چکیده
Evaluation and assessment are integral components of modern biology education, serving not only to measure final learning outcomes but also to support continuous learning processes. This study aims to provide a comprehensive overview of the relationship among assessment instrument development, assessment result analysis, and biology teacher competence. A literature review method with a qualitative descriptive approach was employed. Data collection involved analyzing scientific articles published between 2020 and 2025 from various databases, including Google Scholar, ScienceDirect, and ERIC. The findings indicate that: (1) biology assessment instrument development currently focuses on measuring complex competencies, such as scientific literacy, higher-order thinking skills (HOTS), and genetic literacy; (2) the analysis of assessment results through validity, reliability, item difficulty, discrimination power, and distractor effectiveness is crucial to ensuring item quality; and (3) biology teachers play a strategic role encompassing conceptual, practical, and socio-emotional assessment literacy to design, implement, interpret, and utilize assessment results as a basis for feedback and instructional improvement. In conclusion, the integration of valid instruments, systematic item analysis, and adequate teacher assessment literacy is key to achieving quality biology education oriented toward holistic student competency development.
ارزیابی و سنجش از اجزای جدایی‌ناپذیر آموزش زیست‌شناسی مدرن به‌شمار می‌روند که نه‌تنها برای سنجش نتایج نهایی یادگیری بلکه برای حمایت از فرآیندهای یادگیری مستمر نیز به‌کار می‌روند. هدف این پژوهش ارائه مروری جامع بر ارتباط میان توسعه ابزارهای سنجش، تحلیل نتایج ارزشیابی و شایستگی معلمان زیست‌شناسی است. روش پژوهش مرور متون با رویکرد توصیفی-کیفی بوده است. گردآوری داده‌ها از طریق تحلیل مقالات علمی منتشرشده بین سال‌های 2020 تا 2025 از پایگاه‌های مختلف از جمله Google Scholar، ScienceDirect و ERIC انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد: (1) توسعه ابزارهای سنجش زیست‌شناسی در حال حاضر بر سنجش شایستگی‌های پیچیده‌ای مانند سواد علمی، مهارت‌های تفکر سطح‌بالا (HOTS) و سواد ژنتیکی متمرکز است؛ (2) تحلیل نتایج ارزشیابی از طریق روایی، پایایی، دشواری سؤال، قدرت تمایز و اثربخشی گزینه‌های انحرافی برای تضمین کیفیت سؤال‌ها حیاتی است؛ و (3) معلمان زیست‌شناسی نقش راهبردی دربرگیرنده سواد ارزشیابی مفهومی، عملی و اجتماعی-هیجانی دارند تا بتوانند نتایج ارزشیابی را طراحی، اجرا، تفسیر و به‌عنوان مبنایی برای بازخورد و بهبود آموزشی به‌کار گیرند. در نتیجه، ادغام ابزارهای معتبر، تحلیل نظام‌مند سؤال‌ها و سواد ارزشیابی کافی معلمان، کلید دستیابی به آموزش زیست‌شناسی باکیفیت و مبتنی بر توسعه شایستگی جامع دانش‌آموزان است.
