Impairments in emotional regulation and adverse experiences in early childhood are considered key factors in the development of personality disorders. However, existing theoretical approaches remain fragmented, failing to provide an interdisciplinary synthesis of the neurobiological, psychological, and interpersonal mechanisms within a single explanatory framework. This study aimed to reveal the relationship between deficits in affective regulation and early traumatisation as mutually reinforcing factors in the development of personality pathology, substantiating this relationship at multiple levels. This narrative review with elements of conceptual synthesis is based on 41 sources from PubMed, Scopus, Web of Science, and Google Scholar covering the period from 2020 to 2025. These sources include meta-analyses, longitudinal cohort studies, randomised controlled trials, and qualitative investigations from Kosovo, Norway, Lebanon, Canada, and other countries. According to the analysed studies, borderline personality disorder is characterised by limbic hyperreactivity associated with emotional abuse, with an odds ratio=11.02; conversely, antisocial personality disorder is characterised by prefrontal hypoactivation and a blunted cortisol response. The reviewed sources indicate that epigenetic modifications of the FK506 binding protein 5 (FKBP5) gene and accelerated biological ageing according to the GrimAge clock (β=0.12; p=0.03) constitute components of a cascading molecular mechanism linking early trauma with neurostructural changes. The literature analysis showed that emotional dysregulation forms a continuum ranging from affective overreactivity (cluster B) and overcontrol (cluster C) to incongruence (cluster A). Mentalisation deficits, self-compassion, and social support were described as mediators of the ‘trauma-personality pathology’ relationship. According to the results of meta-analyses, trauma-informed dialectical behaviour therapy reduces symptoms of borderline personality disorder with an effect size of g=-0.82. Group schema therapy demonstrates an effect size of g=0.859, and eye movement desensitisation shows d=0.65 for psychological symptoms. The four-level substantiation – carried out at molecular-neurobiological, developmental-interpersonal, psychological, and clinical-phenomenological levels – reveals the basis for a stratified approach.
اختلال در تنظیم هیجان و تجارب نامطلوب در اوایل کودکی به عنوان عوامل کلیدی در شکل‌گیری اختلالات شخصیت در نظر گرفته می‌شوند. با این حال، رویکردهای نظری موجود همچنان پراکنده بوده و نتوانسته‌اند یک سنتز میان‌رشته‌ای از سازوکارهای عصب‌زیستی، روان‌شناختی و بین‌فردی را در قالب یک چارچوب تبیینی واحد ارائه دهند. هدف این مطالعه، آشکار ساختن رابطه بین نقص در تنظیم عاطفی و تروماهای اولیه به عنوان عوامل تقویت‌کننده‌ی متقابل در شکل‌گیری آسیب‌شناسی شخصیت و اثبات این رابطه در سطوح مختلف بود. این مرور روایتی با عناصر سنتز مفهومی بر پایه‌ی ۴۱ منبع از PubMed، Scopus، Web of Science و Google Scholar در بازه‌ی زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ انجام شده است. این منابع شامل فراتحلیل‌ها، مطالعات کوهورت طولی، کارآزمایی‌های تصادفی کنترل‌شده و پژوهش‌های کیفی از کشورهایی چون کوزوو، نروژ، لبنان، کانادا و سایر کشورها می‌باشند. بر اساس مطالعات تحلیل‌شده، اختلال شخصیت مرزی با بیش‌فعالی لیمبیک مرتبط با سوءاستفاده‌ی عاطفی و نسبت شانس=۱۱.۰۲ مشخص می‌شود؛ در مقابل، اختلال شخصیت ضد اجتماعی با کاهش فعالیت پیش‌پیشانی و پاسخ کورتیزول کُند همراه است. منابع مرورشده نشان می‌دهند که تغییرات اپی‌ژنتیک ژن FK506 binding protein 5 (FKBP5) و پیری زیستی تسریع‌شده بر اساس ساعت GrimAge (β=۰.۱۲؛ p=۰.۰۳) اجزای یک سازوکار مولکولی آبشاری هستند که تروماهای اولیه را به تغییرات نوروساختاری پیوند می‌دهند. تحلیل متون نشان داد که نابهنجاری تنظیم هیجان، پیوستاری از بیش‌واکنشی عاطفی (خوشه B) و کنترل بیش از حد (خوشه C) تا ناسازگاری (خوشه A) را تشکیل می‌دهد. نقص در ذهنی‌سازی، شفقت به خود و حمایت اجتماعی به عنوان میانجی‌های رابطه‌ی «تروما-آسیب‌شناسی شخصیت» توصیف شده‌اند. بر اساس نتایج فراتحلیل‌ها، طرحواره‌درمانی گروهی با اندازه‌ی اثر g=۰.۸۵۹ و حساسیت‌زدایی با حرکات چشم با d=۰.۶۵ برای علائم روان‌شناختی نشان داده شده است. چهار سطح استدلال – در سطوح مولکولی-عصب‌زیستی، رشدی-بین‌فردی، روان‌شناختی و بالینی-فنومنولوژیک – مبنایی برای رویکرد لایه‌بندی‌شده را آشکار می‌سازد.
This study aimed to examine the relationship between post-traumatic stress disorder (PTSD) and attachment styles among older adults exposed to traumatic events. A descriptive–correlational design was employed using a stratified random sample of 534 participants from Irbid Governorate, Jordan. The study makes three key contributions to the literature by addressing the underrepresentation of elderly populations in trauma research, particularly within non-Western and Arab contexts. Data were collected using validated measures of PTSD and attachment styles. The findings indicated that PTSD symptoms and attachment styles were present at moderate levels. Anxious attachment was the most prevalent style, followed by avoidant and secure attachment. Correlation analysis revealed that secure attachment was negatively associated with PTSD, whereas anxious and avoidant attachment styles showed significant positive associations with PTSD symptoms. These findings highlight the dual role of attachment styles as both protective and risk factors in trauma-related outcomes. The results underscore the importance of developing culturally sensitive interventions that enhance secure attachment, strengthen social support, and improve emotional regulation among older adults. The study provides valuable cross-cultural evidence that contributes to the global understanding of PTSD and attachment processes in later life
هدف این پژوهش بررسی رابطه بین اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) و سبک‌های دلبستگی در سالمندانی بود که در معرض رویدادهای آسیب‌زا قرار گرفته‌اند. این مطالعه با طرح توصیفی-همبستگی و با استفاده از نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای بر روی ۵۳۴ شرکت‌کننده از استان اربد، اردن انجام شد. پژوهش حاضر سه سهم کلیدی در ادبیات علمی دارد: پرداختن به کم‌نمایی جمعیت سالمندان در پژوهش‌های تروما، به‌ویژه در زمینه‌های غیرغربی و عربی. داده‌ها با استفاده از ابزارهای معتبر سنجش PTSD و سبک‌های دلبستگی گردآوری شد. یافته‌ها نشان داد که علائم PTSD و سبک‌های دلبستگی در سطح متوسطی قرار دارند. سبک دلبستگی اضطرابی شایع‌ترین سبک بود و پس از آن سبک اجتنابی و سبک ایمن قرار داشتند. تحلیل همبستگی نشان داد که دلبستگی ایمن با PTSD رابطه منفی دارد، در حالی که سبک‌های دلبستگی اضطرابی و اجتنابی با علائم PTSD ارتباط مثبت معناداری نشان دادند. این یافته‌ها نقش دوگانه سبک‌های دلبستگی را به‌عنوان عوامل محافظتی و خطر در پیامدهای مرتبط با تروما برجسته می‌کند. نتایج بر اهمیت توسعه مداخلات حساس به فرهنگ که دلبستگی ایمن را تقویت می‌کند، حمایت اجتماعی را افزایش می‌دهد و تنظیم هیجانی را در سالمندان بهبود می‌بخشد، تأکید دارد. این پژوهش شواهد ارزشمند بین‌فرهنگی ارائه می‌دهد که به درک جهانی فرآیندهای PTSD و دلبستگی در دوران سالمندی کمک می‌کند.
The present pilot study examined the feasibility and preliminary effects of a 30-day daily gratitude practice on gratitude, well-being, anxiety, and resilience among college athletes at a Division I National Collegiate Athletic Association (NCAA) institution. Participants (n = 27 completers) were assigned to gratitude (n = 12), mindfulness (n = 9), or control (n = 6) conditions. Pre- and post-intervention surveys assessed gratitude (GQ-6), well-being (WHO-5), resilience (BRS), and competitive state anxiety and self-confidence (CSAI-2). Across conditions, significant time effects were observed for gratitude, well-being, resilience, cognitive anxiety, and self-confidence. Significant Time × Condition interactions were observed for gratitude and cognitive anxiety; no significant main effects of condition were found. As a small pilot with substantial attrition, these findings should be interpreted as preliminary and are useful for refining recruitment, adherence procedures, and outcome assessment before a larger trial. The intervention’s brief format also suggests that gratitude practice may be feasible to integrate into collegiate athletic settings.
مطالعه مقدماتی حاضر، امکان‌سنجی و اثرات اولیه یک تمرین روزانه قدردانی به مدت ۳۰ روز را بر قدردانی، بهزیستی، اضطراب و تاب‌آوری در میان ورزشکاران دانشگاهی در یک مؤسسه بخش یک انجمن ملی ورزش دانشگاهی (NCAA) مورد بررسی قرار داد. شرکت‌کنندگان (n = ۲۷ تکمیل‌کننده) به شرایط قدردانی (n = ۱۲)، ذهن‌آگاهی (n = ۹) یا کنترل (n = ۶) اختصاص یافتند. پرسشنامه‌های پیش و پس از مداخله، قدردانی (GQ-6)، بهزیستی (WHO-5)، تاب‌آوری (BRS) و اضطراب رقابتی و اعتماد به نفس (CSAI-2) را ارزیابی کردند. در میان شرایط مختلف، اثرات زمانی معناداری برای قدردانی، بهزیستی، تاب‌آوری، اضطراب شناختی و اعتماد به نفس مشاهده شد. تعاملات معنادار زمان × شرایط برای قدردانی و اضطراب شناختی مشاهده گردید؛ هیچ اثر اصلی معناداری از شرایط یافت نشد. با توجه به اینکه این مطالعه مقدماتی کوچک با ریزش نمونه قابل توجهی همراه بود، یافته‌ها باید به صورت مقدماتی تفسیر شوند و برای اصلاح فرآیندهای جذب، پایبندی و ارزیابی پیامدها پیش از یک کارآزمایی بزرگ‌تر مفید هستند. همچنین، قالب کوتاه این مداخله نشان می‌دهد که تمرین قدردانی ممکن است قابلیت ادغام در محیط‌های ورزشی دانشگاهی را داشته باشد.
The aim of the study was to determine the effectiveness of the integrated teaching approach regarding the formation of students’ knowledge of quantum biophysics and socio-adaptive skills. For that purpose, three methods were used: analysis of scientific literature to confirm the concept of SAC, and an experimental study involving 60 students to confirm the effectiveness of the integrated teaching method combining the study of quantum biophysical and psychosomatic aspects of education. The theoretical analysis established that the concept of socio-adaptive competence includes three main components – cognitive, emotional, and motivational – and clarified their interrelationship in the process of forming socio-adaptive competence. Furthermore, specific psychodidactic principles and forms of applying the concept within academic courses were identified, ensuring the integration of theoretical knowledge and practical skills. Active engagement with complex quantum biophysical concepts stimulates students’ cognitive processes, increases attentional focus by 28-41%, and fosters self-control skills, while concurrently reducing stress responses (r=-0.31 to -0.42) and enhancing emotional stability (r=0.28-0.38) and cognitive concentration (r=0.33-0.41). It was determined that the integration of psychodidactic principles with practical tasks ensures an optimal interaction between the psyche and physiology, which contributes to an increase in socio-adaptive competence and material retention by 62-68% in the experimental group. The author’s exercises develop cognitive, emotional, and motivational competencies, promote critical thinking, self-regulation, and socio-adaptive behaviour in students. The results can be utilised by educators, educational institution administrators, curriculum developers, and researchers for the implementation and assessment of the development of socio-emotional competence in teachers, with the aim of improving the quality of education, the effectiveness of the learning process, and the psychological well-being of participants in the educational environment.
هدف این پژوهش تعیین اثربخشی رویکرد آموزش تلفیقی در شکل‌گیری دانش دانشجویان درباره زیست‌فیزیک کوانتومی و مهارت‌های سازگاری اجتماعی بود. بدین منظور، سه روش مورد استفاده قرار گرفت: تحلیل ادبیات علمی به منظور تأیید مفهوم SAC و یک مطالعه تجربی با مشارکت ۶۰ دانشجو برای اثبات اثربخشی روش آموزش تلفیقی که جنبه‌های زیست‌فیزیکی کوانتومی و روان‌تنی آموزش را ترکیب می‌کند. تحلیل نظری نشان داد که مفهوم شایستگی سازگاری اجتماعی شامل سه مؤلفه اصلی — شناختی، هیجانی و انگیزشی — است و ارتباط متقابل آن‌ها در فرآیند شکل‌گیری شایستگی سازگاری اجتماعی تبیین شد. افزون بر این، اصول و اشکال روان‌دیداکتیکی خاصی برای به‌کارگیری این مفهوم در دروس دانشگاهی شناسایی گردید که ادغام دانش نظری و مهارت‌های عملی را تضمین می‌کند. مشارکت فعال با مفاهیم پیچیده زیست‌فیزیکی کوانتومی، فرآیندهای شناختی دانشجویان را تحریک می‌کند، تمرکز توجه را بین ۲۸ تا ۴۱ درصد افزایش می‌دهد و مهارت‌های خودکنترلی را تقویت می‌کند، در حالی که همزمان واکنش‌های استرسی را کاهش می‌دهد (r=-0.31 تا -0.42) و پایداری هیجانی (r=0.28-0.38) و تمرکز شناختی (r=0.33-0.41) را افزایش می‌دهد. مشخص شد که ادغام اصول روان‌دیداکتیکی با تکالیف عملی، تعامل بهینه بین روان و فیزیولوژی را تضمین می‌کند که این امر به افزایش شایستگی سازگاری اجتماعی و حفظ مطالب تا ۶۲ تا ۶۸ درصد در گروه آزمایش منجر می‌شود. تمرینات نویسنده، شایستگی‌های شناختی، هیجانی و انگیزشی را پرورش داده، تفکر انتقادی، خودتنظیمی و رفتار سازگاری اجتماعی را در دانشجویان ترویج می‌کند. نتایج می‌تواند توسط مدرسان، مدیران مؤسسات آموزشی، برنامه‌ریزان درسی و پژوهشگران برای اجرای توسعه شایستگی هیجانی-اجتماعی معلمان و ارزیابی آن مورد استفاده قرار گیرد، با هدف ارتقای کیفیت آموزش، اثربخشی فرآیند یادگیری و بهزیستی روان‌شناختی مشارکت‌کنندگان در محیط آموزشی.
The present study examined differences in the desire to become a celebrity versus a hero in Iran and Afghanistan and investigated whether admiration of one’s favorite celebrity was associated with these aspirations. Participants completed an online questionnaire including a 7-item version of the Celebrity Attitude Scale (CAS-7) and measures of desire to become a celebrity or hero. In Iran, participants reported significantly greater interest in becoming a hero than a celebrity, whereas this difference was not significant in Afghanistan. CAS-7 scores were positively associated with the desire to become a celebrity in both Iran and Afghanistan. These findings suggest that the desire to be a hero, rather than a celebrity, extends well beyond American borders.
This study examines how the socio-psychological climate in higher education influences the formation of students’ civic positions across motivational, cognitive, and behavioural components. To address predominantly low-to-medium baseline civic engagement, the study developed and implemented the “Harmony and Citizenship” programme aimed at fostering a supportive educational environment. Effectiveness was evaluated using documentation analysis, pedagogical observation, expert evaluations, and self-assessments. Post-implementation results confirmed the programme’s efficacy, particularly in the experimental group. Behaviourally, the experimental group achieved a higher proportion of high civic engagement (42.7% vs. 41.2% in the control group) and a significant reduction in low-level engagement (13.8% vs. 21.5%). The experimental group also showed gains in high-level motivational (34.1%) and cognitive (33.9%) dimensions. By substantiating key concepts such as civic education, patriotism, and citizenship, this research provides a practical, adaptable methodology for enhancing students’ civic development through institutional climate optimization.
Caregivers of children with neurodevelopmental disorders experience significant multifaceted burdens. However, little qualitative research has been done to explore caregivers’ lived experiences in relation to the effect of burden and coping strategies in the study area. The study sought to investigate caregivers’ awareness problems, coping mechanisms, and support systems in caring for children with neurodevelopmental disorders in Addis Ababa, Ethiopia. The study was conducted in three public, non-teaching hospitals in Addis Ababa, Ethiopia. Using a descriptive phenomenological technique. In-depth interviews were conducted with 15 purposively selected caregivers. The data was analyzed using Braun and Clarke’s six-phase framework technique. The analysis found six interrelated themes: Awareness and Perception of Neurodevelopmental Disorders (NDDs), Emotional Responses to Diagnosis and Adaptation, Caregiving Roles and Responsibilities, Multidimensional Burden and Challenges, Coping Strategies and Adaptation Mechanisms, and Support Systems and Structural Barriers. Bronfenbrenner’s ecological systems theory was used to explain how personal, institutional, and systemic factors explain participants’ experiences and interpret caregiving realities. These findings underscore the call for integrated and collaborative efforts to address individual and system-level challenges among caregivers. Enhancing support systems, mitigating stigma, and correcting systemic inadequacies can improve caregiver well-being and optimize care for children with NDDs.
Background. Emotional adversities and social context may influence romantic relationships and psychological well-being, especially within the LGBTQ+ community. However, the present study does not directly measure stigmatization. Aim. The study aimed to evaluate the interplay between attachment styles, relationship satisfaction, and psychological well-being, while considering the distinctions between LGBTQ+ individuals and their heterosexual counterparts. Methods. A quantitative correlational methodology was employed for the study, utilizing a stratified sample of 100 participants: 40 LGBTQ+ individuals and 60 heterosexuals. Standardized instruments were utilized to assess attachment styles, relationship satisfaction, and psychological well-being (ECR-S, RSI, PWB). Statistical processing included MANOVA, correlation and regression analysis. Results. The findings revealed significant disparities in the distribution of attachment styles between groups. The LGBTQ+ group showed higher rates of anxious attachment (35% vs. 23%; p=0.046) compared to the heterosexual group. Secure attachment was positively correlated with both relationship satisfaction (r=0.72) and well-being (r=0.65), whereas avoidant and anxious-avoidant styles exerted a detrimental effect on these indicators. Discussion. The obtained results underscore the critical importance of secure attachment in fostering emotional stability and harmony within relationships. This is kept but moved slightly later and presented as a cautious interpretation, not a finding. Conclusion. The study emphasizes the significance of cultivating a secure attachment style by ensuring emotional safety and adaptive strategies in relationships. The findings contribute to the enhancement of psychological support programs aimed at enhancing relationship quality and well-being across diverse social groups.
