muhasabah

This study aimed to develop an Islamic Theology and Ethics learning module for Islamic Junior High Schools (Madrasah Tsanawiyah, MTs) based on tazkiyatun nafs (purification of the soul) for prospective Islamic Religious Education (IRE) teachers using the ADDIE development model. The research employed a research and development approach comprising five stages: analysis, design, development, implementation, and evaluation. The participants were 22 prospective IRE teachers enrolled in the Islamic Religious Education Materials for MTs course at STAI Al-Hamidiyah Bangkalan during the 2025/2026 academic year. Data were collected through expert validation forms, student response questionnaires, student reflections, observations, and documentation. Quantitative data were analyzed descriptively using percentages, while qualitative data were analyzed through data condensation, data display, and conclusion drawing. The validation results indicated that the module achieved feasibility scores of 91.00% from the subject matter expert and 89.00% from the instructional media expert, yielding an overall average of 90.00%, categorized as highly feasible. Student responses reached 83.18% (366 out of 440), indicating very positive responses. The practical examples received the highest score (86.36%), while the clarity and systematic presentation of the material received the lowest score (80.00%). Student reflections highlighted muhasabah (self-reflection), emotional regulation, moral awareness, and teacher role modeling as meaningful learning experiences. The module offers a contextual learning resource that integrates spiritual purification into Islamic Theology and Ethics education. However, the findings are limited to module feasibility and participants' perceptions and do not establish improvements in pedagogical competence or learning effectiveness. Future research should examine the module's effectiveness using larger samples and structured learning outcome assessments.

This study aims to examine how the Student Council President election at Junior High School (SMP) Al-Azhar Medan, an Islamic school, works as a pedagogical space for internalizing political ethics grounded in divine values. A qualitative case study was carried out. Data came from semi-structured interviews with nine informants (two candidates, four student voters, a Pancasila Education teacher, the student council advisor, and the school principal), observation of the election, and documentation in the form of election photographs, the voter attendance list, the ballot box, and the public vote tally. The data were analyzed with the interactive model of Miles, Huberman, and Saldaña. The results show six patterns: honest campaigning, trustworthy leadership, respect for peers’ choices, civility in competition, rejection of manipulative practices, and a school culture that accompanies the election through counsel, habituation, supervision, and reflection. The election recorded 606 votes, 375 for Pair 01 and 231 for Pair 02. The study contributes an Islamic pedagogical reading of school democracy: divine values act as an ethical orientation that is transmitted through nasihat, pembiasaan, muraqabah, and muhasabah, so that an annual procedure becomes a moral learning experience for students.

این پژوهش با هدف بررسی چگونگی کارکرد انتخابات رئیس شورای دانش‌آموزی در دبیرستان اسلامی (SMP) Al-Azhar Medan به‌عنوان فضایی تربیتی برای درونی‌سازی اخلاق سیاسی مبتنی بر ارزش‌های الهی انجام شده است. این مطالعه به روش کیفی و با رویکرد مطالعه موردی صورت گرفته است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با نه نفر از مطلعان (دو نامزد، چهار دانش‌آموز رأی‌دهنده، یک معلم آموزش پانچاسیلا، مشاور شورای دانش‌آموزی و مدیر مدرسه)، مشاهده فرایند انتخابات و اسناد شامل عکس‌های انتخابات، فهرست حضور رأی‌دهندگان، صندوق رأی و شمارش علنی آرا گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل تعاملی Miles، Huberman و Saldaña انجام شده است. نتایج پژوهش شش الگو را نشان می‌دهد: تبلیغات صادقانه، رهبری امانت‌دارانه، احترام به انتخاب همسالان، رعایت ادب در رقابت، رد شیوه‌های فریبکارانه و فرهنگ مدرسه‌ای که انتخابات را با ارشاد، عادت‌دهی، نظارت و تأمل همراهی می‌کند. در این انتخابات ۶۰۶ رأی ثبت شد که ۳۷۵ رأی به زوج ۰۱ و ۲۳۱ رأی به زوج ۰۲ تعلق گرفت. این پژوهش خوانشی تربیتی اسلامی از دموکراسی مدرسه ارائه می‌دهد: ارزش‌های الهی به‌عنوان جهت‌گیری اخلاقی از طریق نصیحت، پمبیاسآن، مراقبه و محاسبه منتقل می‌شوند تا یک فرایند سالانه به تجربه‌ای اخلاقی برای دانش‌آموزان تبدیل شود.

School management in an era of rapid change faces increasingly complex challenges. Schools are required to deliver measurable academic performance, meet quality standards, develop teacher competencies, adaptively utilize technology, and produce graduates capable of contributing to society. However, management orientations that rely too heavily on performance indicators, administrative efficiency, accreditation, and academic achievements risk overlooking the inner human dimension, the quality of relationships, moral values, the well-being of the school community, and the social impact of education. This article aims to reconstruct value-based education management through a Sufi perspective by developing a school governance model that integrates four key dimensions: performance, values, well-being, and social impact. The study employs a qualitative-conceptual approach, drawing on a literature review of Sufi thought, spiritual leadership, education management, learning organizations, distributed leadership, educator well-being, and leadership for social justice. The study yields the "Sufi School Governance Model," a framework that establishes tazkiyat al-nafs (purification of the soul), muraqabah (spiritual vigilance), amanah (trustworthiness), ihsan (excellence/spiritual sincerity), shūrā (consultation), ‘adl (justice), tawāḍu‘ (humility), mahabbah (love/compassion), and khidmah (service) as its foundational values; performance as the professional dimension; well-being as the human dimension; and social impact as the orientation toward the common good. This model operates through a cycle of niyyah (intention) tazkiyah (purification) amanah (trust) shūrā (consultation) ihsan (excellence) khidmah (service) muḥāsabah (self-reflection) iṣlāḥ (reform), which translates into planning, organizing, leadership, human resource development, supervision, evaluation, and continuous improvement. This reconstruction positions the school principal not merely as an administrator, but as a murabbī (spiritual educator/mentor), khādim (servant-leader), and uswah (role model), while the school itself is positioned as a community for learning, character building, well-being, and social transformation. This model offers an expanded definition of school success, moving beyond mere "school performance" toward performance that is meaningful, ethical, human-centered, and socially impactful

مدیریت مدرسه در عصر تغییرات سریع با چالش‌های فزاینده و پیچیده‌ای مواجه است. مدارس ملزم به ارائه عملکرد تحصیلی قابل سنجش، رعایت استانداردهای کیفیت، توسعه شایستگی‌های معلمان، بهره‌برداری تطبیقی از فناوری و تربیت فارغ‌التحصیلانی هستند که قادر به مشارکت در جامعه باشند. با این حال، رویکردهای مدیریتی که بیش از حد بر شاخص‌های عملکرد، کارآمدی اداری، اعتباربخشی و دستاوردهای علمی تکیه دارند، در معرض نادیده گرفتن بُعد درونی انسان، کیفیت روابط، ارزش‌های اخلاقی، بهزیستی جامعه مدرسه و تأثیر اجتماعی آموزش قرار دارند. این مقاله با هدف بازسازی مدیریت آموزش مبتنی بر ارزش‌ها از منظر تصوف، به توسعه یک مدل حکمرانی مدرسه می‌پردازد که چهار بُعد کلیدی عملکرد، ارزش‌ها، بهزیستی و تأثیر اجتماعی را ادغام می‌کند. این پژوهش با رویکرد کیفی ـ مفهومی و با تکیه بر مرور ادبیات اندیشه صوفیانه، رهبری معنوی، مدیریت آموزشی، سازمان‌های یادگیرنده، رهبری توزیعی، بهزیستی معلمان و رهبری برای عدالت اجتماعی انجام شده است. نتیجه این پژوهش، «مدل حکمرانی مدرسه صوفیانه» است؛ چارچوبی که تزکیه‌النفس (پاکسازی نفس)، مراقبه (نظارت معنوی)، امانت (امانت‌داری)، احسان (برتری/اخلاص معنوی)، شورا (مشورت)، عدل (عدالت)، تواضع (فروتنی)، محبت (عشق/دلسوزی) و خدمت (خدمت‌رسانی) را به عنوان ارزش‌های بنیادین خود قرار می‌دهد؛ عملکرد را به عنوان بُعد حرفه‌ای، بهزیستی را به عنوان بُعد انسانی و تأثیر اجتماعی را به عنوان جهت‌گیری به سوی خیر عمومی تعریف می‌کند. این مدل از طریق چرخه نیت (نیت)، تزکیه (پاکسازی)، امانت (اعتماد)، شورا (مشورت)، احسان (برتری)، خدمت (خدمت‌رسانی)، محاسبه (خودارزیابی) و اصلاح (اصلاح) عمل می‌کند که به برنامه‌ریزی، سازماندهی، رهبری، توسعه منابع انسانی، نظارت، ارزیابی و بهبود مستمر ترجمه می‌شود. این بازسازی، مدیر مدرسه را نه صرفاً به عنوان یک مدیر، بلکه به عنوان مربی (مربی معنوی/راهنما)، خادم (رهبر خدمتگزار) و اسوه (الگو) معرفی می‌کند و خود مدرسه را به عنوان جامعه‌ای برای یادگیری، پرورش شخصیت، بهزیستی و تحول اجتماعی جایگاه می‌بخشد. این مدل، تعریف گسترده‌تری از موفقیت مدرسه ارائه می‌دهد و فراتر از صرفاً «عملکرد مدرسه»، به سوی عملکردی معنادار، اخلاقی، انسان‌محور و دارای تأثیر اجتماعی حرکت می‌کند.