Ahmad Donish

The article examines Ahmad Donish’s pedagogical legacy through the problems of educating a perfect human being and developing moral education. It shows that his works Navodir ul-vaqoe, Me’yor ut-tadayyun, Risola dar nazmi tamaddun va taovun, and Devoni ash’or present knowledge, thinking, morality, labour, vocational preparation, and responsibility to society as interconnected dimensions of personal development. In Donish’s didactic views, perfection is interpreted not as a completed state but as a continuous process of self-development, expansion of knowledge, moral self-regulation, and socially useful activity. Special attention is given to his use of stories, examples, and situations from everyday life as means of moral instruction and reflective thinking. With appropriate source-critical caution, the article discusses the relevance of Donish’s legacy to contemporary education through the unity of knowledge, morality, and action, as well as the development of independent thought, professional responsibility, and ethical self-management.

این مقاله میراث آموزشی احمد دانش را از منظر مسائل تربیت انسان کامل و توسعه تربیت اخلاقی بررسی می‌کند. نشان داده می‌شود که آثار او از جمله نوادر الوقایع، معیار التدین، رساله در نظم تمدن و تعاون، و دیوان اشعار، دانش، تفکر، اخلاق، کار، آمادگی حرفه‌ای و مسئولیت در قبال جامعه را به عنوان ابعاد به‌هم‌پیوسته رشد فردی مطرح می‌سازند. در دیدگاه‌های آموزشی دانش، کمال نه به عنوان وضعیتی کامل‌شده، بلکه به عنوان فرایندی مستمر از خودپروری، گسترش دانش، خودتنظیمی اخلاقی و فعالیت اجتماعی سودمند تفسیر می‌شود. توجه ویژه‌ای به بهره‌گیری او از حکایات، مثال‌ها و موقعیت‌های زندگی روزمره به عنوان ابزار آموزش اخلاقی و تفکر تأملی معطوف شده است. با رعایت احتیاط‌های لازم در نقد منابع، مقاله به بررسی اهمیت میراث دانش برای آموزش معاصر از طریق وحدت دانش، اخلاق و عمل، همچنین توسعه تفکر مستقل، مسئولیت حرفه‌ای و خودمدیریتی اخلاقی می‌پردازد.