Yayasan Cahaya Ilmu is a social and religious institution in Lawang Kuta Hamlet, Lembar Village, West Lombok Regency, that fosters 11 adolescent and young adult beneficiaries aged 13–18 years with orphan, double-orphan, and underprivileged family backgrounds. Prior to this program, the beneficiaries had not received structured mentoring in Al-Islam and Kemuhammadiyahan (AIK), consistent with national data indicating high school dropout rates in West Nusa Tenggara. This community service program aimed to improve participants' understanding of Islamic values, cultivate knowledge of Muhammadiyah's ideology, and build noble character and independence. The method adapted a Participatory Action Research approach, implemented over one month through eight scheduled visits (twice weekly), combined with independent daily worship habituation supervised by the foundation's mentor. Results showed improvement across all indicators: the average AIK comprehension score increased from 50.5 to 80.6 (scale of 100); 91% of participants were able to perform prayer according to fiqh standards; 91% showed improvement in Qur'anic recitation quality using the tahsin method and 100% of participants successfully memorized five short surahs. Outputs produced include a two-volume AIK module, Qur'anic storyboards, daily worship monitoring tables, and the establishment of an independent study circle (halaqah mandiri) as a form of program sustainability.
Bullying is a behavior that can affect students’ sense of safety and comfort in the school environment. This activity aimed to increase elementary school students’ awareness of the forms, impacts, and prevention of bullying through a Community Service Program (Kuliah Kerja Nyata/KKN). The activity was conducted at SD 1 Way Gubak involving fifth- and sixth-grade students. A qualitative descriptive method was applied through observation, question-and-answer sessions, and documentation. The results showed that students were able to recognize bullying, particularly teasing, hitting, and hurting others, although their initial understanding mainly focused on physical actions. Materials presented using simple language and concrete examples helped broaden students’ understanding of bullying and its prevention. The activity also identified bullying experiences related to students’ social and economic conditions.
Traditional games offer accessible opportunities for physical activity, social interaction, and the introduction of local cultural practices among elementary school children. This study aimed to describe the implementation of PETRA AKTIF, a community service program introducing traditional games as alternative physical activities for elementary school students. Employing a qualitative descriptive approach, the program involved 28 third-grade students from Public Elementary School 3 Plumbon, Karanganyar Regency, Indonesia. Four traditional games were introduced: hopscotch, jump rope, fortress, and dragon snake. Data were collected through direct observation, interviews, and activity documentation and subsequently analyzed descriptively. Student satisfaction was assessed using a five-level response scale. The findings revealed that students participated in various physical movements, including jumping, walking, running, and balancing. Group activities also demonstrated observable communication, cooperation, coordination, and adherence to game rules. Satisfaction assessments indicated that 25–27 of the 28 participants reported being satisfied or very satisfied with each game. Furthermore, the activities provided students with direct exposure to traditional games as expressions of local wisdom. These findings suggest that PETRA AKTIF provides opportunities for physical engagement, peer interaction, and cultural familiarization, although improvements in physical fitness and social skills were not directly measured.
Abstract: Character education in early childhood is often delivered through verbal advice that young children find hard to retain, while their growing exposure to digital screens reduces opportunities to listen to stories told directly by an adult. This community service program aimed to apply pure storytelling, an oral narration that relies on the narrator's voice and body rather than a picture book, to strengthen environmental care and responsibility among kindergarten children. The program was carried out from 30 September to 3 October 2026 at Tunas Harapan II Waru Kindergarten, Penajam Paser Utara Regency, involving about forty-five children and five teachers. The stages consisted of planning, coordination with the school, script and performance preparation, storytelling sessions, evaluation, and dissemination. Data were gathered through participatory observation, oral question-and-answer sessions, short interviews with teachers, and documentation, then analysed descriptively. The story “Misi Pahlawan Bumi” introduced green, yellow, and red bins for organic, inorganic, and hazardous waste. The children followed the story enthusiastically, imitated the voices and movements of the characters, and most of them could name examples of waste for each bin colour. Teachers also gained a practical, low-cost model of storytelling that can be repeated in daily classroom activities. Keywords: character education; early childhood; environmental care; pure storytelling; vocal and gesture Abstrak: Pendidikan karakter bagi anak usia dini masih sering disampaikan melalui nasihat lisan yang sulit diingat anak, sementara meningkatnya paparan layar digital mengurangi kesempatan anak untuk menyimak cerita yang dibawakan langsung oleh orang dewasa. Kegiatan pengabdian ini bertujuan menerapkan dongeng murni, yaitu penceritaan lisan yang mengandalkan suara dan tubuh pencerita tanpa bergantung pada buku cerita, untuk menguatkan karakter peduli lingkungan dan tanggung jawab anak taman kanak-kanak. Kegiatan berlangsung pada 30 September hingga 3 Oktober 2026 di Taman Kanak-Kanak Tunas Harapan II Waru, Kabupaten Penajam Paser Utara, dengan melibatkan sekitar empat puluh lima anak dan lima guru. Tahapan kegiatan meliputi perencanaan, koordinasi dengan sekolah, persiapan naskah dan pementasan, pelaksanaan dongeng, evaluasi, serta diseminasi. Data dihimpun melalui observasi partisipatif, tanya jawab lisan, wawancara singkat dengan guru, dan dokumentasi, kemudian dianalisis secara deskriptif. Dongeng “Misi Pahlawan Bumi” memperkenalkan tempat sampah hijau, kuning, dan merah untuk sampah organik, anorganik, dan berbahaya. Anak-anak menyimak dengan antusias, menirukan suara serta gerakan tokoh, dan sebagian besar mampu menyebutkan contoh sampah untuk setiap warna tempat sampah. Guru juga memperoleh model bercerita yang praktis dan murah untuk diterapkan kembali dalam pembelajaran sehari-hari. Kata kunci: anak usia dini; dongeng murni; olah vokal dan gestur; pendidikan karakter; peduli lingkungan
This community service program aimed to strengthen research competencies among students and lecturers of the Department of Management, Faculty of Economics and Business, Pattimura University, through Structural Equation Modeling (SEM-PLS) training using SmartPLS 4.0. The program involved 44 participants, consisting of 22 students and 22 lecturers, divided into two training sessions. The training methods included lectures, software demonstrations, hands-on practice, and interactive discussions. The materials covered research model development, measurement model evaluation, structural model assessment, hypothesis testing, and interpretation of statistical results. The program provided participants with practical learning opportunities to understand the application of SEM-PLS in quantitative management research. The training is expected to support undergraduate thesis preparation, lecturer research activities, and scientific manuscript development. Continued mentoring and systematic evaluation are recommended to assess improvements in participants' analytical competencies and support sustainable research capacity development.
This community service program aims to strengthen teachers' capacity to integrate Islamic values and noble character into vocational education at SMK Babussalam Teluk Pakedai. Research Gap: While Islamic-based character education has been widely discussed, community service programs that systematically integrate Islamic moral values into skill-based vocational subjects and daily religious practices remain limited, particularly in general (non-religious) vocational schools. Novelty: This program develops an integrative model linking vocational competence with Islamic values—specifically ṣidiq (honesty), amānah (responsibility), ta‘āwun (cooperation), and itqan (professionalism)—supported by the teachers' religious backgrounds and the surrounding community environment. Methods: A participatory approach was employed through seminars, workshops, discussions, and implementation mentoring involving 20 teachers. Data were collected using a 20-item Likert scale questionnaire and analyzed using descriptive statistics, the Shapiro–Wilk normality test, and a paired-samples t-test. Results: The mean score increased from 60.95 to 86.80, representing a gain of 25.85 points; the data were normally distributed (p = 0.551), and the difference between the pre-test and post-test was highly significant (t = −20.36; p < 0.001). Significance: The program demonstrates that integrating Islamic values into vocational instruction can enhance teachers' pedagogical competence, religious character, and professional ethics, while providing a replicable model for developing adaptive, professional, and morally grounded vocational education in the Society 5.0 era..
این برنامه خدمات اجتماعی با هدف تقویت توانمندی معلمان در ادغام ارزشهای اسلامی و اخلاق نیکو در آموزش فنیوحرفهای در دبیرستان فنیوحرفهای Babussalam Teluk Pakedai اجرا میشود. شکاف پژوهشی: اگرچه آموزش مبتنی بر شخصیت اسلامی به طور گسترده مورد بحث قرار گرفته است، اما برنامههای خدمات اجتماعی که به طور نظاممند ارزشهای اخلاقی اسلامی را در دروس مهارتی و حرفهای و همچنین در اعمال دینی روزمره ادغام میکنند، به ویژه در مدارس فنیوحرفهای عمومی (غیرمذهبی)، همچنان محدود هستند. نوآوری: این برنامه یک مدل تلفیقی توسعه میدهد که شایستگیهای فنیوحرفهای را با ارزشهای اسلامی—به طور خاص صدق (راستگویی)، امانت (مسئولیتپذیری)، تعاون (همکاری) و اتقان (حرفهایگری)—در پیوند با پیشینه دینی معلمان و محیط اجتماعی پیرامون آنها، مرتبط میسازد. روشها: رویکرد مشارکتی از طریق برگزاری سمینارها، کارگاهها، بحثها و راهنمایی در اجرای برنامه با مشارکت ۲۰ معلم به کار گرفته شد. دادهها با استفاده از پرسشنامه ۲۰ مادهای بر اساس مقیاس لیکرت گردآوری و با آمار توصیفی، آزمون نرمالیتی Shapiro–Wilk و آزمون t زوجی تحلیل شدند. نتایج: میانگین نمره از ۶۰٫۹۵ به ۸۶٫۸۰ افزایش یافت که نشاندهنده افزایش ۲۵٫۸۵ واحدی است؛ دادهها توزیع نرمال داشتند (p = ۰٫۵۵۱) و تفاوت بین پیشآزمون و پسآزمون بسیار معنادار بود (t = −۲۰٫۳۶؛ p < ۰٫۰۰۱). اهمیت: این برنامه نشان میدهد که ادغام ارزشهای اسلامی در آموزش فنیوحرفهای میتواند شایستگی آموزشی، منش دینی و اخلاق حرفهای معلمان را ارتقا دهد و در عین حال مدلی قابل تکرار برای توسعه آموزش فنیوحرفهای سازگار، حرفهای و مبتنی بر اخلاق در عصر جامعه ۵٫۰ ارائه کند.
ABSTRACT Muhammadiyah schools face challenges in strengthening institutional competitiveness, improving school governance, and developing strategic plans that can guide sustainable school development. Many schools have not yet developed systematic Strategic Plans (Renstra) and school excellence roadmaps, resulting in short-term and less focused development efforts. This community service program aimed to enhance the capacity of principals and teachers in effective school leadership, strategic planning, and the development of school excellence roadmaps in Muhammadiyah schools in Boyolali Regency. The program employed a Participatory Action and Empowerment Model involving 17 Muhammadiyah elementary and junior secondary schools. The activities consisted of training, workshops, mentoring, and evaluation. The results demonstrated improved participants’ understanding of school leadership, institutional governance, strategic planning, and the implementation of strategic and operational plans. In addition, the program produced draft Strategic Plans (Renstra) and school excellence roadmaps that can serve as sustainable development guidelines for participating schools. The program also strengthened collaboration among the university, the Muhammadiyah Regional Board of Boyolali, the Primary and Secondary Education Council, and Muhammadiyah schools in improving educational quality and institutional competitiveness. The findings indicate that mentoring in strategic planning and school excellence roadmap development is an effective strategy for strengthening leadership capacity, governance, and the competitiveness of Muhammadiyah schools. Keywords: Muhammadiyah schools; strategic plan; school excellence roadmap; school leadership; school competitiveness ABSTRAK Sekolah Muhammadiyah menghadapi tantangan dalam meningkatkan daya saing lembaga, memperkuat tata kelola sekolah, serta menyusun perencanaan strategis yang mampu menjadi pedoman pengembangan sekolah secara berkelanjutan. Sebagian sekolah belum memiliki dokumen Rencana Strategis (Renstra) dan roadmap keunggulan yang tersusun secara sistematis sehingga pengembangan sekolah cenderung bersifat jangka pendek dan kurang terarah. Kegiatan pengabdian kepada masyarakat ini bertujuan meningkatkan kapasitas kepala sekolah dan guru dalam kepemimpinan sekolah efektif, penyusunan Renstra, serta pengembangan roadmap keunggulan sekolah Muhammadiyah di Kabupaten Boyolali. Kegiatan dilaksanakan menggunakan pendekatan Participatory Action and Empowerment Model yang melibatkan 17 sekolah Muhammadiyah jenjang SD/MI dan SMP/MTs. Metode yang digunakan meliputi pelatihan, workshop, pendampingan, dan evaluasi. Hasil kegiatan menunjukkan adanya peningkatan pemahaman peserta mengenai kepemimpinan sekolah, tata kelola lembaga, perencanaan strategis, serta implementasi Renstra dan Renop. Selain itu, kegiatan menghasilkan draft Renstra dan roadmap keunggulan sekolah yang dapat digunakan sebagai pedoman pengembangan sekolah secara berkelanjutan. Program ini juga memperkuat sinergi antara perguruan tinggi, PDM Boyolali, Majelis Dikdasmen, dan sekolah Muhammadiyah dalam upaya meningkatkan mutu dan daya saing lembaga pendidikan. Kegiatan pendampingan Renstra dan roadmap keunggulan terbukti menjadi strategi yang efektif untuk memperkuat kapasitas kepemimpinan, tata kelola, dan daya saing sekolah Muhammadiyah. Kata kunci: sekolah Muhammadiyah; Renstra; roadmap keunggulan; kepemimpinan sekolah; daya saing sekolah
چکیده: مدارس محمدیه با چالشهایی در زمینه تقویت رقابتپذیری نهادی، بهبود حکمرانی مدرسه و توسعه برنامههای راهبردی مواجه هستند که میتواند راهنمای توسعه پایدار مدرسه باشد. بسیاری از مدارس هنوز برنامه راهبردی (Renstra) و نقشهراه برتری مدرسه را بهصورت نظاممند تدوین نکردهاند و این امر منجر به تلاشهای توسعهای کوتاهمدت و کمتمرکز میشود. هدف این برنامه خدمترسانی به جامعه، ارتقاء ظرفیت مدیران و معلمان در رهبری مؤثر مدرسه، برنامهریزی راهبردی و توسعه نقشهراه برتری مدرسه در مدارس محمدیه شهرستان بویولالی بود. این برنامه با استفاده از مدل مشارکتی اقدام و توانمندسازی و با مشارکت ۱۷ مدرسه ابتدایی و متوسطه محمدیه اجرا شد. فعالیتها شامل آموزش، کارگاه، مشاوره و ارزیابی بود. نتایج نشان داد که درک شرکتکنندگان از رهبری مدرسه، حکمرانی نهادی، برنامهریزی راهبردی و اجرای برنامههای راهبردی و عملیاتی بهبود یافته است. علاوه بر این، برنامه منجر به تهیه پیشنویس برنامه راهبردی (Renstra) و نقشهراه برتری مدرسه شد که میتواند بهعنوان راهنمای توسعه پایدار برای مدارس مشارکتکننده مورد استفاده قرار گیرد. این برنامه همچنین همکاری میان دانشگاه، هیئت منطقهای محمدیه بویولالی، شورای آموزش ابتدایی و متوسطه و مدارس محمدیه را در جهت ارتقاء کیفیت آموزشی و رقابتپذیری نهادی تقویت کرد. یافتهها نشان میدهد که همراهی در برنامهریزی راهبردی و توسعه نقشهراه برتری مدرسه، راهبردی مؤثر برای تقویت ظرفیت رهبری، حکمرانی و رقابتپذیری مدارس محمدیه است.
The Student Community Service Program (KKN) is a form of student service to the community through the implementation of various programs and activities tailored to local conditions and needs. One of the KKN work programs carried out by Universitas Muhammadiyah Bone students in Timusu Village, Ulaweng District, Bone Regency, was a training program on making dishwashing soap. This activity aimed to enhance community skills through said training. It was held on September 1, 2026, at the Timusu Village Office. There were 23 participants, consisting of local women and youths. All KKN students participated in the event, which lasted approximately one hour and twenty minutes. The methods employed included both instruction and hands-on practice to impart practical knowledge regarding dishwashing soap production. The materials used for the training were 1 kg of Texapon, 15 tablespoons of fine salt, 20 limes, a sufficient amount of pandan leaves, and 5–7 liters of water. The production process began by mixing water with blended pandan leaves, followed by the addition and mixing of Texapon. Subsequently, salt and lime juice were added gradually while stirring. This training activity provided the community with direct experience in making dishwashing soap and served as a contribution by the KKN students toward improving the skills of Timusu Village residents.
برنامه خدمترسانی دانشجویی به جامعه (KKN) شکلی از خدمت دانشجویان به جامعه از طریق اجرای برنامهها و فعالیتهای متنوع متناسب با شرایط و نیازهای محلی است. یکی از برنامههای KKN که توسط دانشجویان دانشگاه Muhammadiyah Bone در روستای تیموسو، بخش Ulaweng، شهرستان Bone اجرا شد، برنامه آموزشی ساخت مایع ظرفشویی بود. هدف از این فعالیت، ارتقای مهارتهای جامعه از طریق این آموزش بود. این برنامه در تاریخ ۱ سپتامبر ۲۰۲۶ در دفتر روستای تیموسو برگزار شد. تعداد ۲۳ نفر از زنان و جوانان محلی در این برنامه شرکت کردند. تمامی دانشجویان KKN در این رویداد که حدود یک ساعت و بیست دقیقه به طول انجامید، مشارکت داشتند. روشهای مورد استفاده شامل آموزش نظری و تمرین عملی به منظور انتقال دانش کاربردی درباره تولید مایع ظرفشویی بود. مواد مورد استفاده در آموزش شامل ۱ کیلوگرم Texapon، ۱۵ قاشق غذاخوری نمک نرم، ۲۰ عدد لیموترش، مقدار کافی برگ پاندان و ۵ تا ۷ لیتر آب بود. فرایند تولید با مخلوط کردن آب و برگ پاندان خردشده آغاز شد و سپس Texapon به آن افزوده و مخلوط گردید. در ادامه، نمک و آبلیمو به تدریج افزوده و هم زده شد. این فعالیت آموزشی تجربه عملی مستقیم در ساخت مایع ظرفشویی را برای جامعه فراهم کرد و به عنوان مشارکت دانشجویان KKN در ارتقای مهارتهای ساکنان روستای تیموسو محسوب میشود.
Education is a fundamental pillar of human resource development; however, equitable access to supplementary education remains a challenge in rural areas. Children in Tegalan Hamlet, Bolopleret Village, Juwiring District, Klaten Regency, face limited learning assistance outside school hours because their parents work as traders, laborers, and farmers. The Community Service Program (KKN) conducted by students of UIN Raden Mas Said Surakarta designed a tutoring program as a form of educational assistance for children. This community service aims to describe the implementation and impact of tutoring on children's learning motivation and engagement. The method used is descriptive qualitative with a Participatory Action Research (PAR) approach, carried out through the stages of problem identification, planning, implementation, and evaluation. The participants were approximately 15 children from kindergarten to elementary school levels who attended voluntarily. The program was conducted in four sessions held every Saturday on June 27, July 4, July 11, and July 18, 2026, covering Mathematics, Science, English, the effects of gadgets on children, and anti-bullying education through educational films. The results showed an increase in participants' enthusiasm, engagement, confidence in expressing opinions, and discipline, as well as the growth of habits to use leisure time for more productive activities. The main obstacles were the limited duration of the KKN program and the absence of a sustainable program mechanism. Continuous collaboration among village government, schools, parents, and the community is needed so that similar programs can be sustained.
آموزش یکی از ارکان اساسی توسعه منابع انسانی است؛ با این حال، دسترسی عادلانه به آموزشهای تکمیلی در مناطق روستایی همچنان یک چالش محسوب میشود. کودکان محله تگالان، روستای بولوپلرت، بخش جوویرینگ، شهرستان کلاتن، به دلیل اشتغال والدین به شغلهایی مانند فروشندگی، کارگری و کشاورزی، از حمایتهای آموزشی خارج از ساعات مدرسه برخوردار نیستند. برنامه خدمترسانی اجتماعی (KKN) که توسط دانشجویان دانشگاه UIN Raden Mas Said Surakarta اجرا شد، یک برنامه راهنمایی تحصیلی را به عنوان نوعی حمایت آموزشی برای کودکان طراحی کرد. هدف این خدمترسانی اجتماعی، توصیف اجرای برنامه و تأثیر راهنمایی تحصیلی بر انگیزش و مشارکت تحصیلی کودکان است. روش پژوهش، کیفی توصیفی با رویکرد پژوهش مشارکتی عملی (PAR) بوده که از مراحل شناسایی مسئله، برنامهریزی، اجرا و ارزیابی تشکیل شده است. شرکتکنندگان حدود ۱۵ کودک در مقاطع پیشدبستانی تا دبستان بودند که به صورت داوطلبانه حضور یافتند. این برنامه در چهار جلسه که هر شنبه در تاریخهای ۲۷ ژوئن، ۴ ژوئیه، ۱۱ ژوئیه و ۱۸ ژوئیه ۲۰۲۶ برگزار شد، اجرا گردید و موضوعاتی مانند ریاضیات، علوم، زبان انگلیسی، تأثیر ابزارهای دیجیتال بر کودکان و آموزش ضد قلدری از طریق فیلمهای آموزشی را دربر میگرفت. نتایج نشان داد که اشتیاق، مشارکت، اعتماد به نفس در بیان نظرات و انضباط شرکتکنندگان افزایش یافته و عادات استفاده از اوقات فراغت برای فعالیتهای سازندهتر در آنها رشد یافته است. مهمترین موانع، محدودیت مدت زمان برنامه KKN و نبود سازوکار برنامهای پایدار بود. همکاری مستمر میان دولت روستا، مدارس، والدین و جامعه برای پایداری چنین برنامههایی ضروری است.
In the increasingly advanced digital era, the problem of low reading and writing skills of Arabic-Hijaiyah scripts among some students of Madrasah Ibtidaiyah and the less than optimal use of technology in religious learning is still encountered today. The learning process is still dominated by conventional methods, causing students to easily feel bored and less motivated in learning. In addition, learning approaches that integrate Islamic values and environmental awareness have not been widely implemented in madrasah environments. This Community Service Program aims to improve students' reading and writing skills of Arabic-Hijaiyah scripts through digital-ecotheological-based mentoring. The implementation method is carried out through several stages, namely observing partner needs, preparing digital learning media, implementing mentoring, and evaluating activities. The learning media used are interactive videos, educational games, reading and writing exercises of Hijaiyah scripts, and the delivery of ecotheological values linked to Islamic teachings and environmental awareness. The implementation of the activity involved the Community Service team, teachers, and students of Madrasah Ibtidaiyah as the main partners. The results of the activity showed an increase in students' abilities to recognize, read, and write Arabic-Hijaiyah scripts better. Students also demonstrated greater enthusiasm and motivation to learn during the mentoring process. Furthermore, teachers gained more innovative and interactive alternative learning media for use in teaching and learning activities. Thus, the digital-ecotheological Arabic-Hijaiyah literacy mentoring program can be an effective, engaging, and relevant learning solution to technological developments and the needs of Islamic education in Islamic elementary schools.
در عصر دیجیتال که بهطور فزایندهای پیشرفته است، همچنان مسئله پایین بودن مهارتهای خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه در میان برخی دانشآموزان مدارس ابتدایی اسلامی و استفاده کمتر از حد مطلوب فناوری در آموزش دینی مشاهده میشود. فرایند یادگیری همچنان تحت سلطه روشهای سنتی است که باعث میشود دانشآموزان بهراحتی احساس خستگی و کاهش انگیزه در یادگیری کنند. علاوه بر این، رویکردهای آموزشی که ارزشهای اسلامی و آگاهی زیستمحیطی را ادغام میکنند، هنوز بهطور گستردهای در محیط مدارس اسلامی اجرا نشدهاند. هدف این برنامه خدمترسانی به جامعه، ارتقای مهارتهای خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه دانشآموزان از طریق همراهی مبتنی بر رویکرد دیجیتال-اکوتئولوژیک است. روش اجرای برنامه از طریق چندین مرحله انجام میشود، از جمله مشاهده نیازهای شرکای آموزشی، تهیه رسانههای یادگیری دیجیتال، اجرای همراهی و ارزیابی فعالیتها. رسانههای یادگیری مورد استفاده شامل ویدئوهای تعاملی، بازیهای آموزشی، تمرینهای خواندن و نوشتن خط حجاییه و انتقال ارزشهای اکوتئولوژیک مرتبط با آموزههای اسلامی و آگاهی زیستمحیطی است. اجرای این فعالیت با مشارکت تیم خدمترسانی به جامعه، معلمان و دانشآموزان مدارس ابتدایی اسلامی بهعنوان شرکای اصلی صورت گرفت. نتایج فعالیت نشان داد که توانایی دانشآموزان در شناسایی، خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه بهبود یافته است. همچنین دانشآموزان شور و انگیزه بیشتری برای یادگیری در طول فرایند همراهی از خود نشان دادند. افزون بر این، معلمان به رسانههای یادگیری جایگزین نوآورانه و تعاملی بیشتری برای استفاده در فعالیتهای آموزشی دست یافتند. بنابراین، برنامه همراهی سوادآموزی عربی-حجاییه مبتنی بر رویکرد دیجیتال-اکوتئولوژیک میتواند راهحلی مؤثر، جذاب و مرتبط با تحولات فناوری و نیازهای آموزش اسلامی در مدارس ابتدایی اسلامی باشد.
The implementation of the Love-Based Curriculum (Kurikulum Berbasis Cinta/KBC) in Islamic elementary schools requires teachers to integrate love-based values into instructional materials and lesson plans. The needs analysis indicated that teachers required more practical training because previous activities were predominantly focused on theoretical content delivery. This community service program aimed to facilitate teachers in developing KBC-based instructional materials through a workshop using a learning by doing strategy. The activity employed a Participatory Action approach combined with training and mentoring. The participants were 58 Islamic elementary school teachers from KKG 0008 Rayon 3, Siak Regency, consisting of classroom teachers, subject teachers, and tahfiz teachers. The activity consisted of needs analysis, material delivery, instructional material development practice, mentoring, presentation of participants' work, and evaluation. The results showed that all 58 participants participated in the workshop and produced drafts of KBC-based instructional materials according to the subjects and grades they taught. The products were subsequently reviewed through mentoring and presentation sessions to obtain feedback for further improvement. These findings indicate that a practice-oriented workshop can facilitate teachers in translating KBC concepts into instructional materials in a more applicable manner
اجرای برنامهٔ درسی مبتنی بر عشق (Kurikulum Berbasis Cinta/KBC) در مدارس ابتدایی اسلامی مستلزم آن است که معلمان ارزشهای مبتنی بر عشق را در مواد آموزشی و طرح درسها ادغام کنند. تحلیل نیازسنجی نشان داد که معلمان به آموزش عملی بیشتری نیاز دارند، زیرا فعالیتهای قبلی عمدتاً بر انتقال محتوای نظری متمرکز بودهاند. هدف این برنامهٔ خدماترسانی به جامعه، تسهیل توسعهٔ مواد آموزشی مبتنی بر KBC توسط معلمان از طریق کارگاهی با راهبرد یادگیری از طریق عمل بود. این فعالیت با رویکرد اقدام مشارکتی همراه با آموزش و مشاوره انجام شد. شرکتکنندگان شامل ۵۸ معلم مدرسه ابتدایی اسلامی از KKG 0008 رایون ۳ شهرستان سیاک بودند که شامل معلمان کلاس، معلمان موضوعی و معلمان حفظ قرآن (تحفیظ) میشدند. فعالیت شامل نیازسنجی، ارائهٔ مطالب، تمرین توسعهٔ مواد آموزشی، مشاوره، ارائهٔ آثار شرکتکنندگان و ارزیابی بود. نتایج نشان داد که هر ۵۸ شرکتکننده در کارگاه حضور یافتند و پیشنویسهایی از مواد آموزشی مبتنی بر KBC متناسب با موضوعات و پایههای تدریس خود تهیه کردند. این محصولات در ادامه از طریق جلسات مشاوره و ارائه مورد بازبینی قرار گرفت تا بازخورد لازم برای بهبود بیشتر دریافت شود. این یافتهها نشان میدهد که کارگاههای مبتنی بر عمل میتواند به معلمان در ترجمهٔ مفاهیم KBC به مواد آموزشی به شیوهای کاربردیتر کمک کند.
Abstract The Tahfidz program at Madrasah Al-Barokah faced challenges related to Qur’anic recitation quality, particularly the accuracy of makharijul huruf and tajwid application, as well as limited structured mentoring. This community service program employed a Service Learning approach for 13 days, from 21 February to 5 March 2026. Attendance in madrasah learning sessions ranged from 18 to 35 children, while broader community activities involved up to 100 participants depending on the activity. The program included needs observation, halaqah grouping, tahfidz and tahsin mentoring through talaqqi, recitation submission and repetition, memorization evaluation, and student reflection. Observations during implementation indicated improvements in pronunciation accuracy and memorization fluency, accompanied by greater student engagement. University students also gained practical teaching and community-interaction experience through the reflective Service Learning process. The program demonstrates the value of structured mentoring, although complete individual achievement data and long-term memorization retention measurements were not available.
برنامه حفظ در مدرسه البرکه با چالشهایی در زمینه کیفیت قرائت قرآن، بهویژه دقت در مخارج الحروف و اجرای قواعد تجوید، همچنین محدودیت در راهنمایی ساختاریافته مواجه بود. این برنامه خدمترسانی به جامعه با رویکرد یادگیری خدمتمحور به مدت ۱۳ روز، از ۲۱ فوریه تا ۵ مارس ۲۰۲۶ اجرا شد. حضور دانشآموزان در جلسات آموزشی مدرسه بین ۱۸ تا ۳۵ کودک متغیر بود و فعالیتهای گستردهتر اجتماعی بسته به نوع فعالیت تا ۱۰۰ شرکتکننده را دربر میگرفت. برنامه شامل مشاهده نیازها، گروهبندی حلقهها، راهنمایی در حفظ و بهبود قرائت از طریق تلقی، ارائه و تکرار قرائت، ارزیابی حفظ و بازتاب دانشآموزان بود. مشاهدات حین اجرا نشاندهنده بهبود در دقت تلفظ و روانی حفظ، همراه با افزایش مشارکت دانشآموزان بود. دانشجویان دانشگاه نیز از طریق فرایند بازتابی یادگیری خدمتمحور، تجربه عملی تدریس و تعامل با جامعه را کسب کردند. این برنامه ارزش راهنمایی ساختاریافته را نشان میدهد، هرچند دادههای کامل مربوط به دستاوردهای فردی و سنجش ماندگاری بلندمدت حفظ در دسترس نبود.
