situational awareness

Introduction Remote maritime operations increasingly depend on complex, distributed socio-technical systems in which safe and effective performance relies on team cognition rather than on individual decision-making alone. Despite its importance, the conceptualisation and measurement of team cognition in this domain remain fragmented and underdeveloped. Methods A scoping review was conducted following the Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses extension for Scoping Reviews (PRISMA-ScR). Searches of SCOPUS, Web of Science, and EBSCOhost yielded 162 records, of which 51 publications (35 journal articles and 16 conference proceedings, published between 2010 and 2025) were included after screening, retrieval assessment, and expert recommendation. The included publications were thematically analysed using a hybrid deductive-inductive approach. Results Five themes emerged: (1) situation awareness and its measurement and modelling, (2) collective team cognition, learning, and training, (3) human-autonomy teaming and remote collaboration, (4) visualisation and interface design for shared cognition, and (5) maritime applications of distributed cognition. The evidence demonstrates a shift from static, individual-based models toward dynamic, interaction-driven, and system-level accounts, in which team cognition arises from ongoing interactions among human agents, technical artefacts, and environmental constraints. Discussion The findings indicate that shared and distributed situation awareness is central to coordination and safety in remote maritime operations. Key challenges include integrating autonomous systems, designing interfaces that support distributed sensemaking, and reliably measuring team cognition. Enhancing remote maritime safety requires aligning design, training, and regulatory frameworks with the principles of distributed cognition. Future research should prioritise longitudinal and intervention-based validation in real-world operational contexts.

مقدمه عملیات دریایی از راه دور به طور فزاینده‌ای به سامانه‌های پیچیده و توزیع‌شده اجتماعی-فنی وابسته است که در آن عملکرد ایمن و مؤثر، بیش از تصمیم‌گیری فردی، به شناخت تیمی متکی است. با وجود اهمیت آن، مفهوم‌سازی و سنجش شناخت تیمی در این حوزه همچنان پراکنده و کمتر توسعه‌یافته باقی مانده است. روش‌ها یک مرور گستره مطابق با دستورالعمل‌های آیتم‌های ترجیحی برای گزارش مرورهای نظام‌مند و فراتحلیل‌ها، نسخه مرور گستره (PRISMA-ScR)، انجام شد. جستجو در پایگاه‌های SCOPUS، Web of Science و EBSCOhost منجر به شناسایی ۱۶۲ رکورد شد که پس از غربالگری، ارزیابی بازیابی و توصیه کارشناسان، ۵۱ منبع (۳۵ مقاله ژورنالی و ۱۶ مقاله کنفرانسی، منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵) وارد مطالعه شدند. منابع واردشده با رویکرد ترکیبی قیاسی-استقرایی به صورت موضوعی تحلیل شدند. یافته‌ها پنج مضمون اصلی را نشان داد: (۱) آگاهی موقعیتی و سنجش و مدل‌سازی آن، (۲) شناخت تیمی جمعی، یادگیری و آموزش، (۳) همکاری انسان-خودمختار و همکاری از راه دور، (۴) طراحی واسط و تجسم برای شناخت مشترک، و (۵) کاربردهای دریایی شناخت توزیع‌شده. شواهد حاکی از گذار از مدل‌های ایستا و فردمحور به سوی رویکردهای پویا، تعامل‌محور و سطح سامانه است که در آن شناخت تیمی از تعاملات مستمر میان عامل‌های انسانی، مصنوعات فنی و محدودیت‌های محیطی پدید می‌آید. بحث یافته‌ها نشان می‌دهد که آگاهی موقعیتی مشترک و توزیع‌شده، محور هماهنگی و ایمنی در عملیات دریایی از راه دور است. چالش‌های کلیدی شامل ادغام سامانه‌های خودمختار، طراحی واسط‌هایی که از معناسازی توزیع‌شده پشتیبانی کنند و سنجش قابل‌اعتماد شناخت تیمی است. ارتقای ایمنی دریایی از راه دور مستلزم همسویی طراحی، آموزش و چارچوب‌های مقرراتی با اصول شناخت توزیع‌شده است. پژوهش‌های آتی باید اعتبارسنجی طولی و مبتنی بر مداخله را در زمینه‌های عملیاتی واقعی در اولویت قرار دهند.