moral anthropology

Answering the rationale and modality of punishment in Islam is one of the most significant concerns within Islamic ethical philosophy. However, since answering this question depends on a precise understanding of human essence, capabilities, and real needs, addressing the anthropological foundations governing the rationale and modality of punishment is necessary. This study argues that understanding these foundations is crucial for developing a robust ethical framework that justifies the rationale and modality of punishment within the Islamic penal system. Using a descriptive-analytical method, this article extracts the anthropological foundations governing punishment from religious texts and illustrates their ethical implications. The extracted foundations include: 1. Humanity’s divine nature (Fitrah); 2. Man as a God-seeking being; 3. Man possessing physical and spiritual dimensions; 4. Man having positive and negative tendencies; 5. Man as the divine vicegerent (Khalifat Allah); and 6. Man possessing inherent dignity as a fundamental moral value. Each is examined separately. A key achievement of this research is establishing a connection between these foundations and the ethical justification of punishment. Furthermore, this research highlights the distinctive ethical and normative character of Islamic laws, particularly their guiding and salvific dimensions, which differentiate the Islamic legal system from purely humanistic and secular approaches to criminal justice.

پاسخ به چرایی و چگونگی مجازات در اسلام یکی از مهم‌ترین دغدغه‌ها در فلسفه اخلاق اسلامی است. با این حال، از آنجا که پاسخ به این پرسش مستلزم درک دقیق از ماهیت، توانایی‌ها و نیازهای واقعی انسان است، پرداختن به مبانی انسان‌شناختی حاکم بر چرایی و چگونگی مجازات ضروری می‌باشد. این مطالعه استدلال می‌کند که فهم این مبانی برای توسعه چارچوب اخلاقی مستحکمی که چرایی و چگونگی مجازات را در نظام کیفری اسلامی توجیه کند، حیاتی است. با استفاده از روش توصیفی‌تحلیلی، این مقاله مبانی انسان‌شناختی حاکم بر مجازات را از متون دینی استخراج کرده و پیامدهای اخلاقی آن‌ها را تبیین می‌کند. مبانی استخراج‌شده عبارت‌اند از: ۱. فطرت الهی انسان؛ ۲. انسان به‌عنوان موجودی خداجو؛ ۳. برخورداری انسان از ابعاد مادی و معنوی؛ ۴. وجود گرایش‌های مثبت و منفی در انسان؛ ۵. انسان به‌عنوان خلیفه‌الله؛ و ۶. برخورداری انسان از کرامت ذاتی به‌عنوان یک ارزش اخلاقی بنیادین. هر یک از این مبانی به‌طور جداگانه بررسی می‌شود. دستاورد کلیدی این پژوهش، برقرار ساختن ارتباط میان این مبانی و توجیه اخلاقی مجازات است. افزون بر این، پژوهش حاضر بر ویژگی متمایز اخلاقی و هنجاری قوانین اسلامی، به‌ویژه ابعاد هدایتی و نجات‌بخش آن‌ها که نظام حقوقی اسلام را از رویکردهای صرفاً انسان‌محور و سکولار به عدالت کیفری متمایز می‌سازد، تأکید می‌کند.