Research Trends in Montessori-Focused Postgraduate Theses in Türkiye (2020–2025): A Descriptive Document Analysis
روندهای پژوهشی در پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی با محوریت مونته‌سوری در ترکیه (۲۰۲۰–۲۰۲۵): یک تحلیل اسنادی توصیفی
چکیده
Purpose: This study aimed to examine research trends in Montessori-focused postgraduate theses completed in Türkiye between 2020 and 2025 and to identify their disciplinary, methodological, and participant-related characteristics. Method: The study employed descriptive document analysis and was based on a thesis-level dataset constructed from full-text theses available through the National Thesis Center of the Council of Higher Education (YÖK). Duplicate records were removed, and all included theses were rechecked against their full texts. The final corpus consisted of 44 unique postgraduate theses. Relevant PRISMA-ScR principles informed the identification, eligibility assessment, and reporting process to enhance transparency. Findings: Of the 44 theses, 39 were master’s theses (88.6%) and five were doctoral dissertations (11.4%). Education Sciences constituted the largest disciplinary field (n = 21, 47.7%), followed by Architecture/Design (n = 9, 20.5%) and Health/Psychology/Child Development (n = 6, 13.6%). The highest number of theses were completed in 2021 (n = 11) and 2023 (n = 10). Among studies involving human participants, teachers/educators and preschool or early-childhood children were the most frequently represented groups, while some theses focused on buildings, products, documents, and other non-human units of analysis. Qualitative research was the most common methodological approach, followed by experimental, quasi-experimental, and single-subject studies; document-, design-, architectural-, and meta-analytic studies; mixed-method studies; and survey, correlational, and comparative quantitative studies. Conclusion: The findings indicate that Montessori-focused postgraduate research in Türkiye demonstrates substantial disciplinary and methodological diversity. However, research remains concentrated in particular disciplinary fields and study groups, suggesting a need for broader disciplinary representation and greater diversity in future Montessori research.
هدف: این پژوهش با هدف بررسی روندهای پژوهشی در پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی با محوریت مونته‌سوری که در ترکیه بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ انجام شده‌اند و شناسایی ویژگی‌های رشته‌ای، روش‌شناختی و مرتبط با شرکت‌کنندگان آن‌ها صورت گرفته است. روش: این مطالعه از تحلیل اسنادی توصیفی بهره برده و بر پایه مجموعه داده‌ای در سطح پایان‌نامه که از متن کامل پایان‌نامه‌های موجود در مرکز ملی پایان‌نامه‌های شورای آموزش عالی (YÖK) استخراج شده، انجام شده است. رکوردهای تکراری حذف شده و تمامی پایان‌نامه‌های وارد شده مجدداً با متن کامل آن‌ها تطبیق داده شده‌اند. مجموعه نهایی شامل ۴۴ پایان‌نامه تحصیلات تکمیلی منحصربه‌فرد بود. اصول مرتبط با PRISMA-ScR جهت شناسایی، ارزیابی صلاحیت و فرایند گزارش‌دهی به منظور افزایش شفافیت به کار گرفته شد. یافته‌ها: از میان ۴۴ پایان‌نامه، ۳۹ مورد پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد (۸۸/۶٪) و پنج مورد رساله دکتری (۱۱/۴٪) بودند. علوم تربیتی بزرگ‌ترین حوزه رشته‌ای را تشکیل می‌داد (n = 21، ۴۷/۷٪)، و پس از آن معماری/طراحی (n = 9، ۲۰/۵٪) و سلامت/روان‌شناسی/رشد کودک (n = 6، ۱۳/۶٪) قرار داشتند. بیشترین تعداد پایان‌نامه‌ها در سال ۲۰۲۱ (n = 11) و ۲۰۲۳ (n = 10) تکمیل شده‌اند. در میان مطالعاتی که شرکت‌کنندگان انسانی داشتند، معلمان/مربیان و کودکان پیش‌دبستانی یا اوایل کودکی بیشترین فراوانی را داشتند، در حالی که برخی پایان‌نامه‌ها بر ساختمان‌ها، محصولات، اسناد و سایر واحدهای تحلیل غیرانسانی متمرکز بودند. پژوهش کیفی رایج‌ترین رویکرد روش‌شناختی بود و پس از آن مطالعات آزمایشی، شبه‌آزمایشی و تک‌آزمودنی؛ مطالعات اسنادی، طراحی، معماری و فراتحلیلی؛ مطالعات آمیخته؛ و مطالعات کمی پیمایشی، همبستگی و مقایسه‌ای قرار داشتند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که پژوهش‌های تحصیلات تکمیلی با محوریت مونته‌سوری در ترکیه از تنوع قابل توجهی در حوزه‌های رشته‌ای و روش‌شناختی برخوردار است. با این حال، پژوهش‌ها عمدتاً در حوزه‌ها و گروه‌های خاصی متمرکز مانده‌اند که این امر بیانگر نیاز به نمایندگی گسترده‌تر رشته‌ای و تنوع بیشتر در پژوهش‌های آتی مونته‌سوری است.