Critical literacy

Islamic civilization is one of the major civilizations that has significantly contributed to the development of science and education worldwide. During its golden age, it established educational institutions, fostered scholarly traditions, and produced influential scholars whose ideas continue to shape modern knowledge in the digital era. This article examines the relevance of Islamic civilizational values to the development of modern education through qualitative library research using thematic content analysis. The findings show that Islamic education was distinguished by four interrelated values, namely a strong culture of literacy, the integration of religious and general knowledge, an emphasis on moral formation (akhlak), and openness to knowledge from other civilizations, which together enabled scholars to advance science while upholding ethical and social responsibility. These values are highly relevant to addressing contemporary educational challenges, including declining critical literacy, uncritical dependence on digital technology and artificial intelligence, and the ongoing crisis of learners’ character. These values can inform the development of a modern educational system that integrates critical thinking, digital literacy, character education, and lifelong learning while maintaining moral and social responsibility.

The rapid proliferation of generative artificial intelligence in educational contexts has transformed how students encounter academic content, yet a fundamental question remains underexamined: Do English as a Foreign Language (EFL) learners possess the critical literacy competencies needed to evaluate AI-generated texts? This study investigated whether students in Morocco’s Classes Préparatoires aux Grandes Écoles (CPGE)—one of the nation’s most academically selective post-secondary programs—demonstrate readiness for AI-era literacy demands. We developed a diagnostic assessment instrument, the Critical Reading Diagnostic Assessment (CRDA), designed to mirror common characteristics of AI-generated academic content: a confident, authoritative tone, a logical structure with subtle gaps, claims requiring verification, and culturally embedded assumptions. Thirty first-year CPGE students (M age = 18.6 years) evaluated argumentative passages across five critical dimensions: argument identification, evidence evaluation, assumption recognition, multi-source synthesis, and source criticism. Metacognitive self-assessment data were also collected. Results revealed systematic evaluation failures across all dimensions, with mean accuracy rates of only 18–39% and large effect sizes confirming substantial deficits (d = 1.11–2.25). Metacognitive analysis showed that students overestimated their abilities by 11–38 percentage points across all dimensions, indicating profound self-assessment inaccuracies.

This study aims to analyze the cognitive levels of reading exercises presented in the English textbook “Work in Progress” published by the Ministry of Education using the framework of Revised Bloom’s Taxonomy. This research employs a qualitative content analysis method to examine the distribution of cognitive processes reflected in the reading tasks. The data were collected from selected reading exercises in the textbook and categorized into six cognitive levels: remembering, understanding, applying, analyzing, evaluating, and creating. The findings indicate that the majority of reading exercises are dominated by lower-order thinking skills (LOTS), particularly at the levels of remembering and understanding. In contrast, higher-order thinking skills (HOTS), such as analyzing, evaluating, and creating, are less frequently represented. This imbalance suggests that the textbook has not fully supported the development of students’ critical thinking and analytical skills. Furthermore, this study emphasizes the importance of a more balanced distribution of cognitive levels in reading exercises to enhance students’ comprehension and higher-level thinking abilities. The results are expected to provide valuable insights for textbook developers, teachers, and curriculum designers in improving the quality of instructional materials. In conclusion, integrating a broader range of cognitive processes in reading exercises is essential to foster students’ active engagement and critical literacy development.

هدف این پژوهش تحلیل سطوح شناختی تمرین‌های خواندن ارائه‌شده در کتاب درسی زبان انگلیسی «Work in Progress» منتشر شده توسط وزارت آموزش و پرورش با استفاده از چارچوب طبقه‌بندی بازنگری‌شده بلوم است. این پژوهش با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کیفی، به بررسی توزیع فرایندهای شناختی منعکس‌شده در فعالیت‌های خواندن می‌پردازد. داده‌ها از تمرین‌های منتخب خواندن در کتاب جمع‌آوری و در شش سطح شناختی شامل: به‌خاطر سپردن، درک کردن، به‌کار بردن، تحلیل کردن، ارزیابی کردن و خلق کردن طبقه‌بندی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که اکثریت تمرین‌های خواندن تحت سلطه مهارت‌های تفکر سطوح پایین‌تر (LOTS) به‌ویژه در سطوح به‌خاطر سپردن و درک کردن هستند. در مقابل، مهارت‌های تفکر سطوح بالاتر (HOTS) مانند تحلیل کردن، ارزیابی کردن و خلق کردن کمتر نمایان شده‌اند. این عدم توازن حاکی از آن است که کتاب درسی به طور کامل از توسعه مهارت‌های تفکر انتقادی و تحلیلی دانش‌آموزان حمایت نکرده است. افزون بر این، این پژوهش بر اهمیت توزیع متوازن‌تر سطوح شناختی در تمرین‌های خواندن به منظور ارتقای درک مطلب و توانایی‌های تفکر سطح بالای دانش‌آموزان تأکید می‌کند. انتظار می‌رود نتایج این پژوهش بینش‌های ارزشمندی برای تدوین‌کنندگان کتاب‌های درسی، معلمان و طراحان برنامه درسی در جهت بهبود کیفیت مواد آموزشی فراهم آورد. در نهایت، ادغام دامنه وسیع‌تری از فرایندهای شناختی در تمرین‌های خواندن برای تقویت مشارکت فعال و توسعه سواد انتقادی دانش‌آموزان ضروری است.

Abstract In postcolonial Anglophone Cameroon, language is not merely a medium of communication; it acts as a pathway to socio-economic survival. The North West Region is heavily impacted by both patriarchal customary laws and the protracted socio-political crisis. This crisis has led to an increase in the number of widows. This sociolinguistic study examines the relationship between functional English Literacy and the socio-economic empowerment of widows in Bamenda, Cameroon. Utilising a comparative mixed methods research design, the study uses questionnaires and semi-structured interviews to contrast two distinct cohorts: Literate and non-literate widows. This work is grounded in Naila Kabeer’s empowerment framework and Paulo Freire’s critical literacy. A total of two hundred (200) widows were administered the questionnaires. Forty (40) widows were involved in the interview. The findings reveal a stark divergence between the two cohorts. While the non-literate widows face systemic property dispossession, financial exploitation and micro-finance exclusion due to language barriers, literate widows successfully leverage their skills to scale up their businesses, defend inheritance rights, navigate healthcare systems and secure their children’s education. The paper concludes by recommending development and humanitarian interventions in patriarchal, conflict-affected zones to transition from blind financial relief toward integrated rights-based, health-based and economic-based literacy frameworks. Keywords Functional English LiteracySocio-economic ImportanceWidowsComparative AnalysisBamenda

در کامرون آنگلوساکسون پس از استعمار، زبان صرفاً وسیله‌ای برای ارتباط نیست؛ بلکه به‌عنوان مسیری برای بقا اجتماعی‌ـ‌اقتصادی عمل می‌کند. منطقه شمال غربی به‌شدت تحت تأثیر قوانین عرفی مردسالارانه و بحران اجتماعی‌ـ‌سیاسی طولانی‌مدت قرار دارد. این بحران منجر به افزایش تعداد بیوه‌ها شده‌است. این مطالعه جامعه‌شناسی زبان به بررسی رابطه بین سواد عملکردی زبان انگلیسی و توانمندسازی اجتماعی‌ـ‌اقتصادی بیوه‌ها در بامندا، کامرون می‌پردازد. با بهره‌گیری از طرح پژوهشی ترکیبی مقایسه‌ای، پژوهش حاضر از پرسشنامه و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته برای مقایسه دو گروه متمایز ــ بیوه‌های باسواد و بی‌سواد ــ استفاده می‌کند. این پژوهش بر مبنای چارچوب توانمندسازی Naila Kabeer و سواد انتقادی Paulo Freire استوار است. در مجموع، تعداد دویست (200) بیوه پرسشنامه‌ها را تکمیل کردند و چهل (40) بیوه در مصاحبه شرکت داشتند. یافته‌ها تفاوت چشمگیری میان دو گروه نشان می‌دهد. در حالی که بیوه‌های بی‌سواد به دلیل موانع زبانی با سلب سیستماتیک اموال، سوءاستفاده مالی و محرومیت از خدمات مالی خرد مواجه‌اند، بیوه‌های باسواد با بهره‌گیری موفق از مهارت‌های خود کسب‌وکارشان را توسعه می‌دهند، از حقوق ارث دفاع می‌کنند، در نظام سلامت مسیر خود را می‌یابند و آموزش فرزندانشان را تضمین می‌کنند. مقاله با توصیه به مداخلات توسعه‌ای و بشردوستانه در مناطق مردسالار و متأثر از بحران، برای گذار از کمک‌های مالی کور به سوی چارچوب‌های سواد مبتنی بر حقوق، سلامت و اقتصاد، پایان می‌یابد.