Damla ERDEM

Amaç: Bu çalışma, Z kuşağı bireylerinin boş zaman etkinliklerine yönelik yaklaşımlarını derinlemesine incelemeyi ve bu süreçte etkili olan belirleyici içsel motivasyon faktörlerini ortaya koyarken, Neulinger’in boş zaman teorisi çerçevesinde güncel bir perspektif sunarak alana katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.Yöntem: Araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve veri toplama yöntemi olarak odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Çalışma kapsamında, 12 kişilik üniversite öğrencisinden oluşan katılımcı grubu ile gerçekleştirilen görüşmelerden elde edilen veriler, içerik analizi yöntemiyle sistematik olarak çözümlenmiştir.Bulgular: Analiz sonucunda, Z kuşağı bireylerinin boş zaman aktivitelerine ilişkin eğilimleri ile bu eğilimleri şekillendiren içsel motivasyon unsurları ortaya konmuştur. Katılımcıların boş zaman aktiviteleri, “fiziksel ve zihinsel rahatlama”, “sosyal etkileşim” ve “kişisel gelişim” olmak üzere üç ana tema altında sınıflandırılmıştır. Bulgular, katılımcıların etkinlik tercihlerini büyük ölçüde içsel motivasyona dayalı olarak gerçekleştirdiklerini; bu süreçte zihinsel üretkenlik, sosyal bağların güçlenmesi ve yeni bilgiler edinme gibi kazanımların öne çıktığını göstermektedir. Ayrıca spor ve doğa temelli etkinliklerin disiplin ve liderlik becerileri kazandırması; kültürel ve sanatsal etkinliklerin ise yaratıcılık, araştırma eğilimi ve kendini ifade etme fırsatı sunması, çalışmanın dikkat çekici bulguları arasında yer almaktadır.Sonuç: Araştırma sonucunda, Z kuşağı bireylerinin boş zaman alışkanlıkları anlaşılmış ve turizm, rekreasyon, eğitim ile yerel yönetim gibi çeşitli alanlarda gençlere yönelik strateji geliştirilmesine teorik ve pratik bir zemin oluşturulmasına katkı sağlanmıştır. Ayrıca araştırma, ilgili literatüre özgün bir bakış açısı sunarak, gelecekte yapılacak çalışmalara teorik ve pratik katkılar sağlamayı hedeflemektedir. Dolayısıyla, araştırma sonuçları, Z kuşağı bireylerinin boş zaman yaklaşımlarının Neulinger’in teorisinde vurguladığı içsel motivasyon ve özgür seçim temelindeki saf boş zaman kavramı ile önemli ölçüde örtüştüğünü göstermektedir.

هدف: این پژوهش با هدف بررسی عمیق رویکردهای افراد نسل Z نسبت به فعالیت‌های اوقات فراغت و شناسایی عوامل تعیین‌کننده انگیزش درونی مؤثر در این فرآیند، در چارچوب نظریه اوقات فراغت Neulinger، با ارائه چشم‌اندازی نوین به حوزه مطالعاتی مربوطه، انجام شده‌است. روش: در این پژوهش رویکرد کیفی اتخاذ شده و به‌عنوان روش گردآوری داده‌ها از مصاحبه گروه متمرکز استفاده شده‌است. داده‌های حاصل از مصاحبه با گروهی متشکل از ۱۲ دانشجوی دانشگاه، با روش تحلیل محتوا به‌صورت نظام‌مند مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته‌است. یافته‌ها: نتایج تحلیل نشان داد که گرایش‌های افراد نسل Z نسبت به فعالیت‌های اوقات فراغت و عوامل انگیزشی درونی شکل‌دهنده این گرایش‌ها قابل شناسایی است. فعالیت‌های اوقات فراغت شرکت‌کنندگان در سه مضمون اصلی «آرامش جسمی و ذهنی»، «تعامل اجتماعی» و «رشد فردی» طبقه‌بندی شد. یافته‌ها حاکی از آن است که ترجیحات فعالیتی شرکت‌کنندگان عمدتاً مبتنی بر انگیزش درونی بوده و در این فرآیند، دستاوردهایی همچون خلاقیت ذهنی، تقویت پیوندهای اجتماعی و کسب دانش جدید برجسته می‌باشد. همچنین، فعالیت‌های مبتنی بر ورزش و طبیعت موجب کسب مهارت‌های انضباط و رهبری و فعالیت‌های فرهنگی و هنری فرصت‌هایی برای خلاقیت، گرایش به پژوهش و ابراز وجود فراهم می‌آورد که از یافته‌های قابل توجه پژوهش است. نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش به درک عادات اوقات فراغت نسل Z انجامیده و زمینه نظری و عملی برای تدوین راهبردهایی در حوزه‌هایی چون گردشگری، تفریحات، آموزش و مدیریت شهری در ارتباط با جوانان فراهم ساخته‌است. افزون بر این، پژوهش با ارائه دیدگاهی نو به ادبیات مرتبط، درصدد ارائه مشارکت‌های نظری و عملی برای پژوهش‌های آتی می‌باشد. بنابراین، نتایج پژوهش نشان می‌دهد که رویکردهای نسل Z به اوقات فراغت تا حد زیادی با مفهوم اوقات فراغت ناب مبتنی بر انگیزش درونی و انتخاب آزاد که در نظریه Neulinger مورد تأکید قرار گرفته، هم‌پوشانی دارد.