان و بازفرمول‌بندی ارتباط آن به‌عنوان چارچوب مفهومی و عملی در عصر دیجیتال است. نوع پژوهش حاضر، کیفی و از نوع کتابخانه‌ای با روش تفسیر موضوعی (مأدوعی) و تکنیک تحلیل محتوا مبتنی بر هرمنوتیک زمینه‌ای می‌باشد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که سوره لقمان یک سلسله‌مراتب تربیتی نظام‌مند ارائه می‌دهد: پرورش ایمان/توحید با شکل‌گیری ارزش‌ها مرتبط است، انضباط در نماز با خودتنظیمی ارتباط دارد و شکل‌گیری اخلاق، راهنمایی اخلاقی در فضای مجازی فراهم می‌کند. برتری روش‌شناختی آن در رویکرد تربیتی گفت‌وگومحور، اقناعی (یا بُنَیَّ) و الگویی (اُسوَه حسنه) نهفته است که دیدگاهی جایگزین برای الگوهای تربیتی استبدادی و سهل‌گیرانه ارائه می‌دهد. این پژوهش متن هنجاری قرآن و واقعیت جامعه‌شناختی عصر سایبری را به هم پیوند می‌دهد. در نتیجه، ارزش‌های تربیتی سوره لقمان برای تعلیم و تربیت اسلامی در عصر دیجیتال به‌ویژه در حمایت از مهارت‌های فناورانه (خلیفه فی‌الارض) و عمق اخلاقی-معنوی (عبدالله) مرتبط است. پیامدهای این مطالعه، ادغام عملی ارزش‌های سوره لقمان در برنامه درسی تعلیم و تربیت اسلامی و راهبردهای سواد دیجیتال خانواده را توصیه می‌کند.