فکر بنیانبانک مقالات روان‌شناسی

postmemory

همهٔ آثار این مفهوم در فکر بنیان

The persistence of the void: formal absence in Holocaust representation from Langfus to Ida

تداوم خلأ: غیاب صوری در بازنمایی هولوکاست از Langfus تا Ida

Katayoun Matloubi Holocaust Studies, 2026, pp. 1-24 https://doi.org/10.1080/17504902.2026.2742079

چکیده

This article argues against the assumption that formal absence—narrative gaps in prose, withheld images, and acoustic restraint in film—is inherently ethical in Holocaust representation. Silence, withholding, and restraint do not possess ethical value in themselves; their force depends on historically specific conditions of authority, referential discipline, mediation, and reception. A silence that blocks spectacle and interpretive mastery in one context may, in another, risk aestheticization, political evasion, or appropriation. Bringing together Anna Langfus's Les Bagages de sable [1962; The Lost Shore] and Le Sel et le soufre [1960; The Whole Land Brimstone] with Claude Lanzmann's Shoah (1985), László Nemes's Son of Saul (2015), and Paweł Pawlikowski's Ida (2013), the paper reads “silence” across media not as a shared language of testimony but as a set of medium-specific practices for registering violence without converting it into spectacle or interpretive mastery. The article does not treat these works as parallel case studies. It uses them asymmetrically to trace a genealogy of mediation: Langfus marks survivor-era proximity, when fictional form registers the instability of postwar testimonial address; Shoah codifies refusal as a methodological and ethical doctrine; Son of Saul functions as a transitional bridge, showing how that doctrine is inherited within postmemory cinema and festival cultures of seriousness; and Ida becomes the limit case in which formal absence enters a contested national public sphere and becomes available for competing political uses and explicit institutional intervention.

این مقاله با این فرض که غیاب صوری—شکاف‌های روایی در نثر، تصاویر بازداشته و خویشتنداری صوتی در فیلم—ذاتاً در بازنمایی هولوکاست اخلاقی است، مخالفت می‌کند. سکوت، بازداشتن و خویشتنداری به خودی خود دارای ارزش اخلاقی نیستند؛ تأثیر آن‌ها وابسته به شرایط تاریخی خاصی از اقتدار، انضباط ارجاعی، میانجی‌گری و دریافت است. سکوتی که در یک زمینه مانع نمایش و تسلط تفسیری می‌شود، ممکن است در زمینه‌ای دیگر، خطر زیبایی‌شناسی، گریز سیاسی یا مصادره را به همراه داشته باشد. با گردآوری Les Bagages de sable [۱۹۶۲؛ The Lost Shore] و Le Sel et le soufre [۱۹۶۰؛ The Whole Land Brimstone] اثر Anna Langfus با Shoah (۱۹۸۵) ساخته Claude Lanzmann، Son of Saul (۲۰۱۵) ساخته László Nemes و Ida (۲۰۱۳) ساخته Paweł Pawlikowski، این مقاله «سکوت» را در رسانه‌های مختلف نه به عنوان زبان مشترک شهادت، بلکه به عنوان مجموعه‌ای از رویه‌های خاص رسانه برای ثبت خشونت بدون تبدیل آن به نمایش یا تسلط تفسیری می‌خواند. مقاله حاضر این آثار را به عنوان مطالعات موردی موازی بررسی نمی‌کند، بلکه آن‌ها را به صورت نامتقارن برای ترسیم تبارشناسی میانجی‌گری به کار می‌گیرد: Langfus نزدیکی دوران بازماندگان را نشان می‌دهد، زمانی که فرم داستانی بی‌ثباتی خطاب پساجنگی را ثبت می‌کند؛ Shoah امتناع را به عنوان آموزه‌ای روشی و اخلاقی کدگذاری می‌کند؛ Son of Saul به عنوان پلی انتقالی عمل می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه آن آموزه در سینمای پساحافظه و فرهنگ‌های جشنواره‌ای جدیت به ارث می‌رسد؛ و Ida به عنوان مورد حدی مطرح می‌شود که در آن غیاب صوری وارد عرصه عمومی ملی مناقشه‌برانگیز شده و برای استفاده‌های سیاسی رقیب و مداخله نهادی صریح در دسترس قرار می‌گیرد.

سایت ناشر ↗ دسترسی آزاد

Travma Sineması Bağlamında Bellek, Tanıklık ve Temsil: Son of Saul Filminin Görsel Çözümlemesi

حافظه، شهادت و بازنمایی در بستر سینمای تروما: تحلیل بصری فیلم Son of Saul

Serpil Samur İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2026, Issue Advanced Online Publ, pp. 787-799 https://doi.org/10.17336/igusbd.1735729

چکیده

Amaç: Bu çalışma, travma sinemasının bireysel ve toplumsal düzeyde travmatik deneyimlerin temsiline nasıl aracılık ettiğini görsel sosyolojik bir çerçevede analiz etmeyi amaçlamaktadır.Yöntem: Bu araştırmada, nitel araştırma paradigması çerçevesinde görsel sosyolojik film analizi tercih edilmiştir. Analiz, László Nemes’in Son of Saul (2015) filmi örneği üzerinde yapılmıştır. Çalışma; Caruth’un travma kuramı, Hirsch’in postbellek yaklaşımı, LaCapra’nın tanıklık anlayışı, Rose’un görsel metodolojisi ve Hall’un temsil kuramı üzerine temellendirilmiştir. Bu kuramsal dayanaklar, filmin ışık, ses, kadraj ve sessizlik gibi sinematografik ögelerinin hem estetik hem de toplumsal boyutlarını yorumlamaya olanak tanımıştır.Bulgular: Araştırma bulguları, Son of Saul filminin travma sinemasını üç düzeyde işlediğini ortaya koymuştur. Bellek düzeyinde, film kolektif belleğin yeniden inşasına ve tarihsel felaketin unutulmamasına katkı sağlamaktadır. Tanıklık düzeyinde, karakterlerin sessizlik, beden ve eylemleri aracılığıyla tanıklık pratikleri görünür kılınmakta; izleyici de etik bir tanık konumuna yerleştirilmektedir. Temsil düzeyinde ise sessizlik, görsel eksiltmeler ve kamera estetiği aracılığıyla travmanın “anlatılamayan” boyutu ifade edilmekte, böylece sinema hem estetik hem de etik bir tanıklık alanı olarak işlev görmektedir.Sonuç: Son of Saul filmi, Holokost gibi tarihsel bir felaketi bireysel bir direniş ve tanıklık hikâyesi üzerinden aktarırken sinemanın temsil edilemez olanı temsil etme sınırlarını zorlamaktadır. Film, izleyiciyi pasif bir estetik alımlayıcı yerine etkin bir etik tanık olarak konumlandırmakta; bu yönüyle travma sinemasının estetik bir anlatı olmanın yanında tarihsel olaylarla yüzleşme, toplumsal bellek üretimi ve etik tanıklık süreçlerine katkıda bulunan bir ifade biçimi olduğunu göstermektedir.

هدف: این پژوهش با هدف تحلیل نحوه میانجی‌گری سینمای تروما در بازنمایی تجارب تروما در سطوح فردی و اجتماعی، در چارچوبی جامعه‌شناختیِ بصری انجام شده‌است. روش: در این مطالعه، تحلیل فیلم با رویکرد جامعه‌شناسی بصری در چارچوب پارادایم پژوهش کیفی به‌کار گرفته شده‌است. تحلیل بر نمونه فیلم Son of Saul (2015) اثر László Nemes صورت گرفته‌است. پژوهش بر نظریه تروما Caruth، رویکرد پساحافظه Hirsch، مفهوم شهادت LaCapra، روش‌شناسی بصری Rose و نظریه بازنمایی Hall استوار است. این مبانی نظری امکان تفسیر ابعاد زیبایی‌شناختی و اجتماعی عناصر سینمایی فیلم همچون نور، صدا، قاب‌بندی و سکوت را فراهم ساخته‌است. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان می‌دهد که فیلم Son of Saul سینمای تروما را در سه سطح مورد پردازش قرار می‌دهد. در سطح حافظه، فیلم به بازسازی حافظه جمعی و جلوگیری از فراموشی فاجعه تاریخی کمک می‌کند. در سطح شهادت، کنش‌های سکوت، بدن و اعمال شخصیت‌ها، شیوه‌های شهادت را آشکار ساخته و مخاطب را در جایگاه شاهد اخلاقی قرار می‌دهد. در سطح بازنمایی نیز، سکوت، حذف‌های بصری و زیبایی‌شناسی دوربین، بُعد «غیرقابل بیان» تروما را بازتاب می‌دهد و بدین‌ترتیب سینما به‌مثابه عرصه‌ای برای شهادت زیبایی‌شناختی و اخلاقی عمل می‌کند. نتیجه‌گیری: فیلم Son of Saul با روایت فاجعه‌ای تاریخی همچون هولوکاست از منظر مقاومت و شهادت فردی، مرزهای بازنمایی امر غیرقابل بازنمایی در سینما را به چالش می‌کشد. فیلم، مخاطب را نه صرفاً دریافت‌کننده‌ای منفعل، بلکه شاهدی فعال و اخلاقی قرار می‌دهد و بدین‌سان نشان می‌دهد که سینمای تروما افزون بر روایت زیبایی‌شناختی، به‌عنوان شیوه‌ای برای مواجهه با رخدادهای تاریخی، تولید حافظه جمعی و فرآیندهای شهادت اخلاقی ایفای نقش می‌کند.

متن کامل دسترسی آزاد