individualized consideration

ABSTRACT Digital transformation in education has encouraged changes in school management, requiring school principals to demonstrate adaptive and visionary leadership and to facilitate organizational change. Transformational leadership is a relevant approach because it emphasizes the ability of leaders to build a vision, provide motivation, encourage innovation, and empower teachers in responding to change. This study aimed to analyze teachers’ perceptions of the principal’s transformational leadership in the digital era at SMAN 9 Mataram based on the dimensions of idealized influence, inspirational motivation, intellectual stimulation, and individualized consideration. The study employed a quantitative approach with a descriptive survey design. The study population and sample consisted of 57 teachers selected using total sampling (census sampling), in which all active teachers were included as respondents. Data were collected through questionnaires and analyzed using descriptive statistics. The results showed that teachers’ perceptions of the principal’s transformational leadership were in the positive category. The principal was perceived as demonstrating exemplary leadership, fostering motivation, supporting innovation, and paying attention to teachers’ professional development. These findings indicate that transformational leadership is reflected in various leadership practices that support an adaptive school environment in response to educational change and digital transformation. ABSTRAK Transformasi digital dalam pendidikan telah mendorong perubahan dalam pola pengelolaan sekolah sehingga kepala sekolah dituntut memiliki kepemimpinan yang adaptif, visioner, dan mampu menggerakkan perubahan organisasi. Kepemimpinan transformasional menjadi pendekatan yang relevan karena menekankan kemampuan pemimpin dalam membangun visi, memberikan motivasi, mendorong inovasi, serta memberdayakan guru dalam menghadapi perubahan. Penelitian ini bertujuan untuk menganalisis persepsi guru terhadap kepemimpinan transformasional kepala sekolah pada era digital di SMAN 9 Mataram berdasarkan dimensi idealized influence, inspirational motivation, intellectual stimulation, dan individualized consideration. Penelitian ini menggunakan pendekatan kuantitatif dengan desain survei deskriptif. Populasi sekaligus sampel penelitian berjumlah 57 guru yang dipilih menggunakan teknik sampling jenuh (sensus), sehingga seluruh guru aktif dijadikan responden. Data diperoleh melalui kuesioner dan dianalisis menggunakan statistik deskriptif. Hasil penelitian menunjukkan bahwa persepsi guru terhadap kepemimpinan transformasional kepala sekolah berada pada kategori positif. Kepala sekolah dinilai mampu memberikan keteladanan, membangun motivasi, mendukung inovasi, serta memperhatikan pengembangan kompetensi guru. Temuan ini menunjukkan bahwa kepemimpinan transformasional tercermin dalam berbagai praktik kepemimpinan yang mendukung terciptanya lingkungan sekolah yang adaptif terhadap perubahan dan transformasi digital pendidikan.

This study aims to: (1) describe the form of leadership transformation of the Principal of SDN 1 Rempek; (2) describe the strategies of the Principal of SDN 1 Rempek in building synergy among school members; and (3) describe the innovation strategies of the Principal of SDN 1 Rempek in improving teacher performance. This study employed a qualitative approach with a case study design. Data were collected through in-depth interviews with the principal and three teachers, observations, and documentation studies. Data were analyzed using Miles and Huberman's interactive model. The results showed that: (1) the principal had implemented all four dimensions of transformational leadership including idealized influence through discipline modeling, inspirational motivation through teacher involvement in curriculum development, intellectual stimulation through training facilitation, and individualized consideration through personal mentoring; (2) synergy was built through regular evaluation meetings, internal teacher working groups, and informal interactions with the principal acting as facilitator and mediator; and (3) innovation focused on strengthening literacy and numeracy through collaborative learning, reading corners, and project-based learning. Keywords: Transformational Leadership, Synergy, Innovation, Teacher Performance, Primary School Abstrak: Penelitian ini bertujuan untuk: (1) mendeskripsikan bentuk transformasi kepemimpinan Kepala SDN 1 Rempek; (2) mendeskripsikan strategi Kepala SDN 1 Rempek dalam membangun sinergi warga sekolah; dan (3) mendeskripsikan strategi inovasi Kepala SDN 1 Rempek dalam meningkatkan kinerja guru. Penelitian ini menggunakan pendekatan kualitatif dengan rancangan studi kasus. Pengumpulan data dilakukan melalui wawancara mendalam dengan kepala sekolah dan tiga guru, observasi, serta studi dokumentasi. Data dianalisis menggunakan model interaktif Miles dan Huberman. Hasil penelitian menunjukkan bahwa: (1) kepala sekolah telah menerapkan keempat dimensi kepemimpinan transformasional yang meliputi pengaruh ideal melalui keteladanan disiplin, motivasi inspirasional melalui pelibatan guru dalam penyusunan kurikulum, stimulasi intelektual melalui fasilitasi pelatihan, dan pertimbangan individual melalui pendampingan personal; (2) sinergi dibangun melalui rapat evaluasi rutin, MGMP internal, dan interaksi informal dengan kepala sekolah berperan sebagai fasilitator dan mediator; serta (3) inovasi difokuskan pada penguatan literasi dan numerasi melalui pembelajaran kolaboratif, pojok baca, dan pembelajaran berbasis proyek. Kata Kunci: Sekolah Ramah Anak, Iklim Sekolah, Implementasi Program, Sekolah Menengah Pertama

این پژوهش با اهداف زیر انجام شده‌است: (۱) توصیف شکل تحول رهبری مدیر مدرسه SDN 1 Rempek؛ (۲) توصیف راهبردهای مدیر مدرسه SDN 1 Rempek در ایجاد هم‌افزایی میان اعضای مدرسه؛ و (۳) توصیف راهبردهای نوآورانه مدیر مدرسه SDN 1 Rempek در بهبود عملکرد معلمان. این پژوهش با رویکرد کیفی و با طرح مطالعه موردی انجام شده‌است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق با مدیر مدرسه و سه معلم، مشاهده و مطالعات اسنادی گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل تعاملی Miles و Huberman صورت گرفت. نتایج نشان داد: (۱) مدیر مدرسه هر چهار بُعد رهبری تحول‌آفرین را اجرا کرده‌است که شامل نفوذ آرمانی از طریق الگوسازی انضباط، انگیزش الهام‌بخش از طریق مشارکت معلمان در توسعه برنامه درسی، تحریک فکری از طریق تسهیل آموزش‌ها و توجه فردی از طریق مشاوره شخصی می‌باشد؛ (۲) هم‌افزایی از طریق جلسات ارزیابی منظم، گروه‌های کاری داخلی معلمان و تعاملات غیررسمی با نقش مدیر به عنوان تسهیل‌گر و میانجی ایجاد شده‌است؛ و (۳) نوآوری بر تقویت سواد خواندن و ریاضی از طریق یادگیری مشارکتی، گوشه‌های مطالعه و یادگیری مبتنی بر پروژه متمرکز بوده‌است.

This study aims to examine the contribution of transformational leadership to the realization of Sekolah Penggerak (Driving Schools) in Indonesia. Employing a Systematic Literature Review (SLR) approach, the study analyzes 28 selected articles published between 2019 and 2025. The findings indicate that principals who adopt transformational leadership are able to establish an inspiring vision, foster a collaborative culture, and drive instructional innovations that support the realization of the Profil Pelajar Pancasila (Pancasila Student Profile). Key dimensions of transformational leadership—namely idealized influence, inspirational motivation, intellectual stimulation, and individualized consideration—contribute significantly to enhancing teacher motivation, teaching quality, and a school atmosphere adaptable to change. Although its effectiveness has been widely demonstrated, challenges such as disparities in leadership competence and organizational cultural barriers continue to hinder optimal implementation. The study highlights the importance of strategic and contextual leadership training for principals to strengthen educational transformation sustainably. These findings are expected to serve as a conceptual and practical foundation for developing effective school leadership models that support the success of the Sekolah Penggerak program within the Kurikulum Merdeka (Independent Curriculum) era.

هدف این پژوهش بررسی نقش رهبری تحول‌آفرین در تحقق مدارس پیشرو (Sekolah Penggerak) در اندونزی است. این مطالعه با بهره‌گیری از رویکرد مرور نظام‌مند ادبیات (Systematic Literature Review - SLR)، ۲۸ مقاله منتخب منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ را تحلیل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد مدیرانی که از رهبری تحول‌آفرین بهره می‌گیرند، قادر به ایجاد چشم‌اندازی الهام‌بخش، تقویت فرهنگ همکاری و پیشبرد نوآوری‌های آموزشی هستند که تحقق نمایه دانش‌آموز پانچاسیلا (Profil Pelajar Pancasila) را حمایت می‌کند. ابعاد کلیدی رهبری تحول‌آفرین، شامل نفوذ آرمانی (idealized influence)، انگیزش الهام‌بخش (inspirational motivation)، تحریک فکری (intellectual stimulation) و توجه فردی (individualized consideration)، نقش بسزایی در ارتقاء انگیزش معلمان، کیفیت تدریس و فضای مدرسه‌ای سازگار با تغییر دارند. اگرچه اثربخشی این رویکرد به طور گسترده‌ای اثبات شده است، چالش‌هایی نظیر تفاوت در شایستگی‌های رهبری و موانع فرهنگی سازمانی همچنان مانع اجرای بهینه آن می‌شود. این پژوهش بر اهمیت آموزش راهبردی و زمینه‌محور مدیران برای تقویت تحول پایدار آموزشی تأکید می‌کند. انتظار می‌رود یافته‌های حاضر، مبنایی مفهومی و عملی برای توسعه الگوهای مؤثر رهبری مدرسه که موفقیت برنامه مدرسه پیشرو را در عصر برنامه درسی مستقل (Kurikulum Merdeka) حمایت می‌کند، فراهم آورد.