religious character formation

This research is motivated by the importance of developing students' religious character as part of the effort to mold learners with noble character amidst the moral challenges of the modern era. The success of religious character development is inseparable from the management implemented by the school through the functions of planning, organizing, implementing, and supervising. This study aims to describe the management of religious character development for students at SMKIT Khoiru Ummah and SMKIT Rabbi Radhiyya in Rejang Lebong Regency, covering the aspects of program planning, organizing, implementation, and supervision. The study employs a qualitative approach with a case study design. Data were collected through interviews, observations, and documentation involving school principals, vice principals, supervising teachers, homeroom teachers, and students. Data analysis utilized the interactive model proposed by Miles, Huberman, and Saldana comprising data condensation, data display, and conclusion drawing while data validity was verified through triangulation of sources, techniques, and time. The results indicate that program planning is conducted through annual work meetings to establish objectives, programs, schedules, and success indicators. Organizing is carried out by assigning tasks based on competence through coordination among principals, vice principals, teachers, and program supervisors. Program implementation is realized through various religious habituation activities, such as congregational prayers, Tahsin and Tahfiz (Quranic recitation and memorization), Bina Pribadi Islam (Islamic Personal Development/BPI), the practice of Islamic etiquette (adab), and other religious activities. Supervision is conducted continuously through observation, monitoring, periodic evaluation, and follow-up actions based on evaluation results. Management implemented systematically through the POAC (Planning, Organizing, Implementing, Controlling) functions has proven capable of optimally supporting the formation of students' religious character in both schools.

این پژوهش با انگیزه اهمیت توسعه شخصیت دینی دانش‌آموزان به عنوان بخشی از تلاش برای پرورش فراگیرانی با شخصیت والا در مواجهه با چالش‌های اخلاقی عصر مدرن انجام شده است. موفقیت در توسعه شخصیت دینی جدایی‌ناپذیر از مدیریتی است که مدرسه از طریق کارکردهای برنامه‌ریزی، سازماندهی، اجرا و نظارت اعمال می‌کند. هدف این مطالعه توصیف مدیریت توسعه شخصیت دینی دانش‌آموزان در دبیرستان‌های فنی‌وحرفه‌ای اسلامی Khoiru Ummah و Rabbi Radhiyya در شهرستان رجانگ لبونگ است که جنبه‌های برنامه‌ریزی، سازماندهی، اجرا و نظارت را در بر می‌گیرد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با طرح مطالعه موردی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه، مشاهده و اسناد با مشارکت مدیران مدارس، معاونان، معلمان ناظر، معلمان راهنما و دانش‌آموزان گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل تعاملی Miles، Huberman و Saldana شامل تقطیر داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری انجام شده و روایی داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منابع، فنون و زمان بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهد که برنامه‌ریزی از طریق جلسات سالانه کاری برای تعیین اهداف، برنامه‌ها، زمان‌بندی و شاخص‌های موفقیت انجام می‌شود. سازماندهی با واگذاری وظایف بر اساس شایستگی و هماهنگی میان مدیران، معاونان، معلمان و ناظران برنامه صورت می‌گیرد. اجرای برنامه از طریق فعالیت‌های مختلف عادت‌سازی دینی مانند اقامه نماز جماعت، تحسین و حفظ (تلاوت و حفظ قرآن)، بنای شخصیت اسلامی (Bina Pribadi Islam/BPI)، تمرین آداب اسلامی و سایر فعالیت‌های دینی تحقق می‌یابد. نظارت به صورت مستمر از طریق مشاهده، پایش، ارزیابی دوره‌ای و اقدامات پیگیری بر اساس نتایج ارزیابی انجام می‌شود. مدیریت اجراشده به صورت نظام‌مند از طریق کارکردهای POAC (برنامه‌ریزی، سازماندهی، اجرا، کنترل) توانسته است به طور بهینه از شکل‌گیری شخصیت دینی دانش‌آموزان در هر دو مدرسه حمایت کند.

This research is motivated by the importance of character education in Islamic boarding schools (pesantren) and the limited studies that view the sorogan method not merely as a technique for learning to read classical texts (kitab), but as a medium for internalizing character values. In contrast to previous studies that focused more on academic improvement and learning motivation, this research positions sorogan as a vehicle for religious character formation in learning the kitab Aqidatul Awam. This qualitative case study was conducted at Manbaul Falah Islamic Boarding School, focusing on first-grade female students (kelas 1 Ula Putri). Data were collected through in-depth interviews, participant observation, and documentation, then analyzed using the interactive model of Miles, Huberman, and Saldana. The main findings indicate that the character values internalized through the sorogan method include awareness of duty and responsibility, discipline, respect (adab/tawadhu’) toward teachers, independence, and perseverance. The internalization process occurs through direct practice (learning by doing), continuous habituation, integration with creed-based material that shapes spiritual intuition (dzauq), and the emotional relationship between teacher and student. The main obstacle is students’ initial misconception about literal memorization demands. This research contributes to enriching the literature on the affective dimension of the sorogan method in pesantren-based character education.

این پژوهش با توجه به اهمیت تربیت اخلاقی در مدارس علمیه (پاندران) و کمبود مطالعاتی که به روش سُروگان نه صرفاً به عنوان تکنیکی برای آموزش قرائت متون کلاسیک (کتاب)، بلکه به عنوان ابزاری برای درونی‌سازی ارزش‌های اخلاقی می‌نگرند، انجام شده‌است. برخلاف پژوهش‌های پیشین که بیشتر بر بهبود تحصیلی و انگیزش یادگیری تمرکز داشتند، این پژوهش روش سُروگان را به عنوان وسیله‌ای برای شکل‌دهی شخصیت دینی در آموزش کتاب عقیدةالعوام مطرح می‌کند. این مطالعه موردی کیفی در مدرسه علمیه منبع‌الفلاح انجام شده و بر دانش‌آموزان دختر کلاس اول عُلا تمرکز دارد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق، مشاهده مشارکتی و اسناد جمع‌آوری و با استفاده از مدل تعاملی Miles، Huberman و Saldana تحلیل شدند. یافته‌های اصلی نشان می‌دهد ارزش‌های اخلاقی که از طریق روش سُروگان درونی می‌شوند شامل آگاهی از وظیفه و مسئولیت، انضباط، احترام (ادب/تواضع) نسبت به معلم، استقلال و پشتکار است. فرایند درونی‌سازی از طریق تمرین مستقیم (یادگیری از طریق عمل)، عادت‌دهی مستمر، ادغام با محتوای مبتنی بر عقیده که شهود معنوی (ذوق) را شکل می‌دهد و رابطه عاطفی میان معلم و شاگرد رخ می‌دهد. مهم‌ترین مانع، برداشت اولیه نادرست دانش‌آموزان درباره الزامات حفظ لفظی است. این پژوهش به غنای ادبیات بُعد عاطفی روش سُروگان در تربیت اخلاقی مبتنی بر پاندران کمک می‌کند.

Strengthening Quranic literacy among elementary school-aged children is a crucial aspect of religious character development. However, children’s ability to read the Quran remains relatively low due to educators’ limited competencies, a lack of family support, and minimal learning opportunities within the community. This community service project aims to describe the implementation of the “Ramadhan Mengaji” program based on service learning in Pematang Sijonam Village, Perbaungan Subdistrict, Serdang Bedagai Regency. The program was carried out through tahsin sessions at the mosque, Quran literacy outreach at elementary schools, the distribution of Quran copies and Iqra’ books, as well as religious lectures and social activities. The impact of this community service activity showed an increase in enthusiasm for reading the Quran, including improvements in pronunciation (makhraj), understanding of tajwid, and fluency in reading. Additionally, there was increased motivation to learn and greater parental support. The service-learning approach was effective in creating contextual, participatory, and sustainable learning.

تقویت سواد قرآنی در میان کودکان سنین دبستان، جنبه‌ای اساسی از پرورش شخصیت دینی به‌شمار می‌آید. با این حال، توانایی کودکان در قرائت قرآن به‌دلیل محدودیت شایستگی‌های مربیان، کمبود حمایت خانوادگی و فرصت‌های اندک یادگیری در جامعه، نسبتاً پایین باقی مانده‌است. این طرح خدمت‌رسانی به جامعه با هدف توصیف اجرای برنامه «رمضان مُنجی» مبتنی بر یادگیری خدمت‌محور در روستای پماتانگ سیجونام، بخش پرباونگان، شهرستان سردنگ بداگای انجام شد. این برنامه از طریق جلسات تحسین در مسجد، ترویج سواد قرآنی در مدارس ابتدایی، توزیع نسخه‌های قرآن و کتاب‌های اقراء، همچنین سخنرانی‌های مذهبی و فعالیت‌های اجتماعی اجرا گردید. تأثیر این فعالیت خدمت‌رسانی نشان‌دهنده افزایش اشتیاق به قرائت قرآن، بهبود تلفظ (مخرج)، درک قواعد تجوید و روان‌خوانی بود. افزون بر این، انگیزه یادگیری و حمایت والدین نیز افزایش یافت. رویکرد یادگیری خدمت‌محور در ایجاد یادگیری زمینه‌مند، مشارکتی و پایدار مؤثر بود.