Organisational change

Artificial intelligence (AI) is rapidly reshaping higher education assessment through applications such as automated feedback, adaptive testing, learning analytics, automated scoring, and generative support. Yet scholarship on AI-enabled assessment remains fragmented across technical, pedagogical, ethical, governance, and professional perspectives, limiting the field’s capacity to explain how these dimensions interact in practice and how misalignment among them affects educational legitimacy. This paper develops the AI-Assessment Ecosystem Model, a conceptual ecosystem framework for analysing AI in higher education assessment as a sociotechnical and institutional phenomenon rather than a discrete technical intervention. Drawing on a conceptual synthesis of literature published primarily between 2019 and 2024, and informed by foundational work on assessment validity, feedback, institutional legitimacy, organisational change, inclusive design, and computer-supported collaborative learning, the paper identifies five interdependent domains that shape AI-enabled assessment: technological innovation, pedagogical alignment and learner needs, institutional strategy and governance, faculty and professional readiness, and ethical and inclusive implementation. The paper theorises legitimacy as a relational and contested process through which AI-supported assessment must be justified to students, faculty, institutions, regulators, and other stakeholders as educationally valid, professionally defensible, ethically acceptable, inclusive, and organisationally accountable. The framework argues that AI in assessment cannot be adequately evaluated by technical capability, implementation success, or ethical compliance alone; it must be understood through the relations, tensions, and potential misalignments among educational purpose, organisational conditions, professional practice, student agency, and technological design. The model is offered as a conceptual ecosystem framework for guiding future research, critique, and institutional decision-making.

هوش مصنوعی (AI) به‌سرعت در حال بازشکل‌دهی ارزیابی در آموزش عالی از طریق کاربردهایی همچون بازخورد خودکار، آزمون‌های تطبیقی، تحلیل یادگیری، نمره‌دهی خودکار و پشتیبانی مولد است. با این حال، پژوهش‌ها درباره ارزیابی مبتنی بر هوش مصنوعی در میان دیدگاه‌های فنی، پداگوژیک، اخلاقی، حاکمیتی و حرفه‌ای پراکنده باقی مانده‌اند و این امر ظرفیت حوزه را برای تبیین نحوه تعامل این ابعاد در عمل و چگونگی تأثیر عدم‌همسویی میان آن‌ها بر مشروعیت آموزشی محدود می‌کند. این مقاله مدل اکوسیستم ارزیابی مبتنی بر هوش مصنوعی را توسعه می‌دهد؛ چارچوب مفهومی اکوسیستم برای تحلیل هوش مصنوعی در ارزیابی آموزش عالی به‌مثابه یک پدیده اجتماعی‌فنی و نهادی، نه صرفاً یک مداخله فنی مجزا. با اتکا به سنتز مفهومی ادبیات منتشرشده عمدتاً بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ و با الهام از آثار بنیادی درباره روایی ارزیابی، بازخورد، مشروعیت نهادی، تغییر سازمانی، طراحی فراگیر و یادگیری مشارکتی رایانه‌محور، مقاله پنج حوزه وابسته به‌هم را که شکل‌دهنده ارزیابی مبتنی بر هوش مصنوعی هستند شناسایی می‌کند: نوآوری فناورانه، همسویی پداگوژیک و نیازهای یادگیرنده، راهبرد و حاکمیت نهادی، آمادگی اعضای هیئت علمی و حرفه‌ای، و اجرای اخلاقی و فراگیر. مقاله، مشروعیت را به‌مثابه فرایندی رابطه‌ای و مورد مناقشه نظریه‌پردازی می‌کند که طی آن ارزیابی پشتیبانی‌شده با هوش مصنوعی باید برای دانشجویان، اعضای هیئت علمی، نهادها، ناظران و سایر ذی‌نفعان به‌عنوان آموزشی معتبر، حرفه‌ای قابل دفاع، اخلاقاً پذیرفتنی، فراگیر و سازمانی پاسخگو توجیه شود. این چارچوب استدلال می‌کند که هوش مصنوعی در ارزیابی را نمی‌توان صرفاً بر اساس قابلیت فنی، موفقیت اجرا یا انطباق اخلاقی به‌طور کافی ارزیابی کرد؛ بلکه باید آن را از رهگذر روابط، تنش‌ها و عدم‌همسویی‌های بالقوه میان هدف آموزشی، شرایط سازمانی، عمل حرفه‌ای، عاملیت دانشجو و طراحی فناورانه فهمید. این مدل به‌عنوان چارچوب مفهومی اکوسیستم برای هدایت پژوهش‌های آتی، نقد و تصمیم‌گیری نهادی ارائه می‌شود.

Change management continues to be a significant investment in organisations with inconsistent outcomes in terms of organisational outcomes across transformation programmes. This study aims to fill this gap by conducting a Hybrid Systematic Literature Review (HSLR) that combines PRISMA-based evidence retrieval and thematic synthesis of literature published between 2020 and 2026 in the banking and financial services industry. The review highlights three key change management activities that affect organisational outcomes: training and skill development, strategic communication, and employee participation. The study builds on the ideas of Dynamic Capabilities Theory and Transformational Leadership Theory and rethinks the difficulties of leadership through a translated lens of constraints, that is, change saturation, executive digital capability gaps, and middle-management relay failure as structural moderating conditions affecting change effectiveness. The proposed framework builds on organisational change theory as it provides a means to understand why similar projects of change result in varying outcomes across organisations. The framework was developed using banking evidence but has wider theoretical and practical relevance for organisations experiencing complex digital transformation and serves as a springboard to future empirical research.

مدیریت تغییر همچنان یکی از سرمایه‌گذاری‌های مهم در سازمان‌ها محسوب می‌شود که پیامدهای سازمانی آن در برنامه‌های تحول، نتایج متناقضی به همراه داشته است. این مطالعه با هدف پر کردن این خلأ، به انجام مرور نظام‌مند ترکیبی ادبیات (HSLR) می‌پردازد که بازیابی شواهد مبتنی بر PRISMA و سنتز موضوعی ادبیات منتشرشده بین سال‌های 2020 تا 2026 در صنعت بانکداری و خدمات مالی را ترکیب می‌کند. این مرور سه فعالیت کلیدی مدیریت تغییر را که بر پیامدهای سازمانی تأثیرگذارند، برجسته می‌کند: آموزش و توسعه مهارت، ارتباطات راهبردی و مشارکت کارکنان. این مطالعه بر مبنای نظریه قابلیت‌های پویا و نظریه رهبری تحول‌آفرین بنا شده و دشواری‌های رهبری را از منظر ترجمه‌شده محدودیت‌ها بازاندیشی می‌کند؛ یعنی اشباع تغییر، شکاف‌های قابلیت دیجیتال مدیران اجرایی و شکست انتقال در مدیریت میانی به عنوان شرایط تعدیل‌کننده ساختاری که بر اثربخشی تغییر تأثیر می‌گذارند. چارچوب پیشنهادی بر نظریه تغییر سازمانی استوار است و ابزاری برای درک این موضوع فراهم می‌کند که چرا پروژه‌های مشابه تغییر در سازمان‌های مختلف به نتایج متفاوتی منجر می‌شوند. این چارچوب با استفاده از شواهد بانکداری توسعه یافته اما از لحاظ نظری و عملی برای سازمان‌هایی که با تحول دیجیتال پیچیده مواجه‌اند، اهمیت گسترده‌تری دارد و به عنوان سکوی پرتابی برای پژوهش‌های تجربی آینده عمل می‌کند.

Healthcare digital transformation is increasingly central to modernising health systems, yet technology investment alone does not guarantee better service quality. This study investigates the organisational mechanism through which digital transformation contributes to healthcare service quality, focusing on the mediating role of change management at King Abdulaziz University Hospital in Jeddah, Saudi Arabia. Drawing on the Technology-Organization-Environment (TOE) framework and established change-management perspectives, the study examines the direct effect of Healthcare Digital Transformation (HDT) on Healthcare Service Quality (HSQ), the effect of HDT on Change Management (CM), the effect of CM on HSQ, and the mediating role of CM in the HDT-HSQ relationship. We conducted a quantitative, cross-sectional survey using stratified random sampling. Of 400 questionnaires distributed, 358 were returned, and 340 were usable. We analysed the data using Partial Least Squares Structural Equation Modelling (PLS-SEM) with SmartPLS 4 and 5,000 bootstrap resamples. The results show significant positive effects of HDT on HSQ (? = 0.383, p < .001), HDT on CM (? = 0.539, p < .001), and CM on HSQ (? = 0.461, p < .001). The indirect effect of HDT on HSQ through CM is also significant (? = 0.248, p < .001), while the direct effect remains significant, indicating partial mediation. The model explains 62% of the variance in HSQ, and the reported VAF of 39.3% indicates a substantial mediating contribution by change management. The study demonstrates that digital transformation creates value through both technological improvements and organisational processes that enable workforce adaptation, communication, training, and workflow redesign.

تحول دیجیتال مراقبت‌های سلامت به طور فزاینده‌ای در نوسازی نظام‌های سلامت نقش مرکزی دارد، اما سرمایه‌گذاری صرف در فناوری تضمین‌کننده بهبود کیفیت خدمات نیست. این پژوهش سازوکار سازمانی‌ای را که از طریق آن تحول دیجیتال به کیفیت خدمات مراقبت‌های سلامت کمک می‌کند، با تمرکز بر نقش میانجی‌گری مدیریت تغییر در بیمارستان دانشگاه King Abdulaziz در جده عربستان سعودی بررسی می‌کند. با بهره‌گیری از چارچوب فناوری-سازمان-محیط (TOE) و دیدگاه‌های معتبر مدیریت تغییر، این پژوهش اثر مستقیم تحول دیجیتال مراقبت‌های سلامت (HDT) بر کیفیت خدمات مراقبت‌های سلامت (HSQ)، اثر HDT بر مدیریت تغییر (CM)، اثر CM بر HSQ و نقش میانجی‌گری CM در رابطه HDT-HSQ را بررسی می‌کند. این مطالعه به روش کمی و مقطعی و با نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انجام شد. از میان ۴۰۰ پرسشنامه توزیع‌شده، ۳۵۸ پرسشنامه بازگردانده شد و ۳۴۰ پرسشنامه قابل استفاده بود. داده‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) با نرم‌افزار SmartPLS 4 و ۵٬۰۰۰ بوت‌استرپ تحلیل شد. نتایج نشان داد که اثرات مثبت معناداری از HDT بر HSQ (β = 0.383, p < .001)، HDT بر CM (β = 0.539, p < .001) و CM بر HSQ (β = 0.461, p < .001) وجود دارد. اثر غیرمستقیم HDT بر HSQ از طریق CM نیز معنادار بود (β = 0.248, p < .001)، در حالی که اثر مستقیم همچنان معنادار باقی ماند که نشان‌دهنده میانجی‌گری جزئی است. مدل ۶۲٪ از واریانس HSQ را تبیین می‌کند و VAF گزارش‌شده برابر با ۳۹.۳٪ نشان‌دهنده سهم میانجی‌گری قابل توجه مدیریت تغییر است. این پژوهش نشان می‌دهد که تحول دیجیتال از طریق بهبودهای فناورانه و همچنین فرایندهای سازمانی که سازگاری نیروی کار، ارتباطات، آموزش و بازطراحی جریان کار را امکان‌پذیر می‌سازد، ارزش‌آفرینی می‌کند.