Enablers of critical thinking in STEM education identified through ISM–MICMAC and fuzzy AHP from teachers’ perspectives
شناسایی عوامل تسهیل‌کننده تفکر انتقادی در آموزش STEM از دیدگاه معلمان با استفاده از ISM–MICMAC و AHP فازی
چکیده
This study aims to systematically model the enablers shaping STEM teachers’ critical-thinking abilities (CTAs) by employing a hybrid FAHP–ISM–MICMAC framework. Following a rigorous stages screening process based on a comprehensive literature review and expert validation, 20 key enablers were identified. ISM was applied to establish hierarchical relationships, while MICMAC analysis classified them according to their driving and dependence power, and weighted them using FAHP to address ambiguity. The conclusions reveal a complex impact: enablers demonstrate high perceived importance; the ISM hierarchy indicates that only the enabler “Effective Professional Approach” is considered extremely fundamental, further verified by a MICMAC analysis that classifies them into high-driving, low-dependence, which hold the entire system steady. FAHP analysis indicates that “Curriculum & Digitalization” has the most significant weight (0.3216). This study provides a systematic structure that helps the STEM education sector (STEMES) develop teacher professionals to strengthen CTAs, specifically in the Pakistani context.
هدف این پژوهش، مدل‌سازی نظام‌مند عوامل تسهیل‌کننده شکل‌دهنده توانایی‌های تفکر انتقادی معلمان STEM (CTAs) با به‌کارگیری چارچوب ترکیبی FAHP–ISM–MICMAC است. پس از یک فرایند غربالگری دقیق مبتنی بر مرور جامع ادبیات و اعتبارسنجی توسط خبرگان، ۲۰ عامل کلیدی شناسایی شد. روش ISM برای تعیین روابط سلسله‌مراتبی به‌کار رفت، در حالی که تحلیل MICMAC آن‌ها را بر اساس قدرت محرک و وابستگی طبقه‌بندی کرد و با استفاده از FAHP برای رفع ابهام، وزن‌دهی انجام شد. نتایج نشان‌دهنده تأثیر پیچیده‌ای است: عوامل تسهیل‌کننده از اهمیت ادراک‌شده بالایی برخوردارند؛ سلسله‌مراتب ISM نشان می‌دهد که تنها عامل «رویکرد حرفه‌ای مؤثر» به‌عنوان بنیادی‌ترین عامل تلقی می‌شود که این موضوع با تحلیل MICMAC نیز تأیید شد و آن را در دسته عوامل با قدرت محرک بالا و وابستگی پایین قرار داد که کل سیستم را پایدار نگه می‌دارند. تحلیل FAHP نشان می‌دهد که «برنامه درسی و دیجیتالی‌سازی» دارای بیشترین وزن (0.3216) است. این پژوهش ساختاری نظام‌مند ارائه می‌دهد که به بخش آموزش STEM (STEMES) کمک می‌کند تا حرفه‌ای‌گری معلمان را برای تقویت CTAs، به‌ویژه در زمینه پاکستانی، توسعه دهد.