teacher modeling

ABSTRACT Dynamic shifts in the Society 5.0 era demand moral resilience in students starting from the primary school level, making educators the central pillar in transforming social values. This study deeply explores how the cultivation of religious, independent, and responsible character traits is implemented at SD Negeri 01 Margo Rejo, while mapping the various influencing factors. Utilizing a descriptive qualitative approach, data were gathered through semi-structured interviews, direct observations of daily activities, and document analysis involving the school principal, the fifth-grade teacher, and four students. Interactive data analysis and technical triangulation confirmed that ethical development is executed through a combination of spiritual routines, disciplinary guidance, and role modeling. Throughout this process, the teacher seamlessly integrates six core roles as an instructor, counselor, motivator, demonstrator, facilitator, and evaluator while equipping students with 21st-century 4C skills (critical thinking, creativity, communication, collaboration). Although character building is supported by strong teacher modeling and adequate school facilities, limited parental engagement and unmonitored digital device usage remain notable hurdles. These findings emphasize the necessity of strengthening collective synergy among schools, families, and communities to establish a solid foundation for children's character development. ABSTRAK Dinamika perubahan di era society 5.0 menuntut ketahanan moral peserta didik sejak jenjang sekolah dasar, sehingga keberadaan figur pendidik menjadi tumpuan utama dalam mentransformasikan nilai-nilai sosial. Riset ini mengurai secara mendalam bagaimana praktik pembentukan karakter religius, mandiri, dan tanggung jawab dijalankan di SD Negeri 01 Margo Rejo, sekaligus memetakan berbagai faktor yang memengaruhinya. Lewat pendekatan kualitatif deskriptif, informasi digali secara intensif dari kepala sekolah, guru kelas V, serta empat peserta didik melalui wawancara semi terstruktur, pengamatan aktivitas harian, dan telaah dokumen pendukung. Analisis data interaktif serta uji triangulasi teknik mengonfirmasi bahwa penanaman etika dilakukan melalui kombinasi pembiasaan ritus spiritual, pengarahan disiplin, dan pemberian contoh konkrit. Dalam proses tersebut, guru secara terpadu mengintegrasikan enam peran mendasar sebagai pengajar, pembimbing, motivator, demonstrator, fasilitator, hingga evaluator seraya membekali siswa dengan kecakapan 4C (critical thinking, creativity, communication, collaboration). Meskipun efektivitas pembinaan ini disokong oleh keteladanan pendidik serta sarana sekolah yang memadai, keterbatasan kepedulian sebagian orang tua dan penetrasi teknologi digital tanpa pengawasan ketat masih menjadi tantangan nyata. Temuan ini menggarisbawahi pentingnya penguatan sinergi kolektif antara pihak sekolah, keluarga, dan masyarakat demi membangun benteng karakter anak yang tangguh.

This study analyzes the role of Islamic Religious Education (IRE) teachers' exemplary behavior in shaping students' discipline and compliance with school rules. Previous studies show that teacher modeling supports discipline, but their findings remain scattered across school levels and research designs, and few explain how exemplary behavior works as a mechanism of observational learning that links discipline and rule compliance. This study uses a qualitative literature study in the form of an integrative review. Thirteen empirical studies published between 2019 and 2026, consisting of journal articles and undergraduate theses on IRE teachers and student discipline in Indonesian schools and madrasahs, were selected through explicit inclusion criteria and analyzed thematically through data condensation, data display, and conclusion drawing. The synthesis identifies four forms of exemplary behavior: punctuality, compliance with rules and neat appearance, religious practice, and courteous interaction. Teachers reinforce these forms through habituation, persuasive advice, educative reinforcement, and collaboration with parents and other school staff. School policy, consistent rule enforcement, and parental involvement support exemplary behavior, while weak supervision, peer influence, and diverse family backgrounds hinder it. Read through Bandura's social learning theory, exemplary behavior operates through direct modeling, value internalization through consistency, and classroom social norms. The study concludes that teacher exemplary behavior is a central but not sole factor in student discipline and works best when the whole school applies rules consistently.

این مطالعه نقش رفتار الگویی معلمان آموزش دینی اسلامی (IRE) را در شکل‌دهی به انضباط و تبعیت دانش‌آموزان از قوانین مدرسه تحلیل می‌کند. پژوهش‌های پیشین نشان می‌دهند که الگوگیری از معلم از انضباط حمایت می‌کند، اما یافته‌های آن‌ها در سطوح مختلف مدرسه و طرح‌های پژوهشی پراکنده است و معدودی توضیح می‌دهند که رفتار الگویی چگونه به عنوان سازوکاری از یادگیری مشاهده‌ای، پیونددهنده انضباط و تبعیت از قوانین عمل می‌کند. این مطالعه با استفاده از روش مطالعه کیفی ادبیات به صورت مرور تلفیقی انجام شده است. سیزده مطالعه تجربی منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۶، شامل مقالات علمی و پایان‌نامه‌های کارشناسی درباره معلمان IRE و انضباط دانش‌آموزان در مدارس و مدارس دینی اندونزی، از طریق معیارهای ورود صریح انتخاب و به صورت تماتیک از طریق تلخیص داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری تحلیل شدند. سنتز انجام‌شده چهار شکل از رفتار الگویی را شناسایی می‌کند: وقت‌شناسی، تبعیت از قوانین و ظاهر آراسته، عمل به مناسک دینی و تعامل مودبانه. معلمان این اشکال را از طریق عادت‌دهی، توصیه‌های ترغیبی، تقویت آموزشی و همکاری با والدین و سایر کارکنان مدرسه تقویت می‌کنند. سیاست مدرسه، اجرای منسجم قوانین و مشارکت والدین از رفتار الگویی حمایت می‌کند، در حالی که نظارت ضعیف، تأثیر همسالان و پیشینه‌های خانوادگی متنوع مانع آن می‌شود. با خوانش نظریه یادگیری اجتماعی بندورا، رفتار الگویی از طریق الگوگیری مستقیم، درونی‌سازی ارزش‌ها از طریق تداوم و هنجارهای اجتماعی کلاس عمل می‌کند. مطالعه نتیجه می‌گیرد که رفتار الگویی معلم عامل مرکزی اما نه یگانه در انضباط دانش‌آموزان است و زمانی بهترین کارکرد را دارد که کل مدرسه قوانین را به طور منسجم اجرا کند.

This study is motivated by the importance of the socio-emotional development of elementary school students in fostering their ability to interact, adapt, and build positive relationships with their environment. One initiative school undertake to support this development is the implementation of the "3S" habit (Smile, Greet, and Say Hello). However, research specifically analyzing student socio-emotional development through the 3S habit in lower-grade elementary classes remains limited. This study aims to describe the implementation of the 3S habit and the resulting socio-emotional development of the students. A descriptive qualitative approach was employed, utilizing data collection techniques such as observation, interviews, and documentation. The findings indicate that the 3S habit has been consistently implemented through morning student-welcoming activities, daily interactions within the school environment, and teachers setting a positive example. This habit contributes to students' socio-emotional development, evident in aspects such as self-confidence, social interaction skills, politeness, and concern for others. While self-confidence emerged as the most prominent aspect, other areas also showed positive development. The study implies a need for consistency in implementing the 3S habit to support the socio-emotional development of elementary school students.

این پژوهش با انگیزه اهمیت رشد اجتماعی‌عاطفی دانش‌آموزان دبستانی در پرورش توانایی تعامل، سازگاری و ایجاد روابط مثبت با محیط اطراف خود انجام شده‌است. یکی از ابتکارات مدارس برای حمایت از این رشد، اجرای عادت «۳س» (لبخند، سلام و سپاس) است. با این حال، پژوهش‌هایی که به طور خاص رشد اجتماعی‌عاطفی دانش‌آموزان را از طریق عادت ۳س در پایه‌های پایین دبستان تحلیل کنند، همچنان محدود هستند. هدف این پژوهش توصیف اجرای عادت ۳س و رشد اجتماعی‌عاطفی حاصل از آن در میان دانش‌آموزان است. رویکرد کیفی توصیفی به کار گرفته شده و از روش‌های گردآوری داده شامل مشاهده، مصاحبه و مستندسازی استفاده شده‌است. یافته‌ها نشان می‌دهد که عادت ۳س به طور مستمر از طریق فعالیت‌های استقبال صبحگاهی از دانش‌آموزان، تعاملات روزانه در محیط مدرسه و الگوسازی مثبت معلمان اجرا می‌شود. این عادت به رشد اجتماعی‌عاطفی دانش‌آموزان کمک می‌کند که در ابعادی مانند اعتمادبه‌نفس، مهارت‌های تعامل اجتماعی، ادب و توجه به دیگران مشهود است. در حالی که اعتمادبه‌نفس به عنوان برجسته‌ترین بعد ظاهر شد، سایر حوزه‌ها نیز رشد مثبتی نشان دادند. نتایج پژوهش بر ضرورت تداوم اجرای عادت ۳س برای حمایت از رشد اجتماعی‌عاطفی دانش‌آموزان دبستانی تأکید دارد.

This study examines the integration of the Panca Cinta values in developing religious attitudes among early childhood learners at RA Mirqotush Shibyan in the 2026/2027 academic year. Using a descriptive qualitative approach, data were drawn from observation notes and institutional information concerning curriculum implementation, daily and weekly religious habituation, memorization activities, and teacher practices. The findings indicate that the Panca Cinta orientation is embedded as a spirit of learning through loving, safe, enjoyable, exemplary, and habituation-based interactions rather than coercive instruction. The five operational dimensions observed in the institution are love for Allah and His Messenger, love for parents and teachers, love for others, love for the homeland, and love for nature. These values are concretized through Duha prayer, daily prayers, Qur'an recitation, salawat, hadith and surah memorization, prophetic stories, greetings and hand-kissing, sharing, apologizing, queuing, caring for sick friends, simple flag ceremonies, singing the national anthem and local songs, watering plants, sorting waste, and avoiding damage to plants. The study suggests that the integration of Panca Cinta becomes meaningful when religious values are repeatedly experienced through routines, teacher modeling, and child-friendly activities. The contribution of the study lies in showing how the national Panca Cinta framework is contextualized into concrete religious-character practices appropriate to early childhood.

این پژوهش به بررسی ادغام ارزش‌های پنج‌گانه عشق (Panca Cinta) در توسعه نگرش دینی کودکان پیش‌دبستانی در مؤسسه RA Mirqotush Shibyan در سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷ می‌پردازد. با استفاده از رویکرد کیفی توصیفی، داده‌ها از یادداشت‌های مشاهده و اطلاعات نهادی مربوط به اجرای برنامه درسی، عادت‌دهی‌های دینی روزانه و هفتگی، فعالیت‌های حفظ و عملکرد معلمان گردآوری شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که جهت‌گیری Panca Cinta به عنوان روح یادگیری از طریق تعاملات محبت‌آمیز، ایمن، لذت‌بخش، الگویی و مبتنی بر عادت، و نه آموزش اجباری، در این مؤسسه نهادینه شده است. پنج بُعد عملیاتی مشاهده‌شده در این مؤسسه عبارت‌اند از: عشق به خدا و پیامبرش، عشق به والدین و معلمان، عشق به دیگران، عشق به میهن و عشق به طبیعت. این ارزش‌ها از طریق نماز ضحی، نمازهای روزانه، تلاوت قرآن، صلوات، حفظ احادیث و سوره‌ها، داستان‌های پیامبران، سلام و بوسیدن دست، تقسیم کردن، عذرخواهی، صف کشیدن، مراقبت از دوستان بیمار، برگزاری مراسم ساده پرچم، سرود ملی و سرودهای محلی، آبیاری گیاهان، تفکیک زباله و جلوگیری از آسیب به گیاهان عینیت می‌یابد. پژوهش نشان می‌دهد که ادغام Panca Cinta زمانی معنادار می‌شود که ارزش‌های دینی از طریق تکرار در روال‌ها، الگو بودن معلم و فعالیت‌های دوستدار کودک تجربه شوند. سهم این پژوهش در نشان دادن چگونگی بومی‌سازی چارچوب ملی Panca Cinta در قالب رفتارهای عینی و مناسب با سن کودکان پیش‌دبستانی است.