Islamic higher education

The landscape of foreign language education, particularly Arabic language instruction, is currently undergoing a fundamental transformation driven by the emergence of Generative Artificial Intelligence (GenAI) and Large Language Models (LLMs). This Systematic Literature Review evaluates recent developments in the integration of GenAI into the Arabic language learning ecosystem, encompassing trends in the evolution of language models, pedagogical effectiveness, the utilization of automated assessment systems, as well as the linguistic and cultural challenges involved. Through a thematic synthesis of empirical and theoretical literature published between 2019 and 2026, this review confirms that GenAI significantly enhances learner engagement, instructional personalization, and language skill acquisition, particularly in vocabulary mastery and reading comprehension. These improvements are driven by the adoption of general-purpose models such as ChatGPT, as well as leading Arabic-centric models such as JAIS and ALLaM. Nevertheless, this innovative integration encounters the inherent structural complexity of the Arabic language. Generative models frequently experience technical limitations in handling syntactic rules (nahwu), morphology (shorof), diacritic disambiguation, and regional dialect variations, as evidenced by performance gaps in linguistic benchmarks such as AraLingBench and AlGhafa. Furthermore, this review discusses rapid advances in trait-based Automated Essay Scoring (AES) supported by precise prompt engineering. Based on these findings, the study concludes that although GenAI has significant potential to bring positive disruption, its successful implementation depends heavily on pedagogical readiness, digital literacy, the application of Human-in-the-Loop (HITL) collaboration, and the development of ethical frameworks aligned with the epistemology of Islamic higher education.

Islamic higher education continues to face challenges from the dominance of secular, materialistic, and positivistic Western epistemology in curriculum development, theory building, and academic research. This indicates curriculum colonialism operating through the secularization of course content and the hegemony of international publication standards, a condition that ultimately affects how Islamic Religious Education (PAI) is designed and taught in elementary schools, since PAI teachers and curriculum developers are themselves trained within that same higher-education system. This study aims to uncover these practices, analyze their impact on Islamic education, and examine their implications for PAI instruction at the elementary level (SD/MI). Using a qualitative library-research method, this study analyzes 12 journal articles published in 2021–2025 as the main sources, supported by methodology books, policy documents, and primary works of the key thinkers, on the decolonization of knowledge. The results show that curriculum colonialism operates through the dominance of Western theories in the learning process, the separation of knowledge from divine values, and higher education's dependence on publication standards set by institutions such as Scopus and Web of Science. This dichotomy of knowledge risks being reproduced in elementary PAI instruction whenever teacher-training curricula remain uncritically Western in orientation, while integrated schools that succeed in bridging faith and science tend to do so through grassroots initiative rather than systemic curriculum reform. Curriculum reconstruction is therefore needed at both levels through integrating knowledge and religion, strengthening Islamic scholarship, reforming PAI teacher-education curricula, and building an independent scientific publication system. In conclusion, curriculum colonialism in Islamic higher education has the potential to be passed on to elementary PAI instruction through teacher education. This study recommends integrating knowledge and religion in the curricula of Islamic higher education and PAI teacher education, and conducting further empirical research in elementary schools (SD/MI).

آموزش عالی اسلامی همچنان با چالش‌هایی ناشی از سلطهٔ معرفت‌شناسی غربی سکولار، مادی‌گرا و پوزیتیویستی در توسعهٔ برنامهٔ درسی، نظریه‌پردازی و پژوهش‌های علمی مواجه است. این امر نشان‌دهندهٔ استعمار برنامهٔ درسی است که از طریق سکولاریزه‌کردن محتوای دروس و هژمونی استانداردهای بین‌المللی انتشار علمی عمل می‌کند؛ وضعیتی که در نهایت بر نحوهٔ طراحی و آموزش تعلیمات دینی اسلامی (PAI) در مدارس ابتدایی تأثیر می‌گذارد، چرا که معلمان و برنامه‌ریزان درسی PAI خود در همین نظام آموزش عالی تربیت می‌شوند. هدف این پژوهش، کشف این رویه‌ها، تحلیل تأثیرات آن بر آموزش اسلامی و بررسی پیامدهای آن برای آموزش PAI در سطح ابتدایی (SD/MI) است. این پژوهش با استفاده از روش کیفی کتابخانه‌ای، ۱۲ مقالهٔ علمی منتشرشده در سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ را به‌عنوان منابع اصلی و همچنین کتاب‌های روش‌شناسی، اسناد سیاستی و آثار اصلی اندیشمندان کلیدی حوزهٔ استعمارزدایی معرفت را تحلیل می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که استعمار برنامهٔ درسی از طریق سلطهٔ نظریه‌های غربی در فرایند یادگیری، جدایی دانش از ارزش‌های الهی و وابستگی آموزش عالی به استانداردهای انتشار علمی نهادهایی مانند Scopus و Web of Science عمل می‌کند. این دوگانگی معرفتی در آموزش PAI ابتدایی زمانی بازتولید می‌شود که برنامه‌های تربیت معلم بدون نقدپذیری، همچنان با رویکرد غربی باقی بمانند؛ در حالی که مدارس تلفیقی که موفق به پیوند ایمان و علم می‌شوند، عمدتاً این کار را از طریق ابتکار عمل‌های مردمی و نه اصلاحات نظام‌مند برنامهٔ درسی انجام می‌دهند. بنابراین بازسازی برنامهٔ درسی در هر دو سطح از طریق ادغام دانش و دین، تقویت دانش اسلامی، اصلاح برنامه‌های تربیت معلم PAI و ایجاد نظام مستقل انتشار علمی ضروری است. در نتیجه، استعمار برنامهٔ درسی در آموزش عالی اسلامی این پتانسیل را دارد که از طریق تربیت معلم به آموزش PAI ابتدایی منتقل شود. این پژوهش ادغام دانش و دین را در برنامه‌های درسی آموزش عالی اسلامی و تربیت معلم PAI توصیه می‌کند و انجام پژوهش‌های تجربی بیشتر در مدارس ابتدایی (SD/MI) را پیشنهاد می‌دهد.

This study aims to analyze the epistemological foundations of Transformative Prophetic Leadership in the governance of Islamic Religious Higher Education Institutions (PTKI) in response to disruption and the dominance of Western management approaches that may overlook institutional spiritual values. Using a qualitative library research approach, the study applies epistemological analysis and critical hermeneutics to foundational literature on Islamic leadership. The findings reveal three main points. First, positions and power in PTKI governance should be reconstructed from elitist privilege (tasyrif) into a responsibility for institutional service (taklif). Second, Transformative Prophetic Leadership integrates prophetic characteristics with transformational leadership through Shiddiq (integrity), Amanah (accountability), Tabligh (transparent communication), and Fathonah (visionary intelligence). Third, this model promotes institutional agility toward global standards while maintaining ethical, spiritual, and communal welfare orientations. The study concludes that Transformative Prophetic Leadership offers an adaptive leadership formulation that enables PTKI to respond to contemporary challenges while preserving its Islamic identity and foundational values.

این پژوهش با هدف تحلیل مبانی معرفت‌شناختی رهبری تحولی نبوی در حکمرانی مؤسسات آموزش عالی دینی اسلامی (PTKI) در پاسخ به اختلالات و غلبه رویکردهای مدیریت غربی که ممکن است ارزش‌های معنوی نهادی را نادیده بگیرند، انجام شده است. با بهره‌گیری از رویکرد کیفی پژوهش کتابخانه‌ای، تحلیل معرفت‌شناختی و هرمنوتیک انتقادی بر ادبیات بنیادین رهبری اسلامی اعمال شده است. یافته‌ها سه نکته اصلی را آشکار می‌سازند: نخست، جایگاه‌ها و قدرت در حکمرانی PTKI باید از امتیازگرایی نخبه‌گرایانه (تَصرِیف) به مسئولیت خدمت نهادی (تَکلیف) بازساخت شود؛ دوم، رهبری تحولی نبوی با ادغام ویژگی‌های نبوی و رهبری تحولی از طریق صدق (درستی)، امانت (پاسخگویی)، تبلیغ (ارتباط شفاف) و فطانت (هوشمندی آینده‌نگر) تحقق می‌یابد؛ سوم، این الگو چابکی نهادی به سوی استانداردهای جهانی را در عین حفظ جهت‌گیری‌های اخلاقی، معنوی و رفاه جمعی ترویج می‌کند. نتیجه‌گیری پژوهش آن است که رهبری تحولی نبوی، فرمول‌بندی رهبری سازگارپذیری را ارائه می‌دهد که به PTKI امکان می‌دهد به چالش‌های معاصر پاسخ دهد و در عین حال هویت اسلامی و ارزش‌های بنیادین خود را حفظ کند.

Fi sabilillah is one of the eight asnaf entitled to receive zakat under Qur'an Surah At-Taubah verse 60, but its scope remains debated between classical and contemporary scholars. This study aims to analyze the interpretation of fi sabilillah by religious scholars in determining zakat fitrah recipients and the factors underlying changes in its distribution pattern in Desa Sipaho, Kecamatan Halongonan, Kabupaten Padang Lawas Utara. This empirical legal research employs a descriptive qualitative approach with a case study strategy. Primary data were obtained through interviews with eight informants consisting of five religious scholars, two zakat administrators, and one fi sabilillah recipient, while secondary data were obtained from relevant Islamic legal literature and previous studies. The findings indicate that the meaning of fi sabilillah has shifted from a status-based approach focusing on Islamic boarding school students toward a functional approach emphasizing religious activities, educational capacity, and community contributions. This shift was influenced by changing educational needs, the expansion of educational access, and considerations of community benefit (maslahah). The category was extended to public-school students in 2021 and Islamic higher-education students in 2023. The 2024 findings show that this broader interpretation continued to be applied in zakat distribution based on beneficiaries' educational and community-oriented activities. This interpretation is closer to Yusuf al-Qardhawi's contemporary view than the restrictive classical interpretation. The study concludes that the practice reflects contextualization of Islamic law, but requires objective and consistent criteria to maintain compliance with Islamic legal principles.

فی سبیل‌الله یکی از هشت اصناف مستحق دریافت زکات بر اساس آیه ۶۰ سوره توبه است، اما دامنه معنایی آن همچنان میان علمای کلاسیک و معاصر مورد بحث است. هدف این پژوهش، تحلیل تفسیر فی سبیل‌الله توسط علمای دینی در تعیین دریافت‌کنندگان زکات فطره و عوامل مؤثر بر تغییر الگوی توزیع آن در روستای سیپاهو، بخش هالونگان، شهرستان پادانگ لاواس اوتارا می‌باشد. این پژوهش حقوقی تجربی با رویکرد کیفی توصیفی و راهبرد مطالعه موردی انجام شده است. داده‌های اولیه از طریق مصاحبه با هشت مطلع شامل پنج عالم دینی، دو مدیر زکات و یک دریافت‌کننده فی سبیل‌الله گردآوری شد و داده‌های ثانویه از منابع فقهی اسلامی مرتبط و پژوهش‌های پیشین به‌دست آمد. یافته‌ها نشان می‌دهد که معنای فی سبیل‌الله از رویکرد مبتنی بر وضعیت که بر دانش‌آموزان مدارس اسلامی متمرکز بود، به رویکرد کارکردی با تأکید بر فعالیت‌های دینی، ظرفیت آموزشی و مشارکت اجتماعی تغییر یافته است. این تغییر تحت تأثیر نیازهای آموزشی متغیر، گسترش دسترسی به آموزش و ملاحظات منفعت عمومی (مصلحت) قرار گرفته است. این دسته‌بندی در سال ۲۰۲۱ به دانش‌آموزان مدارس دولتی و در سال ۲۰۲۳ به دانشجویان مؤسسات آموزش عالی اسلامی تعمیم یافت. یافته‌های سال ۲۰۲۴ نشان می‌دهد که این تفسیر گسترده‌تر همچنان در توزیع زکات بر اساس فعالیت‌های آموزشی و اجتماعی دریافت‌کنندگان به‌کار می‌رود. این تفسیر به دیدگاه معاصر Yusuf al-Qaradawi نزدیک‌تر است تا تفسیر محدود کلاسیک. نتیجه پژوهش آن است که این رویه بازتابی از بومی‌سازی فقه اسلامی است، اما نیازمند معیارهای عینی و ثابت برای حفظ انطباق با اصول حقوق اسلامی می‌باشد.

Interactive learning strategies are increasingly recognised as central to civic education, yet their contribution to civic intellectual and participation skills remains underexplored. This article examines how interactive learning strategies enhance university students’ civic intellectual and participation skills within an Indonesian higher education setting. Using a qualitative, single instrumental case study design, the study gathered data through participant observation, semi-structured interviews, and documentation involving one lecturer and five students at a state Islamic university in Jakarta, and analysed them using Miles, Huberman, and Saldaña’s interactive data analysis model. The findings show that interactive learning strategies foster active, meaningful, and enjoyable learning by shifting students from passive recipients to active participants, thereby strengthening civic intellectual skills such as critical thinking, analysis, and argumentation, alongside civic participation skills including collaboration, communication, and democratic engagement. Unlike prior studies that emphasise civic knowledge acquisition alone, this article demonstrates that interactive strategies simultaneously cultivate the intellectual and participatory dimensions of civic skills. These findings contribute to civic education pedagogy by offering an empirically grounded account of how interactive learning translates into meaningful civic competence, with implications for curriculum design and lecturer training in higher education.

راهبردهای یادگیری تعاملی به طور فزاینده‌ای به عنوان بخش مرکزی آموزش شهروندی شناخته می‌شوند، اما نقش آن‌ها در ارتقای مهارت‌های فکری و مشارکتی شهروندی همچنان کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. این مقاله به بررسی چگونگی ارتقای مهارت‌های فکری و مشارکتی شهروندی دانشجویان دانشگاهی از طریق راهبردهای یادگیری تعاملی در بستر آموزش عالی اندونزی می‌پردازد. این پژوهش با استفاده از طرح مطالعه موردی ابزاری منفرد و رویکرد کیفی، داده‌ها را از طریق مشاهده مشارکتی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و اسناد، با مشارکت یک مدرس و پنج دانشجو در یک دانشگاه اسلامی دولتی در جاکارتا گردآوری و با استفاده از مدل تحلیل تعاملی داده‌های Miles، Huberman و Saldaña تحلیل کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که راهبردهای یادگیری تعاملی با تبدیل دانشجویان از دریافت‌کنندگان منفعل به مشارکت‌کنندگان فعال، یادگیری فعال، معنادار و لذت‌بخشی را تقویت می‌کنند و بدین ترتیب مهارت‌های فکری شهروندی مانند تفکر انتقادی، تحلیل و استدلال و همچنین مهارت‌های مشارکتی شهروندی از جمله همکاری، ارتباط و مشارکت دموکراتیک را تقویت می‌کنند. برخلاف پژوهش‌های پیشین که صرفاً بر کسب دانش شهروندی تأکید داشته‌اند، این مقاله نشان می‌دهد که راهبردهای تعاملی به طور همزمان ابعاد فکری و مشارکتی مهارت‌های شهروندی را پرورش می‌دهند. این یافته‌ها با ارائه گزارشی مبتنی بر شواهد تجربی از چگونگی ترجمه یادگیری تعاملی به شایستگی معنادار شهروندی، به حوزه آموزش شهروندی کمک می‌کنند و پیامدهایی برای طراحی برنامه درسی و آموزش مدرسان در آموزش عالی دارند.