Purpose: The present study aimed to compare the effectiveness of positive parenting training and Choice Theory–based parenting training on the parent–child relationship. Methods and Materials: This study employed a quasi-experimental design with a pretest–posttest control group and a follow-up assessment. The statistical population consisted of all mothers of boys aged 6 to 9 years enrolled in schools within Educational District 6 of the Mashhad Department of Education during the 2025–2026 academic year. Participants were selected using purposive non-probability sampling based on the inclusion and exclusion criteria (Group 1: positive parenting training, n = 15; Group 2: Choice Theory–based parenting training, n = 15; Group 3: control, n = 15). Following selection, participants were randomly assigned by lottery to the positive parenting training and Choice Theory–based parenting training intervention groups. Data were collected using the short form of the Mother–Child Relationship Scale developed by Pianta (1994). Data were analyzed using descriptive statistics (mean and standard deviation) and inferential statistics (repeated-measures analysis of variance). Findings: The findings indicated that both interventions had a positive and statistically significant effect on improving the parent–child relationship. However, Choice Theory–based parenting training was more effective in strengthening the parent–child relationship. These effects remained stable at the follow-up assessment. Conclusion: Both educational approaches demonstrated practical effectiveness in improving the parent–child relationship. However, the Choice Theory approach, with its emphasis on empathic communication and understanding children's psychological needs, was more effective in fostering a deeper emotional bond between mothers and their children. It is recommended that future parent education programs integrate both approaches to maximize intervention effectiveness.
هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش فرزندپروری مثبت و آموزش فرزندپروری مبتنی بر نظریه انتخاب بر رابطه والد–کودک انجام شد. روش‌ها و مواد: این پژوهش از نوع شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل و ارزیابی پیگیری بود. جامعه آماری شامل کلیه مادران پسران ۶ تا ۹ ساله مشغول به تحصیل در مدارس ناحیه ۶ آموزش و پرورش مشهد در سال تحصیلی ۲۰۲۵–۲۰۲۶ بود. نمونه‌ها با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند غیرتصادفی و بر اساس معیارهای ورود و خروج انتخاب شدند (گروه ۱: آموزش فرزندپروری مثبت، n = ۱۵؛ گروه ۲: آموزش فرزندپروری مبتنی بر نظریه انتخاب، n = ۱۵؛ گروه ۳: کنترل، n = ۱۵). پس از انتخاب، شرکت‌کنندگان به صورت تصادفی با قرعه‌کشی به گروه‌های مداخله آموزش فرزندپروری مثبت و آموزش فرزندپروری مبتنی بر نظریه انتخاب تخصیص یافتند. داده‌ها با استفاده از فرم کوتاه مقیاس رابطه مادر–کودک Pianta (۱۹۹۴) جمع‌آوری شد. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی (تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر) تحلیل گردید. یافته‌ها: نتایج نشان داد هر دو مداخله تأثیر مثبت و معناداری بر بهبود رابطه والد–کودک داشتند. با این حال، آموزش فرزندپروری مبتنی بر نظریه انتخاب در تقویت رابطه والد–کودک اثربخش‌تر بود. این اثرات در ارزیابی پیگیری نیز پایدار ماند. نتیجه‌گیری: هر دو رویکرد آموزشی اثربخشی عملی در بهبود رابطه والد–کودک نشان دادند. با این حال، رویکرد نظریه انتخاب با تأکید بر ارتباط همدلانه و درک نیازهای روان‌شناختی کودکان، در ایجاد پیوند عاطفی عمیق‌تر میان مادران و فرزندانشان مؤثرتر بود. پیشنهاد می‌شود برنامه‌های آتی آموزش والدین، هر دو رویکرد را برای حداکثرسازی اثربخشی مداخلات ادغام نمایند.
Parenting behaviors play a critical role in children’s socioemotional development and risk for psychopathology. Prior research has relied on both variable- and person-centered approaches to examine links between parenting and children’s internalizing and externalizing behaviors, yet few studies have integrated these approaches within a single investigation. In the current study, we combined both approaches by first utilizing latent profile analyses to identify profiles of parenting practices across multiple dimensions. We then utilized path analyses to examine whether parenting profiles (person-centered) and individual parenting dimensions (variable-centered) were associated with children’s internalizing and externalizing behaviors. The sample included children participating in the ECHO Cohort (N = 2,752; 49% female; M age = 9.90 years, range = 5–18). Three parenting profiles were identified: Higher Positive Parenting–Better Supervision, Lower Positive Parenting–Medium Supervision, and Medium Positive Parenting–Poorer Supervision. The three profiles differed in children’s internalizing and externalizing behaviors, with symptom levels increasing from Higher Positive – Better Supervision to Lower Positive – Medium Supervision, and highest in Medium Positive – Poorer Supervision. At the dimension level, positive parenting was negatively related to both internalizing and externalizing behaviors, whereas inconsistent discipline was positively related to both outcomes. Poor supervision was positively related to externalizing behaviors but was not associated with internalizing behaviors. Together, these findings advance theoretical models of the caregiving environment and its associations with child psychopathology risk, suggesting that interventions should target both specific dimensions and broader profiles of parenting practices.
رفتارهای فرزندپروری نقش حیاتی در رشد اجتماعی‌عاطفی کودکان و خطر ابتلا به آسیب‌شناسی روانی ایفا می‌کنند. پژوهش‌های پیشین با استفاده از رویکردهای مبتنی بر متغیر و مبتنی بر فرد، ارتباط میان فرزندپروری و رفتارهای درونی‌سازی و برونی‌سازی کودکان را بررسی کرده‌اند، اما مطالعات اندکی این دو رویکرد را در یک پژوهش واحد ادغام کرده‌اند. در مطالعه حاضر، هر دو رویکرد با هم ترکیب شدند؛ بدین صورت که ابتدا با استفاده از تحلیل‌های نمایه پنهان، الگوهای فرزندپروری در ابعاد مختلف شناسایی شد. سپس با بهره‌گیری از تحلیل مسیر، بررسی شد که آیا نمایه‌های فرزندپروری (مبتنی بر فرد) و ابعاد منفرد فرزندپروری (مبتنی بر متغیر) با رفتارهای درونی‌سازی و برونی‌سازی کودکان مرتبط هستند یا خیر. نمونه شامل کودکانی بود که در گروه هم‌گروهی ECHO شرکت داشتند (N = ۲۷۵۲؛ ۴۹٪ دختر؛ میانگین سن = ۹/۹۰ سال، دامنه = ۵ تا ۱۸ سال). سه نمایه فرزندپروری شناسایی شد: فرزندپروری مثبت‌تر – نظارت بهتر، فرزندپروری مثبت کمتر – نظارت متوسط، و فرزندپروری مثبت متوسط – نظارت ضعیف‌تر. این سه نمایه از نظر رفتارهای درونی‌سازی و برونی‌سازی کودکان تفاوت داشتند، به‌طوری‌که سطح نشانه‌ها از فرزندپروری مثبت‌تر – نظارت بهتر به فرزندپروری مثبت کمتر – نظارت متوسط افزایش یافته و در فرزندپروری مثبت متوسط – نظارت ضعیف‌تر به بالاترین میزان رسید. در سطح ابعاد، فرزندپروری مثبت با هر دو رفتار درونی‌سازی و برونی‌سازی رابطه منفی داشت، در حالی که انضباط ناسازگار با هر دو پیامد رابطه مثبت نشان داد. نظارت ضعیف با رفتارهای برونی‌سازی رابطه مثبت داشت اما با رفتارهای درونی‌سازی ارتباطی نداشت. این یافته‌ها مدل‌های نظری محیط مراقبتی و ارتباط آن با خطر آسیب‌شناسی روانی کودک را پیش می‌برند و نشان می‌دهند که مداخلات باید هم بر ابعاد خاص و هم بر الگوهای کلی‌تر رفتارهای فرزندپروری تمرکز کنند.
