Purpose: This study aimed to examine the relationships between teacher leadership components and students’ academic responsibility and academic self-regulation, with particular emphasis on the mediating role of self-directed learning among lower-secondary school students. Methods and Materials: This descriptive-correlational study was conducted among lower-secondary school students in Salah al-Din Governorate, Iraq, and their teachers during the 2025 academic year. Using multistage cluster sampling, 400 students and 400 of their teachers were selected. Data were collected using the Hoveyda et al. Teacher Leadership Scale, Lewis Student Responsibility Questionnaire, Zimmerman and Pons Self-Regulation Scale, and Fisher and King Self-Directed Learning Questionnaire. The hypothesized relationships among the study variables were analyzed using partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM), which enabled simultaneous assessment of the direct and indirect effects specified in the proposed conceptual model. Findings: The inferential results demonstrated significant relationships between teacher leadership and self-directed learning, academic responsibility, and academic self-regulation. Self-directed learning was also significantly related to both academic responsibility and academic self-regulation. Furthermore, the structural model supported significant indirect effects of teacher leadership on academic responsibility and academic self-regulation through self-directed learning, confirming the mediating role of self-directed learning in the proposed relationships. Thus, stronger teacher leadership was associated with enhanced student responsibility and self-regulatory functioning both directly and through the development of self-directed learning. Conclusion: The findings indicate that teacher leadership represents an important educational factor associated with students’ academic responsibility and self-regulation, while self-directed learning serves as a meaningful mechanism through which these relationships operate. Strengthening teacher leadership competencies and simultaneously developing students’ self-directed learning skills may therefore provide an effective educational pathway for promoting greater responsibility, autonomous learning, and academic self-regulation among lower-secondary school students, with potential benefits for their broader academic and psychoeducational outcomes.
هدف: این پژوهش با هدف بررسی روابط بین مؤلفه‌های رهبری معلم و مسئولیت‌پذیری تحصیلی و خودتنظیمی تحصیلی دانش‌آموزان، با تأکید ویژه بر نقش میانجی یادگیری خودراهبر در میان دانش‌آموزان دوره متوسطه اول انجام شد. روش‌ها و مواد: این مطالعه توصیفی-همبستگی در میان دانش‌آموزان دوره متوسطه اول استان صلاح‌الدین عراق و معلمان آن‌ها در سال تحصیلی ۲۰۲۵ اجرا گردید. با استفاده از نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، ۴۰۰ دانش‌آموز و ۴۰۰ معلم آن‌ها انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از مقیاس رهبری معلم Hoveyda و همکاران، پرسشنامه مسئولیت‌پذیری دانش‌آموز Lewis، مقیاس خودتنظیمی Zimmerman و Pons و پرسشنامه یادگیری خودراهبر Fisher و King گردآوری شد. روابط فرضی میان متغیرهای پژوهش با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) تحلیل شد که امکان ارزیابی همزمان اثرات مستقیم و غیرمستقیم مشخص‌شده در مدل مفهومی پیشنهادی را فراهم ساخت. یافته‌ها: نتایج استنباطی نشان داد که بین رهبری معلم و یادگیری خودراهبر، مسئولیت‌پذیری تحصیلی و خودتنظیمی تحصیلی روابط معناداری وجود دارد. همچنین یادگیری خودراهبر با هر دو متغیر مسئولیت‌پذیری تحصیلی و خودتنظیمی تحصیلی رابطه معناداری داشت. افزون بر این، مدل ساختاری اثرات غیرمستقیم معنادار رهبری معلم بر مسئولیت‌پذیری تحصیلی و خودتنظیمی تحصیلی از طریق یادگیری خودراهبر را تأیید کرد و نقش میانجی یادگیری خودراهبر را در روابط پیشنهادی اثبات نمود. بنابراین، رهبری قوی‌تر معلم با افزایش مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان و عملکرد خودتنظیمی آن‌ها، هم به طور مستقیم و هم از طریق توسعه یادگیری خودراهبر، همراه بود. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که رهبری معلم یک عامل آموزشی مهم مرتبط با مسئولیت‌پذیری تحصیلی و خودتنظیمی دانش‌آموزان است و یادگیری خودراهبر به عنوان سازوکاری معنادار عمل می‌کند که این روابط از طریق آن برقرار می‌شود. تقویت شایستگی‌های رهبری معلم و توسعه همزمان مهارت‌های یادگیری خودراهبر دانش‌آموزان می‌تواند مسیر آموزشی مؤثری برای ارتقای مسئولیت‌پذیری، یادگیری خودگردان و خودتنظیمی تحصیلی در میان دانش‌آموزان دوره متوسطه اول فراهم آورد و منافع بالقوه‌ای برای پیامدهای تحصیلی و روان‌آموزشی گسترده‌تر آنان به همراه داشته باشد.
Purpose: This study aimed to design an artificial intelligence–based cognitive empowerment package for enhancing entrepreneurial skills in gifted and creative adolescents through the qualitative identification and integration of relevant cognitive, psychological, motivational, interpersonal, and technological components. Methods and Materials: The study employed a qualitative exploratory-developmental design. Data were obtained through an analytical review of relevant literature, examination of previous student entrepreneurship workshop experiences, and semi-structured interviews with students, mentors, workshop facilitators, and accelerator managers selected through purposive sampling. Data collection continued until conceptual saturation was achieved. Interview transcripts, field observations, documentary evidence, and analytical notes were examined using thematic analysis. Findings: The qualitative analysis indicated that sustained entrepreneurial action among gifted and creative adolescents depends on a multidimensional configuration of entrepreneurial intention and identity, self-efficacy, opportunity recognition and problem identification, executive functioning, tolerance of ambiguity, applied creativity, fear of failure and perfectionism, intrinsic motivation and psychological ownership, teamwork and psychological safety, proactive agency, resilience, future orientation, and reflective readiness to use artificial intelligence. The findings further suggested that entrepreneurial difficulties differ across adolescents and therefore require profile-based rather than uniform intervention. Integration of the themes resulted in a six-session package encompassing profile awareness and goal setting, problem identification and value creation, conversion of ideas into action plans, presentation and feedback utilization, teamwork and agency, and final presentation with a continuation plan. Conclusion: The findings suggest that entrepreneurial empowerment in gifted and creative adolescents should extend beyond creativity and business knowledge by strengthening the cognitive and psychological capacities required to transform ideas into sustained action, while using artificial intelligence as a supervised reflective and personalized learning support rather than as a substitute for adolescent judgment and agency.
هدف: این پژوهش با هدف طراحی بسته توانمندسازی شناختی مبتنی بر هوش مصنوعی جهت ارتقای مهارت‌های کارآفرینی در نوجوانان با استعداد و خلاق از طریق شناسایی و ادغام کیفی مؤلفه‌های شناختی، روان‌شناختی، انگیزشی، بین‌فردی و فناورانه مرتبط انجام شد. روش‌ها و مواد: این مطالعه با رویکرد کیفی اکتشافی-توسعه‌ای انجام گرفت. داده‌ها از طریق مرور تحلیلی منابع مرتبط، بررسی تجربیات پیشین کارگاه‌های کارآفرینی دانش‌آموزی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با دانش‌آموزان، مربیان، تسهیل‌گران کارگاه و مدیران شتاب‌دهنده که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند، گردآوری شد. جمع‌آوری داده‌ها تا رسیدن به اشباع مفهومی ادامه یافت. رونوشت مصاحبه‌ها، مشاهدات میدانی، شواهد اسنادی و یادداشت‌های تحلیلی با استفاده از تحلیل تماتیک بررسی شدند. یافته‌ها: تحلیل کیفی نشان داد که تداوم عمل کارآفرینانه در نوجوانان با استعداد و خلاق وابسته به پیکربندی چندبعدی قصد و هویت کارآفرینانه، خودکارآمدی، شناسایی فرصت و تشخیص مسئله، کارکرد اجرایی، تحمل ابهام، خلاقیت کاربردی، ترس از شکست و کمال‌گرایی، انگیزش درونی و مالکیت روان‌شناختی، کار تیمی و ایمنی روان‌شناختی، عاملیت پیش‌فعال، تاب‌آوری، آینده‌نگری و آمادگی تأملی برای استفاده از هوش مصنوعی است. یافته‌ها همچنین نشان داد که دشواری‌های کارآفرینی در میان نوجوانان متفاوت است و بنابراین مداخله مبتنی بر پروفایل به جای مداخله یکنواخت ضرورت دارد. ادغام تم‌ها منجر به بسته‌ای شش‌جلسه‌ای شامل آگاهی از پروفایل و هدف‌گذاری، شناسایی مسئله و خلق ارزش، تبدیل ایده‌ها به برنامه عملیاتی، ارائه و بهره‌گیری از بازخورد، کار تیمی و عاملیت، و ارائه نهایی با برنامه تداوم شد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها حاکی از آن است که توانمندسازی کارآفرینانه در نوجوانان با استعداد و خلاق باید فراتر از خلاقیت و دانش کسب‌وکار، با تقویت ظرفیت‌های شناختی و روان‌شناختی لازم برای تبدیل ایده به عمل پایدار و استفاده از هوش مصنوعی به عنوان پشتیبان یادگیری تأملی و شخصی‌سازی‌شده تحت نظارت، نه جایگزین قضاوت و عاملیت نوجوان، توسعه یابد.
Purpose: This study aimed to examine the relationship between ambivalence over emotional expressiveness and suicidal ideation in veterans, with posttraumatic stress disorder (PTSD) symptoms considered as a mediating variable. Methods and Materials: This descriptive-correlational, cross-sectional study included 100 Iran–Iraq War veterans hospitalized at Fajr Hospital who were recruited through convenience sampling. Participants completed the Ambivalence over Emotional Expressiveness Questionnaire, the Beck Scale for Suicide Ideation, and the Mississippi Scale for Combat-Related PTSD. Pearson’s correlation was used to examine relationships among the variables. Structural equation modeling with maximum likelihood estimation was conducted in Mplus version 8 to test the mediation model. Normality was assessed using skewness and kurtosis, and multicollinearity was evaluated through variance inflation factors. Model fit was assessed using the chi-square-to-degrees-of-freedom ratio, comparative fit index, Tucker–Lewis index, and root-mean-square error of approximation. Bootstrapping was used to test the indirect effect. Findings: Suicidal ideation was significantly correlated with ambivalence over emotional expressiveness and PTSD symptoms. Ambivalence over emotional expressiveness significantly predicted suicidal ideation in the model without the mediator. In the mediation model, ambivalence over emotional expressiveness significantly predicted PTSD symptoms, and PTSD symptoms significantly predicted suicidal ideation. However, the direct path from ambivalence over emotional expressiveness to suicidal ideation was not statistically significant after PTSD symptoms were entered into the model. The indirect effect of ambivalence over emotional expressiveness on suicidal ideation through PTSD symptoms was statistically significant. The structural model demonstrated acceptable fit to the data. Conclusion: PTSD symptoms fully mediated the relationship between ambivalence over emotional expressiveness and suicidal ideation, suggesting that interventions targeting emotional-expression conflicts and trauma-related symptoms may help reduce suicidal ideation among veterans.
هدف: این پژوهش با هدف بررسی رابطه بین دوسوگرایی نسبت به ابراز هیجانات و افکار خودکشی در جانبازان، با در نظر گرفتن علائم اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) به عنوان متغیر میانجی انجام شد. روش‌ها و مواد: این مطالعه توصیفی-همبستگی از نوع مقطعی بود و ۱۰۰ نفر از جانبازان جنگ ایران و عراق بستری در بیمارستان فجر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان به پرسشنامه دوسوگرایی نسبت به ابراز هیجانات، مقیاس بک برای افکار خودکشی و مقیاس می‌سی‌سی‌پی برای اختلال استرس پس از سانحه مرتبط با جنگ پاسخ دادند. برای بررسی روابط بین متغیرها از همبستگی پیرسون استفاده شد. مدل‌یابی معادلات ساختاری با برآورد حداکثر درست‌نمایی در نرم‌افزار Mplus نسخه ۸ برای آزمون مدل میانجی‌گری به کار رفت. نرمال بودن داده‌ها با استفاده از چولگی و کشیدگی و چندهمخطی بودن با استفاده از شاخص‌های تورم واریانس ارزیابی شد. برازش مدل با استفاده از نسبت کای‌دو به درجه آزادی، شاخص برازش تطبیقی، شاخص تاکر-لوییس و ریشه میانگین مربعات خطای تقریب بررسی شد. برای آزمون اثر غیرمستقیم از بوت‌استرپ استفاده شد. یافته‌ها: افکار خودکشی با دوسوگرایی نسبت به ابراز هیجانات و علائم اختلال استرس پس از سانحه همبستگی معناداری داشت. دوسوگرایی نسبت به ابراز هیجانات در مدل بدون متغیر میانجی، پیش‌بینی‌کننده معنادار افکار خودکشی بود. در مدل میانجی‌گری، دوسوگرایی نسبت به ابراز هیجانات پیش‌بینی‌کننده معنادار علائم اختلال استرس پس از سانحه و علائم اختلال استرس پس از سانحه نیز پیش‌بینی‌کننده معنادار افکار خودکشی بود. با این حال، مسیر مستقیم از دوسوگرایی نسبت به ابراز هیجانات به افکار خودکشی پس از وارد کردن علائم اختلال استرس پس از سانحه به مدل، از نظر آماری معنادار نبود. اثر غیرمستقیم دوسوگرایی نسبت به ابراز هیجانات بر افکار خودکشی از طریق علائم اختلال استرس پس از سانحه از نظر آماری معنادار بود. مدل ساختاری برازش قابل قبولی با داده‌ها نشان داد. نتیجه‌گیری: علائم اختلال استرس پس از سانحه به طور کامل رابطه بین دوسوگرایی نسبت به ابراز هیجانات و افکار خودکشی را میانجی‌گری کردند و این امر نشان می‌دهد که مداخلات هدفمند بر تعارضات ابراز هیجانی و علائم مرتبط با تروما می‌تواند به کاهش افکار خودکشی در جانبازان کمک کند.
Purpose: This study aimed to assess the efficacy of multicultural therapy in reducing anxiety and psychological distress and improving social well-being and social performance among international students in West Asia. Methods and Materials: This quantitative study was conducted in two descriptive and quasi-experimental phases. The statistical population consisted of 250 international students studying at Mohaghegh Ardabili University during the 2023–2024 academic year. In the screening phase, 124 students were selected through multistage cluster sampling and completed the Beck Anxiety Inventory, Keyes Social Well-Being Scale, Hadian-Nasab Social Performance Questionnaire, and Goldberg General Health Questionnaire. Following screening, 30 students who met the inclusion criteria, including a Beck Anxiety Inventory score greater than 17, were selected and randomly assigned to a multicultural therapy group and a wait-list control group, with 15 participants in each group. Both groups completed pretest and posttest assessments. The experimental group received multicultural therapy, whereas the control group received no active intervention during the study period. Data were analyzed using analysis of covariance after examining the relevant statistical assumptions. Findings: After controlling for pretest scores, multicultural therapy produced a significant reduction in anxiety compared with the wait-list control condition, F(1, 27) = 44.83, p < .001, partial η² = .624. Significant group differences were also observed in social well-being, F(1, 27) = 35.63, p < .001, partial η² = .569, and social performance, F(1, 27) = 29.73, p < .001, partial η² = .524, with higher adjusted posttest scores in the experimental group. General psychological distress was also significantly lower in the multicultural therapy group, F(1, 27) = 40.25, p < .001, partial η² = .598. Conclusion: Multicultural therapy appears to be an effective culturally responsive intervention for reducing anxiety and psychological distress and enhancing the social well-being and social performance of international students.
هدف: این پژوهش با هدف ارزیابی اثربخشی درمان چندفرهنگی در کاهش اضطراب و پریشانی روان‌شناختی و بهبود بهزیستی اجتماعی و عملکرد اجتماعی در میان دانشجویان بین‌المللی در غرب آسیا انجام شد. روش‌ها و مواد: این مطالعه کمی در دو مرحله توصیفی و نیمه‌آزمایشی اجرا گردید. جامعه آماری شامل ۲۵۰ دانشجوی بین‌المللی مشغول به تحصیل در دانشگاه محقق اردبیلی در سال تحصیلی ۲۰۲۳–۲۰۲۴ بود. در مرحله غربالگری، ۱۲۴ دانشجو با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند و پرسشنامه اضطراب بک، مقیاس بهزیستی اجتماعی Keyes، پرسشنامه عملکرد اجتماعی Hadian-Nasab و پرسشنامه سلامت عمومی Goldberg را تکمیل کردند. پس از غربالگری، ۳۰ دانشجویی که معیارهای ورود از جمله نمره بالاتر از ۱۷ در پرسشنامه اضطراب بک را داشتند، انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه درمان چندفرهنگی و کنترل فهرست انتظار (هر گروه ۱۵ نفر) گمارده شدند. هر دو گروه ارزیابی‌های پیش‌آزمون و پس‌آزمون را تکمیل کردند. گروه آزمایشی درمان چندفرهنگی را دریافت کرد، در حالی که گروه کنترل طی دوره مطالعه هیچ مداخله فعالی دریافت نکرد. داده‌ها پس از بررسی مفروضه‌های آماری مربوطه با استفاده از تحلیل کوواریانس تحلیل شدند. یافته‌ها: پس از کنترل نمرات پیش‌آزمون، درمان چندفرهنگی منجر به کاهش معنادار اضطراب نسبت به گروه کنترل فهرست انتظار شد، F(1, 27) = 44.83, p < .001, partial η² = .624. تفاوت معنادار بین گروه‌ها در بهزیستی اجتماعی، F(1, 27) = 35.63, p < .001, partial η² = .569، و عملکرد اجتماعی، F(1, 27) = 29.73, p < .001, partial η² = .524، نیز مشاهده شد و نمرات تعدیل‌شده پس‌آزمون در گروه آزمایشی بالاتر بود. همچنین پریشانی روان‌شناختی عمومی در گروه درمان چندفرهنگی به طور معناداری کمتر بود، F(1, 27) = 40.25, p < .001, partial η² = .598. نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد درمان چندفرهنگی یک مداخله مؤثر و پاسخگو به لحاظ فرهنگی برای کاهش اضطراب و پریشانی روان‌شناختی و ارتقای بهزیستی اجتماعی و عملکرد اجتماعی دانشجویان بین‌المللی باشد.
Purpose: This study aimed to compare the effectiveness of Compassion-Focused Therapy and Existential Therapy in reducing death anxiety and increasing illness acceptance among patients with cancer in remission. Methods and Materials: This applied study used a quasi-experimental pretest-posttest-follow-up design with a control group. The statistical population consisted of patients with common cancers in remission who referred to hospitals in Tehran during 2025–2026. Using purposive sampling, 45 eligible participants were selected and randomly assigned to Compassion-Focused Therapy, Existential Therapy, and control groups, with 15 participants in each group. Both intervention groups received eight 90-minute weekly sessions, while the control group received no psychological intervention. Data were collected using the Templer Death Anxiety Scale and the Acceptance of Illness Scale. The data were analyzed in SPSS version 26 using repeated-measures analysis of variance and Bonferroni-adjusted post hoc comparisons at a significance level of 0.05. Findings: Repeated-measures analysis of variance showed significant effects of time, group, and time-by-group interaction for death anxiety and illness acceptance (p < 0.001). Bonferroni comparisons indicated that both Compassion-Focused Therapy and Existential Therapy significantly reduced death anxiety and increased illness acceptance compared with the control group (p < 0.001). Compassion-Focused Therapy produced a significantly greater reduction in death anxiety than Existential Therapy (MD = 1.79, SE = 0.41, p < 0.001), whereas Existential Therapy produced a significantly greater increase in illness acceptance than Compassion-Focused Therapy (MD = 2.30, SE = 0.46, p < 0.001). The improvements were maintained at follow-up. Conclusion: Both Compassion-Focused Therapy and Existential Therapy were effective in improving psychological adjustment among patients with cancer in remission; however, Compassion-Focused Therapy was more effective in reducing death anxiety, whereas Existential Therapy was more effective in increasing illness acceptance.
هدف: این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر شفقت و درمان وجودی در کاهش اضطراب مرگ و افزایش پذیرش بیماری در بیماران مبتلا به سرطان در مرحله بهبودی انجام شد. روش‌ها و مواد: این مطالعه کاربردی با طرح نیمه‌آزمایشی پیش‌آزمون-پس‌آزمون-پیگیری با گروه کنترل انجام گرفت. جامعه آماری شامل بیماران مبتلا به سرطان‌های شایع در مرحله بهبودی بود که در سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶ به بیمارستان‌های تهران مراجعه کردند. با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند، ۴۵ شرکت‌کننده واجد شرایط انتخاب و به طور تصادفی در سه گروه درمان مبتنی بر شفقت، درمان وجودی و کنترل (هر گروه ۱۵ نفر) گمارده شدند. هر دو گروه مداخله، هشت جلسه هفتگی ۹۰ دقیقه‌ای دریافت کردند و گروه کنترل هیچ مداخله روان‌شناختی دریافت نکرد. داده‌ها با استفاده از مقیاس اضطراب مرگ تمپلر و مقیاس پذیرش بیماری جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ و با استفاده از تحلیل واریانس اندازه‌گیری مکرر و مقایسه‌های پس‌آزمون با اصلاح بونفرونی در سطح معناداری ۰٫۰۵ انجام گرفت. یافته‌ها: تحلیل واریانس اندازه‌گیری مکرر اثرات معنادار زمان، گروه و تعامل زمان و گروه را برای اضطراب مرگ و پذیرش بیماری نشان داد (p < 0.001). مقایسه‌های بونفرونی نشان داد که هر دو درمان مبتنی بر شفقت و درمان وجودی به طور معناداری اضطراب مرگ را کاهش و پذیرش بیماری را نسبت به گروه کنترل افزایش دادند (p < 0.001). درمان مبتنی بر شفقت کاهش معنادار بیشتری در اضطراب مرگ نسبت به درمان وجودی ایجاد کرد (MD = 1.79, SE = 0.41, p < 0.001)، در حالی که درمان وجودی افزایش معنادار بیشتری در پذیرش بیماری نسبت به درمان مبتنی بر شفقت داشت (MD = 2.30, SE = 0.46, p < 0.001). این بهبودها در مرحله پیگیری نیز حفظ شد. نتیجه‌گیری: هر دو درمان مبتنی بر شفقت و درمان وجودی در بهبود سازگاری روان‌شناختی بیماران مبتلا به سرطان در مرحله بهبودی مؤثر بودند؛ با این حال، درمان مبتنی بر شفقت در کاهش اضطراب مرگ و درمان وجودی در افزایش پذیرش بیماری اثربخشی بیشتری داشتند.
Purpose: The present study aimed to compare the effectiveness of positive parenting training and Choice Theory–based parenting training on the parent–child relationship. Methods and Materials: This study employed a quasi-experimental design with a pretest–posttest control group and a follow-up assessment. The statistical population consisted of all mothers of boys aged 6 to 9 years enrolled in schools within Educational District 6 of the Mashhad Department of Education during the 2025–2026 academic year. Participants were selected using purposive non-probability sampling based on the inclusion and exclusion criteria (Group 1: positive parenting training, n = 15; Group 2: Choice Theory–based parenting training, n = 15; Group 3: control, n = 15). Following selection, participants were randomly assigned by lottery to the positive parenting training and Choice Theory–based parenting training intervention groups. Data were collected using the short form of the Mother–Child Relationship Scale developed by Pianta (1994). Data were analyzed using descriptive statistics (mean and standard deviation) and inferential statistics (repeated-measures analysis of variance). Findings: The findings indicated that both interventions had a positive and statistically significant effect on improving the parent–child relationship. However, Choice Theory–based parenting training was more effective in strengthening the parent–child relationship. These effects remained stable at the follow-up assessment. Conclusion: Both educational approaches demonstrated practical effectiveness in improving the parent–child relationship. However, the Choice Theory approach, with its emphasis on empathic communication and understanding children's psychological needs, was more effective in fostering a deeper emotional bond between mothers and their children. It is recommended that future parent education programs integrate both approaches to maximize intervention effectiveness.
هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش فرزندپروری مثبت و آموزش فرزندپروری مبتنی بر نظریه انتخاب بر رابطه والد–کودک انجام شد. روش‌ها و مواد: این پژوهش از نوع شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل و ارزیابی پیگیری بود. جامعه آماری شامل کلیه مادران پسران ۶ تا ۹ ساله مشغول به تحصیل در مدارس ناحیه ۶ آموزش و پرورش مشهد در سال تحصیلی ۲۰۲۵–۲۰۲۶ بود. نمونه‌ها با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند غیرتصادفی و بر اساس معیارهای ورود و خروج انتخاب شدند (گروه ۱: آموزش فرزندپروری مثبت، n = ۱۵؛ گروه ۲: آموزش فرزندپروری مبتنی بر نظریه انتخاب، n = ۱۵؛ گروه ۳: کنترل، n = ۱۵). پس از انتخاب، شرکت‌کنندگان به صورت تصادفی با قرعه‌کشی به گروه‌های مداخله آموزش فرزندپروری مثبت و آموزش فرزندپروری مبتنی بر نظریه انتخاب تخصیص یافتند. داده‌ها با استفاده از فرم کوتاه مقیاس رابطه مادر–کودک Pianta (۱۹۹۴) جمع‌آوری شد. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی (تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر) تحلیل گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد هر دو مداخله تأثیر مثبت و معناداری بر بهبود رابطه والد–کودک داشتند. با این حال، آموزش فرزندپروری مبتنی بر نظریه انتخاب در تقویت رابطه والد–کودک اثربخش‌تر بود. این اثرات در ارزیابی پیگیری نیز پایدار ماند. نتیجه‌گیری: هر دو رویکرد آموزشی اثربخشی عملی در بهبود رابطه والد–کودک نشان دادند. با این حال، رویکرد نظریه انتخاب با تأکید بر ارتباط همدلانه و درک نیازهای روان‌شناختی کودکان، در ایجاد پیوند عاطفی عمیق‌تر میان مادران و فرزندانشان مؤثرتر بود. پیشنهاد می‌شود برنامه‌های آتی آموزش والدین، هر دو رویکرد را برای حداکثرسازی اثربخشی مداخلات ادغام نمایند.
Purpose: This study aimed to design and evaluate an artificial intelligence–based model for predicting the mathematics performance of twelfth-grade experimental sciences students based on individual, educational, and learning technology factors. Methods and Materials: This applied, quantitative, cross-sectional, and predictive study was conducted among twelfth-grade experimental sciences students in Isfahan, Iran. A total of 187 questionnaires were distributed, and after removing incomplete, inconsistent, and invalid records, data from 84 students were retained for analysis. Data were collected using a structured questionnaire assessing individual factors, educational conditions, and learning technology variables, together with students’ recorded mathematics scores. The dataset was divided into training and testing subsets, and repeated five-fold cross-validation was used for internal model development. Multiple linear regression, ridge regression, lasso regression, elastic net regression, decision tree regression, random forest regression, gradient boosting regression, and support vector regression were compared. Model performance was evaluated using mean absolute error, root mean squared error, and the coefficient of determination. Findings: Previous mathematics achievement had the strongest positive correlation with current mathematics performance, followed by mathematics self-efficacy, study regularity, academic motivation, teacher feedback, instructional quality, and educational use of learning technologies. Test anxiety and digital distraction were negatively associated with mathematics performance. Among the evaluated algorithms, gradient boosting regression achieved the best predictive performance, with a test-set mean absolute error of 0.93, root mean squared error of 1.26, and coefficient of determination of .72. Previous mathematics achievement, mathematics self-efficacy, study regularity, teacher feedback, educational use of learning technologies, test anxiety, and instructional quality were the most influential predictors. Adding educational factors increased explained variance from .54 to .65, while including learning technology factors further increased it to .72. Conclusion: The findings indicate that mathematics performance can be predicted with acceptable accuracy by integrating students’ prior achievement, psychological and behavioral characteristics, instructional experiences, and learning technology use within an interpretable artificial intelligence model.
هدف: این مطالعه با هدف طراحی و ارزیابی یک مدل مبتنی بر هوش مصنوعی برای پیش‌بینی عملکرد ریاضی دانش‌آموزان پایه دوازدهم رشته علوم تجربی بر اساس عوامل فردی، آموزشی و فناوری‌های یادگیری انجام شد. روش‌ها و مواد: این پژوهش کاربردی، کمی، مقطعی و پیش‌بینانه در میان دانش‌آموزان پایه دوازدهم رشته علوم تجربی شهر اصفهان، ایران انجام شد. در مجموع ۱۸۷ پرسشنامه توزیع گردید و پس از حذف داده‌های ناقص، ناسازگار و نامعتبر، داده‌های ۸۴ دانش‌آموز برای تحلیل حفظ شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه ساختاریافته‌ای که عوامل فردی، شرایط آموزشی و متغیرهای فناوری یادگیری را ارزیابی می‌کرد، همراه با نمرات ثبت‌شده ریاضی دانش‌آموزان جمع‌آوری شد. مجموعه داده به زیرمجموعه‌های آموزش و آزمون تقسیم شد و برای توسعه داخلی مدل از اعتبارسنجی متقاطع پنج‌باره تکراری استفاده گردید. رگرسیون خطی چندگانه، رگرسیون ریج، رگرسیون لاسو، رگرسیون الاستیک نت، رگرسیون درخت تصمیم، رگرسیون جنگل تصادفی، رگرسیون گرادیان بوستینگ و رگرسیون بردار پشتیبان با یکدیگر مقایسه شدند. عملکرد مدل با استفاده از میانگین خطای مطلق، ریشه میانگین مربعات خطا و ضریب تعیین ارزیابی شد. یافته‌ها: پیشرفت قبلی در ریاضی بیشترین همبستگی مثبت را با عملکرد فعلی ریاضی داشت و پس از آن خودکارآمدی ریاضی، نظم در مطالعه، انگیزش تحصیلی، بازخورد معلم، کیفیت تدریس و استفاده آموزشی از فناوری‌های یادگیری قرار داشتند. اضطراب امتحان و حواس‌پرتی دیجیتال با عملکرد ریاضی رابطه منفی داشتند. در میان الگوریتم‌های ارزیابی‌شده، رگرسیون گرادیان بوستینگ بهترین عملکرد پیش‌بینی را با میانگین خطای مطلق ۰٫۹۳، ریشه میانگین مربعات خطا ۱٫۲۶ و ضریب تعیین ۰٫۷۲ در مجموعه آزمون به دست آورد. پیشرفت قبلی در ریاضی، خودکارآمدی ریاضی، نظم در مطالعه، بازخورد معلم، استفاده آموزشی از فناوری‌های یادگیری، اضطراب امتحان و کیفیت تدریس از مهم‌ترین پیش‌بین‌ها بودند. افزودن عوامل آموزشی واریانس تبیین‌شده را از ۰٫۵۴ به ۰٫۶۵ افزایش داد و افزودن عوامل فناوری یادگیری آن را به ۰٫۷۲ رساند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که عملکرد ریاضی را می‌توان با دقت قابل قبول از طریق ادغام پیشرفت قبلی دانش‌آموزان، ویژگی‌های روان‌شناختی و رفتاری، تجارب آموزشی و استفاده از فناوری‌های یادگیری در یک مدل مبتنی بر هوش مصنوعی قابل تفسیر پیش‌بینی کرد.
Purpose: This study aimed to determine the effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy (ACT) in improving the psychological well-being of patients diagnosed with cancer. Materials and Methods: This quasi-experimental study employed a pretest–posttest design with a control group and a follow-up assessment. The statistical sample consisted of 60 patients with cancer who were selected through purposive sampling and assigned to three groups of 20 participants. Participants in the intervention groups received an ACT-based intervention consisting of eight 45-minute sessions delivered over one month, whereas the control group received no psychological intervention during the study period. Psychological well-being was assessed using Ryff’s 84-item Psychological Well-Being Scale (1989) at the pretest, posttest, and follow-up stages. The collected data were analyzed using inferential statistical procedures in SPSS version 25. Findings: The inferential analysis demonstrated a statistically significant difference between the intervention and control groups in posttest psychological well-being scores. Participants who received Acceptance and Commitment Therapy showed significantly higher levels of psychological well-being than those in the control group. The intervention produced a very large effect size (η² = 0.935), indicating that a substantial proportion of the variance in post-intervention psychological well-being was attributable to the therapeutic intervention. The follow-up analysis further showed that the improvement in psychological well-being was maintained after the completion of treatment, suggesting the stability and durability of the intervention effects over time. Conclusion: Acceptance and Commitment Therapy is an effective psychological intervention for enhancing psychological well-being among patients with cancer. By promoting psychological flexibility, acceptance of difficult internal experiences, present-moment awareness, and engagement in value-oriented behaviors, ACT may help patients cope more adaptively with the psychological consequences of cancer. Therefore, this intervention may be incorporated into psychosocial rehabilitation and supportive care programs for patients with cancer.
هدف: این پژوهش با هدف تعیین اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) در ارتقای بهزیستی روان‌شناختی بیماران مبتلا به سرطان انجام شد. مواد و روش‌ها: این مطالعه‌ی شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل و ارزیابی پیگیری انجام گرفت. نمونه‌ی آماری شامل ۶۰ بیمار مبتلا به سرطان بود که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به سه گروه ۲۰ نفره تقسیم شدند. شرکت‌کنندگان در گروه‌های مداخله، مداخله‌ای مبتنی بر ACT را در قالب هشت جلسه‌ی ۴۵ دقیقه‌ای طی یک ماه دریافت کردند، در حالی که گروه کنترل در طول دوره‌ی مطالعه هیچ مداخله‌ی روان‌شناختی دریافت نکرد. بهزیستی روان‌شناختی با استفاده از مقیاس ۸۴ ماده‌ای بهزیستی روان‌شناختی Ryff (۱۹۸۹) در مراحل پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری ارزیابی شد. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از روش‌های آماری استنباطی در نرم‌افزار SPSS نسخه‌ی ۲۵ تحلیل گردید. یافته‌ها: تحلیل استنباطی تفاوت معناداری را بین گروه‌های مداخله و کنترل در نمرات پس‌آزمون بهزیستی روان‌شناختی نشان داد. شرکت‌کنندگانی که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد دریافت کردند، سطوح بهزیستی روان‌شناختی به‌مراتب بالاتری نسبت به گروه کنترل داشتند. مداخله دارای اندازه‌ی اثر بسیار بزرگ (η² = ۰.۹۳۵) بود که نشان‌دهنده‌ی سهم قابل توجهی از واریانس بهزیستی روان‌شناختی پس از مداخله به دلیل مداخله‌ی درمانی است. تحلیل پیگیری نیز نشان داد که بهبود بهزیستی روان‌شناختی پس از اتمام درمان حفظ شده است و این امر پایداری و دوام اثرات مداخله در طول زمان را نشان می‌دهد. نتیجه‌گیری: درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد یک مداخله‌ی روان‌شناختی مؤثر برای ارتقای بهزیستی روان‌شناختی در بیماران مبتلا به سرطان است. با ارتقای انعطاف‌پذیری روان‌شناختی، پذیرش تجارب درونی دشوار، آگاهی از لحظه‌ی حال و درگیر شدن در رفتارهای ارزش‌محور، ACT می‌تواند به بیماران در مقابله‌ی سازگارانه‌تر با پیامدهای روان‌شناختی سرطان کمک کند. بنابراین، این مداخله می‌تواند در برنامه‌های بازتوانی روان‌اجتماعی و مراقبت حمایتی بیماران مبتلا به سرطان گنجانده شود.
Purpose: This study aimed to identify the factors affecting a curriculum based on citizenship legal literacy education in order to improve the quality of civic education in Iran’s educational system. Methods and Materials: This applied and developmental study was conducted using an exploratory sequential mixed-methods design. In the qualitative phase, the statistical population included experts in education, curriculum planning, social sciences, and citizenship rights. Participants were selected through purposive and snowball sampling. Data were collected through 15 semi-structured interviews, which continued until theoretical saturation was achieved. The qualitative data were analyzed using MaxQDA software through open, axial, and selective coding. The extracted themes were then organized to develop a conceptual structure for a curriculum based on citizenship legal literacy education. Findings: The inferential findings supported a multidimensional structure for citizenship legal literacy education. The analysis indicated that five key components formed the core of the proposed curriculum model: citizenship rights education, values and beliefs, practical empowerment, development of social interaction, and media and digital literacy education. These components represented interrelated knowledge-based, attitudinal, behavioral, and social indicators. The findings showed that emphasis on citizens’ rights and responsibilities, justice-oriented attitudes, dialogue skills, social participation, legal awareness, responsible media use, and digital literacy plays a decisive role in designing an effective curriculum for educating law-abiding and participatory citizens. Conclusion: The results suggest that citizenship legal literacy education in Iran requires a shift from the mere transmission of theoretical concepts toward a competency-based, participatory, and practice-oriented curriculum. Such a curriculum can contribute to strengthening civic awareness, promoting legal responsibility, enhancing social participation, supporting educational justice, and preparing students for active and responsible citizenship in contemporary society.
هدف: این پژوهش با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر برنامهٔ درسی مبتنی بر آموزش سواد حقوقی شهروندی به منظور ارتقاء کیفیت آموزش شهروندی در نظام آموزشی ایران انجام شده‌است. روش‌ها و مواد: این مطالعهٔ کاربردی و توسعه‌ای با استفاده از طرح آمیختهٔ اکتشافی-توالی انجام شد. در مرحلهٔ کیفی، جامعهٔ آماری شامل خبرگان حوزه‌های آموزش، برنامه‌ریزی درسی، علوم اجتماعی و حقوق شهروندی بود. مشارکت‌کنندگان به روش نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب شدند. داده‌ها از طریق ۱۵ مصاحبهٔ نیمه‌ساختاریافته گردآوری شد که تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده‌های کیفی با استفاده از نرم‌افزار MaxQDA و از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل گردید. مضامین استخراج‌شده برای تدوین ساختار مفهومی برنامهٔ درسی مبتنی بر آموزش سواد حقوقی شهروندی سازمان‌دهی شدند. یافته‌ها: یافته‌های استنباطی، ساختاری چندبعدی برای آموزش سواد حقوقی شهروندی را تأیید کردند. تحلیل‌ها نشان داد که پنج مؤلفهٔ کلیدی هستهٔ مدل پیشنهادی برنامهٔ درسی را تشکیل می‌دهند: آموزش حقوق شهروندی، ارزش‌ها و باورها، توانمندسازی عملی، توسعهٔ تعاملات اجتماعی و آموزش سواد رسانه‌ای و دیجیتال. این مؤلفه‌ها نمایانگر شاخص‌های دانشی، نگرشی، رفتاری و اجتماعی مرتبط با یکدیگر هستند. یافته‌ها نشان داد که تأکید بر حقوق و مسئولیت‌های شهروندان، نگرش عدالت‌محور، مهارت‌های گفت‌وگو، مشارکت اجتماعی، آگاهی حقوقی، استفادهٔ مسئولانه از رسانه و سواد دیجیتال نقش تعیین‌کننده‌ای در طراحی برنامهٔ درسی مؤثر برای تربیت شهروندان قانون‌مدار و مشارکت‌جو ایفا می‌کند. نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از آن است که آموزش سواد حقوقی شهروندی در ایران نیازمند گذار از انتقال صرف مفاهیم نظری به سوی برنامهٔ درسی مبتنی بر شایستگی، مشارکتی و عمل‌محور است. چنین برنامه‌ای می‌تواند به تقویت آگاهی شهروندی، ارتقاء مسئولیت‌پذیری حقوقی، افزایش مشارکت اجتماعی، حمایت از عدالت آموزشی و آماده‌سازی دانش‌آموزان برای شهروندی فعال و مسئولانه در جامعهٔ معاصر کمک کند.
Purpose: This study aimed to explain the factors influencing the construction of national identity in Iraqi school environments. Methods and Materials: This qualitative study was conducted using an exploratory and interpretive approach. Participants consisted of 20 university faculty members, educational researchers, school administrators, and experts from Tehran who had relevant academic or professional experience in education, curriculum studies, sociology, cultural studies, political science, citizenship education, national identity, or the Iraqi sociocultural context. Participants were selected through purposive sampling with maximum variation, and sampling continued until informational saturation was achieved. Data were collected through semi-structured, in-depth interviews lasting approximately 45–70 minutes. Interviews were recorded with participants' permission, transcribed verbatim, and analyzed using conventional qualitative content analysis. Meaning units were identified, condensed, coded, compared continuously, and organized into subcategories and broader conceptual categories. Credibility, dependability, confirmability, and transferability were enhanced through member checking, peer review of coding, maximum variation, systematic documentation of analytical decisions, and repeated comparison of interpretations with the original transcripts. Findings: Qualitative analysis yielded six major categories influencing national identity construction in Iraqi school environments: educational and curricular factors, teacher-related factors, school cultural and organizational factors, sociocultural factors, political and institutional factors, and family, media, and community factors. Educational and curricular factors received the greatest analytical emphasis, particularly inclusive curriculum design, history and civic education, national symbols, cultural representation, and extracurricular citizenship activities. Sociocultural factors highlighted the importance of integrating ethnic, religious, linguistic, and regional diversity within a shared national framework. Political and institutional factors emphasized institutional trust, educational equality, policy coherence, and political neutrality. Teachers and school climate were identified as important mediators through fairness, inclusive pedagogy, participation, and respectful interaction. Family narratives, community discourse, and digital media were also found to reinforce or weaken school-based national identity formation. Conclusion: National identity construction in Iraqi schools is a multidimensional and interactive process requiring coherence among curriculum, teacher practices, inclusive school culture, recognition of sociocultural diversity, institutional fairness, and the wider family, community, and media environment.
هدف: این پژوهش با هدف تبیین عوامل مؤثر بر شکل‌گیری هویت ملی در محیط‌های مدرسه‌ای عراق انجام شده است. روش‌ها و مواد: این مطالعه کیفی با رویکرد اکتشافی و تفسیری صورت گرفته است. شرکت‌کنندگان شامل ۲۰ نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه، پژوهشگران آموزشی، مدیران مدارس و متخصصان از تهران بودند که دارای تجربه علمی یا حرفه‌ای مرتبط در حوزه آموزش، مطالعات برنامه‌درسی، جامعه‌شناسی، مطالعات فرهنگی، علوم سیاسی، آموزش شهروندی، هویت ملی یا زمینه اجتماعی‌فرهنگی عراق بودند. نمونه‌گیری به صورت هدفمند با حداکثر تنوع انجام شد و تا رسیدن به اشباع اطلاعاتی ادامه یافت. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و عمیق به مدت تقریبی ۴۵ تا ۷۰ دقیقه گردآوری شد. مصاحبه‌ها با اجازه شرکت‌کنندگان ضبط، به صورت کلمه‌به‌کلمه پیاده‌سازی و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی متعارف مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. واحدهای معنایی شناسایی، تلخیص، کدگذاری، به طور مستمر مقایسه و در زیرمقوله‌ها و مقوله‌های مفهومی گسترده‌تر سازمان‌دهی شدند. اعتبار، قابلیت اتکا، تأییدپذیری و انتقال‌پذیری از طریق بازبینی اعضا، بازنگری همتایان در کدگذاری، حداکثر تنوع، مستندسازی نظام‌مند تصمیمات تحلیلی و مقایسه مکرر تفسیرها با متن اصلی مصاحبه‌ها تقویت شد. یافته‌ها: تحلیل کیفی شش مقوله اصلی مؤثر بر شکل‌گیری هویت ملی در محیط‌های مدرسه‌ای عراق را نشان داد: عوامل آموزشی و برنامه‌درسی، عوامل مرتبط با معلم، عوامل فرهنگی و سازمانی مدرسه، عوامل اجتماعی‌فرهنگی، عوامل سیاسی و نهادی، و عوامل خانواده، رسانه و جامعه. عوامل آموزشی و برنامه‌درسی بیشترین تأکید تحلیلی را داشتند، به ویژه طراحی برنامه‌درسی فراگیر، آموزش تاریخ و شهروندی، نمادهای ملی، بازنمایی فرهنگی و فعالیت‌های فوق‌برنامه شهروندی. عوامل اجتماعی‌فرهنگی بر اهمیت ادغام تنوع قومی، مذهبی، زبانی و منطقه‌ای در چارچوب ملی مشترک تأکید داشتند. عوامل سیاسی و نهادی بر اعتماد نهادی، برابری آموزشی، انسجام سیاستی و بی‌طرفی سیاسی تأکید کردند. معلمان و فضای مدرسه به عنوان میانجی‌های مهم از طریق عدالت، آموزش فراگیر، مشارکت و تعامل محترمانه شناسایی شدند. روایت‌های خانوادگی، گفتمان جامعه و رسانه‌های دیجیتال نیز در تقویت یا تضعیف شکل‌گیری هویت ملی مبتنی بر مدرسه نقش داشتند. نتیجه‌گیری: شکل‌گیری هویت ملی در مدارس عراق فرایندی چندبعدی و تعاملی است که نیازمند انسجام میان برنامه‌درسی، عملکرد معلمان، فرهنگ مدرسه فراگیر، شناسایی تنوع اجتماعی‌فرهنگی، عدالت نهادی و محیط گسترده‌تر خانواده، جامعه و رسانه است.
Purpose: This study aimed to compare the effectiveness of Compassion-Focused Acceptance and Commitment Therapy and Schema-Integrated Acceptance and Commitment Therapy on body image and sexual relationship quality in women with breast cancer in Hamadan. Methods and Materials: This applied quasi-experimental study employed a pretest–posttest design with a two-month follow-up, two experimental groups, and one active control group. The statistical population consisted of women with breast cancer attending the Health Donors Association of Hamadan Province during 2025–2026. Sixty eligible women were selected through convenience sampling and randomly assigned to three groups of 20 participants. Following attrition, the final sample comprised 50 women, including 17 in the Compassion-Focused Acceptance and Commitment Therapy group, 16 in the Schema-Integrated Acceptance and Commitment Therapy group, and 17 in the control group. The experimental groups received 10 weekly 90-minute group sessions of their respective interventions, while the control group received five weekly 60-minute health and life-skills education sessions. Data were collected using the Objectified Body Consciousness Scale and the Sexual Quality of Life–Female Questionnaire. Data were analyzed in SPSS version 26 using multivariate and univariate analyses of covariance and Bonferroni-adjusted pairwise comparisons. Findings: Multivariate analysis showed a significant overall effect of treatment condition on the combined dependent variables, Pillai’s Trace = 0.592, F(4, 90) = 9.468, p < 0.001, partial η² = 0.296. Significant group effects were found for body image, F(2, 45) = 20.691, p < 0.001, partial η² = 0.482, and sexual relationship quality, F(2, 45) = 16.250, p < 0.001, partial η² = 0.419. Bonferroni comparisons indicated that both interventions were significantly more effective than the control condition on both outcomes. Compassion-Focused Acceptance and Commitment Therapy was also significantly more effective than Schema-Integrated Acceptance and Commitment Therapy for body image, p = 0.006, and sexual relationship quality, p = 0.031. Conclusion: Both interventions were effective in improving body image and sexual relationship quality among women with breast cancer, although Compassion-Focused Acceptance and Commitment Therapy demonstrated greater effectiveness and may therefore be particularly useful in psycho-oncological rehabilitation following breast cancer treatment.
هدف: این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با محوریت شفقت و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد یکپارچه با طرحواره بر تصویر بدنی و کیفیت رابطه جنسی زنان مبتلا به سرطان پستان در همدان انجام شد. روش‌ها و مواد: این مطالعه کاربردی از نوع شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون با پیگیری دو ماهه، دو گروه آزمایشی و یک گروه کنترل فعال بود. جامعه آماری شامل زنان مبتلا به سرطان پستان مراجعه‌کننده به انجمن اهداکنندگان سلامت استان همدان در سال‌های 2025 تا 2026 بود. شصت زن واجد شرایط به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه 20 نفره گمارده شدند. پس از ریزش، نمونه نهایی شامل 50 زن بود که 17 نفر در گروه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با محوریت شفقت، 16 نفر در گروه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد یکپارچه با طرحواره و 17 نفر در گروه کنترل قرار گرفتند. گروه‌های آزمایشی هر یک 10 جلسه گروهی 90 دقیقه‌ای درمان مربوطه را دریافت کردند و گروه کنترل 5 جلسه 60 دقیقه‌ای آموزش سلامت و مهارت‌های زندگی را گذراند. داده‌ها با استفاده از مقیاس آگاهی بدنی عینی‌شده و پرسشنامه کیفیت زندگی جنسی زنان گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخه 26 و با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره و تک‌متغیره و مقایسه‌های زوجی با اصلاح بونفرونی انجام گرفت. یافته‌ها: تحلیل چندمتغیره اثر کلی معناداری برای شرایط درمان بر متغیرهای وابسته ترکیبی نشان داد (Pillai’s Trace = 0.592, F(4, 90) = 9.468, p < 0.001, η² جزئی = 0.296). اثر گروه برای تصویر بدنی (F(2, 45) = 20.691, p < 0.001, η² جزئی = 0.482) و کیفیت رابطه جنسی (F(2, 45) = 16.250, p < 0.001, η² جزئی = 0.419) معنادار بود. مقایسه‌های بونفرونی نشان داد هر دو مداخله نسبت به گروه کنترل در هر دو پیامد اثربخشی بیشتری داشتند. درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با محوریت شفقت نسبت به درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد یکپارچه با طرحواره در بهبود تصویر بدنی (p = 0.006) و کیفیت رابطه جنسی (p = 0.031) اثربخشی بیشتری داشت. نتیجه‌گیری: هر دو مداخله در بهبود تصویر بدنی و کیفیت رابطه جنسی زنان مبتلا به سرطان پستان مؤثر بودند، هرچند درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد با محوریت شفقت اثربخشی بیشتری نشان داد و می‌تواند به‌ویژه در بازتوانی روان‌آنکولوژیک پس از درمان سرطان پستان مفید باشد.
