Sociometry

Amaç: Bireylerin duygusal deneyimleri ile beslenme alışkanlıkları arasındaki bağlantı, sağlık bilimleri ve psikoloji alanlarının kesişiminde önemli bir araştırma alanı oluşturmaktadır. Duygusal yeme davranışlarını etkileyen psikolojik faktörlerin anlaşılması, bütüncül sağlık yaklaşımları için giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Çalışmanın temel amacı öz denetim ile duygusal yeme arasındaki ilişkide yaşam anlamının aracı rolünün incelenmesidir.Yöntem: Öz denetim bağımsız değişken, duygusal yeme bağımlı değişken olarak belirlenmiş ve ikisinin arasındaki ilişkide yaşam anlamının aracılık etkisi ölçümlenmiştir. Araştırmaya 18-65 yaş aralığında (Ort. = 35.14) toplam 421 yetişkin (%64.6 kadın, % 35.4 erkek) gönüllü olarak katılmıştır. Veri toplama araçları olarak Sosyo-Demografik Bilgi Formu, Öz-Denetim Ölçeği, Duygusal Yeme Ölçeği ve Yaşamda Anlam Ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile, aracılık etkisi ise Hayes'in PROCESS Macro (Model 4) kullanılarak bootstrap yöntemi (5000 örneklem, %95 güven aralığı) ile test edilmiştir.Bulgular: Korelasyon analizi sonuçlarına göre, öz denetim ile duygusal yeme arasında zayıf düzeyde negatif ilişki (r = -.135, p < .01), yaşam anlamı ile duygusal yeme arasında zayıf düzeyde negatif ilişki (r = -.189, p < .01) ve öz denetim ile yaşam anlamı arasında orta düzeyde pozitif ilişki (r = .376, p < .01) tespit edilmiştir. Aracılık analizi sonuçları, yaşam anlamının öz denetim ile duygusal yeme arasındaki ilişkide kısmi aracı rol oynadığını ortaya koymuştur. Yenileyici öz denetim alt boyutu (β = -.022), onarıcı öz denetim alt boyutu (β = -.028) ve toplam öz denetim için (β = -.017) aracılık anlamlı bulunurken, yaşantısal öz denetim alt boyutunda aracılık etkisi anlamlı değildir.Sonuç: Bu bulgu, beslenme davranışlarının psikolojik temellerini anlamada ve duygusal yeme ile ilişkili sorunlara yönelik etkili müdahale programları geliştirmede önemli çıkarımlar sunmaktadır.

هدف: ارتباط بین تجارب هیجانی افراد و عادات تغذیه‌ای آن‌ها، حوزه‌ای مهم در تلاقی علوم سلامت و روان‌شناسی به‌شمار می‌رود. درک عوامل روان‌شناختی مؤثر بر رفتارهای خوردن هیجانی، برای رویکردهای سلامت کل‌نگر اهمیت فزاینده‌ای یافته است. هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی نقش واسطه‌ای معنای زندگی در رابطه بین خودنظم‌دهی و خوردن هیجانی است. روش: خودنظم‌دهی به‌عنوان متغیر مستقل، خوردن هیجانی به‌عنوان متغیر وابسته تعیین شد و نقش واسطه‌ای معنای زندگی در رابطه بین این دو سنجیده شد. در این پژوهش، ۴۲۱ بزرگسال (۶۴/۶٪ زن، ۳۵/۴٪ مرد) در دامنه سنی ۱۸ تا ۶۵ سال (میانگین = ۳۵/۱۴) به‌صورت داوطلبانه شرکت کردند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل فرم اطلاعات جمعیت‌شناختی، مقیاس خودنظم‌دهی، مقیاس خوردن هیجانی و مقیاس معنای زندگی بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۵ تحلیل شد. روابط بین متغیرها با تحلیل همبستگی پیرسون و نقش واسطه‌ای با استفاده از ماکروی PROCESS هایز (مدل ۴) و روش بوت‌استرپ (۵۰۰۰ نمونه، فاصله اطمینان ۹۵٪) آزمون شد. یافته‌ها: بر اساس نتایج تحلیل همبستگی، بین خودنظم‌دهی و خوردن هیجانی رابطه منفی ضعیف (r = -.135, p < .01)، بین معنای زندگی و خوردن هیجانی رابطه منفی ضعیف (r = -.189, p < .01) و بین خودنظم‌دهی و معنای زندگی رابطه مثبت متوسط (r = .376, p < .01) مشاهده شد. نتایج تحلیل واسطه‌ای نشان داد که معنای زندگی نقش واسطه‌ای جزئی در رابطه بین خودنظم‌دهی و خوردن هیجانی ایفا می‌کند. نقش واسطه‌ای برای زیرمقیاس خودنظم‌دهی بازسازنده (β = -.022)، زیرمقیاس خودنظم‌دهی ترمیمی (β = -.028) و مجموع خودنظم‌دهی (β = -.017) معنادار بود، اما در زیرمقیاس خودنظم‌دهی تجربی نقش واسطه‌ای معنادار نبود. نتیجه: این یافته در درک بنیان‌های روان‌شناختی رفتارهای تغذیه‌ای و توسعه برنامه‌های مداخله‌ای مؤثر برای مشکلات مرتبط با خوردن هیجانی، دلالت‌های مهمی دارد.