faith and science

Islamic higher education continues to face challenges from the dominance of secular, materialistic, and positivistic Western epistemology in curriculum development, theory building, and academic research. This indicates curriculum colonialism operating through the secularization of course content and the hegemony of international publication standards, a condition that ultimately affects how Islamic Religious Education (PAI) is designed and taught in elementary schools, since PAI teachers and curriculum developers are themselves trained within that same higher-education system. This study aims to uncover these practices, analyze their impact on Islamic education, and examine their implications for PAI instruction at the elementary level (SD/MI). Using a qualitative library-research method, this study analyzes 12 journal articles published in 2021–2025 as the main sources, supported by methodology books, policy documents, and primary works of the key thinkers, on the decolonization of knowledge. The results show that curriculum colonialism operates through the dominance of Western theories in the learning process, the separation of knowledge from divine values, and higher education's dependence on publication standards set by institutions such as Scopus and Web of Science. This dichotomy of knowledge risks being reproduced in elementary PAI instruction whenever teacher-training curricula remain uncritically Western in orientation, while integrated schools that succeed in bridging faith and science tend to do so through grassroots initiative rather than systemic curriculum reform. Curriculum reconstruction is therefore needed at both levels through integrating knowledge and religion, strengthening Islamic scholarship, reforming PAI teacher-education curricula, and building an independent scientific publication system. In conclusion, curriculum colonialism in Islamic higher education has the potential to be passed on to elementary PAI instruction through teacher education. This study recommends integrating knowledge and religion in the curricula of Islamic higher education and PAI teacher education, and conducting further empirical research in elementary schools (SD/MI).

آموزش عالی اسلامی همچنان با چالش‌هایی ناشی از سلطهٔ معرفت‌شناسی غربی سکولار، مادی‌گرا و پوزیتیویستی در توسعهٔ برنامهٔ درسی، نظریه‌پردازی و پژوهش‌های علمی مواجه است. این امر نشان‌دهندهٔ استعمار برنامهٔ درسی است که از طریق سکولاریزه‌کردن محتوای دروس و هژمونی استانداردهای بین‌المللی انتشار علمی عمل می‌کند؛ وضعیتی که در نهایت بر نحوهٔ طراحی و آموزش تعلیمات دینی اسلامی (PAI) در مدارس ابتدایی تأثیر می‌گذارد، چرا که معلمان و برنامه‌ریزان درسی PAI خود در همین نظام آموزش عالی تربیت می‌شوند. هدف این پژوهش، کشف این رویه‌ها، تحلیل تأثیرات آن بر آموزش اسلامی و بررسی پیامدهای آن برای آموزش PAI در سطح ابتدایی (SD/MI) است. این پژوهش با استفاده از روش کیفی کتابخانه‌ای، ۱۲ مقالهٔ علمی منتشرشده در سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ را به‌عنوان منابع اصلی و همچنین کتاب‌های روش‌شناسی، اسناد سیاستی و آثار اصلی اندیشمندان کلیدی حوزهٔ استعمارزدایی معرفت را تحلیل می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که استعمار برنامهٔ درسی از طریق سلطهٔ نظریه‌های غربی در فرایند یادگیری، جدایی دانش از ارزش‌های الهی و وابستگی آموزش عالی به استانداردهای انتشار علمی نهادهایی مانند Scopus و Web of Science عمل می‌کند. این دوگانگی معرفتی در آموزش PAI ابتدایی زمانی بازتولید می‌شود که برنامه‌های تربیت معلم بدون نقدپذیری، همچنان با رویکرد غربی باقی بمانند؛ در حالی که مدارس تلفیقی که موفق به پیوند ایمان و علم می‌شوند، عمدتاً این کار را از طریق ابتکار عمل‌های مردمی و نه اصلاحات نظام‌مند برنامهٔ درسی انجام می‌دهند. بنابراین بازسازی برنامهٔ درسی در هر دو سطح از طریق ادغام دانش و دین، تقویت دانش اسلامی، اصلاح برنامه‌های تربیت معلم PAI و ایجاد نظام مستقل انتشار علمی ضروری است. در نتیجه، استعمار برنامهٔ درسی در آموزش عالی اسلامی این پتانسیل را دارد که از طریق تربیت معلم به آموزش PAI ابتدایی منتقل شود. این پژوهش ادغام دانش و دین را در برنامه‌های درسی آموزش عالی اسلامی و تربیت معلم PAI توصیه می‌کند و انجام پژوهش‌های تجربی بیشتر در مدارس ابتدایی (SD/MI) را پیشنهاد می‌دهد.

Contemporary Islamic education faces various challenges, including the dichotomy of knowledge, the tension between faith and science, religious exclusivism, and the crisis of rationality and critical thinking in the digital era. This study aims to analyze the relevance of Al-Kindi's thought in understanding and responding to these problems through a study of the work of F? al-Falsafah al-?l?. This study uses a qualitative approach with literature study methods and content analysis techniques. Primary data is in the form of Al-Kindi's works translated by Adamson and Pormann, while secondary data is obtained from relevant academic literature. Analysis is carried out through tracing arguments in primary texts, comparisons with secondary sources, and critical interpretations of their relevance to contemporary Islamic education. The results of the study show that Al-Kindi's thought can be reconstructed through four main aspects, namely the alignment of the goals of revelation and reason, openness to the truth without limiting its origins, the connectedness of knowledge culminating in the recognition of God, and criticism of the rejection of philosophy based on certain interests. These four aspects provide a conceptual foundation for the development of Islamic education that is integrative, dialogical, open to the development of science, and oriented towards strengthening critical reason. This study contributes to the development of a conceptual framework of Islamic education that connects classical philosophical thought with the challenges of contemporary education in a critical manner.

آموزش اسلامی معاصر با چالش‌های متعددی از جمله دوگانگی دانش، تنش میان ایمان و علم، انحصارگرایی دینی و بحران عقلانیت و تفکر انتقادی در عصر دیجیتال مواجه است. هدف این پژوهش تحلیل اهمیت اندیشه‌های الکندی در فهم و پاسخ‌گویی به این مسائل از طریق مطالعه اثر فِی الفلسفه العلیا است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش مطالعه اسنادی و تکنیک تحلیل محتوا انجام شده است. داده‌های اولیه شامل آثار الکندی ترجمه‌شده توسط Adamson و Pormann بوده و داده‌های ثانویه از متون علمی مرتبط به‌دست آمده است. تحلیل از طریق پیگیری استدلال‌ها در متون اولیه، مقایسه با منابع ثانویه و تفسیر انتقادی از میزان ارتباط آن‌ها با آموزش اسلامی معاصر صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که اندیشه‌های الکندی را می‌توان در چهار محور اصلی بازسازی کرد: همسویی اهداف وحی و عقل، گشودگی نسبت به حقیقت بدون محدودیت منشأ آن، پیوستگی دانش که به شناسایی خداوند منتهی می‌شود و نقد رد فلسفه بر اساس منافع خاص. این چهار محور، بنیانی مفهومی برای توسعه آموزش اسلامی فراهم می‌کند که یکپارچه، گفت‌وگومحور، باز نسبت به پیشرفت علم و معطوف به تقویت عقل انتقادی است. این پژوهش به توسعه چارچوب مفهومی آموزش اسلامی که اندیشه فلسفی کلاسیک را به چالش‌های آموزش معاصر به‌صورت انتقادی پیوند می‌دهد، کمک می‌کند.