Reflective thinking

This article analyzes the role and possibilities of introducing a dual education system in pedagogical higher education institutions in the formation of professional competencies of future teachers from a scientific and pedagogical perspective. Dual education is aimed at combining theoretical knowledge in an educational institution and practical training in the environment of real educational activities, that is, in general secondary educational institutions, preschool educational institutions and other educational institutions, and serves the development of the student's professional knowledge, skills, qualifications, reflective thinking and professional and spiritual values.

این مقاله نقش و امکانات معرفی نظام آموزش دوگانه در مؤسسات آموزش عالی تربیتی را در شکل‌گیری شایستگی‌های حرفه‌ای معلمان آینده از منظر علمی و تربیتی تحلیل می‌کند. آموزش دوگانه با هدف ترکیب دانش نظری در یک مؤسسه آموزشی و آموزش عملی در محیط فعالیت‌های واقعی آموزشی، یعنی در مؤسسات آموزش متوسطه عمومی، مؤسسات آموزش پیش‌دبستانی و سایر مؤسسات آموزشی، طراحی شده است و به توسعه دانش حرفه‌ای، مهارت‌ها، صلاحیت‌ها، تفکر تأملی و ارزش‌های حرفه‌ای و معنوی دانشجو خدمت می‌کند.

This theoretical and analytical study examines pedagogical approaches to developing critical thinking among primary school pupils. Drawing on foundational accounts of reflective thinking, sociocultural learning and critical-thinking skills, it identifies age-appropriate components of critical thinking and systematises six instructional approaches: problem-based learning, purposeful questioning, comparison and classification, discussion and collaborative work, graphic organisers, and reflective exercises. The analysis specifies the classroom conditions required for these approaches and proposes a five-stage instructional model encompassing activation of prior knowledge, a problem question, information analysis, justified conclusions and reflection. A classroom illustration concerning responsible water use demonstrates how the model may be implemented. The outcomes are a conceptual synthesis and practical recommendations rather than findings from an intervention study; the effectiveness of the model has not yet been empirically tested

این مطالعه نظری و تحلیلی به بررسی رویکردهای آموزشی برای توسعه تفکر انتقادی در دانش‌آموزان دبستانی می‌پردازد. با اتکا به دیدگاه‌های بنیادی درباره تفکر تأملی، یادگیری اجتماعی‌فرهنگی و مهارت‌های تفکر انتقادی، مؤلفه‌های متناسب با سن تفکر انتقادی را شناسایی کرده و شش رویکرد آموزشی را نظام‌مند می‌کند: یادگیری مبتنی بر مسئله، پرسشگری هدفمند، مقایسه و طبقه‌بندی، بحث و کار گروهی، سازمان‌دهنده‌های تصویری و تمرین‌های تأملی. تحلیل انجام‌شده شرایط لازم کلاس درس برای اجرای این رویکردها را مشخص ساخته و یک الگوی آموزشی پنج‌مرحله‌ای شامل فعال‌سازی دانش پیشین، طرح پرسش مسئله‌محور، تحلیل اطلاعات، نتیجه‌گیری مستدل و تأمل را پیشنهاد می‌کند. یک مثال کلاسی درباره استفاده مسئولانه از آب نشان می‌دهد که این الگو چگونه می‌تواند اجرا شود. نتایج این پژوهش، ترکیبی مفهومی و توصیه‌های عملی است و یافته‌های حاصل از یک مطالعه مداخله‌ای نیست؛ اثربخشی این الگو هنوز به طور تجربی آزمون نشده است.

This study examined the efficacy of a deep-learning pedagogy-based electrical installation practicum job sheet (DLPJ) in fostering students' learning autonomy within the context of technical and vocational education and training (TVET). The evolving demands of the TVET industry necessitate graduates who possess technical skills and demonstrate the capacity for independent learning, reflective practice, and adaptive problem-solving. Employing a convergent mixed-methods design grounded in deep learning pedagogy and self-regulated learning theory, this study investigated this phenomenon using a sample of 64 undergraduate students enrolled in an electrical installation practicum course. Data collection involved the administration of the Learning Autonomy Scale at both the pretest and posttest stages, with analysis conducted through analysis of covariance and mixed analysis of variance. Qualitative data were gathered via semi-structured interviews to gain insights into students' learning experiences and perceptions. The findings indicated a significant enhancement in learning autonomy among students utilizing the DLPJ, with very large effect sizes reflecting substantial improvements in planning, monitoring, and self-evaluation. Qualitative data further suggested increased reflective thinking and confidence in task performance, as well as greater independence in resolving practical electrical installation challenges. These results suggest that integrating reflective inquiry, conceptual thinking, and self-reflection into laboratory lessons can effectively merge cognitive and psychomotor learning in vocational training programs. The study concludes that immersive learning pedagogy can transform traditional procedural job sheet into autonomy-focused learning tools, offering a practical instructional model for preparing flexible and work-ready graduates in the technology and vocational education sectors.

این پژوهش اثربخشی برگه کار عملی نصب تأسیسات الکتریکی مبتنی بر پداگوژی یادگیری عمیق (DLPJ) را در پرورش خودمختاری یادگیری دانشجویان در زمینه آموزش و پرورش فنی و حرفه‌ای (TVET) مورد بررسی قرار داد. نیازهای در حال تحول صنعت TVET مستلزم فارغ‌التحصیلانی است که علاوه بر مهارت‌های فنی، توانایی یادگیری مستقل، تمرین تأملی و حل مسئله تطبیقی را نیز دارا باشند. با بهره‌گیری از طرح آمیخته همگرا مبتنی بر پداگوژی یادگیری عمیق و نظریه یادگیری خودتنظیمی، این پژوهش با نمونه‌ای متشکل از ۶۴ دانشجوی کارشناسی ثبت‌نام‌شده در درس عملی نصب تأسیسات الکتریکی انجام شد. گردآوری داده‌ها از طریق اجرای مقیاس خودمختاری یادگیری در مراحل پیش‌آزمون و پس‌آزمون صورت گرفت و تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس و تحلیل واریانس آمیخته انجام شد. داده‌های کیفی نیز از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته جهت کسب بینش نسبت به تجارب و ادراکات یادگیری دانشجویان گردآوری گردید. یافته‌ها نشان داد که استفاده از DLPJ منجر به افزایش معنادار خودمختاری یادگیری در دانشجویان شده است، به‌طوری که اندازه اثر بسیار بزرگ، بهبود چشمگیری را در برنامه‌ریزی، پایش و خودارزیابی نشان داد. داده‌های کیفی نیز حاکی از افزایش تفکر تأملی و اعتماد به نفس در انجام وظایف و همچنین استقلال بیشتر در حل چالش‌های عملی نصب تأسیسات الکتریکی بود. این نتایج نشان می‌دهد که ادغام پرسشگری تأملی، تفکر مفهومی و خودبازتابی در دروس آزمایشگاهی می‌تواند یادگیری شناختی و روان‌حرکتی را در برنامه‌های آموزش فنی و حرفه‌ای به‌طور مؤثری تلفیق کند. پژوهش نتیجه می‌گیرد که پداگوژی یادگیری فراگیر می‌تواند برگه کار عملی سنتی را به ابزاری متمرکز بر خودمختاری یادگیری تبدیل کند و مدل آموزشی عملی برای آماده‌سازی فارغ‌التحصیلان منعطف و آماده به کار در بخش آموزش فناوری و فنی و حرفه‌ای ارائه دهد.

The article examines Ahmad Donish’s pedagogical legacy through the problems of educating a perfect human being and developing moral education. It shows that his works Navodir ul-vaqoe, Me’yor ut-tadayyun, Risola dar nazmi tamaddun va taovun, and Devoni ash’or present knowledge, thinking, morality, labour, vocational preparation, and responsibility to society as interconnected dimensions of personal development. In Donish’s didactic views, perfection is interpreted not as a completed state but as a continuous process of self-development, expansion of knowledge, moral self-regulation, and socially useful activity. Special attention is given to his use of stories, examples, and situations from everyday life as means of moral instruction and reflective thinking. With appropriate source-critical caution, the article discusses the relevance of Donish’s legacy to contemporary education through the unity of knowledge, morality, and action, as well as the development of independent thought, professional responsibility, and ethical self-management.

این مقاله میراث آموزشی احمد دانش را از منظر مسائل تربیت انسان کامل و توسعه تربیت اخلاقی بررسی می‌کند. نشان داده می‌شود که آثار او از جمله نوادر الوقایع، معیار التدین، رساله در نظم تمدن و تعاون، و دیوان اشعار، دانش، تفکر، اخلاق، کار، آمادگی حرفه‌ای و مسئولیت در قبال جامعه را به عنوان ابعاد به‌هم‌پیوسته رشد فردی مطرح می‌سازند. در دیدگاه‌های آموزشی دانش، کمال نه به عنوان وضعیتی کامل‌شده، بلکه به عنوان فرایندی مستمر از خودپروری، گسترش دانش، خودتنظیمی اخلاقی و فعالیت اجتماعی سودمند تفسیر می‌شود. توجه ویژه‌ای به بهره‌گیری او از حکایات، مثال‌ها و موقعیت‌های زندگی روزمره به عنوان ابزار آموزش اخلاقی و تفکر تأملی معطوف شده است. با رعایت احتیاط‌های لازم در نقد منابع، مقاله به بررسی اهمیت میراث دانش برای آموزش معاصر از طریق وحدت دانش، اخلاق و عمل، همچنین توسعه تفکر مستقل، مسئولیت حرفه‌ای و خودمدیریتی اخلاقی می‌پردازد.

How can civic education move beyond transmitting knowledge to cultivating the critical thinking young citizens need for democratic life? This study addresses that question by examining a deep learning-oriented problem-based learning (DL-PBL) model designed to develop critical thinking and support civic learning within primary Civic Education. Using a convergent mixed-methods design, we worked with 112 fourth-grade students from two primary schools in Palembang, South Sumatra, employing a quasi-experimental pre-test–post-test design with intact classes, complemented by classroom observations and students’ reflective journals. Because the total-score distribution was non-normal, between-group differences were analysed using an independent-samples Mann–Whitney U test, which indicated a statistically significant difference in total critical-thinking scores between the two groups, U = 0.000, z = −9.142, p < .001, with a very large standardised effect size, r = .864. The five critical-thinking aspect scores showed high internal consistency (Cronbach’s α = .888), and descriptive results showed consistently higher achievement percentages in the DL-PBL group across all assessed aspects. Qualitative findings revealed meaningful engagement with local civic issues, collaborative inquiry, reflective thinking, and active participation throughout the learning process. Together, these findings suggest that DL-PBL offers a promising instructional framework for connecting critical thinking with civic reasoning, Pancasila values, and community-based learning, providing a practical pathway for strengthening civic education in primary schools.

آموزش شهروندی چگونه می‌تواند فراتر از انتقال دانش رفته و به پرورش تفکر انتقادی مورد نیاز شهروندان جوان برای زندگی دموکراتیک بپردازد؟ این پژوهش با بررسی یک مدل یادگیری مبتنی بر مسئله با رویکرد یادگیری عمیق (DL-PBL) که با هدف توسعه‌ی تفکر انتقادی و حمایت از یادگیری شهروندی در آموزش شهروندی ابتدایی طراحی شده است، به این پرسش می‌پردازد. با استفاده از طرح آمیخته‌ی همگرا، با ۱۱۲ دانش‌آموز پایه چهارم از دو مدرسه ابتدایی در پالمبانگ، سوماترای جنوبی همکاری شد و از طرح شبه‌آزمایشی پیش‌آزمون–پس‌آزمون با کلاس‌های دست‌نخورده، به همراه مشاهده‌های کلاسی و یادداشت‌های تأملی دانش‌آموزان بهره گرفته شد. با توجه به غیرنرمال بودن توزیع نمرات کل، تفاوت‌های بین گروهی با استفاده از آزمون U من–ویتنی برای نمونه‌های مستقل تحلیل شد که تفاوت معنادار آماری در نمرات کل تفکر انتقادی بین دو گروه را نشان داد (U = 0.000، z = −9.142، p < .001) و اندازه‌ی اثر استاندارد شده بسیار بزرگ بود (r = .864). نمرات پنج جنبه‌ی تفکر انتقادی از پایایی درونی بالایی برخوردار بودند (آلفای کرونباخ = .888) و نتایج توصیفی نشان داد که درصد موفقیت در گروه DL-PBL در تمامی جنبه‌های ارزیابی شده به طور پیوسته بالاتر بوده است. یافته‌های کیفی نیز مشارکت معنادار با مسائل شهروندی محلی، پژوهش مشارکتی، تفکر تأملی و مشارکت فعال در سراسر فرایند یادگیری را آشکار ساخت. این یافته‌ها در مجموع نشان می‌دهند که DL-PBL چارچوب آموزشی امیدبخشی برای پیوند تفکر انتقادی با استدلال شهروندی، ارزش‌های پنج‌گانه‌ی پانچاسیلا و یادگیری مبتنی بر جامعه فراهم می‌کند و مسیر عملی برای تقویت آموزش شهروندی در مدارس ابتدایی ارائه می‌دهد.

Reflective freewriting holds a distinctive place in ESL writing pedagogy as a low-stakes, exploratory practice in which learners articulate tentative thinking before it is shaped by evaluative demands. The rapid integration of generative AI (GenAI) into second language (L2) writing now threatens to absorb reflective freewriting into a wider regime of AI-mediated production, reducing reflection to one more output to be generated, polished or summarised. This article argues that this loss is not only pedagogical but ontological. Drawing on Biesta’s theory of subjectification, the article conceptualises reflective freewriting as subjectifying writing, functioning as a site of existential encounter with the world, where the learner uses language to respond in their own name. The article introduces the construct of algorithmic foreclosure to describe the structural tendency of GenAI systems to short-circuit this existential response, substituting generated text for the indeterminate work of subjectification. Together, these constructs support a case for protecting reflective freewriting as a non-AI-mediated space within L2 writing pedagogy.

نوشتار آزاد تأملی جایگاهی متمایز در آموزش نگارش زبان انگلیسی به عنوان زبان دوم دارد و به عنوان یک تمرین کم‌خطر و اکتشافی، به زبان‌آموزان امکان می‌دهد تا اندیشه‌های اولیهٔ خود را پیش از آن‌که تحت تأثیر الزامات ارزشیابی قرار گیرد، بیان کنند. ادغام سریع هوش مصنوعی مولد (GenAI) در نگارش زبان دوم (L2) اکنون تهدید می‌کند که نوشتار آزاد تأملی را در یک نظام گسترده‌تر تولید مبتنی بر هوش مصنوعی جذب کند و تأمل را به یکی دیگر از خروجی‌هایی که باید تولید، ویرایش یا خلاصه شود، تقلیل دهد. این مقاله استدلال می‌کند که این فقدان نه تنها آموزشی بلکه وجودی است. با بهره‌گیری از نظریهٔ سوژه‌سازی بیستا (Biesta)، مقاله نوشتار آزاد تأملی را به عنوان نوشتاری سوژه‌ساز مفهوم‌پردازی می‌کند که به عنوان عرصه‌ای برای مواجههٔ وجودی با جهان عمل می‌کند، جایی که زبان‌آموز با زبان به نام خود پاسخ می‌دهد. مقاله سازهٔ «انسداد الگوریتمی» را معرفی می‌کند تا گرایش ساختاری سامانه‌های GenAI را برای کوتاه‌کردن این پاسخ وجودی و جایگزینی متن تولیدشده به جای کار نامعین سوژه‌سازی توصیف کند. این مفاهیم در مجموع از ضرورت حفظ نوشتار آزاد تأملی به عنوان فضایی غیرمبتنی بر هوش مصنوعی در آموزش نگارش زبان دوم حمایت می‌کنند.

BACKGROUND: Educator leadership behaviors are widely recognized as an important component of the classroom environment and may be associated with student engagement and critical thinking disposition. In health sciences education, these competencies are fundamental to clinical reasoning and evidence-based decision-making. However, empirical evidence examining the associations among educator leadership styles, student engagement, and critical thinking disposition remains limited. METHODS: This explanatory sequential mixed-methods study was conducted at a Saudi health sciences university. Quantitative data were collected from a stratified random sample of 351 undergraduate students across four health sciences colleges using the Leadership Style Questionnaire, the Critical Thinking Disposition Scale, and the University Student Engagement Inventory. Data were analyzed using descriptive statistics, Pearson's correlations, multiple linear regression, and bootstrapped cross-sectional indirect-effect analysis. Qualitative data were subsequently collected from 58 unique participants through 40 semi-structured interviews and four focus group discussions (28 participants, including 10 who also participated in interviews) and analyzed using inductive reflexive thematic analysis. RESULTS: Students reported mean student engagement and critical thinking disposition scores above the scale midpoint. Democratic leadership demonstrated the strongest positive bivariate associations with student engagement (r = .363, p < .001) and critical thinking disposition (r = .402, p < .001), whereas laissez-faire leadership demonstrated comparatively weaker associations. In adjusted regression analyses, democratic leadership remained independently associated with student engagement (β = 0.39, p < .001) and critical thinking disposition (β = 0.15, p = .007), whereas laissez-faire leadership showed no statistically significant independent association with either outcome after adjustment for the remaining leadership styles. Bootstrapped indirect-effect analysis indicated that student engagement statistically accounted for part of the association between democratic leadership and critical thinking disposition. Qualitative findings converged with and expanded the quantitative results, with students describing participatory teaching behaviors, open dialogue, constructive questioning, collaborative learning, and clear instructional guidance as supporting engagement and reflective thinking. CONCLUSIONS: Democratic educator leadership demonstrated the strongest positive associations with student engagement and critical thinking disposition. These findings suggest that participatory teaching approaches may represent valuable components of faculty development and educational practice. Longitudinal and multi-institutional studies are warranted to further examine the temporal relationships among educator leadership, student engagement, and critical thinking disposition.

زمینه: رفتارهای رهبری اعضای هیئت علمی به طور گسترده‌ای به عنوان یکی از مؤلفه‌های مهم محیط کلاس درس شناخته می‌شوند و ممکن است با مشارکت دانشجویان و گرایش به تفکر انتقادی مرتبط باشند. در آموزش علوم سلامت، این شایستگی‌ها برای استدلال بالینی و تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد اساسی هستند. با این حال، شواهد تجربی درباره بررسی ارتباط میان سبک‌های رهبری اعضای هیئت علمی، مشارکت دانشجویان و گرایش به تفکر انتقادی همچنان محدود است. روش‌ها: این مطالعه آمیخته توضیحی-توالی در یک دانشگاه علوم سلامت عربستان انجام شد. داده‌های کمی از یک نمونه تصادفی طبقه‌بندی‌شده شامل ۳۵۱ دانشجوی کارشناسی از چهار دانشکده علوم سلامت با استفاده از پرسشنامه سبک رهبری، مقیاس گرایش به تفکر انتقادی و فهرست مشارکت دانشجویان دانشگاه جمع‌آوری شد. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی، همبستگی پیرسون، رگرسیون خطی چندگانه و تحلیل اثر غیرمستقیم مقطعی با بوت‌استرپ تحلیل شدند. سپس داده‌های کیفی از ۵۸ شرکت‌کننده منحصر به فرد از طریق ۴۰ مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و چهار بحث گروهی متمرکز (۲۸ شرکت‌کننده، شامل ۱۰ نفر که در مصاحبه‌ها نیز شرکت داشتند) جمع‌آوری و با استفاده از تحلیل تماتیک بازتابی استقرایی تحلیل شد. یافته‌ها: دانشجویان میانگین نمرات مشارکت دانشجویی و گرایش به تفکر انتقادی بالاتر از نقطه میانی مقیاس را گزارش کردند. رهبری دموکراتیک قوی‌ترین ارتباط مثبت دو متغیره را با مشارکت دانشجویان (r = 0.363, p < 0.001) و گرایش به تفکر انتقادی (r = 0.402, p < 0.001) نشان داد، در حالی که رهبری رهاشده (laissez-faire) ارتباطات ضعیف‌تری داشت. در تحلیل‌های رگرسیون تعدیل‌شده، رهبری دموکراتیک به طور مستقل با مشارکت دانشجویان (β = 0.39, p < 0.001) و گرایش به تفکر انتقادی (β = 0.15, p = 0.007) مرتبط باقی ماند، در حالی که رهبری رهاشده پس از تعدیل برای سایر سبک‌های رهبری، هیچ ارتباط مستقل معناداری با هیچ‌یک از پیامدها نشان نداد. تحلیل اثر غیرمستقیم با بوت‌استرپ نشان داد که مشارکت دانشجویان به طور آماری بخشی از ارتباط میان رهبری دموکراتیک و گرایش به تفکر انتقادی را تبیین می‌کند. یافته‌های کیفی با نتایج کمی همگرا و آن‌ها را گسترش داد؛ به طوری که دانشجویان رفتارهای تدریس مشارکتی، گفت‌وگوی باز، پرسشگری سازنده، یادگیری مشارکتی و راهنمایی آموزشی شفاف را به عنوان عوامل حمایت‌کننده از مشارکت و تفکر تأملی توصیف کردند. نتیجه‌گیری: رهبری دموکراتیک اعضای هیئت علمی قوی‌ترین ارتباط مثبت را با مشارکت دانشجویان و گرایش به تفکر انتقادی نشان داد. این یافته‌ها حاکی از آن است که رویکردهای تدریس مشارکتی می‌توانند اجزای ارزشمندی برای توسعه اعضای هیئت علمی و عمل آموزشی باشند. مطالعات طولی و چندمرکزی برای بررسی بیشتر روابط زمانی میان رهبری اعضای هیئت علمی، مشارکت دانشجویان و گرایش به تفکر انتقادی توصیه می‌شود.