early prevention

Developmental dyslexia (DD) impacts learning achievement and psychosocial development and is associated with various environmental factors and also genetic factors. Here, we conducted a multi-center case-control study by screening 29,820 primary school students between 2–6 grades in four cities in China and enrolled 948 dyslexia cases who meet the criteria of dyslexia and 948 controls with matching age and sex. We comprehensively investigated the environmental factors using the eXtreme Gradient Boosting (XGBoost) machine learning model and Shapley additive explanations (SHAP) algorithm. The most important risk factors in dyslexia are the proactive learning habit, the age of child’s literacy, maternal education level, out-migrant workers, and prolonged screen exposure during pregnancy. The home literacy environment accounted for most of the variance within both groups. Then we examined shared polygenic risks between DD, attention deficit hyperactivity disorder, autism spectrum disorders, schizophrenia, major depressive disorder, and bipolar disorder using polygenic risk score (PRS) analyses. The results showed that the highest PRS DD quartile had a 2.13-fold risk than the lowest quartile with risk factors adjusted (95% CI: 1.08, 4.18). The individuals with the highest PRS ASD quartile and PRS SCZ quartile (OR: 2.13; 95% CI: 1.14, 3.98 and OR: 2.41; 95% CI: 1.23, 4.72) were associated with increasing dyslexia risks. This study identified the importance of screening personalized environmental factors among dyslexia and highlighted the shared genetic architecture between dyslexia and other disorders. These findings offered novel insight into the etiology of dyslexia, contributing to the advancement of early prevention strategies.

نارساخوانی رشدی (DD) بر پیشرفت تحصیلی و رشد روانی‌اجتماعی تأثیر می‌گذارد و با عوامل محیطی گوناگون و همچنین عوامل ژنتیکی مرتبط است. در این پژوهش، یک مطالعه مورد-شاهدی چندمرکزی با غربالگری ۲۹٬۸۲۰ دانش‌آموز ابتدایی پایه دوم تا ششم در چهار شهر چین انجام شد و ۹۴۸ مورد نارساخوانی که معیارهای نارساخوانی را داشتند و ۹۴۸ فرد کنترل با تطبیق سن و جنسیت وارد مطالعه شدند. عوامل محیطی به طور جامع با استفاده از مدل یادگیری ماشین eXtreme Gradient Boosting (XGBoost) و الگوریتم Shapley additive explanations (SHAP) بررسی شد. مهم‌ترین عوامل خطر در نارساخوانی شامل عادت یادگیری فعال، سن سوادآموزی کودک، سطح تحصیلات مادر، کارگران مهاجر و مواجهه طولانی‌مدت با صفحه‌نمایش در دوران بارداری بودند. محیط سوادآموزی خانه بیشترین واریانس را در هر دو گروه توضیح داد. سپس ریسک‌های چندژنی مشترک بین DD، اختلال نقص توجه/بیش‌فعالی، اختلالات طیف اوتیسم، اسکیزوفرنی، اختلال افسردگی اساسی و اختلال دوقطبی با استفاده از تحلیل امتیاز ریسک چندژنی (PRS) بررسی شد. نتایج نشان داد که بالاترین چارک PRS DD نسبت به پایین‌ترین چارک، ۲٫۱۳ برابر ریسک بیشتری داشت (با تعدیل عوامل خطر؛ ۹۵٪ CI: ۱٫۰۸، ۴٫۱۸). افرادی که در بالاترین چارک PRS ASD و PRS SCZ قرار داشتند (OR: ۲٫۱۳؛ ۹۵٪ CI: ۱٫۱۴، ۳٫۹۸ و OR: ۲٫۴۱؛ ۹۵٪ CI: ۱٫۲۳، ۴٫۷۲) با افزایش ریسک نارساخوانی مرتبط بودند. این مطالعه اهمیت غربالگری عوامل محیطی شخصی‌سازی‌شده در نارساخوانی را شناسایی کرد و معماری ژنتیکی مشترک بین نارساخوانی و سایر اختلالات را برجسته ساخت. این یافته‌ها بینش جدیدی در زمینه اتیولوژی نارساخوانی ارائه داده و به پیشرفت راهبردهای پیشگیری زودهنگام کمک می‌کند.

Problems associated with mental development during the first years of life remain among the most significant medical and social challenges, since this period is characterized by particularly high neuroplasticity, while timely iden­tification of possible developmental deviations is of crucial importance. The study is aimed at systematizing modern strategies for the early prevention of mental developmental disorders, taking into account clinical, psychological, and social aspects. The major biological, perinatal, family, and social factors that may influence the development of the child’s cognitive, emotional, speech, and behavioral domains are analyzed. Particular emphasis is placed on the early iden­tification of developmental delays, assessment of emotional interaction between parents and the child, as well as detection of unfavorable conditions in the family environment, chronic stress, attachment deficits, and insufficient developmental stimulation. The need for interdisciplinary cooperation among pediatricians, child neurologists, psychiatrists, psycholo­gists, primary healthcare professionals, and social service specialists is emphasized. Contemporary effective preventive measures should focus not only on disorders that have already become clinically apparent, but also on the active identification of high-risk groups, regular monitoring of the child’s devel­opmental status, and the earliest possible initiation of corrective and developmental intervention programs. Such a comprehensive approach can improve the effectiveness of early support, reduce the severity of subsequent cognitive and emotional-behavioral problems, and contribute to better social adaptation of the child and overall well-being of the family.

مسائل مرتبط با رشد روانی در سال‌های نخست زندگی همچنان از مهم‌ترین چالش‌های پزشکی و اجتماعی به‌شمار می‌روند، زیرا این دوره با نوروپلاستیسیتی بسیار بالا مشخص می‌شود و شناسایی به‌موقع انحرافات احتمالی رشد از اهمیت حیاتی برخوردار است. هدف این مطالعه، نظام‌مند ساختن راهبردهای نوین برای پیشگیری زودهنگام از اختلالات رشد روانی با در نظر گرفتن جنبه‌های بالینی، روان‌شناختی و اجتماعی است. عوامل زیستی، پیرامون تولد، خانوادگی و اجتماعی عمده که ممکن است بر رشد حوزه‌های شناختی، هیجانی، گفتاری و رفتاری کودک تأثیرگذار باشند، مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. تأکید ویژه‌ای بر شناسایی زودهنگام تأخیرهای رشدی، ارزیابی تعامل هیجانی والدین و کودک، همچنین شناسایی شرایط نامطلوب در محیط خانواده، استرس مزمن، کمبود دلبستگی و تحریک ناکافی رشد صورت گرفته است. ضرورت همکاری میان‌رشته‌ای میان متخصصان کودکان، نورولوژیست‌های کودکان، روان‌پزشکان، روان‌شناسان، کارکنان مراقبت‌های اولیه سلامت و متخصصان خدمات اجتماعی مورد تأکید قرار گرفته است. اقدامات پیشگیرانه مؤثر معاصر باید نه تنها بر اختلالاتی که به‌طور بالینی آشکار شده‌اند متمرکز باشند، بلکه شناسایی فعال گروه‌های پرخطر، پایش منظم وضعیت رشد کودک و آغاز هرچه زودتر برنامه‌های مداخله‌ای اصلاحی و رشدی را نیز دربرگیرند. چنین رویکرد جامعی می‌تواند اثربخشی حمایت زودهنگام را افزایش داده، شدت مشکلات شناختی و هیجانی-رفتاری بعدی را کاهش داده و به سازگاری اجتماعی بهتر کودک و بهزیستی کلی خانواده کمک کند.

Introduction Emotional and behavioural problems (EBPs) in early childhood have long-term implications, yet little is known about how family caregivers experience family-based primary prevention and how this prevention is conceptualised within Indonesian sociocultural, educational, health-service, and policy settings.Theory The Neuman Systems Model, Family-Centred Care, and the Correlated Constraints Model were used as sensitising theoretical lenses to interpret family experiences without imposing predetermined themes.Method This qualitative phenomenological study involved 34 purposively selected participants in Banjarmasin, Indonesia. Eight family caregivers in individual interviews and 26 health professionals, teachers, and policymakers in three focus group discussions (FGDs). Individual interviews elicited family caregivers’ personal caregiving experiences, whereas FGDs examined collective professional and system-level perspectives. Data were collected in Indonesian or Banjar and analysed using a hybrid inductive-deductive framework and thematic analysis.Results Seven themes were identified: adaptive functioning, perceived difficulties, multilevel stressors, everyday prevention, supportive resources, prevention constraints, and holistic support needs.Discussion Families experienced prevention as everyday, relational, and context-dependent work shaped by emotional caregiving, family routines, access to support, and social and service constraints. Findings support culturally responsive, family-centred public health strategies for strengthening early prevention of EBPs in preschool children.

مقدمه: مشکلات هیجانی و رفتاری (EBPs) در اوایل کودکی پیامدهای بلندمدتی دارند، اما اطلاعات اندکی دربارهٔ تجربه مراقبان خانوادگی از پیشگیری اولیه مبتنی بر خانواده و چگونگی مفهوم‌پردازی این پیشگیری در بسترهای اجتماعی‌فرهنگی، آموزشی، خدمات سلامت و سیاست‌گذاری اندونزی وجود دارد. نظریه: مدل سیستم‌های نیومن، مراقبت خانواده‌محور و مدل محدودیت‌های همبسته به‌عنوان چارچوب‌های نظری حساس‌کننده برای تفسیر تجارب خانواده‌ها بدون تحمیل مضامین از پیش تعیین‌شده به کار گرفته شدند. روش: این مطالعه کیفی پدیدارشناختی با مشارکت ۳۴ نفر از شرکت‌کنندگان منتخب هدفمند در بانجارماسن اندونزی انجام شد. هشت مراقب خانوادگی در مصاحبه‌های فردی و ۲۶ نفر از متخصصان سلامت، معلمان و سیاست‌گذاران در سه جلسه بحث گروهی متمرکز (FGD) شرکت کردند. مصاحبه‌های فردی به استخراج تجارب شخصی مراقبان خانوادگی از مراقبت پرداخت و FGDها دیدگاه‌های جمعی حرفه‌ای و سیستمی را بررسی کردند. داده‌ها به زبان اندونزیایی یا بانجار گردآوری و با استفاده از چارچوب ترکیبی استقرایی-قیاسی و تحلیل تماتیک تحلیل شدند. نتایج: هفت مضمون شناسایی شد: عملکرد انطباقی، دشواری‌های ادراک‌شده، عوامل استرس‌زای چندسطحی، پیشگیری روزمره، منابع حمایتی، محدودیت‌های پیشگیری و نیازهای حمایتی کل‌نگر. بحث: خانواده‌ها پیشگیری را به‌عنوان کاری روزمره، رابطه‌مند و وابسته به زمینه تجربه کردند که تحت تأثیر مراقبت هیجانی، روال‌های خانوادگی، دسترسی به حمایت و محدودیت‌های اجتماعی و خدماتی قرار دارد. یافته‌ها از راهبردهای سلامت عمومی پاسخگو به فرهنگ و خانواده‌محور برای تقویت پیشگیری اولیه از EBPs در کودکان پیش‌دبستانی حمایت می‌کند.