Embedding far transfer in higher education: A fractal systems model for adaptive expertise and equity in STEM learning
انتقال دور در آموزش عالی: مدل سیستم های شکستی برای تخصص تطبیقی و عدالت در یادگیری STEM
چکیده
STEM-focused higher education systems worldwide face increasing pressure to prepare learners for complex, ill-structured challenges, from climate resilience to AI ethics, that demand adaptive expertise and integrative thinking. Yet most higher education environments remain oriented toward near transfer, emphasizing the application of knowledge within familiar boundaries more consistently than flexible reasoning across diverse contexts. This essay advances the Fractal Systems Model (FSM), an equity-centered conceptual framework that integrates cognitive, sociocultural, and systems-theoretical perspectives to examine how higher education systems might be designed to support adaptive expertise. FSM reconceptualizes far transfer as a potentially designable system property shaped by recursively aligned learning processes across educational scales. Drawing on research in cognitive science, situated learning, equity studies, and Discipline-Based Education Research, the model specifies how opportunities for abstraction, integration, and recontextualization can recur across the micro, meso, and macro levels of higher education. FSM further proposes that alignment across these levels may strengthen opportunities for far transfer and adaptive expertise while reducing reliance on isolated courses or selective enrichment experiences. The model offers researchers, practitioners, and policymakers an empirically testable systems framework for examining how equitable learning ecosystems can be designed to support adaptive expertise for the complex challenges of the twenty-first century.
سیستمهای آموزش عالی با تمرکز بر STEM در سراسر جهان با فشار فزایندهای برای آمادهسازی یادگیرندگان جهت مواجهه با چالشهای پیچیده و ساختارنیافته، از تابآوری اقلیمی تا اخلاق هوش مصنوعی، که نیازمند تخصص انطباقی و تفکر تلفیقی هستند، روبهرو میباشند. با این حال، اغلب محیطهای آموزش عالی همچنان بر انتقال نزدیک متمرکز هستند و کاربرد دانش در چارچوبهای آشنا را بیش از استدلال انعطافپذیر در زمینههای متنوع مورد تأکید قرار میدهند. این مقاله مدل سیستمهای فراکتال (FSM) را به عنوان یک چارچوب مفهومی با محوریت عدالت معرفی میکند که دیدگاههای شناختی، جامعهفرهنگی و نظریه سیستمها را برای بررسی چگونگی طراحی سیستمهای آموزش عالی به منظور حمایت از تخصص انطباقی ادغام میکند. مدل FSM، انتقال دور را به عنوان یک ویژگی بالقوه قابل طراحی سیستم بازتعریف میکند که توسط فرآیندهای یادگیری همتراز و بازگشتی در مقیاسهای مختلف آموزشی شکل میگیرد. با بهرهگیری از پژوهشها در علوم شناختی، یادگیری موقعیتی، مطالعات عدالت و پژوهش آموزش مبتنی بر رشته، این مدل مشخص میکند که چگونه فرصتهای انتزاع، ادغام و بازمتنسازی میتوانند در سطوح خرد، میانه و کلان آموزش عالی تکرار شوند. مدل FSM همچنین پیشنهاد میکند که همترازی در این سطوح میتواند فرصتهای انتقال دور و تخصص انطباقی را تقویت کند و در عین حال اتکا به دورههای منفرد یا تجارب غنیسازی گزینشی را کاهش دهد. این مدل چارچوبی نظاممند و قابل آزمون تجربی برای پژوهشگران، متخصصان و سیاستگذاران فراهم میآورد تا بررسی کنند چگونه زیستبومهای یادگیری عادلانه میتوانند برای حمایت از تخصص انطباقی در مواجهه با چالشهای پیچیده قرن بیستویکم طراحی شوند.