student worksheets

Although Kurikulum Merdeka promotes flexible, student-centered learning, the implementation of Natural and Social Sciences (IPAS) instruction in elementary schools continues to face various challenges. This study aimed to describe the challenges in implementing IPAS instruction under Kurikulum Merdeka in Grade V at SD Negeri 005 Desa Baru, Kampar Regency. The study employed a descriptive qualitative approach involving two fifth-grade teachers and six purposively selected students. Three students had IPAS scores above 75, and three had scores below 75. Data were collected through nonparticipant observation, structured interviews, and documentation and analyzed through data reduction, data display, and conclusion drawing. Data trustworthiness was assessed through triangulation of sources and data collection techniques. The findings identified three domains of challenges related to students, teachers, and learning assessment. Student-related challenges were the most prominent, including differences in understanding, declining attention after approximately 15–20 minutes of lecturing, interest that depended on the type of activity, uneven participation, dependence on external motivation, inconsistent task management, and varying levels of learning readiness. Teacher-related challenges included the breadth of integrated science and social studies content and classroom management during group activities. Assessment involved oral quizzes and student worksheets, supplemented by remedial instruction and enrichment. Achievement scores ranged from 60 to 96, with a mastery threshold of 75. These findings underscore the need for differentiated instruction, concrete and contextually relevant instructional media, clearly assigned group roles, time management, and the use of assessment results to improve instruction. This study provides a contextual account of challenges in IPAS instruction and the need to adapt fifth-grade teaching practices. Its restriction to one school and a focused observation period highlights the need for further research covering more lessons and IPAS topics.

Understanding dynamic electricity is important because students often experience difficulties in understanding the relationships among electric current, voltage, and resistance in series and parallel circuits. This study aimed to analyze changes in students’ conceptual understanding before and after learning with the Physics Education Technology (PhET) virtual laboratory supported by student worksheets (LKPD), test the statistical significance of these changes, and determine the magnitude of improvement. The study employed a quantitative approach using a one-group pretest-posttest design without a comparison group. The participants were 20 eighth-grade students at MTs Alkhairaat Biromaru. Data were collected through conceptual understanding tests administered before and after instruction and an observation checklist assessing implementation. The data were analyzed using descriptive statistics, a paired-samples t-test, and N-Gain. The results showed that the mean score increased from 43.75 to 53.75, with a statistically significant difference (t(19) = −5.210; p < 0.001). Cohen’s dz was 1.17, indicating a large effect size, whereas the N-Gain of 0.18 was categorized as low. All instructional stages were implemented as planned. Thus, students’ scores increased following the intervention; however, the effectiveness of PhET supported by LKPD cannot be conclusively established without a comparison group. Future research should include a comparison group and a longer instructional period. ABSTRAK Pemahaman konsep listrik dinamis penting dikembangkan karena peserta didik sering mengalami kesulitan memahami hubungan antara arus, tegangan, dan hambatan dalam rangkaian seri maupun paralel. Penelitian ini bertujuan menganalisis perubahan pemahaman konsep peserta didik sebelum dan sesudah pembelajaran menggunakan laboratorium virtual Physics Education Technology (PhET) berbantuan Lembar Kerja Peserta Didik (LKPD), menguji signifikansi perubahannya, serta menentukan besarnya peningkatan. Penelitian menggunakan pendekatan kuantitatif dengan desain one-group pretest-posttest tanpa kelas pembanding. Subjek penelitian terdiri atas 20 peserta didik kelas VIII MTs Alkhairaat Biromaru. Data dikumpulkan melalui tes pemahaman konsep sebelum dan sesudah pembelajaran serta lembar observasi keterlaksanaan kegiatan. Data dianalisis menggunakan statistik deskriptif, uji-t berpasangan, dan N-Gain. Hasil penelitian menunjukkan bahwa rata-rata skor meningkat dari 43,75 menjadi 53,75, dengan perbedaan yang signifikan secara statistik (t19 = −5,210; p < 0,001). Ukuran efek Cohen’s dz sebesar 1,17 termasuk kategori besar, sedangkan N-Gain sebesar 0,18 termasuk kategori rendah. Seluruh tahapan pembelajaran terlaksana sesuai rencana. Dengan demikian, terdapat peningkatan skor setelah pembelajaran, tetapi efektivitas PhET berbantuan LKPD belum dapat dipastikan tanpa kelas pembanding. Penelitian selanjutnya disarankan melibatkan kelas pembanding dan durasi pembelajaran yang lebih panjang.

Fifth-grade students often memorize the terms producer, consumer, and decomposer but struggle to reason about a food chain. This classroom action research aimed to improve the critical thinking skills of fifth-grade students in science (IPAS) on the topic of food chains at SDN 106162 Medan Estate through Culturally Responsive Teaching (CRT) supported by ethnocultural student worksheets (LKPD). The study followed the Kemmis and McTaggart spiral in two cycles involving 25 students. Critical thinking was measured by an essay test and observation based on Facione's six core skills (interpretation, analysis, evaluation, inference, explanation, and self-regulation). Data were analyzed descriptively, both quantitatively and qualitatively, complemented by N-Gain and paired-samples t-tests. The mean score rose from 41.3 (pre-action) to 63.3 (cycle I) and 81.0 (cycle II), while the proportion of students reaching the target increased from 0% to 20% and 84%. The greatest gain occurred in inference (+47.0 percentage points), whereas self-regulation remained the lowest indicator in cycle II (76.0%). The mean N-Gain was 0.68 (medium category) and the gains were statistically significant (paired t-test, p < 0.001). CRT supported by ethnocultural worksheets can serve as a contextual alternative for developing critical thinking in elementary science.

دانش‌آموزان پایه پنجم اغلب اصطلاحات تولیدکننده، مصرف‌کننده و تجزیه‌کننده را حفظ می‌کنند اما در استدلال درباره زنجیره غذایی با مشکل مواجه هستند. این پژوهش اقدام‌پژوهی کلاسی با هدف ارتقای مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان پایه پنجم در درس علوم (IPAS) با موضوع زنجیره غذایی در دبستان SDN 106162 Medan Estate از طریق رویکرد آموزش پاسخگو به فرهنگ (CRT) با پشتیبانی کاربرگ‌های دانش‌آموزی اتنوکالچر (LKPD) انجام شد. این مطالعه بر اساس مدل مارپیچی Kemmis و McTaggart در دو چرخه و با مشارکت ۲۵ دانش‌آموز صورت گرفت. تفکر انتقادی با آزمون تشریحی و مشاهده بر اساس شش مهارت اصلی Facione (تفسیر، تحلیل، ارزیابی، استنتاج، تبیین و خودتنظیمی) سنجیده شد. داده‌ها به صورت توصیفی، هم به شکل کمی و هم کیفی، و با استفاده از N-Gain و آزمون t زوجی تحلیل شدند. میانگین نمره از ۴۱٫۳ (پیش از اقدام) به ۶۳٫۳ (چرخه اول) و ۸۱٫۰ (چرخه دوم) افزایش یافت و نسبت دانش‌آموزان دارای عملکرد مطلوب از ۰٪ به ۲۰٪ و ۸۴٪ رسید. بیشترین افزایش در شاخص استنتاج (+۴۷٫۰ واحد درصد) مشاهده شد، در حالی که خودتنظیمی در چرخه دوم پایین‌ترین شاخص باقی ماند (۷۶٫۰٪). میانگین N-Gain برابر با ۰٫۶۸ (در دسته متوسط) بود و این افزایش‌ها از نظر آماری معنادار بودند (آزمون t زوجی، p < 0.001). رویکرد آموزش پاسخگو به فرهنگ با پشتیبانی کاربرگ‌های اتنوکالچر می‌تواند به عنوان جایگزینی زمینه‌مند برای توسعه تفکر انتقادی در آموزش علوم ابتدایی مورد استفاده قرار گیرد.

This study aimed to describe the implementation of simulation game techniques based on Experiential Learning through classical guidance services to develop emotion regulation among seventh-grade students. The study was motivated by the developmental needs of students related to social responsibility and the importance of managing emotional responses in social interactions. This study employed Guidance and Counseling Action Research (PTBK) conducted in three cycles, each consisting of planning, action, observation, and reflection. The participants were 32 students of class VII-E at SMP Negeri 13 Madiun. The intervention applied Experiential Learning through different simulation games in each cycle, namely Guess the Emotional Situation in Cycle I, Emotion Snakes and Ladders in Cycle II, and Attitude Puzzle Relay in Cycle III. Data were collected through observation, student worksheets, reflections, and documentation, and were analyzed descriptively and qualitatively by comparing developments across cycles. The results showed a progressive development in students' emotion regulation. In Cycle I, students began to recognize emotions and their triggering situations. In Cycle II, students began to understand the relationship between situations, emotions, and emotional reactions. In Cycle III, students demonstrated the ability to consider alternative responses, explain the reasons for their choices, and understand the impact of their responses on themselves and others. These findings indicate that simulation games based on Experiential Learning can be used as an alternative approach in classical guidance services to facilitate students' gradual development of emotion regulation through concrete experiences, reflection, understanding, and application.

هدف این پژوهش توصیف اجرای فنون بازی شبیه‌سازی مبتنی بر یادگیری تجربی از طریق خدمات راهنمایی کلاسیک به منظور توسعه تنظیم هیجان در میان دانش‌آموزان پایه هفتم بود. انگیزه این پژوهش، نیازهای رشدی دانش‌آموزان مرتبط با مسئولیت‌پذیری اجتماعی و اهمیت مدیریت پاسخ‌های هیجانی در تعاملات اجتماعی بود. این پژوهش با استفاده از روش پژوهش اقدام راهنمایی و مشاوره (PTBK) در سه چرخه انجام شد که هر چرخه شامل برنامه‌ریزی، اقدام، مشاهده و تأمل بود. شرکت‌کنندگان شامل ۳۲ دانش‌آموز کلاس VII-E در دبیرستان دولتی شماره ۱۳ Madiun بودند. مداخله با به‌کارگیری یادگیری تجربی از طریق بازی‌های شبیه‌سازی متفاوت در هر چرخه اجرا شد؛ به‌طوری که در چرخه اول بازی «حدس موقعیت هیجانی»، در چرخه دوم بازی «مار و پله هیجانی» و در چرخه سوم بازی «پازل امدادی نگرش» مورد استفاده قرار گرفت. داده‌ها از طریق مشاهده، برگه‌های کار دانش‌آموزان، تأملات و مستندسازی گردآوری و به صورت توصیفی و کیفی با مقایسه پیشرفت‌ها در چرخه‌های مختلف تحلیل شد. نتایج نشان داد که توسعه تدریجی در تنظیم هیجان دانش‌آموزان مشاهده گردید. در چرخه اول، دانش‌آموزان شروع به شناسایی هیجان‌ها و موقعیت‌های برانگیزاننده آن‌ها کردند. در چرخه دوم، دانش‌آموزان رابطه بین موقعیت‌ها، هیجان‌ها و واکنش‌های هیجانی را درک کردند. در چرخه سوم، دانش‌آموزان توانایی در نظر گرفتن پاسخ‌های جایگزین، توضیح دلایل انتخاب‌های خود و درک تأثیر پاسخ‌هایشان بر خود و دیگران را نشان دادند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که بازی‌های شبیه‌سازی مبتنی بر یادگیری تجربی می‌تواند به عنوان رویکردی جایگزین در خدمات راهنمایی کلاسیک برای تسهیل توسعه تدریجی تنظیم هیجان دانش‌آموزان از طریق تجارب عینی، تأمل، درک و کاربرد مورد استفاده قرار گیرد.

urpose of the study: This study aims to develop an AI-integrated STEM-based Electronic Student Worksheet (E-LKPD) for science learning in elementary schools to improve students' science literacy in the digital era Methodology: This study employed a Research and Development (R&D) approach using the ADDIE model (Analysis, Design, Development, Implementation, Evaluation). Data were collected through expert validation questionnaires from content experts, media experts, and practitioner teachers, as well as pre-post science literacy tests administered to Grade V elementary school students. Product validity, practicality, and effectiveness were analyzed using quantitative descriptive statistics and the normalized gain index (N-Gain) Main Findings: The developed E-LKPD achieved a validity score of 87.5% (highly valid), a practicality score of 89.3% (highly practical), and an N-Gain of 0.72 (high effectiveness). The product significantly improved students' science literacy across all four PISA dimensions: scientific context, scientific competence, scientific knowledge, and scientific attitude. AI-based features adaptive quizzes, personalized feedback systems, and virtual science simulations enabled interactive and personalized learning experiences Novelty/Originality of this study: This study introduces an innovative learning product that combines STEM education principles with AI-based adaptive features in a single E-LKPD platform, specifically designed for elementary school science learning in Indonesia. This dual integration addresses the challenge of Indonesia's low student science literacy as reflected in PISA 2022 data while meeting the growing need for AI-based digital learning in 21st-century classrooms

هدف مطالعه: این پژوهش با هدف توسعه برگه کار الکترونیکی دانش‌آموز (E-LKPD) مبتنی بر STEM و یکپارچه با هوش مصنوعی برای آموزش علوم در مدارس ابتدایی به منظور ارتقای سواد علمی دانش‌آموزان در عصر دیجیتال انجام شده است. روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد تحقیق و توسعه (R&D) و با استفاده از مدل ADDIE (تحلیل، طراحی، توسعه، اجرا، ارزیابی) انجام شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های اعتبارسنجی خبرگان محتوا، خبرگان رسانه و معلمان مجری، همچنین آزمون‌های پیش‌آزمون و پس‌آزمون سواد علمی دانش‌آموزان پایه پنجم ابتدایی گردآوری شد. روایی، کاربردپذیری و اثربخشی محصول با استفاده از آمار توصیفی کمی و شاخص سود نرمال‌شده (N-Gain) تحلیل گردید. یافته‌های اصلی: E-LKPD توسعه‌یافته موفق به کسب امتیاز روایی ۸۷.۵٪ (بسیار معتبر)، امتیاز کاربردپذیری ۸۹.۳٪ (بسیار کاربردی) و N-Gain معادل ۰.۷۲ (اثربخشی بالا) شد. این محصول به طور معناداری سواد علمی دانش‌آموزان را در هر چهار بُعد PISA شامل زمینه علمی، شایستگی علمی، دانش علمی و نگرش علمی ارتقا داد. ویژگی‌های مبتنی بر هوش مصنوعی نظیر آزمون‌های تطبیقی، سیستم بازخورد شخصی‌سازی‌شده و شبیه‌سازی‌های مجازی علوم، تجربه یادگیری تعاملی و شخصی‌سازی‌شده را فراهم ساختند. نوآوری/اصالت این پژوهش: این مطالعه محصول یادگیری نوآورانه‌ای را معرفی می‌کند که اصول آموزش STEM را با قابلیت‌های تطبیقی مبتنی بر هوش مصنوعی در یک بستر E-LKPD واحد ترکیب نموده و به طور خاص برای آموزش علوم مدارس ابتدایی در اندونزی طراحی شده است. این یکپارچگی دوگانه، چالش پایین بودن سواد علمی دانش‌آموزان اندونزی مطابق با داده‌های PISA 2022 را هدف قرار داده و همزمان به نیاز روزافزون به یادگیری دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی در کلاس‌های قرن بیست و یکم پاسخ می‌دهد.

Project-Based Learning (PjBL) is a learning strategy that can enhance competencies, including creativity. Creative thinking is one of the 21st-century skills that students need to possess. This study was motivated by the low level of students’ creative thinking skills, as indicated by a pretest average score of 49.14, which is below the Learning Objective Mastery Criteria (KKTP) of 78. Previous research has shown that PjBL and Student Worksheets (LKPD) can support the development of creative thinking skills; however, research integrating both approaches into the reproductive system curriculum at the Madrasah Aliyah level remains limited. This study aims to determine the effect of PjBL supported by Student Worksheets (LKPD) on the creative thinking skills of 11th-grade students at MAN 1 Pekanbaru. The study employed a quantitative approach using a quasi-experimental research method through a pretest-posttest control group design. The sample consisted of Class XI.2 Health 1 as the control group and Class XI.3 Health 2 as the experimental group, each comprising 33 students. The instrument used was a creative thinking test. The results of the hypothesis test showed a significant difference (Sig. 0.000 < 0.05; calculated t-value 5.593 > critical t-value 1.998). The average posttest score for the experimental group was 78.30% and for the control group 69.19%, with a difference of 9.11 points. PjBL supported by LKPD had a significant effect on creative thinking skills.

یادگیری مبتنی بر پروژه (PjBL) یک راهبرد آموزشی است که می‌تواند شایستگی‌هایی از جمله خلاقیت را ارتقاء دهد. تفکر خلاق یکی از مهارت‌های قرن بیست و یکم است که دانش‌آموزان باید دارا باشند. این پژوهش با انگیزه سطح پایین مهارت‌های تفکر خلاق دانش‌آموزان انجام شد، به‌گونه‌ای که میانگین نمره پیش‌آزمون 49.14 بود که پایین‌تر از معیار تسلط بر اهداف یادگیری (KKTP) با مقدار 78 است. پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند که PjBL و کاربرگ دانش‌آموز (LKPD) می‌توانند از توسعه مهارت‌های تفکر خلاق حمایت کنند؛ با این حال، پژوهش‌هایی که هر دو رویکرد را در برنامه درسی دستگاه تولیدمثل در سطح مدرسه متوسطه دینی (مدرسه علیا) ادغام کرده باشند، محدود است. هدف این پژوهش تعیین تأثیر PjBL با پشتیبانی کاربرگ دانش‌آموز (LKPD) بر مهارت‌های تفکر خلاق دانش‌آموزان پایه یازدهم در MAN 1 Pekanbaru است. این پژوهش با رویکرد کمی و با استفاده از روش شبه‌آزمایشی از نوع طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شد. نمونه شامل کلاس XI.2 Health 1 به عنوان گروه کنترل و کلاس XI.3 Health 2 به عنوان گروه آزمایش بود که هر یک شامل 33 دانش‌آموز بودند. ابزار مورد استفاده، آزمون تفکر خلاق بود. نتایج آزمون فرضیه تفاوت معناداری را نشان داد (Sig. 0.000 < 0.05؛ مقدار t محاسبه‌شده 5.593 > مقدار t بحرانی 1.998). میانگین نمره پس‌آزمون برای گروه آزمایش 78.30٪ و برای گروه کنترل 69.19٪ بود که اختلافی معادل 9.11 امتیاز داشت. PjBL با پشتیبانی LKPD تأثیر معناداری بر مهارت‌های تفکر خلاق داشت.

This study was conducted to examine the validity of Guided Inquiry-based learning devices on the human respiratory system topic in supporting students’ critical thinking skills and conceptual understanding. The study employed a Research and Development (R&D) approach using the ADDIE model and was limited to the development stage, focusing on product validation. The developed learning devices consisted of a learning module, student worksheets (LKPD), and an assessment instrument containing 18 multiple-choice questions. Product validation was conducted by two expert validators and two practitioner validators using structured validation sheets. Validation data were analyzed descriptively by calculating the average scores obtained from the validators. The results showed that the learning module achieved validation scores ranging from 94 –100, the student worksheets 94 –100, and the assessment instrument 96 –100, indicating that all developed learning devices were categorized as very valid. Therefore, the Guided Inquiry-based learning devices are considered suitable for biology learning on the human respiratory system. However, this study was limited to product validation and did not evaluate the practicality or effectiveness of the learning devices in improving students’ critical thinking skills and conceptual understanding.

این پژوهش با هدف بررسی روایی ابزار یادگیری مبتنی بر کاوش هدایت‌شده در موضوع دستگاه تنفس انسان به منظور حمایت از مهارت‌های تفکر انتقادی و درک مفهومی دانش‌آموزان انجام شد. این مطالعه با رویکرد پژوهش و توسعه (R&D) و با استفاده از مدل ADDIE صورت گرفت و به مرحله توسعه محدود شد و تمرکز آن بر اعتبارسنجی محصول بود. ابزار یادگیری توسعه‌یافته شامل یک ماژول یادگیری، برگه‌های کار دانش‌آموز (LKPD) و یک ابزار ارزشیابی متشکل از ۱۸ سؤال چندگزینه‌ای بود. اعتبارسنجی محصول توسط دو ارزیاب خبره و دو ارزیاب عملی با استفاده از برگه‌های اعتبارسنجی ساختاریافته انجام شد. داده‌های روایی به صورت توصیفی و با محاسبه میانگین امتیازات دریافتی از ارزیابان تحلیل شد. نتایج نشان داد که ماژول یادگیری امتیاز روایی بین ۹۴ تا ۱۰۰، برگه‌های کار دانش‌آموز بین ۹۴ تا ۱۰۰ و ابزار ارزشیابی بین ۹۶ تا ۱۰۰ را کسب کردند که نشان‌دهنده آن است که تمامی ابزار یادگیری توسعه‌یافته در دسته بسیار معتبر قرار می‌گیرند. بنابراین، ابزار یادگیری مبتنی بر کاوش هدایت‌شده برای آموزش زیست‌شناسی در مبحث دستگاه تنفس انسان مناسب تلقی می‌شود. با این حال، این پژوهش به اعتبارسنجی محصول محدود بود و به بررسی عملی بودن یا اثربخشی ابزار یادگیری در بهبود مهارت‌های تفکر انتقادی و درک مفهومی دانش‌آموزان نپرداخت.

This study was motivated by the difficulties experienced by sixth-grade students at SDN Pakis V/372 Surabaya in identifying character traits based on evidence in stories. Students tended to identify characters’ traits in a simple manner without relating them to the characters’ expressions, feelings, utterances, actions, and situations. This study aimed to improve students’ ability to identify character traits based on evidence in stories through the implementation of the Problem Based Learning model. This study employed a Classroom Action Research method conducted in two cycles involving 36 sixth-grade students at SDN Pakis V/372 Surabaya. Each cycle consisted of planning, action, observation, and reflection stages. Data were collected through assessments, observation sheets, and Student Worksheets (LKM), and were analyzed quantitatively and descriptively. The results showed that the students’ mean score increased from 56.48 in the pre-cycle to 77.31 in Cycle I and 88.52 in Cycle II. The mean score increased by 20.83 points from the pre-cycle to Cycle I and by 32.04 points from the pre-cycle to Cycle II. The N-Gain results showed an increase of 0.414 in the moderate category from the pre-cycle to Cycle I and 0.705 in the high category from the pre-cycle to Cycle II. Therefore, the implementation of Problem Based Learning can improve students’ ability to identify character traits based on evidence in stories.

این پژوهش با انگیزه‌ی مشکلاتی که دانش‌آموزان پایه ششم دبستان SDN Pakis V/372 سورابایا در شناسایی ویژگی‌های شخصیت بر اساس شواهد موجود در داستان تجربه می‌کردند، انجام شد. دانش‌آموزان تمایل داشتند ویژگی‌های شخصیت را به صورت ساده و بدون ارتباط دادن آن‌ها به حالات، احساسات، گفته‌ها، اعمال و موقعیت‌های شخصیت‌ها شناسایی کنند. هدف این پژوهش ارتقای توانایی دانش‌آموزان در شناسایی ویژگی‌های شخصیت بر اساس شواهد موجود در داستان از طریق اجرای مدل یادگیری مبتنی بر مسئله بود. این پژوهش با روش پژوهش اقدام در کلاس در دو چرخه و با مشارکت ۳۶ دانش‌آموز پایه ششم دبستان SDN Pakis V/372 سورابایا انجام شد. هر چرخه شامل مراحل برنامه‌ریزی، اقدام، مشاهده و تأمل بود. داده‌ها از طریق ارزیابی‌ها، برگه‌های مشاهده و کاربرگ‌های دانش‌آموز (LKM) جمع‌آوری و به صورت کمی و توصیفی تحلیل شدند. نتایج نشان داد میانگین نمره دانش‌آموزان از ۵۶٫۴۸ در پیش‌آزمون به ۷۷٫۳۱ در چرخه اول و ۸۸٫۵۲ در چرخه دوم افزایش یافت. میانگین نمره از پیش‌آزمون تا چرخه اول ۲۰٫۸۳ و از پیش‌آزمون تا چرخه دوم ۳۲٫۰۴ واحد افزایش داشت. نتایج N-Gain افزایش ۰٫۴۱۴ در دسته متوسط از پیش‌آزمون تا چرخه اول و ۰٫۷۰۵ در دسته بالا از پیش‌آزمون تا چرخه دوم را نشان داد. بنابراین، اجرای یادگیری مبتنی بر مسئله می‌تواند توانایی دانش‌آموزان در شناسایی ویژگی‌های شخصیت بر اساس شواهد موجود در داستان را بهبود بخشد.

Generasi muda harus memiliki literasi sains yang kuat agar dapat terlibat dalam kehidupan masyarakat yang aktif dan bertanggung jawab, mengingat pesatnya perkembangan ilmu pengetahuan dan teknologi. Tujuan dari proyek ini adalah untuk membuat Lembar Kerja Peserta Didik (LKPD) tentang ekosistem yang berbasis Pembelajaran Berbasis Masalah (PBL) dan dapat diandalkan, bermanfaat, serta efisien untuk mengajarkan literasi sains kepada siswa SMA kelas sepuluh. Model pengembangan 4-D (define, design, develop, disseminate) digunakan sebagai metodologi penelitian. Tiga faktor digunakan untuk mengukur kelayakan produk: validitas, yang dinilai oleh profesional menggunakan lembar validasi; kepraktisan, yang diamati selama pelaksanaan; dan efektivitas, yang ditentukan berdasarkan hasil pretest dan posttest serta survei respons siswa. Sebanyak dua puluh siswa dari kelas X-5 SMA Negeri 1 Sidayu, Gresik, berpartisipasi dalam uji coba terbatas. Berdasarkan indikator literasi sains yang terkait dengan KKTP, hasilnya menunjukkan bahwa LKPD yang dihasilkan memenuhi kriteria sangat berhasil dengan kelengkapan belajar sebesar 96,67%, praktis dengan penerapan pembelajaran 100%, dan sangat valid dengan skor 99,62%. Tingkat reaksi positif siswa adalah 97,28%, dan skor N-gain 0,75 berada dalam kategori tinggi. Oleh karena itu, LKPD berbasis PBL pada konten ekosistem ini dianggap dapat dilakukan dan layak digunakan sebagai bahan ajar untuk mengembangkan literasi sains siswa. Kata Kunci: Pengembangan LKPD, Validitas LKPD, Kepraktisan LKPD dan Keefektifan LKPD, Literasi Sains. Young generations must possess strong scientific literacy in order to engage in active and responsible community life, given the speed at which science and technology are developing. The purpose of this project is to create a Student Worksheet (LKPD) on ecosystems that is based on Problem Based Learning (PBL) and is reliable, useful, and efficient for teaching scientific literacy to high school students in the tenth grade. The 4-D development model (define, design, develop, disseminate) is the research methodology employed. Three factors are used to gauge the product's viability: validity, which is evaluated by professionals using a validation sheet; practicality, which is observed during implementation; and efficacy, which is determined by the results of the pretest and posttest as well as student response surveys. Twenty pupils from class X-5 of SMA Negeri 1 Sidayu, Gresik, participated in limited trials. Based on science literacy indicators relating to KKTP, the results demonstrated that the produced LKPD satisfies the following criteria: it is extremely successful with a learning completeness of 96.67%, practical with 100% application of learning, and very valid with a score of 99.62%. The pupils' positive reaction rate is 97.28%, and the N-gain score of 0.75 is in the high category. As a result, this PBL-based LKPD on the ecosystem content is considered doable and suitable for use as instructional material to develop students' scientific literacy. Keywords: LKPD Development, LKPD Validity, LKPD Practicality and LKPD Effectiveness, Science Literacy.

نسل جوان باید دارای سواد علمی قوی باشد تا بتواند در زندگی اجتماعی فعال و مسئولانه مشارکت کند، با توجه به سرعت پیشرفت علم و فناوری. هدف این پژوهش، تهیهٔ «برگهٔ کار دانش‌آموز» (LKPD) دربارهٔ اکوسیستم مبتنی بر یادگیری مبتنی بر مسئله (PBL) است که قابل اعتماد، مفید و کارآمد برای آموزش سواد علمی به دانش‌آموزان پایه دهم دبیرستان باشد. مدل توسعهٔ ۴-دی (تعریف، طراحی، توسعه، اشاعه) به عنوان روش‌شناسی پژوهش به کار رفته است. سه عامل برای سنجش قابلیت محصول استفاده شده است: روایی که توسط متخصصان با استفاده از برگهٔ ارزیابی روایی سنجیده می‌شود؛ عملی بودن که در حین اجرا مشاهده می‌شود؛ و اثربخشی که بر اساس نتایج پیش‌آزمون و پس‌آزمون و همچنین نظرسنجی پاسخ دانش‌آموزان تعیین می‌شود. بیست دانش‌آموز از کلاس X-5 دبیرستان دولتی شماره ۱ سیدایو، گرسیک، در آزمون محدود شرکت کردند. بر اساس شاخص‌های سواد علمی مرتبط با KKTP، نتایج نشان داد که LKPD تولیدشده معیارهای زیر را داراست: بسیار موفق با میزان تکمیل یادگیری ۹۶٫۶۷٪، عملی با اجرای ۱۰۰٪ یادگیری، و بسیار معتبر با امتیاز ۹۹٫۶۲٪. نرخ واکنش مثبت دانش‌آموزان ۹۷٫۲۸٪ و امتیاز N-gain برابر با ۰٫۷۵ در دستهٔ بالا قرار دارد. بنابراین، این LKPD مبتنی بر PBL در مبحث اکوسیستم قابل اجرا و شایستهٔ استفاده به عنوان محتوای آموزشی برای توسعهٔ سواد علمی دانش‌آموزان ارزیابی می‌شود.

Kurikulum Merdeka yang diterapkan di Indonesia menekankan pendekatan pembelajaran mendalam yang relevan dengan tuntutan pendidikan abad ke-21, khususnya dalam mengembangkan keterampilan berpikir tingkat tinggi (HOTS). Salah satu solusi untuk mewujudkan hal tersebut adalah dengan mengaplikasikan model pembelajaran yang sistematis, seperti Guided Inquiry. Keberhasilan penerapan model ini didukung oleh penggunaan bahan ajar yang tepat, yaitu Elektronik Lembar Kerja Peserta Didik (E-LKPD). Penelitian ini bertujuan untuk mendeskripsikan validitas E-LKPD berbasis Guided Inquiry pada materi sistem sirkulasi dalam melatihkan kompetensi HOTS siswa kelas XI SMA. Pengembangan E-LKPD dilakukan dengan menggunakan model 4D (Define, Design, Develop, dan Disseminate). Teknik pengumpulan data dilakukan melalui metode validasi. Hasil pengembangan menunjukkan bahwa E-LKPD yang dihasilkan tergolong sangat valid dengan persentase sebesar 98,75% berdasarkan aspek penyajian, isi, kebahasaan, dan syarat teknis. Dengan demikian, E-LKPD berbasis Guided Inquiry pada materi sistem sirkulasi dinyatakan layak digunakan dalam kegiatan pembelajaran. Kata Kunci: Keterampilan Berpikir Tingkat Tinggi, E-LKPD, Guided Inquiry The Merdeka Curriculum implemented in Indonesia emphasizes a deep learning approach that is relevant to the demands of 21st-century education, particularly in developing higher-order thinking skills (HOTS). One solution to address this need is the application of a systematic learning model, such as the Guided Inquiry model. The success of this approach is supported by the use of appropriate teaching materials, namely the Electronic Student Worksheet (E-LKPD). This study aims to describe the validity of a Guided Inquiry-based E-LKPD on the circulatory system material to train the HOTS competencies of eleventh-grade high school students. The development of the E-LKPD was conducted using the 4D model (Define, Design, Develop, and Disseminate). Data were collected through a validation method. The results show that the developed E-LKPD is categorized as highly valid, with a validity score of 98.75% based on aspects of presentation, content, language, and technical requirements. Therefore, the Guided Inquiry-based E-LKPD on circulatory system material is considered feasible for use in learning activities. Keywords: High Order Thinking Skills, E-LKPD, Guided Inquiry

برنامه درسی «مرده‌کا» که در اندونزی اجرا می‌شود، بر رویکرد یادگیری عمیق تأکید دارد که با الزامات آموزش قرن بیست‌ویکم، به ویژه در توسعه مهارت‌های تفکر سطح بالا (HOTS)، مرتبط است. یکی از راه‌حل‌های تحقق این هدف، به‌کارگیری مدل یادگیری نظام‌مند مانند مدل راهنمایی اکتشافی است. موفقیت این رویکرد با استفاده از مواد آموزشی مناسب، یعنی برگه کار الکترونیکی دانش‌آموز (E-LKPD)، حمایت می‌شود. هدف این پژوهش توصیف روایی E-LKPD مبتنی بر راهنمایی اکتشافی در مبحث دستگاه گردش خون به منظور آموزش شایستگی‌های HOTS دانش‌آموزان پایه یازدهم دبیرستان است. توسعه E-LKPD با استفاده از مدل 4D (تعریف، طراحی، توسعه و انتشار) انجام شد. داده‌ها از طریق روش اعتبارسنجی گردآوری گردید. نتایج توسعه نشان داد که E-LKPD تولیدشده بر اساس جنبه‌های ارائه، محتوا، زبان و الزامات فنی با درصد ۹۸٫۷۵٪ بسیار معتبر ارزیابی شد. بنابراین، E-LKPD مبتنی بر راهنمایی اکتشافی در مبحث دستگاه گردش خون برای استفاده در فعالیت‌های آموزشی مناسب تشخیص داده می‌شود.

Penelitian pengembangan ini bertujuan menghasilkan Lembar Kerja Peserta Didik (LKPD) berbasis Project Based Learning (PjBL) pada materi perubahan lingkungan yang layak ditinjau dari aspek kevalidan, kepraktisan, dan keefektifan untuk melatihkan keterampilan berpikir kreatif siswa. Model pengembangan yang digunakan adalah Research and Development (R&D) dengan alur 4D (Define, Design, Develop, Disseminate). Produk ini diujicobakan kepada 34 siswa kelas X SMA Negeri 14 Surabaya. Kepraktisan LKPD ditinjau berdasarkan pengamatan keterlaksanaan aktivitas dan respon siswa, sedangkan keefektifan diukur melalui ketuntasan hasil belajar serta ketercapaian indikator berpikir kreatif. Seluruh data dianalisis menggunakan teknik deskriptif kuantitatif. Hasil uji validitas menunjukkan LKPD memperoleh skor 95,97% dengan kategori sangat valid. Tingkat kepraktisan mencapai 100% berdasarkan keterlaksanaan aktivitas dan 94,67% berdasarkan respon siswa, sehingga masuk kategori sangat praktis. Keefektifan LKPD menunjukkan hasil signifikan dengan perolehan skor N-Gain hasil belajar sebesar 0,72 dan indikator berpikir kreatif sebesar 1,34, di mana keduanya termasuk dalam kategori tinggi. Dapat disimpulkan bahwa LKPD berbasis PjBL pada materi perubahan lingkungan yang dikembangkan layak digunakan dalam proses pembelajaran. Kata Kunci: LKPD, Project Based Learning (PjBL), Perubahan Lingkungan, Berpikir Kreatif. This development research aims to produce Student Worksheets (LKPD) based on Project-Based Learning (PjBL) on the topic of environmental change that are suitable in terms of validity, practicality, and effectiveness for developing students’ creative thinking skills. The development model used is Research and Development (R&D) following the 4D process (Define, Design, Develop, Disseminate). This product was pilot-tested with 34 tenth-grade students at State High School 14 Surabaya. The practicality of the worksheets was assessed based on observations of the implementation of activities and student responses, while effectiveness was measured through the achievement of learning outcomes and the attainment of creative thinking indicators. All data were analyzed using quantitative descriptive techniques. The validity test results showed that the worksheets achieved a score of 95.97%, falling into the “highly valid” category. The level of practicality reached 100% based on the implementation of activities and 94.67% based on student responses, thus falling into the “highly practical” category. The effectiveness of the worksheets showed significant results with an N-Gain score for learning outcomes of 0.72 and a creative thinking indicator score of 1.34, both of which fall into the high category. It can be concluded that the PjBL-based worksheets on the topic of environmental change that were developed are suitable for use in the learning process. Keywords: LKPD, Project-Based Learning (PjBL), Environmental Change, Creative Thinking.

این پژوهش توسعه‌ای با هدف تولید کاربرگ دانش‌آموز (LKPD) مبتنی بر یادگیری مبتنی بر پروژه (PjBL) در موضوع تغییرات محیطی انجام شده است که از نظر روایی، کاربردپذیری و اثربخشی برای تمرین مهارت‌های تفکر خلاق دانش‌آموزان مناسب باشد. مدل توسعه مورد استفاده، پژوهش و توسعه (R&D) با فرآیند ۴D (تعریف، طراحی، توسعه، انتشار) است. این محصول بر روی ۳۴ دانش‌آموز پایه دهم دبیرستان دولتی شماره ۱۴ سورابایا به صورت آزمایشی اجرا شد. کاربردپذیری کاربرگ‌ها بر اساس مشاهده اجرای فعالیت‌ها و پاسخ‌های دانش‌آموزان ارزیابی شد، در حالی که اثربخشی از طریق دستیابی به نتایج یادگیری و تحقق شاخص‌های تفکر خلاق سنجیده شد. تمامی داده‌ها با استفاده از تکنیک‌های توصیفی کمی تحلیل شدند. نتایج آزمون روایی نشان داد که کاربرگ‌ها امتیاز ۹۵٫۹۷٪ را کسب کردند که در دسته «بسیار معتبر» قرار می‌گیرد. سطح کاربردپذیری بر اساس اجرای فعالیت‌ها ۱۰۰٪ و بر اساس پاسخ دانش‌آموزان ۹۴٫۶۷٪ بود که هر دو در دسته «بسیار کاربردی» قرار می‌گیرند. اثربخشی کاربرگ‌ها نتایج معناداری را با امتیاز N-Gain برای نتایج یادگیری برابر با ۰٫۷۲ و امتیاز شاخص تفکر خلاق برابر با ۱٫۳۴ نشان داد که هر دو در دسته بالا قرار می‌گیرند. می‌توان نتیجه گرفت که کاربرگ‌های مبتنی بر PjBL در موضوع تغییرات محیطی که توسعه یافته‌اند، برای استفاده در فرایند یادگیری مناسب هستند.

Perkembangan era digital menuntut peserta didik memiliki kemampuan tingkat tinggi, salah satunya keterampilan berpikir komputasional yang berperan penting dalam pembelajaran sains, khususnya biologi. Namun, implementasi berpikir komputasional dalam pembelajaran pada materi pewarisan sifat di sekolah masih belum optimal karena karakteristik materi yang abstrak dan keterbatasan media pembelajaran. Tujuan penelitian ini untuk menghasilkan LKPD (Lembar Kerja Peserta Didik) berbasis laboratorium virtual FlyLab JS pada materi pewarisan sifat serta menguji kualitasnya berdasarkan aspek validitas, kepraktisan, dan keefektifan. Penelitian menggunakan metode R&D (Research and Development) melalui model pengembangan 4D (define, design, develop, disseminate). Sasaran penelitian adalah peserta didik kelas XII MIPA SMAN Jogoroto sebanyak 25 orang. Validitas LKPD dinilai berdasarkan hasil validasi oleh ahli media, ahli materi dan guru Biologi. Kepraktisan ditentukan dari hasil observasi dan respon peserta didik. Keefektifan diperoleh dari hasil belajar peserta didik melalui pre-test dan post-test. Hasil penelitian menunjukkan bahwa LKPD yang dihasilkan menunjukkan tingkat validitas sangat valid dengan skor rata-rata 3,83. Kepraktisan LKPD ditunjukkan oleh keterlaksanaan aktivitas pembelajaran sebesar 97,82% dan respons positif peserta didik sebesar 96,73%. Keefektifan LKPD terlihat dari meningkatnya kemampuan berpikir komputasional dengan N-gain rata-rata 0,78 dalam kategori tinggi serta peningkatan hasil belajar kognitif dengan ketuntasan mencapai 100%. Seluruh indikator berpikir komputasional mengalami peningkatan, dengan indikator algoritma memperoleh N-gain paling rendah sebesar 0,69 dalam kategori sedang. Dengan demikian, LKPD berbasis laboratorium virtual FlyLab JS dinyatakan valid, praktis, dan efektif untuk meningkatkan kemampuan berpikir komputasional peserta didik pada materi pewarisan sifat. Kata Kunci: LKPD, Laboratorium Virtual, FlyLab JS, Berpikir Komputasional, Pewarisan Sifat The development of the digital era requires students to possess higher order skills, particulary computational thinking, which plays a crucial role in science learning in biology. However, the implementation of computational thinking in teaching heredity concepts in schools remains limited due to the abstract nature of the material and limited availability of instructional media. This study aims to produce a student worksheet based on the FlyLab JS laboratory for heredity topics and to examine its quality in terms of validity, practicality, and effectiveness. The research uses the Research and Development method through the 4D (define, design, develop, and disseminate) development model. The research subjects were 25 students from the twelfth grade science class at SMAN Jogoroto. The validity of the student worksheet is determined based on validation results from media experts, material experts, and Biology teachers. Practicality is determined through observations of learning implementation and student responses. Effectiveness is measured using students' learning outcomes obtained from pre-tests and post-tests. The results show that the student worksheet demonstrates high validity with an average score of 3.83. Practicality is reflected in implementation reaching 97.82% and student responses of 96.73%. Effectiveness is indicated by improved computational thinking skills with an average N-gain of 0.78 in the high category, with cognitive mastery reaching 100%. All computational thinking indicators improved, although the algorithm indicator showed the lowest N-gain of 0.69 in the medium category. Thus, the FlyLab JS based worksheet is valid, practical, and effective in enhancing students' computational thinking skills on inheritance topics. Keywords: Virtual Laboratory, FlyLab JS, Computational Thinking, Inheritance

تحولات عصر دیجیتال مستلزم آن است که دانش‌آموزان دارای مهارت‌های سطح بالا، از جمله مهارت تفکر محاسباتی باشند که نقش مهمی در یادگیری علوم، به‌ویژه زیست‌شناسی ایفا می‌کند. با این حال، اجرای تفکر محاسباتی در آموزش مبحث وراثت صفات در مدارس هنوز به‌طور بهینه صورت نمی‌گیرد که این امر به دلیل ماهیت انتزاعی محتوا و محدودیت رسانه‌های آموزشی است. هدف این پژوهش، تولید کاربرگ دانش‌آموز (LKPD) مبتنی بر آزمایشگاه مجازی FlyLab JS در مبحث وراثت صفات و ارزیابی کیفیت آن بر اساس جنبه‌های روایی، کاربردپذیری و اثربخشی است. این پژوهش با روش تحقیق و توسعه (R&D) و از طریق مدل توسعه ۴D (تعریف، طراحی، توسعه، اشاعه) انجام شد. جامعهٔ پژوهش شامل ۲۵ نفر از دانش‌آموزان پایه دوازدهم رشته علوم تجربی دبیرستان SMAN Jogoroto بود. روایی کاربرگ بر اساس نتایج ارزیابی توسط متخصص رسانه، متخصص محتوا و معلم زیست‌شناسی تعیین شد. کاربردپذیری از طریق مشاهده اجرای آموزش و پاسخ‌های دانش‌آموزان سنجیده شد. اثربخشی با استفاده از نتایج یادگیری دانش‌آموزان از طریق پیش‌آزمون و پس‌آزمون ارزیابی گردید. نتایج پژوهش نشان داد که کاربرگ تولیدشده دارای سطح روایی بسیار بالا با میانگین امتیاز ۳٫۸۳ است. کاربردپذیری کاربرگ با میزان اجرای فعالیت‌های آموزشی ۹۷٫۸۲٪ و پاسخ مثبت دانش‌آموزان ۹۶٫۷۳٪ نشان داده شد. اثربخشی کاربرگ از طریق بهبود توانایی تفکر محاسباتی با میانگین N-gain برابر با ۰٫۷۸ در دستهٔ بالا و همچنین افزایش نتایج یادگیری شناختی با کسب موفقیت ۱۰۰٪ مشاهده شد. همهٔ شاخص‌های تفکر محاسباتی بهبود یافتند و شاخص الگوریتم پایین‌ترین N-gain را با مقدار ۰٫۶۹ در دستهٔ متوسط به دست آورد. بنابراین، کاربرگ مبتنی بر آزمایشگاه مجازی FlyLab JS از نظر روایی، کاربردپذیری و اثربخشی برای ارتقاء توانایی تفکر محاسباتی دانش‌آموزان در مبحث وراثت صفات تأیید می‌شود.

The utilization of technology in elementary school learning encourages the development of digital teaching materials that can enhance students’ engagement in the learning process. The preliminary study indicated that fifth-grade Science and Social Studies (IPA) learning was still dominated by conventional teaching materials, interactive learning had not been optimally implemented, and the use of technology in providing teaching materials remained limited. These conditions highlight the need to develop Electronic Student Worksheets (E-LKPD) integrated with the Problem Based Learning (PBL) model and Web Canva. This study aimed to develop PBL-based E-LKPD using Web Canva for fifth-grade IPA learning and to determine the validity, practicality, and effectiveness of the developed product. This study employed the Research and Development (R&D) method using the ADDIE model, consisting of Analysis, Design, Development, Implementation, and Evaluation stages. The research instruments included validation sheets, teacher and student practicality questionnaires, and learning achievement tests. The results showed that the E-LKPD obtained an average validity score of 87.27%, categorized as highly valid. The practicality scores based on teacher and student responses were 95.84% and 88.36%, respectively, both categorized as highly practical. The effectiveness test also indicated an improvement in students’ learning outcomes after using the E-LKPD. Based on these findings, the PBL-based E-LKPD using Web Canva was considered valid, practical, and effective, making it suitable as digital teaching material for fifth-grade IPA learning in elementary schools.

استفاده از فناوری در آموزش مدارس ابتدایی، توسعهٔ مواد آموزشی دیجیتال را که می‌تواند مشارکت دانش‌آموزان را در فرایند یادگیری افزایش دهد، تشویق می‌کند. مطالعهٔ مقدماتی نشان داد که آموزش علوم و مطالعات اجتماعی (IPA) پایهٔ پنجم همچنان تحت سلطهٔ مواد آموزشی سنتی است، یادگیری تعاملی به طور بهینه اجرا نشده است و استفاده از فناوری در ارائهٔ مواد آموزشی محدود باقی مانده است. این شرایط، نیاز به توسعهٔ کاربرگ‌های الکترونیکی دانش‌آموزی (E-LKPD) یکپارچه با مدل یادگیری مبتنی بر مسئله (PBL) و وب‌سایت Canva را برجسته می‌کند. هدف این پژوهش، توسعهٔ E-LKPD مبتنی بر PBL با استفاده از وب‌سایت Canva برای آموزش IPA پایهٔ پنجم و تعیین روایی، کاربردپذیری و اثربخشی محصول توسعه‌یافته بود. این پژوهش از روش تحقیق و توسعه (R&D) با استفاده از مدل ADDIE شامل مراحل تحلیل، طراحی، توسعه، اجرا و ارزیابی بهره برد. ابزارهای پژوهش شامل برگه‌های ارزیابی روایی، پرسشنامه‌های کاربردپذیری معلمان و دانش‌آموزان و آزمون‌های پیشرفت تحصیلی بودند. نتایج نشان داد که E-LKPD میانگین نمرهٔ روایی ۸۷.۲۷٪ را کسب کرد که در دستهٔ بسیار معتبر قرار گرفت. نمرات کاربردپذیری بر اساس پاسخ‌های معلمان و دانش‌آموزان به ترتیب ۹۵.۸۴٪ و ۸۸.۳۶٪ بود که هر دو در دستهٔ بسیار کاربردی قرار گرفتند. آزمون اثربخشی نیز بهبود نتایج یادگیری دانش‌آموزان پس از استفاده از E-LKPD را نشان داد. بر اساس این یافته‌ها، E-LKPD مبتنی بر PBL با استفاده از وب‌سایت Canva معتبر، کاربردی و مؤثر ارزیابی شد و به عنوان مادهٔ آموزشی دیجیتال برای آموزش IPA پایهٔ پنجم در مدارس ابتدایی مناسب است.

Pengembangan keterampilan berpikir kritis merupakan kebutuhan krusial dalam pendidikan abad 21, khususnya pada mata pelajaran biologi yang melibatkan materi kompleks dan abstrak seperti sistem sirkulasi. Siswa tidak hanya perlu menguasai konsep, tetapi juga mampu menganalisis data secara mendalam, mengevaluasi informasi, serta menyimpulkan temuan. Penggunaan E-LKPD memberikan peluang pembelajaran interaktif, terorganisir, dan optimal untuk mengasah berpikir kritis. Akan tetapi, pengamatan awal di SMA Negeri 7 Surabaya mengungkap bahwa partisipasi siswa dalam aktivitas seperti praktikum dan penelitian saintifik masih rendah, sehingga latihan keterampilan berpikir kritis belum terealisasi secara maksimal. Penelitian ini difokuskan untuk menghasilkan E-LKPD materi sistem sirkulasi dengan model Guided Inquiry yang valid, praktis, serta efektif guna melatih keterampilan berpikir kritis siswa. Proses pengembangan mengadopsi model 4D, mencakup fase definisi, perancangan, pengembangan, dan penyebaran. Pengumpulan data dilakukan melalui validasi oleh ahli media, ahli materi, dan guru biologi, pengamatan pelaksanaan pembelajaran, angket respons positif siswa, serta tes awal (pretest) dan akhir (posttest). Temuan penelitian mengindikasikan bahwa E-LKPD yang dihasilkan sangat valid dengan skor 90,25% dan 93,50%. Aspek kepraktisan tercermin dari tingkat pelaksanaan pembelajaran 98,46% serta respons positif siswa yang mencapai 99,31%. Sementara itu, keefektifan dibuktikan oleh peningkatan skor tes rata-rata menjadi 86,95, ketuntasan belajar kelas 100%, dan nilai N-gain 0,72 (kategori tinggi). Dengan demikian, E-LKPD berbasis Guided Inquiry ini dinyatakan valid, praktis, dan efektif, diterapkan pada pembelajaran biologi materi sistem sirkulasi untuk melatih keterampilan berpikir kritis siswa. Kata Kunci: E-LKPD, Guided Inquiry, sistem sirkulasi, keterampilan berpikir kritis The cultivation of critical thinking skills is a vital requirement in 21st-century education, particularly in biology lessons that cover complex and abstract topics such as the circulatory system. Students are expected not only to grasp concepts but also to deeply analyze data, evaluate evidence, and draw reasoned conclusions. The integration of E-LKPD (Electronic Student Worksheets) offers interactive, well-structured, and effective opportunities to sharpen critical thinking abilities. However, initial observations at SMA Negeri 7 Surabaya revealed low student engagement in activities like laboratory experiments and scientific investigations, limiting the potential to develop these skills optimally. This study aimed to produce a valid, practical, and effective E-LKPD on the circulatory system material using the Guided Inquiry model to enhance students' critical thinking competencies. The development followed the 4D model, encompassing the define, design, develop, and disseminate phases. Data were gathered through expert validation by media specialists, content experts, and biology teachers; classroom implementation observations; student response questionnaires; and pre- and post-tests. Findings indicated that the developed E-LKPD achieved high validity scores of 90.25% and 93.50%. Practicality was demonstrated by a 98.46% implementation rate and 99.31% positive student responses. Effectiveness was evidenced by an average post-test score of 86.95, 100% classical completeness, and an N-gain value of 0.72 (high category). Therefore, the Guided Inquiry-based E-LKPD is deemed valid, practical, and effective for use in biology instruction on the circulatory system to foster students' critical thinking skills. Keywords: electronic student worksheets, Guided Inquiry, circulatory system, critical thinking skills.

توسعه مهارت‌های تفکر انتقادی یک نیاز اساسی در آموزش قرن بیست‌ویکم به‌شمار می‌رود، به‌ویژه در درس زیست‌شناسی که شامل مباحث پیچیده و انتزاعی مانند دستگاه گردش خون است. دانش‌آموزان نه تنها باید مفاهیم را فراگیرند، بلکه باید قادر به تحلیل عمیق داده‌ها، ارزیابی اطلاعات و نتیجه‌گیری منطقی نیز باشند. استفاده از E-LKPD (برگه‌های کار الکترونیکی دانش‌آموز) فرصت‌هایی تعاملی، ساختارمند و بهینه برای پرورش تفکر انتقادی فراهم می‌کند. با این حال، مشاهدات اولیه در دبیرستان دولتی شماره ۷ سورابایا نشان داد که مشارکت دانش‌آموزان در فعالیت‌هایی مانند آزمایشگاه و پژوهش‌های علمی پایین است و در نتیجه تمرین مهارت‌های تفکر انتقادی به‌طور کامل محقق نشده‌است. این پژوهش با هدف تولید E-LKPD مبحث دستگاه گردش خون با مدل جستجوی هدایت‌شده که از نظر روایی، کاربردپذیری و اثربخشی تأیید شده باشد، جهت آموزش مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان انجام شد. فرایند توسعه با مدل 4D شامل مراحل تعریف، طراحی، توسعه و اشاعه صورت گرفت. داده‌ها از طریق روایی‌سنجی توسط متخصصان رسانه، متخصصان محتوا و دبیران زیست‌شناسی، مشاهده اجرای کلاس، پرسشنامه پاسخ مثبت دانش‌آموزان و آزمون‌های پیش و پس از آموزش گردآوری شد. یافته‌ها نشان داد که E-LKPD تولیدشده از روایی بسیار بالایی با امتیاز ۹۰/۲۵٪ و ۹۳/۵۰٪ برخوردار است. جنبه کاربردپذیری با نرخ اجرای ۹۸/۴۶٪ و پاسخ مثبت دانش‌آموزان به میزان ۹۹/۳۱٪ نمایان شد. اثربخشی نیز با میانگین نمره پس‌آزمون ۸۶/۹۵، موفقیت کامل کلاس (۱۰۰٪) و مقدار N-gain برابر با ۰/۷۲ (دسته‌بندی بالا) اثبات گردید. بنابراین، E-LKPD مبتنی بر جستجوی هدایت‌شده از نظر روایی، کاربردپذیری و اثربخشی تأیید شده و برای آموزش زیست‌شناسی مبحث دستگاه گردش خون به‌منظور پرورش مهارت‌های تفکر انتقادی دانش‌آموزان مناسب است.

Keterampilan proses sains terintegrasi (KPST) merupakan kemampuan penting dalam pembelajaran biologi pada Kurikulum Merdeka, namun penguasaannya dijenjang SMA masih tergolong rendah. Tujuan studi ialah mengevaluasi efisiensi implementasi E-LKPD berlandaskan guided inquiry pada bahasan fotosintesis untuk mendongkrak keahlian proses sains yang terintegrasi bagi subjek didik. Melalui format one group pretest–posttest, penelitian ini menyertakan 22 peserta didik kelas XI MIPA yang kemudian diproses secara deskriptif kuantitatif memanfaatkan teknik persentase serta nilai normalized gain (n-gain). Temuan studi memaparkan progres capaian edukatif sekaligus kompetensi proses sains terintegrasi dengan skor rata-rata dari 43 saat awal menjadi 82 saat akhir serta indeks N-gain 0,7 pada level sedang. Pertumbuhan ini terekam bagi semua indikator KPST. Realisasi pengajaran maupun operasionalisasi E-LKPD berada pada taraf sangat baik melalui raihan persentase rata-rata 95%, disertai peningkatan aktivitas peserta didik dari 90% menjadi 96% 4selama proses pembelajaran. Reaksi subjek didik pun memaparkan evaluasi sangat positif dengan raihan 90%. Hasil tersebut menandakan bahwa media E-LKPD model guided inquiry bagi materi fotosintesis tergolong efektif maupun praktis dimanfaatkan untuk melatihkan kompetensi proses sains terintegrasi dalam ruang lingkup materi fotosintesis ini. Kata Kunci: fotosintesis, guided inkuiry, keterampilan proses sains terintegrasi, Lembar Kerja Peserta didik Elektronik (E-LKPD), pretest–posttest. Integrated science process skills (KPST) are important abilities in biology learning in the Merdeka Curriculum; however, mastery at the senior high school level remains relatively low. The aim of the study is to evaluate the effectiveness of implementing E-LKPD based on guided inquiry on the topic of photosynthesis to enhance integrated science process skills among students. Using a one group pretest-posttest format, this study involved 22 students from class XI MIPA, which was then processed descriptively quantitatively using percentage techniques and normalized gain (n-gain) scores. The study findings demonstrate progress in educational achievement as well as integrated science process competencies, with an average score increase from 43 at the beginning to 82 at the end and an N-gain index of 0.7 at a moderate level. This growth was observed across all KPST indicators. The implementation of teaching and the operationalization of E-LKPD were rated as very good with an average percentage achievement of 95%, alongside an increase in student activity from 90% (meeting 1) to 96% (meeting 2) during the learning process. Student feedback also indicated a very positive evaluation with a score of 90%. These results indicate that the E-LKPD media using a guided inquiry model for the photosynthesis material is effective and practical for training integrated science process competencies within the scope of this photosynthesis material. Keywords: Electronic Student Worksheets (E-LKPD), guided inquiry, integrated science process skills, pretest–posttest, photosynthesis.

مهارت‌های فرایند علوم یکپارچه (KPST) از توانمندی‌های مهم در آموزش زیست‌شناسی بر اساس برنامه درسی مردکا به‌شمار می‌رود، اما تسلط بر آن‌ها در سطح دبیرستان همچنان نسبتاً پایین است. هدف این پژوهش، ارزیابی اثربخشی اجرای E-LKPD مبتنی بر راهنمایی‌شده در مبحث فتوسنتز به‌منظور ارتقای مهارت‌های فرایند علوم یکپارچه در میان دانش‌آموزان است. این مطالعه با استفاده از طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون تک‌گروهی، ۲۲ دانش‌آموز پایه یازدهم رشته علوم تجربی را دربر گرفت و داده‌ها به‌صورت توصیفی-کمی با بهره‌گیری از تکنیک درصد و نمره بهره‌مندی نرمال‌شده (n-gain) تحلیل شد. یافته‌های پژوهش پیشرفت در دستاوردهای آموزشی و نیز شایستگی‌های فرایند علوم یکپارچه را نشان داد، به‌طوری‌که میانگین نمره از ۴۳ در ابتدا به ۸۲ در پایان رسید و شاخص N-gain برابر با ۰٫۷ در سطح متوسط به‌دست آمد. این رشد در تمامی شاخص‌های KPST مشاهده شد. اجرای تدریس و عملیاتی‌سازی E-LKPD با میانگین درصد تحقق ۹۵٪ در سطح بسیار خوب ارزیابی شد و فعالیت دانش‌آموزان نیز از ۹۰٪ (جلسه اول) به ۹۶٪ (جلسه دوم) طی فرایند یادگیری افزایش یافت. بازخورد دانش‌آموزان نیز ارزیابی بسیار مثبتی را با امتیاز ۹۰٪ نشان داد. این نتایج بیانگر آن است که رسانه E-LKPD مبتنی بر الگوی راهنمایی‌شده برای مبحث فتوسنتز، ابزاری اثربخش و عملی برای آموزش مهارت‌های فرایند علوم یکپارچه در چارچوب این مبحث محسوب می‌شود.