community service

Yayasan Cahaya Ilmu is a social and religious institution in Lawang Kuta Hamlet, Lembar Village, West Lombok Regency, that fosters 11 adolescent and young adult beneficiaries aged 13–18 years with orphan, double-orphan, and underprivileged family backgrounds. Prior to this program, the beneficiaries had not received structured mentoring in Al-Islam and Kemuhammadiyahan (AIK), consistent with national data indicating high school dropout rates in West Nusa Tenggara. This community service program aimed to improve participants' understanding of Islamic values, cultivate knowledge of Muhammadiyah's ideology, and build noble character and independence. The method adapted a Participatory Action Research approach, implemented over one month through eight scheduled visits (twice weekly), combined with independent daily worship habituation supervised by the foundation's mentor. Results showed improvement across all indicators: the average AIK comprehension score increased from 50.5 to 80.6 (scale of 100); 91% of participants were able to perform prayer according to fiqh standards; 91% showed improvement in Qur'anic recitation quality using the tahsin method and 100% of participants successfully memorized five short surahs. Outputs produced include a two-volume AIK module, Qur'anic storyboards, daily worship monitoring tables, and the establishment of an independent study circle (halaqah mandiri) as a form of program sustainability.

The objective of this community service initiative is to assist parents and teachers in fostering a "Qur’anic generation" that is ASIK, a generation not only proficient in reciting the holy Qur’an but also skilled in language and logical reasoningthereby enhancing the quality of education in Pangkalpinang City. Based on observations and interviews conducted at the Baitul Ma’ruf Quran Education Center (TPA) in Pangkalpinang, several issues have been identified at the TKA/TPA, specifically concerning the quality of services and comfort, education, health, and social aspects. Students also need to develop an awareness of the importance of becoming critical and innovative individuals, so that they do not fall behind as the flow of information continues to accelerate. This community service initiative was carried out in three stages: preparation, implementation, and evaluation. The activities focused on four key aspects: the installation of an organizational structure board and signage for the TKA/TPA to address quality; literacy and numeracy programs (Smart) and religious outreach (Active) to support education; the preparation of traditional Bangka cuisine (Innovative) to promote health; and social outreach sessions (Critical) to foster social engagement among the participants. The activity was attended by 40 students from the Baitul Ma’ruf TKA/TPA (Islamic kindergarten/elementary Quran education center). The participant satisfaction evaluation yielded an average score of 89.28, falling into the "very satisfied" category. The improvement in participants' numeracy literacy skills is evidenced by the results of numeracy literacy assessments: the average score at the beginning of the program was 46.46, which increased to 73.73 following the numeracy literacy learning activities. The outcomes of the activity also included an improved understanding among participants regarding how to deliver a lecture, how to create calligraphy, and how to select natural ingredients native to the Bangka region that can be used to prepare local delicacies with health benefits

Future orientation is an important developmental aspect for twelfth-grade senior high school students, who must decide on further study or careers after graduation. A preliminary study through interviews with the guidance and counseling teacher and an open-ended questionnaire administered to 50 twelfth-grade students of Sekolah Menengah Islam (SMI) Hidayatullah, Banjar Regency, showed that none of the respondents had clear future goals. This community service activity aimed to provide understanding and initial skills in setting future goals through the “Aku Bisa” (I Can) program, a psychoeducation-based activity consisting of an interactive lecture on goal setting, creating a “my aspirations” mind map, and a short film discussion. The one-day program was attended by 105 twelfth-grade students. Outcomes were evaluated through a pre-test and post-test based on a future orientation scale, observation during the activities, and a participant evaluation sheet. A paired sample t-test showed no significant difference between scores before and after the program (t(95) = 0.245; p = 0.807). Nevertheless, participants were able to write down their aspirations and plan how to achieve them in a mind map, and most participants rated their understanding of the material (78.10% good and very good) and the benefits of the activity (87.62% good and very good) favorably. This program can serve as an initial step in introducing future planning to students; however, longer implementation and follow-up evaluation are needed to detect meaningful changes in future orientation

Bullying is a behavior that can affect students’ sense of safety and comfort in the school environment. This activity aimed to increase elementary school students’ awareness of the forms, impacts, and prevention of bullying through a Community Service Program (Kuliah Kerja Nyata/KKN). The activity was conducted at SD 1 Way Gubak involving fifth- and sixth-grade students. A qualitative descriptive method was applied through observation, question-and-answer sessions, and documentation. The results showed that students were able to recognize bullying, particularly teasing, hitting, and hurting others, although their initial understanding mainly focused on physical actions. Materials presented using simple language and concrete examples helped broaden students’ understanding of bullying and its prevention. The activity also identified bullying experiences related to students’ social and economic conditions.

Traditional games offer accessible opportunities for physical activity, social interaction, and the introduction of local cultural practices among elementary school children. This study aimed to describe the implementation of PETRA AKTIF, a community service program introducing traditional games as alternative physical activities for elementary school students. Employing a qualitative descriptive approach, the program involved 28 third-grade students from Public Elementary School 3 Plumbon, Karanganyar Regency, Indonesia. Four traditional games were introduced: hopscotch, jump rope, fortress, and dragon snake. Data were collected through direct observation, interviews, and activity documentation and subsequently analyzed descriptively. Student satisfaction was assessed using a five-level response scale. The findings revealed that students participated in various physical movements, including jumping, walking, running, and balancing. Group activities also demonstrated observable communication, cooperation, coordination, and adherence to game rules. Satisfaction assessments indicated that 25–27 of the 28 participants reported being satisfied or very satisfied with each game. Furthermore, the activities provided students with direct exposure to traditional games as expressions of local wisdom. These findings suggest that PETRA AKTIF provides opportunities for physical engagement, peer interaction, and cultural familiarization, although improvements in physical fitness and social skills were not directly measured.

Abstract: Character education in early childhood is often delivered through verbal advice that young children find hard to retain, while their growing exposure to digital screens reduces opportunities to listen to stories told directly by an adult. This community service program aimed to apply pure storytelling, an oral narration that relies on the narrator's voice and body rather than a picture book, to strengthen environmental care and responsibility among kindergarten children. The program was carried out from 30 September to 3 October 2026 at Tunas Harapan II Waru Kindergarten, Penajam Paser Utara Regency, involving about forty-five children and five teachers. The stages consisted of planning, coordination with the school, script and performance preparation, storytelling sessions, evaluation, and dissemination. Data were gathered through participatory observation, oral question-and-answer sessions, short interviews with teachers, and documentation, then analysed descriptively. The story “Misi Pahlawan Bumi” introduced green, yellow, and red bins for organic, inorganic, and hazardous waste. The children followed the story enthusiastically, imitated the voices and movements of the characters, and most of them could name examples of waste for each bin colour. Teachers also gained a practical, low-cost model of storytelling that can be repeated in daily classroom activities. Keywords: character education; early childhood; environmental care; pure storytelling; vocal and gesture Abstrak: Pendidikan karakter bagi anak usia dini masih sering disampaikan melalui nasihat lisan yang sulit diingat anak, sementara meningkatnya paparan layar digital mengurangi kesempatan anak untuk menyimak cerita yang dibawakan langsung oleh orang dewasa. Kegiatan pengabdian ini bertujuan menerapkan dongeng murni, yaitu penceritaan lisan yang mengandalkan suara dan tubuh pencerita tanpa bergantung pada buku cerita, untuk menguatkan karakter peduli lingkungan dan tanggung jawab anak taman kanak-kanak. Kegiatan berlangsung pada 30 September hingga 3 Oktober 2026 di Taman Kanak-Kanak Tunas Harapan II Waru, Kabupaten Penajam Paser Utara, dengan melibatkan sekitar empat puluh lima anak dan lima guru. Tahapan kegiatan meliputi perencanaan, koordinasi dengan sekolah, persiapan naskah dan pementasan, pelaksanaan dongeng, evaluasi, serta diseminasi. Data dihimpun melalui observasi partisipatif, tanya jawab lisan, wawancara singkat dengan guru, dan dokumentasi, kemudian dianalisis secara deskriptif. Dongeng “Misi Pahlawan Bumi” memperkenalkan tempat sampah hijau, kuning, dan merah untuk sampah organik, anorganik, dan berbahaya. Anak-anak menyimak dengan antusias, menirukan suara serta gerakan tokoh, dan sebagian besar mampu menyebutkan contoh sampah untuk setiap warna tempat sampah. Guru juga memperoleh model bercerita yang praktis dan murah untuk diterapkan kembali dalam pembelajaran sehari-hari. Kata kunci: anak usia dini; dongeng murni; olah vokal dan gestur; pendidikan karakter; peduli lingkungan

ABSTRACT Disasters caused by the eruption of Mount Semeru not only cause physical damage but also affect the mental condition of the victims, especially teenagers as one of the vulnerable groups who are going through psychosocial development in their lives. Teenagers after a disaster can experience anxiety, stress, depression, and even PTSD. This community service aims to improve stress management skills, rebuild a sense of safety, and enhance social connections within the community. This community service applied a psychosocial intervention method to improve knowledge, stress management skills, and peer support using growth focus resilience questionsare. From the analysis of measurement results from 19 respondents who underwent psychosocial interventions, there was a tendency for their psychological conditions to improve. This is evidenced by the average score increasing from 66.11 to 75.00 out of a maximum score of 80, indicating the potential of REM-JIWA in enhancing the adaptive ability and psychological resilience of post-disaster adolescents. Psychosocial interventions can reduce stress levels in teenagers and improve their knowledge of stress management and resilience in adolescents. Keywords: Semeru Eruption, Psychosocial Intervention, Semeru Eruption, Post- Disaste, Adolescents.

Learning motivation plays an important role in supporting children's academic success; however, children in orphanages often face limited individual guidance and attention that can lower their learning enthusiasm. Based on observations and interviews, it was found that the learning motivation of elementary school children at Orphanage GA was relatively low, characterized by lack of enthusiasm, quick boredom, and low self-confidence. This community service activity aims to improve children's learning motivation through interactive and enjoyable educational strategies. The method used involved administering pre-tests and post-tests using a learning motivation instrument consisting of 24 statement items, covering eight indicators of learning motivation, each comprising three statement items. The instrument was measured using a four-point Likert scale with four response alternatives, namely Strongly Agree (SA), Agree (A), Disagree (D), and Strongly Disagree (SD), administered to 13 children aged 7-13 years, consisting of 11 boys and 2 girls. The intervention program included coloring activities, personal activity schedule creation, future goals presentations, picture-guessing games, English vocabulary learning using flashcards, an effective learning strategy seminar, and educational word scramble and word search games. The Paired Samples Test results showed that the average learning motivation score increased from 77.00 to 78.69, although the increase was not statistically significant (p = 0.651 > 0.05). Nevertheless, the children demonstrated greater enthusiasm and engagement during the activities. This program can serve as a potential initial step in fostering elementary school children's learning motivation in an orphanage setting and as a consideration for developing more effective and sustainable learning support programs. ABSTRAK Motivasi belajar memiliki peran penting dalam mendukung keberhasilan akademik anak, namun anak-anak di panti asuhan sering menghadapi keterbatasan pendampingan dan perhatian individu yang dapat menurunkan semangat belajar mereka. Berdasarkan observasi dan wawancara, ditemukan bahwa motivasi belajar anak-anak SD di Panti Asuhan GA masih tergolong rendah, ditandai dengan kurangnya antusiasme, mudah bosan, dan rendahnya rasa percaya diri. Kegiatan pengabdian ini bertujuan untuk meningkatkan motivasi belajar anak melalui strategi edukatif yang interaktif dan menyenangkan. Metode yang digunakan meliputi pemberian pre-test dan post-test menggunakan instrumen motivasi belajar yang terdiri atas 24 butir pernyataan, mencakup delapan indikator motivasi belajar yang masing-masing terdiri atas tiga butir pernyataan. Instrumen tersebut diukur menggunakan skala Likert empat poin dengan empat alternatif jawaban, yaitu Sangat Setuju (SS), Setuju (S), Tidak Setuju (TS), dan Sangat Tidak Setuju (STS), yang diberikan kepada 13 anak usia 7-13 tahun, terdiri atas 11 anak laki-laki dan 2 anak perempuan. Program intervensi meliputi kegiatan mewarnai, penyusunan personal activity schedule, presentasi cita-cita, permainan tebak gambar, pembelajaran kosakata bahasa Inggris menggunakan flashcard, seminar strategi belajar efektif, serta permainan edukatif word scramble dan word search. Hasil analisis menggunakan Paired Samples Test menunjukkan rata-rata skor motivasi belajar meningkat dari 77,00 menjadi 78,69, meskipun peningkatan tersebut belum signifikan secara statistik (p = 0,651 > 0,05). Walaupun demikian, anak-anak menunjukkan antusiasme dan keterlibatan yang lebih baik selama kegiatan berlangsung. Program ini dapat menjadi langkah awal yang potensial dalam menumbuhkan motivasi belajar anak di lingkungan panti asuhan serta menjadi bahan pertimbangan untuk pengembangan program pendampingan belajar yang lebih efektif dan berkelanjutan.

This community service activity reports the implementation of a token economy technique to support attention during English-language learning at LKP Endemic, Warungjayeng, Nganjuk. The activity used a classroom-action-oriented plan–act–observe–reflect framework involving 12 learners. Attention was operationalized through 20 observable indicators grouped into seven dimensions: attention orientation, sustained attention, task engagement, response to instruction, active participation, distraction control, and self-regulation. The intervention combined immediate token delivery, behavior-specific verbal praise, token recording, exchange opportunities, and gradual fading. Descriptive results showed a group mean of 43.92/80 at pre-intervention, 56.08/80 in Cycle I, and 67.75/80 in Cycle II. The absolute increase from baseline to Cycle II was 23.83 points, corresponding to a relative increase of approximately 54.26% from baseline. The largest descriptive improvements were observed in response to instruction, active participation, distraction control, and self-regulation. Cycle I reflection identified the need for more consistent timing of token delivery, more explicit behavior-specific praise, and reduced dependence on external rewards; these changes informed Cycle II through selective token delivery and gradual fading. Because the activity involved a small group without a comparison condition, the findings should be interpreted as descriptive evidence of local implementation rather than as a causal estimate of effectiveness. The findings provide a practical framework for integrating behavioral reinforcement with English-learning activities in a non-formal learning setting.

This community service activity is motivated by the gap in practical competence among students at SMKS Binong Permai in facing the 2026 Vocational Competency Examination compared to industry standards. The primary objective of this program is to enhance the technical readiness and professionalism of students in Office Automation and Governance (OTKP) as well as Accounting and Institutional Finance (AKL) through the synchronization of academic expertise and practical needs. The activity was conducted on April 25 and 30, 2026, involving all 95 final-year students, consisting of 65 OTKP students and 30 AKL students. The method applied was Vocational Intensive Mentoring, consisting of intensive technical guidance (technical coaching) and independent competency test simulations with service excellence role-play involving lecturers and peer student tutors. Evaluation results demonstrated a significant increase in material comprehension, with average post-test scores exceeding 80. Furthermore, a 100% passing rate was achieved (95 out of 95 students were declared competent), successfully producing systematic executive work agenda drafts and accurate financial reports following junior accounting technician standards. In conclusion, this simulation mentorship not only achieved the 100% passing rate target but also fostered a strategic mindset and digital proficiency relevant to modern workforce requirements.

This community service initiative aims to provide a platform for students to actualize their religious potential and to strengthen their religious literacy and character through an Islamic Religious Education (PAI) Performance. The activity employed a Participatory Action Research (PAR) approach, encompassing planning, action, and reflection (evaluation). It was held from September 10–16, 2026, at the Ki Hajar Dewantara Building in Aikmel District, East Lombok, involving 32 elementary schools and 143 students comprising 65 speech contestants, 44 Quran recitation participants, and 34 PAI Olympiad competitors. The results indicate that the three competition categories provided avenues for demonstrating religious capabilities through communication, Quranic recitation skills, and mastery of PAI knowledge. The event also fostered traits such as discipline, responsibility, self-confidence, perseverance, adherence to rules, and sportsmanship through the experience of competition. Future initiatives should focus on sustained guidance and systematic evaluation to measure the development of students' religious literacy and character in a more targeted and continuous manner.

Bullying remains a concern at SDN Sindangsono because teasing and name-calling occur in student interactions, while students’ understanding of the forms of bullying is still limited. This community service activity aimed to describe bullying prevention education through a participatory approach for third- and fourth-grade students. The activity involved 64 students, consisting of 34 third-grade and 30 fourth-grade students, and included an initial question-and-answer session, presentation of learning materials, an educational video, discussion, sharing session, written reflection, oral evaluation, and a joint commitment. Evaluation was conducted through the initial question-and-answer session and oral evaluation. At the beginning of the activity, students’ responses were more focused on physical bullying. Fifteen students (23.4%) voluntarily stated that they had engaged in actions they understood as bullying, while all participants stated that they had experienced feeling bullied, mainly through teasing and name-calling. After the activity, students’ responses began to include verbal, social, and social media-related forms of bullying, accompanied by reflective responses regarding peer interactions. All participants also took part in a joint commitment to prevent bullying. The activity indicated a broader understanding of bullying, the emergence of reflection, and student participation in bullying prevention.

Background Cumulative exposure to adverse childhood experiences (ACEs) is associated with an increased risk of substance use, overdose, and suicide. Rural children are more likely to experience most ACEs. There is limited literature contextualizing rural individuals’ experiences with ACEs. Public Health 3.0 calls for multisector partner engagement to generate collective impact. The purpose of this study was to evaluate rural providers’ perspectives on challenges and recommendations for ACEs mitigation in their community from a cross-sector context. Participants and setting Participants were 74 providers enrolled in an online ACEs training. Participants lived and/or worked in five rural Missouri counties with high drug overdose death rates. Methods This was a conventional content analysis of written responses to structured discussion prompts from three training modules. Analysis included familiarization, inductive identification of major codes, and refinement of codes, followed by independent coding by two authors until consensus, and reporting major patterns. Artificial intelligence supported preliminary code development. An adapted Sequential Intercept Model (SIM) framework organized challenges and recommendations by setting. Results Results included personal stories about how ACEs impacted their communities through overdose, suicide, homelessness, unemployment, and adverse health effects. Settings included schools, government, healthcare, daycares, criminal justice, Extension, fire departments, libraries, and nonprofits. Participants recommended expanding the ACEs definition to include satanic abuse, bullying, incest, war, genocide, military family stressors, and death of a loved one. Intervention recommendations included whole-family interventions, community-wide training, trauma-informed training, expanded access to treatment, classes in prison/jails, and fostering positive childhood experiences. Conclusion Community voice is necessary to contextualize setting-specific insights that inform development of upstream interventions appropriate for and tailored to the community. Participants identified both strategies that could be incorporated into everyday practice—including empathy, listening, providing judgment-free and safe spaces, providing food for children experiencing hunger, encouraging positive childhood experiences, mentoring, and connecting individuals with resources for food, shelter, clothing, and mental health—and broader structural changes that may require policy-level action. The adapted SIM organizes these concepts.

This community service program aimed to strengthen research competencies among students and lecturers of the Department of Management, Faculty of Economics and Business, Pattimura University, through Structural Equation Modeling (SEM-PLS) training using SmartPLS 4.0. The program involved 44 participants, consisting of 22 students and 22 lecturers, divided into two training sessions. The training methods included lectures, software demonstrations, hands-on practice, and interactive discussions. The materials covered research model development, measurement model evaluation, structural model assessment, hypothesis testing, and interpretation of statistical results. The program provided participants with practical learning opportunities to understand the application of SEM-PLS in quantitative management research. The training is expected to support undergraduate thesis preparation, lecturer research activities, and scientific manuscript development. Continued mentoring and systematic evaluation are recommended to assess improvements in participants' analytical competencies and support sustainable research capacity development.

Background: Physics is a challenging subject for most students due to the abstract and complex nature of its concepts. This condition often causes students to experience difficulties in understanding the relationship between theoretical concepts and their applications in everyday life.Aims: As an effort to address this issue, this community service activity was conducted at MA ALKARIM Bengkulu Tengah by implementing Science Process Skills in physics learning.Method: The implementation was carried out through training activities for teachers and classroom learning practices using a simple pendulum experiment to determine the gravitational acceleration constant. This activity was designed to provide an active, contextual, and student-centered learning experience.Results: Based on the results of the implementation, students demonstrated better engagement in observing, measuring, and discussing the experimental results. In addition, teachers gained new insights into the application of process skills–based learning within the context of limited school facilities.Conclusions: This article outlines the strategies and stages of implementing Science Process Skills used to create a more effective, enjoyable, and relevant physics learning process for students at the secondary school level.

This community service activity aimed to support English teachers' professional development through technology-based reflective practice. Conducted in 2025 at Taman Mulia Private High School, Kubu Raya Regency, Indonesia, the activity involved 30 English teachers from junior high, senior high, and vocational high schools. The program addressed the need for accessible professional development opportunities that accommodate teachers' teaching responsibilities and other school-related duties. The workshop was facilitated by lecturers in English Language Education and comprised presentations, focused discussions, and hands-on practice. Participants explored the concept and importance of reflective practice and learned to use digital tools to record, analyze, and evaluate their teaching and learning activities. Practical sessions provided opportunities to integrate technology into reflective processes and consider its application in their school contexts. The activity was evaluated using attendance records, observation checklists, observational notes, and a post-event questionnaire. Success criteria included a minimum attendance rate of 80%, at least 80% positive responses regarding the suitability and usefulness of the materials and overall training, and evidence of active participation and engagement. Evaluation results indicated that the workshop was successfully implemented, with active interaction and positive participant perceptions of the training's relevance and usefulness. Future community service activities should include regular training, intensive mentoring, coaching clinics, and professional sharing sessions to support the sustained implementation of technology-based reflective practice. This initiative highlights the potential of digital technology to facilitate practical and continuous professional development for English teachers.

این فعالیت خدمت‌رسانی به جامعه، با هدف حمایت از توسعه حرفه‌ای معلمان زبان انگلیسی از طریق تمرین بازاندیشی مبتنی بر فناوری انجام شد. این فعالیت در سال ۲۰۲۵ در دبیرستان خصوصی تامان مولیا، شهرستان کوبو رایا، اندونزی، با مشارکت ۳۰ معلم زبان انگلیسی از مدارس راهنمایی، دبیرستان و فنی‌وحرفه‌ای برگزار گردید. این برنامه به نیاز به فرصت‌های توسعه حرفه‌ای دست‌یافتنی که با مسئولیت‌های تدریس معلمان و سایر وظایف مرتبط با مدرسه سازگار باشد، پرداخت. کارگاه توسط اساتید گروه آموزش زبان انگلیسی تسهیل‌گری شد و شامل ارائه‌ها، بحث‌های متمرکز و تمرین‌های عملی بود. شرکت‌کنندگان مفهوم و اهمیت تمرین بازاندیشی را بررسی کردند و نحوه استفاده از ابزارهای دیجیتال برای ثبت، تحلیل و ارزیابی فعالیت‌های تدریس و یادگیری خود را آموختند. جلسات عملی فرصت‌هایی را برای تلفیق فناوری در فرآیندهای بازاندیشی و بررسی کاربرد آن در بافت مدارس آنان فراهم آورد. فعالیت از طریق سوابق حضور، چک‌لیست‌های مشاهده، یادداشت‌های مشاهده‌ای و پرسشنامه پس از رویداد ارزیابی شد. معیارهای موفقیت شامل حداقل نرخ حضور ۸۰ درصد، حداقل ۸۰ درصد پاسخ‌های مثبت درباره تناسب و مفید بودن مواد و کلیت دوره آموزشی، و شواهدی از مشارکت و تعامل فعال بود. نتایج ارزیابی نشان داد که کارگاه با موفقیت اجرا شد و تعامل فعال و ادراک مثبت شرکت‌کنندگان از ارتباط و مفید بودن دوره آموزشی مشهود بود. فعالیت‌های آتی خدمت‌رسانی به جامعه باید شامل آموزش‌های منظم، راهنمایی‌های فشرده، کلینیک‌های مربی‌گری و جلسات اشتراک‌گذاری حرفه‌ای باشد تا اجرای پایدار تمرین بازاندیشی مبتنی بر فناوری حمایت شود. این ابتکار، پتانسیل فناوری دیجیتال را تسهیل‌گر توسعه حرفه‌ای عملی و مستمر برای معلمان زبان انگلیسی برجسته می‌سازد.

Community service through the university’s fieldwork program (Kuliah Kerja Nyata/KKN) provides students with an opportunity to integrate academic knowledge with community needs at the village level. This article describes the 2026 KKN program of Universitas Islam Negeri Sultan Syarif Kasim Riau in Meranti Village, Pangkalan Kuras District, Pelalawan Regency, under the theme “Strengthening Communities Based on Local Wisdom”. The activities were conducted from late July to late August 2026 through observation, mapping, discussion, implementation, and continuous communication. Activity data were obtained through field observation, communication with village officials and residents, activity documentation, and reflection on program outputs. The core programs consisted of producing cemetery and hamlet direction signs, establishing QRIS-based digital payment access, and installing road reflectors. Discipline-based programs included bullying awareness, Maghrib Qur’an learning, MDA teaching, education on unhealthy social relationships, public speaking education, and saving education. Supporting activities included creative and basic learning activities at TK Pertiwi, participation in the DEWI (Tourism Village) event, Independence Day activities, volleyball, and futsal competitions. The results indicate that the programs produced practical outputs in the form of village information facilities, digital payment access, road visibility markers, educational activities for children and adolescents, and spaces for social interaction and preservation of local practices. The implementation also strengthened communication among students, village government, educational institutions, and residents. The experience demonstrates that needs-based community service can integrate practical interventions, education, and community participation within a village development context.

خدمت‌رسانی به جامعه از طریق برنامه کار میدانی دانشگاه (Kuliah Kerja Nyata/KKN) فرصتی را برای دانشجویان فراهم می‌کند تا دانش آکادمیک خود را با نیازهای جامعه در سطح روستا ادغام کنند. این مقاله به توصیف برنامه KKN سال ۲۰۲۶ دانشگاه اسلامی دولتی سلطان شریف قاسم ریائو در روستای مرانتی، بخش پانگکالان کوراس، شهرستان پلاوان با محوریت «تقویت جوامع مبتنی بر حکمت محلی» می‌پردازد. فعالیت‌ها از اواخر ژوئیه تا اواخر اوت ۲۰۲۶ از طریق مشاهده، نقشه‌برداری، بحث، اجرا و ارتباط مستمر انجام شد. داده‌های فعالیت‌ها از طریق مشاهده میدانی، ارتباط با مسئولان و ساکنان روستا، مستندسازی فعالیت‌ها و بازتاب نتایج برنامه جمع‌آوری گردید. برنامه‌های اصلی شامل تولید تابلوهای راهنمای قبرستان و محله، ایجاد دسترسی به پرداخت دیجیتال مبتنی بر QRIS و نصب رفلکتورهای جاده‌ای بود. برنامه‌های مبتنی بر رشته شامل آگاهی‌بخشی درباره قلدری، آموزش قرآن مغرب، تدریس در MDA، آموزش درباره روابط اجتماعی ناسالم، آموزش سخنرانی عمومی و آموزش پس‌انداز بود. فعالیت‌های پشتیبان شامل فعالیت‌های خلاقانه و آموزشی پایه در مهدکودک Pertiwi، مشارکت در رویداد DEWI (روستای گردشگری)، فعالیت‌های روز استقلال، مسابقات والیبال و فوتسال بود. نتایج نشان می‌دهد که برنامه‌ها خروجی‌های عملی به شکل امکانات اطلاع‌رسانی روستا، دسترسی به پرداخت دیجیتال، نشانگرهای دید جاده، فعالیت‌های آموزشی برای کودکان و نوجوانان و فضاهایی برای تعامل اجتماعی و حفظ سنت‌های محلی ایجاد کردند. اجرای برنامه همچنین ارتباط میان دانشجویان، دولت روستا، نهادهای آموزشی و ساکنان را تقویت نمود. این تجربه نشان می‌دهد که خدمت‌رسانی به جامعه مبتنی بر نیاز می‌تواند مداخلات عملی، آموزش و مشارکت اجتماعی را در بستر توسعه روستا ادغام کند.

This community service program aims to strengthen teachers' capacity to integrate Islamic values ​​and noble character into vocational education at SMK Babussalam Teluk Pakedai. Research Gap: While Islamic-based character education has been widely discussed, community service programs that systematically integrate Islamic moral values ​​into skill-based vocational subjects and daily religious practices remain limited, particularly in general (non-religious) vocational schools. Novelty: This program develops an integrative model linking vocational competence with Islamic values—specifically ṣidiq (honesty), amānah (responsibility), ta‘āwun (cooperation), and itqan (professionalism)—supported by the teachers' religious backgrounds and the surrounding community environment. Methods: A participatory approach was employed through seminars, workshops, discussions, and implementation mentoring involving 20 teachers. Data were collected using a 20-item Likert scale questionnaire and analyzed using descriptive statistics, the Shapiro–Wilk normality test, and a paired-samples t-test. Results: The mean score increased from 60.95 to 86.80, representing a gain of 25.85 points; the data were normally distributed (p = 0.551), and the difference between the pre-test and post-test was highly significant (t = −20.36; p < 0.001). Significance: The program demonstrates that integrating Islamic values ​​into vocational instruction can enhance teachers' pedagogical competence, religious character, and professional ethics, while providing a replicable model for developing adaptive, professional, and morally grounded vocational education in the Society 5.0 era..

این برنامه خدمات اجتماعی با هدف تقویت توانمندی معلمان در ادغام ارزش‌های اسلامی و اخلاق نیکو در آموزش فنی‌وحرفه‌ای در دبیرستان فنی‌وحرفه‌ای Babussalam Teluk Pakedai اجرا می‌شود. شکاف پژوهشی: اگرچه آموزش مبتنی بر شخصیت اسلامی به طور گسترده مورد بحث قرار گرفته است، اما برنامه‌های خدمات اجتماعی که به طور نظام‌مند ارزش‌های اخلاقی اسلامی را در دروس مهارتی و حرفه‌ای و همچنین در اعمال دینی روزمره ادغام می‌کنند، به ویژه در مدارس فنی‌وحرفه‌ای عمومی (غیرمذهبی)، همچنان محدود هستند. نوآوری: این برنامه یک مدل تلفیقی توسعه می‌دهد که شایستگی‌های فنی‌وحرفه‌ای را با ارزش‌های اسلامی—به طور خاص صدق (راستگویی)، امانت (مسئولیت‌پذیری)، تعاون (همکاری) و اتقان (حرفه‌ای‌گری)—در پیوند با پیشینه دینی معلمان و محیط اجتماعی پیرامون آن‌ها، مرتبط می‌سازد. روش‌ها: رویکرد مشارکتی از طریق برگزاری سمینارها، کارگاه‌ها، بحث‌ها و راهنمایی در اجرای برنامه با مشارکت ۲۰ معلم به کار گرفته شد. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه ۲۰ ماده‌ای بر اساس مقیاس لیکرت گردآوری و با آمار توصیفی، آزمون نرمالیتی Shapiro–Wilk و آزمون t زوجی تحلیل شدند. نتایج: میانگین نمره از ۶۰٫۹۵ به ۸۶٫۸۰ افزایش یافت که نشان‌دهنده افزایش ۲۵٫۸۵ واحدی است؛ داده‌ها توزیع نرمال داشتند (p = ۰٫۵۵۱) و تفاوت بین پیش‌آزمون و پس‌آزمون بسیار معنادار بود (t = −۲۰٫۳۶؛ p < ۰٫۰۰۱). اهمیت: این برنامه نشان می‌دهد که ادغام ارزش‌های اسلامی در آموزش فنی‌وحرفه‌ای می‌تواند شایستگی آموزشی، منش دینی و اخلاق حرفه‌ای معلمان را ارتقا دهد و در عین حال مدلی قابل تکرار برای توسعه آموزش فنی‌وحرفه‌ای سازگار، حرفه‌ای و مبتنی بر اخلاق در عصر جامعه ۵٫۰ ارائه کند.

Hadith literacy is an essential competency for young people in understanding Islamic teachings critically and contextually. The development of digital technology and social media has facilitated access to various sources of religious information while simultaneously increasing the risk of disseminating unauthentic hadiths, developing textual understandings, and promoting inaccurate religious interpretations. This Community Service (PkM) activity aimed to enhance young people's ability to understand, trace, verify, and interpret hadiths critically and contextually. The activity employed a Participatory Action Learning approach consisting of needs assessment, material delivery, practical hadith tracing, critical discussions, mentoring, and evaluation. The training materials covered the introduction to hadith sources, classification of hadith authenticity, takhrij al-hadith methods, verification of digital sources, contextual understanding of hadith, and ethical practices in disseminating religious information through social media. The results indicated an improvement in participants' understanding of how to identify hadith sources and assess their authenticity, as well as their ability to distinguish between reliable religious information and information requiring further verification. The training also encouraged participants to become more critical, reflective, and responsible in consuming and disseminating hadith-related information in digital spaces. Therefore, hadith literacy training can serve as an educational strategy for strengthening critical, moderate, and credible religious understanding among young people.

سواد حدیث یکی از شایستگی‌های اساسی برای جوانان در فهم انتقادی و زمینه‌ای آموزه‌های اسلامی است. توسعه فناوری دیجیتال و رسانه‌های اجتماعی، دسترسی به منابع مختلف اطلاعات دینی را تسهیل کرده و در عین حال خطر انتشار احادیث غیرمعتبر، شکل‌گیری برداشت‌های متنی و ترویج تفسیرهای نادرست دینی را افزایش داده است. این فعالیت خدمت‌رسانی به جامعه (PkM) با هدف ارتقای توانایی جوانان در فهم، پیگیری، راستی‌آزمایی و تفسیر انتقادی و زمینه‌ای احادیث انجام شد. این فعالیت با رویکرد یادگیری کنش مشارکتی شامل نیازسنجی، ارائه مطالب، تمرین عملی پیگیری حدیث، بحث‌های انتقادی، مشاوره و ارزیابی اجرا گردید. محتوای آموزشی شامل معرفی منابع حدیث، طبقه‌بندی اعتبار احادیث، روش‌های تخریج حدیث، راستی‌آزمایی منابع دیجیتال، فهم زمینه‌ای حدیث و رعایت اخلاق در انتشار اطلاعات دینی از طریق رسانه‌های اجتماعی بود. نتایج نشان داد که درک شرکت‌کنندگان از نحوه شناسایی منابع حدیث و ارزیابی اعتبار آن‌ها، همچنین توانایی تمایز بین اطلاعات دینی معتبر و اطلاعات نیازمند راستی‌آزمایی بیشتر، بهبود یافته است. این آموزش همچنین شرکت‌کنندگان را به مصرف و انتشار انتقادی، تأملی و مسئولانه اطلاعات مرتبط با حدیث در فضاهای دیجیتال ترغیب کرد. بنابراین، آموزش سواد حدیث می‌تواند به عنوان راهبردی آموزشی برای تقویت فهم دینی انتقادی، میانه‌رو و معتبر در میان جوانان مورد استفاده قرار گیرد.

This community service study examines the role of communication psychology in fostering children's self-confidence through the “Lomba Islami Anak Ceria” (Cheerful Islamic Children's Competition) held at At-Taqwa Mosque, Gaden Village, Trucuk District, Klaten Regency. The program was initiated following observations that many early childhood and elementary school children attending local Quranic learning centers lacked self-confidence, felt shy, and hesitated to perform publicly. The study employed a participatory approach integrating communication psychology principles, supported by evaluation through direct observation and qualitative reflection. The program consisted of three stages: preparation through TPA mentoring, implementation of competitions, and evaluation. Activities included adhan recitation, Islamic quizzes, calligraphy coloring, short surah recitation, and interactive quizzes. Approximately 100 children from TPAs across Gaden Village participated, supported by 21 student volunteers. The results showed that friendly, empathetic, and supportive communication strategies, combined with equal appreciation for all participants, created a safe and comfortable social environment. Children demonstrated greater enthusiasm, more active participation, and increased courage in interacting and expressing themselves publicly. These findings highlight the importance of positive communication in supporting children's psychological development. This study concludes that a supportive environment grounded in communication psychology can effectively foster self-confidence in early childhood, particularly through engaging, inclusive, and enjoyable Islamic educational activities.

این مطالعه خدمت‌رسانی به جامعه به بررسی نقش روان‌شناسی ارتباطات در پرورش اعتماد به نفس کودکان از طریق «مسابقه اسلامی کودکان شاد» که در مسجد التقوی روستای گادن، بخش تروچوک، شهرستان کلَتن برگزار شد، می‌پردازد. این برنامه پس از مشاهده این موضوع که بسیاری از کودکان پیش‌دبستانی و دبستانی که در مراکز آموزش قرآن محلی شرکت می‌کنند، فاقد اعتماد به نفس بوده، احساس خجالت می‌کنند و در اجرای عمومی تردید دارند، آغاز شد. این پژوهش با رویکرد مشارکتی و با ادغام اصول روان‌شناسی ارتباطات انجام شد و ارزیابی آن از طریق مشاهده مستقیم و بازتاب کیفی صورت گرفت. برنامه شامل سه مرحله بود: آمادگی از طریق مشاوره TPA، اجرای مسابقات و ارزیابی. فعالیت‌ها شامل اذان‌گویی، مسابقه‌های اسلامی، رنگ‌آمیزی خوشنویسی، قرائت سوره‌های کوتاه و مسابقه‌های تعاملی بود. حدود ۱۰۰ کودک از مراکز TPA سراسر روستای گادن با حمایت ۲۱ داوطلب دانشجویی در این برنامه شرکت کردند. نتایج نشان داد که راهبردهای ارتباطی دوستانه، همدلانه و حمایتی همراه با قدردانی برابر از همه شرکت‌کنندگان، محیط اجتماعی امن و راحتی ایجاد کرد. کودکان اشتیاق بیشتری نشان دادند، مشارکت فعال‌تری داشتند و جسارت بیشتری در تعامل و ابراز وجود در جمع پیدا کردند. این یافته‌ها اهمیت ارتباط مثبت را در حمایت از رشد روان‌شناختی کودکان برجسته می‌کند. این مطالعه نتیجه می‌گیرد که محیط حمایتی مبتنی بر روان‌شناسی ارتباطات می‌تواند به طور مؤثری اعتماد به نفس را در کودکان خردسال، به ویژه از طریق فعالیت‌های آموزشی اسلامی جذاب، فراگیر و لذت‌بخش، پرورش دهد.

This study analyzes the impact of implementing a deep learning-based flipped classroom model on Fiqh madrasah students' learning outcomes in madrasah examinations, focusing on developing contextual and meaningful learning. The study uses a quantitative approach with a quasi-experimental pretest-posttest control group design. The research subjects consisted of 70 students divided into a group using the deep learning-based flipped classroom model and a group receiving conventional instruction. Data were collected through learning outcome tests, observation, and documentation. Data analysis used descriptive statistics, the N-Gain test, and the independent-samples t-test, after confirming normality and homogeneity assumptions. The results indicate a significant difference in learning outcomes between the deep learning-based flipped classroom group and the conventional group, with a significance value of 0.031 (<0.05). The experimental group achieved a mean posttest score of 87.65 with an N-Gain of 0.64, whereas the conventional group obtained a mean of 82.67 with an N-Gain of 0.54. The study's implications suggest that the deep learning-based flipped classroom model serves as an alternative instructional strategy for Fiqh that can enhance student engagement, strengthen conceptual understanding, and support the implementation of innovative learning practices in madrasah.

این پژوهش تأثیر اجرای مدل کلاس معکوس مبتنی بر یادگیری عمیق را بر نتایج یادگیری دانش‌آموزان فقه در آزمون‌های مدرسه دینی، با تمرکز بر توسعه یادگیری زمینه‌ای و معنادار، مورد تحلیل قرار می‌دهد. این مطالعه با رویکرد کمی و با طرح شبه‌آزمایشی پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شده است. جامعه پژوهش شامل ۷۰ دانش‌آموز بود که به دو گروه تقسیم شدند: یک گروه از مدل کلاس معکوس مبتنی بر یادگیری عمیق استفاده کردند و گروه دیگر آموزش متداول را دریافت نمودند. داده‌ها از طریق آزمون‌های نتایج یادگیری، مشاهده و مستندسازی گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی، آزمون N-Gain و آزمون t مستقل پس از تأیید فرض نرمال بودن و همگنی انجام گرفت. نتایج نشان داد که بین نتایج یادگیری گروه کلاس معکوس مبتنی بر یادگیری عمیق و گروه متداول تفاوت معناداری وجود دارد (مقدار معناداری ۰.۰۳۱ < ۰.۰۵). گروه آزمایشی میانگین نمره پس‌آزمون ۸۷.۶۵ با N-Gain برابر با ۰.۶۴ را کسب کرد، در حالی که گروه متداول میانگین ۸۲.۶۷ و N-Gain برابر با ۰.۵۴ را به دست آورد. دلالت‌های پژوهش حاکی از آن است که مدل کلاس معکوس مبتنی بر یادگیری عمیق می‌تواند به عنوان یک راهبرد آموزشی جایگزین برای درس فقه، موجب افزایش مشارکت دانش‌آموزان، تقویت درک مفهومی و حمایت از اجرای شیوه‌های نوآورانه یادگیری در مدرسه دینی شود.

ABSTRACT Muhammadiyah schools face challenges in strengthening institutional competitiveness, improving school governance, and developing strategic plans that can guide sustainable school development. Many schools have not yet developed systematic Strategic Plans (Renstra) and school excellence roadmaps, resulting in short-term and less focused development efforts. This community service program aimed to enhance the capacity of principals and teachers in effective school leadership, strategic planning, and the development of school excellence roadmaps in Muhammadiyah schools in Boyolali Regency. The program employed a Participatory Action and Empowerment Model involving 17 Muhammadiyah elementary and junior secondary schools. The activities consisted of training, workshops, mentoring, and evaluation. The results demonstrated improved participants’ understanding of school leadership, institutional governance, strategic planning, and the implementation of strategic and operational plans. In addition, the program produced draft Strategic Plans (Renstra) and school excellence roadmaps that can serve as sustainable development guidelines for participating schools. The program also strengthened collaboration among the university, the Muhammadiyah Regional Board of Boyolali, the Primary and Secondary Education Council, and Muhammadiyah schools in improving educational quality and institutional competitiveness. The findings indicate that mentoring in strategic planning and school excellence roadmap development is an effective strategy for strengthening leadership capacity, governance, and the competitiveness of Muhammadiyah schools. Keywords: Muhammadiyah schools; strategic plan; school excellence roadmap; school leadership; school competitiveness ABSTRAK Sekolah Muhammadiyah menghadapi tantangan dalam meningkatkan daya saing lembaga, memperkuat tata kelola sekolah, serta menyusun perencanaan strategis yang mampu menjadi pedoman pengembangan sekolah secara berkelanjutan. Sebagian sekolah belum memiliki dokumen Rencana Strategis (Renstra) dan roadmap keunggulan yang tersusun secara sistematis sehingga pengembangan sekolah cenderung bersifat jangka pendek dan kurang terarah. Kegiatan pengabdian kepada masyarakat ini bertujuan meningkatkan kapasitas kepala sekolah dan guru dalam kepemimpinan sekolah efektif, penyusunan Renstra, serta pengembangan roadmap keunggulan sekolah Muhammadiyah di Kabupaten Boyolali. Kegiatan dilaksanakan menggunakan pendekatan Participatory Action and Empowerment Model yang melibatkan 17 sekolah Muhammadiyah jenjang SD/MI dan SMP/MTs. Metode yang digunakan meliputi pelatihan, workshop, pendampingan, dan evaluasi. Hasil kegiatan menunjukkan adanya peningkatan pemahaman peserta mengenai kepemimpinan sekolah, tata kelola lembaga, perencanaan strategis, serta implementasi Renstra dan Renop. Selain itu, kegiatan menghasilkan draft Renstra dan roadmap keunggulan sekolah yang dapat digunakan sebagai pedoman pengembangan sekolah secara berkelanjutan. Program ini juga memperkuat sinergi antara perguruan tinggi, PDM Boyolali, Majelis Dikdasmen, dan sekolah Muhammadiyah dalam upaya meningkatkan mutu dan daya saing lembaga pendidikan. Kegiatan pendampingan Renstra dan roadmap keunggulan terbukti menjadi strategi yang efektif untuk memperkuat kapasitas kepemimpinan, tata kelola, dan daya saing sekolah Muhammadiyah. Kata kunci: sekolah Muhammadiyah; Renstra; roadmap keunggulan; kepemimpinan sekolah; daya saing sekolah

چکیده: مدارس محمدیه با چالش‌هایی در زمینه تقویت رقابت‌پذیری نهادی، بهبود حکمرانی مدرسه و توسعه برنامه‌های راهبردی مواجه هستند که می‌تواند راهنمای توسعه پایدار مدرسه باشد. بسیاری از مدارس هنوز برنامه راهبردی (Renstra) و نقشه‌راه برتری مدرسه را به‌صورت نظام‌مند تدوین نکرده‌اند و این امر منجر به تلاش‌های توسعه‌ای کوتاه‌مدت و کم‌تمرکز می‌شود. هدف این برنامه خدمت‌رسانی به جامعه، ارتقاء ظرفیت مدیران و معلمان در رهبری مؤثر مدرسه، برنامه‌ریزی راهبردی و توسعه نقشه‌راه برتری مدرسه در مدارس محمدیه شهرستان بویولالی بود. این برنامه با استفاده از مدل مشارکتی اقدام و توانمندسازی و با مشارکت ۱۷ مدرسه ابتدایی و متوسطه محمدیه اجرا شد. فعالیت‌ها شامل آموزش، کارگاه، مشاوره و ارزیابی بود. نتایج نشان داد که درک شرکت‌کنندگان از رهبری مدرسه، حکمرانی نهادی، برنامه‌ریزی راهبردی و اجرای برنامه‌های راهبردی و عملیاتی بهبود یافته است. علاوه بر این، برنامه منجر به تهیه پیش‌نویس برنامه راهبردی (Renstra) و نقشه‌راه برتری مدرسه شد که می‌تواند به‌عنوان راهنمای توسعه پایدار برای مدارس مشارکت‌کننده مورد استفاده قرار گیرد. این برنامه همچنین همکاری میان دانشگاه، هیئت منطقه‌ای محمدیه بویولالی، شورای آموزش ابتدایی و متوسطه و مدارس محمدیه را در جهت ارتقاء کیفیت آموزشی و رقابت‌پذیری نهادی تقویت کرد. یافته‌ها نشان می‌دهد که همراهی در برنامه‌ریزی راهبردی و توسعه نقشه‌راه برتری مدرسه، راهبردی مؤثر برای تقویت ظرفیت رهبری، حکمرانی و رقابت‌پذیری مدارس محمدیه است.

The Student Community Service Program (KKN) is a form of student service to the community through the implementation of various programs and activities tailored to local conditions and needs. One of the KKN work programs carried out by Universitas Muhammadiyah Bone students in Timusu Village, Ulaweng District, Bone Regency, was a training program on making dishwashing soap. This activity aimed to enhance community skills through said training. It was held on September 1, 2026, at the Timusu Village Office. There were 23 participants, consisting of local women and youths. All KKN students participated in the event, which lasted approximately one hour and twenty minutes. The methods employed included both instruction and hands-on practice to impart practical knowledge regarding dishwashing soap production. The materials used for the training were 1 kg of Texapon, 15 tablespoons of fine salt, 20 limes, a sufficient amount of pandan leaves, and 5–7 liters of water. The production process began by mixing water with blended pandan leaves, followed by the addition and mixing of Texapon. Subsequently, salt and lime juice were added gradually while stirring. This training activity provided the community with direct experience in making dishwashing soap and served as a contribution by the KKN students toward improving the skills of Timusu Village residents.

برنامه خدمت‌رسانی دانشجویی به جامعه (KKN) شکلی از خدمت دانشجویان به جامعه از طریق اجرای برنامه‌ها و فعالیت‌های متنوع متناسب با شرایط و نیازهای محلی است. یکی از برنامه‌های KKN که توسط دانشجویان دانشگاه Muhammadiyah Bone در روستای تیموسو، بخش Ulaweng، شهرستان Bone اجرا شد، برنامه آموزشی ساخت مایع ظرفشویی بود. هدف از این فعالیت، ارتقای مهارت‌های جامعه از طریق این آموزش بود. این برنامه در تاریخ ۱ سپتامبر ۲۰۲۶ در دفتر روستای تیموسو برگزار شد. تعداد ۲۳ نفر از زنان و جوانان محلی در این برنامه شرکت کردند. تمامی دانشجویان KKN در این رویداد که حدود یک ساعت و بیست دقیقه به طول انجامید، مشارکت داشتند. روش‌های مورد استفاده شامل آموزش نظری و تمرین عملی به منظور انتقال دانش کاربردی درباره تولید مایع ظرفشویی بود. مواد مورد استفاده در آموزش شامل ۱ کیلوگرم Texapon، ۱۵ قاشق غذاخوری نمک نرم، ۲۰ عدد لیموترش، مقدار کافی برگ پاندان و ۵ تا ۷ لیتر آب بود. فرایند تولید با مخلوط کردن آب و برگ پاندان خردشده آغاز شد و سپس Texapon به آن افزوده و مخلوط گردید. در ادامه، نمک و آب‌لیمو به تدریج افزوده و هم زده شد. این فعالیت آموزشی تجربه عملی مستقیم در ساخت مایع ظرفشویی را برای جامعه فراهم کرد و به عنوان مشارکت دانشجویان KKN در ارتقای مهارت‌های ساکنان روستای تیموسو محسوب می‌شود.

The transformation of higher education, marked by curriculum changes, digitalization of learning, and demands for quality improvement, places lecturers as strategic actors in realizing superior higher education institutions. However, the development of lecturer competencies still faces various challenges, such as high administrative burdens, a low research culture, limited ongoing training, suboptimal digital literacy, and the lack of internalization of Islamic Religious Education values ​​in the development of lecturer professionalism. This study aims to analyze the actual condition of lecturer competencies, formulate a conceptual model for optimizing lecturer competencies based on Islamic Religious Education, and identify strategies that can support the improvement of higher education quality. The study used a library research method with a descriptive qualitative approach. Data were collected through documentation of various relevant literature, including scientific journals, books, proceedings, regulations, and previous research results, then analyzed using content analysis and thematic analysis. The results show that pedagogical, professional, social, personality competencies, as well as research and community service competencies have a significant influence on the quality of learning, student academic achievement, research productivity, and the quality of higher education institutions. Optimization of lecturer competency can be done through continuous training, mentoring systems, quality-based performance evaluation, utilization of digital technology, and internalization of Islamic Religious Education values ​​such as tauhid, amanah, ihsan, istiqamah, and adab. This research produces a conceptual model that integrates the development of academic competency with the strengthening of Islamic character as a strategy to improve the quality of higher education.

تحول آموزش عالی که با تغییرات برنامه درسی، دیجیتالی‌شدن فرایند یادگیری و الزامات ارتقای کیفیت همراه است، اعضای هیئت علمی را به عنوان بازیگران راهبردی در تحقق دانشگاه‌های برتر مطرح می‌کند. با این حال، توسعه شایستگی‌های اعضای هیئت علمی همچنان با چالش‌هایی نظیر بار بالای امور اداری، ضعف فرهنگ پژوهش، محدودیت آموزش‌های مستمر، سواد دیجیتال کمتر از حد مطلوب و فقدان درونی‌سازی ارزش‌های آموزش معارف اسلامی در توسعه حرفه‌ای اعضای هیئت علمی مواجه است. هدف این پژوهش تحلیل وضعیت واقعی شایستگی‌های اعضای هیئت علمی، تدوین مدل مفهومی بهینه‌سازی شایستگی‌های اعضای هیئت علمی مبتنی بر آموزش معارف اسلامی و شناسایی راهبردهایی است که می‌تواند به ارتقای کیفیت آموزش عالی کمک کند. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای و رویکرد کیفی توصیفی انجام شده است. داده‌ها از طریق مستندسازی منابع مختلف مرتبط، از جمله مجلات علمی، کتاب‌ها، مجموعه مقالات، مقررات و نتایج پژوهش‌های پیشین گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوا و تحلیل تماتیک بررسی شدند. نتایج نشان می‌دهد که شایستگی‌های آموزشی، حرفه‌ای، اجتماعی، شخصیتی و همچنین شایستگی‌های پژوهشی و خدمات اجتماعی تأثیر معناداری بر کیفیت یادگیری، موفقیت تحصیلی دانشجویان، بهره‌وری پژوهشی و کیفیت دانشگاه‌ها دارند. بهینه‌سازی شایستگی اعضای هیئت علمی می‌تواند از طریق آموزش‌های مستمر، نظام‌های مشاوره‌ای، ارزیابی عملکرد مبتنی بر کیفیت، بهره‌گیری از فناوری دیجیتال و درونی‌سازی ارزش‌های آموزش معارف اسلامی مانند توحید، امانت، احسان، استقامت و ادب صورت گیرد. این پژوهش مدل مفهومی‌ای ارائه می‌دهد که توسعه شایستگی‌های علمی را با تقویت منش اسلامی به عنوان راهبردی برای ارتقای کیفیت آموزش عالی تلفیق می‌کند.

Education is a fundamental pillar of human resource development; however, equitable access to supplementary education remains a challenge in rural areas. Children in Tegalan Hamlet, Bolopleret Village, Juwiring District, Klaten Regency, face limited learning assistance outside school hours because their parents work as traders, laborers, and farmers. The Community Service Program (KKN) conducted by students of UIN Raden Mas Said Surakarta designed a tutoring program as a form of educational assistance for children. This community service aims to describe the implementation and impact of tutoring on children's learning motivation and engagement. The method used is descriptive qualitative with a Participatory Action Research (PAR) approach, carried out through the stages of problem identification, planning, implementation, and evaluation. The participants were approximately 15 children from kindergarten to elementary school levels who attended voluntarily. The program was conducted in four sessions held every Saturday on June 27, July 4, July 11, and July 18, 2026, covering Mathematics, Science, English, the effects of gadgets on children, and anti-bullying education through educational films. The results showed an increase in participants' enthusiasm, engagement, confidence in expressing opinions, and discipline, as well as the growth of habits to use leisure time for more productive activities. The main obstacles were the limited duration of the KKN program and the absence of a sustainable program mechanism. Continuous collaboration among village government, schools, parents, and the community is needed so that similar programs can be sustained.

آموزش یکی از ارکان اساسی توسعه منابع انسانی است؛ با این حال، دسترسی عادلانه به آموزش‌های تکمیلی در مناطق روستایی همچنان یک چالش محسوب می‌شود. کودکان محله تگالان، روستای بولوپلرت، بخش جوویرینگ، شهرستان کلاتن، به دلیل اشتغال والدین به شغل‌هایی مانند فروشندگی، کارگری و کشاورزی، از حمایت‌های آموزشی خارج از ساعات مدرسه برخوردار نیستند. برنامه خدمت‌رسانی اجتماعی (KKN) که توسط دانشجویان دانشگاه UIN Raden Mas Said Surakarta اجرا شد، یک برنامه راهنمایی تحصیلی را به عنوان نوعی حمایت آموزشی برای کودکان طراحی کرد. هدف این خدمت‌رسانی اجتماعی، توصیف اجرای برنامه و تأثیر راهنمایی تحصیلی بر انگیزش و مشارکت تحصیلی کودکان است. روش پژوهش، کیفی توصیفی با رویکرد پژوهش مشارکتی عملی (PAR) بوده که از مراحل شناسایی مسئله، برنامه‌ریزی، اجرا و ارزیابی تشکیل شده است. شرکت‌کنندگان حدود ۱۵ کودک در مقاطع پیش‌دبستانی تا دبستان بودند که به صورت داوطلبانه حضور یافتند. این برنامه در چهار جلسه که هر شنبه در تاریخ‌های ۲۷ ژوئن، ۴ ژوئیه، ۱۱ ژوئیه و ۱۸ ژوئیه ۲۰۲۶ برگزار شد، اجرا گردید و موضوعاتی مانند ریاضیات، علوم، زبان انگلیسی، تأثیر ابزارهای دیجیتال بر کودکان و آموزش ضد قلدری از طریق فیلم‌های آموزشی را دربر می‌گرفت. نتایج نشان داد که اشتیاق، مشارکت، اعتماد به نفس در بیان نظرات و انضباط شرکت‌کنندگان افزایش یافته و عادات استفاده از اوقات فراغت برای فعالیت‌های سازنده‌تر در آن‌ها رشد یافته است. مهم‌ترین موانع، محدودیت مدت زمان برنامه KKN و نبود سازوکار برنامه‌ای پایدار بود. همکاری مستمر میان دولت روستا، مدارس، والدین و جامعه برای پایداری چنین برنامه‌هایی ضروری است.

Curriculum policy transitions demand teacher adaptation in managing learning resources and implementing comprehensive evaluations. However, preliminary observations at SMAN 2 Siak Hulu reveal that [specify percentage, e.g., 70%] of teachers still experience disorientation in designing authentic assessment instruments and aligning learning modules with student needs. This community service activity aims to reconstruct teachers' understanding and skills in curriculum management and learning evaluation through a Problem-Based Training (PBT) approach. The program was implemented using a Participatory Action Research (PAR) method integrated into three cyclical stages: (1) identification of pedagogical problems, (2) problem-solving workshops and instrument development, and (3) mentoring and peer-review evaluation. This activity involved [specify number, e.g., 45] teachers across various subjects. Program effectiveness was measured using pre-test and post-test instruments, as well as portfolio analysis of learning products. The results showed a significant increase in participants' pedagogical understanding by [e.g., 82%], as evidenced by the teachers' successful creation of [e.g., 45 validated teaching modules and formative-summative evaluation rubrics]. Furthermore, the PBT approach proved effective in collaboratively eliminating administrative constraints while shifting teachers' paradigms from a clerical orientation toward reflective habits for continuous learning quality improvement.

تحولات سیاست‌های برنامهٔ درسی، مستلزم سازگاری معلمان در مدیریت منابع یادگیری و اجرای ارزیابی‌های جامع است. با این حال، مشاهدات اولیه در دبیرستان SMAN 2 Siak Hulu نشان می‌دهد که [درصد مشخص، مانند ۷۰٪] از معلمان همچنان در طراحی ابزارهای ارزیابی اصیل و همسویی ماژول‌های یادگیری با نیازهای دانش‌آموزان دچار سردرگمی هستند. هدف این فعالیت خدمات‌رسانی به جامعه، بازسازی درک و مهارت‌های معلمان در مدیریت برنامهٔ درسی و ارزیابی یادگیری از طریق رویکرد آموزش مبتنی بر مسئله (PBT) است. این برنامه با استفاده از روش پژوهش مشارکتی عملی (PAR) و در سه مرحلهٔ چرخه‌ای اجرا شد: (۱) شناسایی مسائل آموزشی، (۲) کارگاه‌های حل مسئله و توسعهٔ ابزارها، و (۳) مشاوره و ارزیابی همتایان. در این فعالیت، [تعداد مشخص، مانند ۴۵] معلم از رشته‌های مختلف شرکت داشتند. اثربخشی برنامه با استفاده از ابزارهای پیش‌آزمون و پس‌آزمون و همچنین تحلیل پرتفوی محصولات یادگیری سنجیده شد. نتایج نشان داد که درک آموزشی شرکت‌کنندگان به طور معناداری به میزان [مثلاً ۸۲٪] افزایش یافته است، چنانکه معلمان موفق به تولید [مثلاً ۴۵ ماژول آموزشی معتبر و روبریک‌های ارزیابی تکوینی-جمع‌بندی] شدند. افزون بر این، رویکرد PBT در حذف محدودیت‌های اداری به صورت مشارکتی مؤثر بود و همچنین الگوی ذهنی معلمان را از رویکرد دفتری به سوی عادات بازتابی برای بهبود مستمر کیفیت یادگیری تغییر داد.

In the increasingly advanced digital era, the problem of low reading and writing skills of Arabic-Hijaiyah scripts among some students of Madrasah Ibtidaiyah and the less than optimal use of technology in religious learning is still encountered today. The learning process is still dominated by conventional methods, causing students to easily feel bored and less motivated in learning. In addition, learning approaches that integrate Islamic values and environmental awareness have not been widely implemented in madrasah environments. This Community Service Program aims to improve students' reading and writing skills of Arabic-Hijaiyah scripts through digital-ecotheological-based mentoring. The implementation method is carried out through several stages, namely observing partner needs, preparing digital learning media, implementing mentoring, and evaluating activities. The learning media used are interactive videos, educational games, reading and writing exercises of Hijaiyah scripts, and the delivery of ecotheological values linked to Islamic teachings and environmental awareness. The implementation of the activity involved the Community Service team, teachers, and students of Madrasah Ibtidaiyah as the main partners. The results of the activity showed an increase in students' abilities to recognize, read, and write Arabic-Hijaiyah scripts better. Students also demonstrated greater enthusiasm and motivation to learn during the mentoring process. Furthermore, teachers gained more innovative and interactive alternative learning media for use in teaching and learning activities. Thus, the digital-ecotheological Arabic-Hijaiyah literacy mentoring program can be an effective, engaging, and relevant learning solution to technological developments and the needs of Islamic education in Islamic elementary schools.

در عصر دیجیتال که به‌طور فزاینده‌ای پیشرفته است، همچنان مسئله پایین بودن مهارت‌های خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه در میان برخی دانش‌آموزان مدارس ابتدایی اسلامی و استفاده کمتر از حد مطلوب فناوری در آموزش دینی مشاهده می‌شود. فرایند یادگیری همچنان تحت سلطه روش‌های سنتی است که باعث می‌شود دانش‌آموزان به‌راحتی احساس خستگی و کاهش انگیزه در یادگیری کنند. علاوه بر این، رویکردهای آموزشی که ارزش‌های اسلامی و آگاهی زیست‌محیطی را ادغام می‌کنند، هنوز به‌طور گسترده‌ای در محیط مدارس اسلامی اجرا نشده‌اند. هدف این برنامه خدمت‌رسانی به جامعه، ارتقای مهارت‌های خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه دانش‌آموزان از طریق همراهی مبتنی بر رویکرد دیجیتال-اکوتئولوژیک است. روش اجرای برنامه از طریق چندین مرحله انجام می‌شود، از جمله مشاهده نیازهای شرکای آموزشی، تهیه رسانه‌های یادگیری دیجیتال، اجرای همراهی و ارزیابی فعالیت‌ها. رسانه‌های یادگیری مورد استفاده شامل ویدئوهای تعاملی، بازی‌های آموزشی، تمرین‌های خواندن و نوشتن خط حجاییه و انتقال ارزش‌های اکوتئولوژیک مرتبط با آموزه‌های اسلامی و آگاهی زیست‌محیطی است. اجرای این فعالیت با مشارکت تیم خدمت‌رسانی به جامعه، معلمان و دانش‌آموزان مدارس ابتدایی اسلامی به‌عنوان شرکای اصلی صورت گرفت. نتایج فعالیت نشان داد که توانایی دانش‌آموزان در شناسایی، خواندن و نوشتن خط عربی-حجاییه بهبود یافته است. همچنین دانش‌آموزان شور و انگیزه بیشتری برای یادگیری در طول فرایند همراهی از خود نشان دادند. افزون بر این، معلمان به رسانه‌های یادگیری جایگزین نوآورانه و تعاملی بیشتری برای استفاده در فعالیت‌های آموزشی دست یافتند. بنابراین، برنامه همراهی سوادآموزی عربی-حجاییه مبتنی بر رویکرد دیجیتال-اکوتئولوژیک می‌تواند راه‌حلی مؤثر، جذاب و مرتبط با تحولات فناوری و نیازهای آموزش اسلامی در مدارس ابتدایی اسلامی باشد.

The implementation of the Love-Based Curriculum (Kurikulum Berbasis Cinta/KBC) in Islamic elementary schools requires teachers to integrate love-based values into instructional materials and lesson plans. The needs analysis indicated that teachers required more practical training because previous activities were predominantly focused on theoretical content delivery. This community service program aimed to facilitate teachers in developing KBC-based instructional materials through a workshop using a learning by doing strategy. The activity employed a Participatory Action approach combined with training and mentoring. The participants were 58 Islamic elementary school teachers from KKG 0008 Rayon 3, Siak Regency, consisting of classroom teachers, subject teachers, and tahfiz teachers. The activity consisted of needs analysis, material delivery, instructional material development practice, mentoring, presentation of participants' work, and evaluation. The results showed that all 58 participants participated in the workshop and produced drafts of KBC-based instructional materials according to the subjects and grades they taught. The products were subsequently reviewed through mentoring and presentation sessions to obtain feedback for further improvement. These findings indicate that a practice-oriented workshop can facilitate teachers in translating KBC concepts into instructional materials in a more applicable manner

اجرای برنامهٔ درسی مبتنی بر عشق (Kurikulum Berbasis Cinta/KBC) در مدارس ابتدایی اسلامی مستلزم آن است که معلمان ارزش‌های مبتنی بر عشق را در مواد آموزشی و طرح درس‌ها ادغام کنند. تحلیل نیازسنجی نشان داد که معلمان به آموزش عملی بیشتری نیاز دارند، زیرا فعالیت‌های قبلی عمدتاً بر انتقال محتوای نظری متمرکز بوده‌اند. هدف این برنامهٔ خدمات‌رسانی به جامعه، تسهیل توسعهٔ مواد آموزشی مبتنی بر KBC توسط معلمان از طریق کارگاهی با راهبرد یادگیری از طریق عمل بود. این فعالیت با رویکرد اقدام مشارکتی همراه با آموزش و مشاوره انجام شد. شرکت‌کنندگان شامل ۵۸ معلم مدرسه ابتدایی اسلامی از KKG 0008 رایون ۳ شهرستان سیاک بودند که شامل معلمان کلاس، معلمان موضوعی و معلمان حفظ قرآن (تحفیظ) می‌شدند. فعالیت شامل نیازسنجی، ارائهٔ مطالب، تمرین توسعهٔ مواد آموزشی، مشاوره، ارائهٔ آثار شرکت‌کنندگان و ارزیابی بود. نتایج نشان داد که هر ۵۸ شرکت‌کننده در کارگاه حضور یافتند و پیش‌نویس‌هایی از مواد آموزشی مبتنی بر KBC متناسب با موضوعات و پایه‌های تدریس خود تهیه کردند. این محصولات در ادامه از طریق جلسات مشاوره و ارائه مورد بازبینی قرار گرفت تا بازخورد لازم برای بهبود بیشتر دریافت شود. این یافته‌ها نشان می‌دهد که کارگاه‌های مبتنی بر عمل می‌تواند به معلمان در ترجمهٔ مفاهیم KBC به مواد آموزشی به شیوه‌ای کاربردی‌تر کمک کند.

Abstract The Tahfidz program at Madrasah Al-Barokah faced challenges related to Qur’anic recitation quality, particularly the accuracy of makharijul huruf and tajwid application, as well as limited structured mentoring. This community service program employed a Service Learning approach for 13 days, from 21 February to 5 March 2026. Attendance in madrasah learning sessions ranged from 18 to 35 children, while broader community activities involved up to 100 participants depending on the activity. The program included needs observation, halaqah grouping, tahfidz and tahsin mentoring through talaqqi, recitation submission and repetition, memorization evaluation, and student reflection. Observations during implementation indicated improvements in pronunciation accuracy and memorization fluency, accompanied by greater student engagement. University students also gained practical teaching and community-interaction experience through the reflective Service Learning process. The program demonstrates the value of structured mentoring, although complete individual achievement data and long-term memorization retention measurements were not available.

برنامه حفظ در مدرسه البرکه با چالش‌هایی در زمینه کیفیت قرائت قرآن، به‌ویژه دقت در مخارج الحروف و اجرای قواعد تجوید، همچنین محدودیت در راهنمایی ساختاریافته مواجه بود. این برنامه خدمت‌رسانی به جامعه با رویکرد یادگیری خدمت‌محور به مدت ۱۳ روز، از ۲۱ فوریه تا ۵ مارس ۲۰۲۶ اجرا شد. حضور دانش‌آموزان در جلسات آموزشی مدرسه بین ۱۸ تا ۳۵ کودک متغیر بود و فعالیت‌های گسترده‌تر اجتماعی بسته به نوع فعالیت تا ۱۰۰ شرکت‌کننده را دربر می‌گرفت. برنامه شامل مشاهده نیازها، گروه‌بندی حلقه‌ها، راهنمایی در حفظ و بهبود قرائت از طریق تلقی، ارائه و تکرار قرائت، ارزیابی حفظ و بازتاب دانش‌آموزان بود. مشاهدات حین اجرا نشان‌دهنده بهبود در دقت تلفظ و روانی حفظ، همراه با افزایش مشارکت دانش‌آموزان بود. دانشجویان دانشگاه نیز از طریق فرایند بازتابی یادگیری خدمت‌محور، تجربه عملی تدریس و تعامل با جامعه را کسب کردند. این برنامه ارزش راهنمایی ساختاریافته را نشان می‌دهد، هرچند داده‌های کامل مربوط به دستاوردهای فردی و سنجش ماندگاری بلندمدت حفظ در دسترس نبود.

Mufrodat mastery constitutes the primary foundation of Arabic language acquisition. Students at non-formal Quranic schools (TPQ) in rural areas are generally not yet systematically exposed to basic Arabic vocabulary. This Ramadan 1447H KKN-T community service aimed to improve mastery of body-part Arabic mufrodat among 18 TPQ students at Mushalla Khairul Ikhwan, Nagari Sago Salido, Pesisir Selatan, using picture-poster media. A Service Learning approach with a one-group pretest-posttest measurement design was employed in collaboration with local TPQ teachers. Data were analyzed using paired t-test, Hake N-Gain, and Cohen’s d. Mean scores increased from 74.89 to 91.17. The paired t-test yielded t = 15.68 (p < .001), mean N-Gain g̅ = 0.750 (high category), and Cohen’s d = 3.70 (very large effect). Picture-poster media proved effective and applicable for Arabic mufrodat instruction in non-formal educational settings.

تسلط بر مفردات، زیربنای اصلی فراگیری زبان عربی را تشکیل می‌دهد. دانش‌آموزان مدارس غیررسمی قرآنی (TPQ) در مناطق روستایی عموماً به طور نظام‌مند با واژگان پایه زبان عربی آشنا نمی‌شوند. هدف خدمت‌رسانی اجتماعی KKN-T رمضان ۱۴۴۷ هجری، ارتقای تسلط بر مفردات اعضای بدن به زبان عربی در میان ۱۸ دانش‌آموز TPQ در مصلی خیرالاخوان، نگاری ساگو سالیدو، پسیسیر سلاتان با استفاده از رسانه پوسترهای تصویری بود. رویکرد یادگیری خدمت‌محور با طرح اندازه‌گیری پیش‌آزمون-پس‌آزمون تک‌گروهی و با همکاری معلمان محلی TPQ به کار گرفته شد. داده‌ها با استفاده از آزمون t زوجی، Hake N-Gain و d کوهن تحلیل شدند. میانگین نمرات از ۷۴٫۸۹ به ۹۱٫۱۷ افزایش یافت. آزمون t زوجی مقدار t = ۱۵٫۶۸ (p < ۰٫۰۰۱)، میانگین N-Gain g̅ = ۰٫۷۵۰ (طبقه بالا) و d کوهن = ۳٫۷۰ (اثر بسیار بزرگ) را نشان داد. رسانه پوسترهای تصویری برای آموزش مفردات عربی در محیط‌های آموزشی غیررسمی مؤثر و قابل اجرا بود.

Strengthening Quranic literacy among elementary school-aged children is a crucial aspect of religious character development. However, children’s ability to read the Quran remains relatively low due to educators’ limited competencies, a lack of family support, and minimal learning opportunities within the community. This community service project aims to describe the implementation of the “Ramadhan Mengaji” program based on service learning in Pematang Sijonam Village, Perbaungan Subdistrict, Serdang Bedagai Regency. The program was carried out through tahsin sessions at the mosque, Quran literacy outreach at elementary schools, the distribution of Quran copies and Iqra’ books, as well as religious lectures and social activities. The impact of this community service activity showed an increase in enthusiasm for reading the Quran, including improvements in pronunciation (makhraj), understanding of tajwid, and fluency in reading. Additionally, there was increased motivation to learn and greater parental support. The service-learning approach was effective in creating contextual, participatory, and sustainable learning.

تقویت سواد قرآنی در میان کودکان سنین دبستان، جنبه‌ای اساسی از پرورش شخصیت دینی به‌شمار می‌آید. با این حال، توانایی کودکان در قرائت قرآن به‌دلیل محدودیت شایستگی‌های مربیان، کمبود حمایت خانوادگی و فرصت‌های اندک یادگیری در جامعه، نسبتاً پایین باقی مانده‌است. این طرح خدمت‌رسانی به جامعه با هدف توصیف اجرای برنامه «رمضان مُنجی» مبتنی بر یادگیری خدمت‌محور در روستای پماتانگ سیجونام، بخش پرباونگان، شهرستان سردنگ بداگای انجام شد. این برنامه از طریق جلسات تحسین در مسجد، ترویج سواد قرآنی در مدارس ابتدایی، توزیع نسخه‌های قرآن و کتاب‌های اقراء، همچنین سخنرانی‌های مذهبی و فعالیت‌های اجتماعی اجرا گردید. تأثیر این فعالیت خدمت‌رسانی نشان‌دهنده افزایش اشتیاق به قرائت قرآن، بهبود تلفظ (مخرج)، درک قواعد تجوید و روان‌خوانی بود. افزون بر این، انگیزه یادگیری و حمایت والدین نیز افزایش یافت. رویکرد یادگیری خدمت‌محور در ایجاد یادگیری زمینه‌مند، مشارکتی و پایدار مؤثر بود.

Masjid in rural Indonesia are frequently treated as ritual spaces alone, although they hold sufficient physical, social, and spiritual capital to sustain non-formal Islamic education. This article reports the thematic community service programme (KKNT) of Group 25, STAI As-Sunnah Deli Serdang, at Masjid Amaliyah, Dusun Gotong Royong, Pasar Miring Village, Pagar Merbau District, Deli Serdang Regency, North Sumatra, conducted over thirteen days during Ramadan 1447 H (21 February–5 March 2026). Programme partners comprised the Masjid Amaliyah management, the Rumah Qur’an Shofiyyah administrators, SDN 105352 Pasar Miring, and the Pasar Miring Village Government. The programme applied the Asset-Based Community Development (ABCD) approach through five stages, discovery, dream, design, define, and destiny, positioning the masjid as the core asset rather than community deficits as the point of departure. Data were gathered through participant observation, pre- and post-programme oral tahsin assessment, daily field notes, and visual documentation. Fifteen programmes were delivered across 35 scheduled sessions, generating approximately 1,856 participant-sessions drawn from an estimated 400 to 450 individual beneficiaries; the two metrics are reported separately because attendance was recorded without unique-identity tracking. Findings indicate improved application of mim sakinah and qalqalah rules among women participants, increased children’s engagement in Qur’anic literacy, the establishment of a literacy corner and permanent visual da’wah media at the masjid, and the masjid management’s willingness to continue the halaqah independently. The study affirms that Ramadan constitutes a measurable window of receptivity rather than a scheduling coincidence, and that asset-based framing yields more equitable partnership relations than deficit-based framing.

مساجد در مناطق روستایی اندونزی اغلب صرفاً به‌عنوان فضاهای آیینی تلقی می‌شوند، در حالی‌که دارای سرمایه فیزیکی، اجتماعی و معنوی کافی برای پشتیبانی از آموزش غیررسمی اسلامی هستند. این مقاله به گزارش برنامه خدمت‌رسانی اجتماعی موضوعی (KKNT) گروه ۲۵ مؤسسه STAI As-Sunnah Deli Serdang در مسجد عملیّه، دوسون گوتونگ رویونگ، روستای پاسار میرینگ، بخش پاگار مِرباو، شهرستان دلی سِردانگ، سوماترای شمالی می‌پردازد که طی سیزده روز در ماه رمضان ۱۴۴۷ هجری (۲۱ فوریه تا ۵ مارس ۲۰۲۶) اجرا شد. شرکای برنامه شامل هیئت امنای مسجد عملیّه، مدیران خانه قرآن شفیّه، مدرسه SDN 105352 پاسار میرینگ و دولت روستای پاسار میرینگ بودند. این برنامه با بهره‌گیری از رویکرد توسعه جامعه‌محور مبتنی بر دارایی‌ها (ABCD) در پنج مرحله کشف، رؤیاپردازی، طراحی، تعریف و سرنوشت، مسجد را به‌عنوان دارایی محوری و نه کمبودهای جامعه، نقطه آغاز قرار داد. داده‌ها از طریق مشاهده مشارکتی، ارزیابی شفاهی تحسین پیش و پس از برنامه، یادداشت‌های میدانی روزانه و مستندسازی تصویری گردآوری شد. پانزده برنامه در قالب ۳۵ جلسه زمان‌بندی‌شده اجرا گردید که در مجموع حدود ۱۸۵۶ نفر-جلسه از میان حدود ۴۰۰ تا ۴۵۰ ذی‌نفع فردی حاصل شد؛ این دو شاخص به‌طور جداگانه گزارش شده‌اند زیرا حضور افراد بدون رهگیری هویت یکتا ثبت گردید. یافته‌ها نشان‌دهنده بهبود کاربرد قواعد میم ساکنه و قلقلَه در میان شرکت‌کنندگان زن، افزایش مشارکت کودکان در سواد قرآنی، ایجاد گوشه سوادآموزی و رسانه دائمی بصری دعوت در مسجد و تمایل هیئت امنای مسجد برای ادامه مستقل حلقه‌های قرآنی است. این مطالعه تأیید می‌کند که ماه رمضان پنجره‌ای قابل سنجش از پذیرش است و نه صرفاً یک تصادف زمانی، و چارچوب مبتنی بر دارایی‌ها روابط مشارکتی عادلانه‌تری نسبت به چارچوب مبتنی بر کمبودها ایجاد می‌کند.

Globalisation's pervasive influence has significantly transformed societal norms, particularly affecting students who are vulnerable to value erosion. Quality civic education that integrates religious values is imperative in Islamic boarding school (pesantren) contexts to preserve positive character development. This qualitative case study examines the integration of Islamic values in Civic Education at MTs Azzainiyah, Sukabumi, Indonesia, and proposes a five-dimensional conceptual framework that moves beyond descriptive accounts to reveal operational mechanisms of integration. Through six-month fieldwork involving semi-structured interviews with 24 participants, 24 classroom observations, and analysis of 42 documents, the study identifies five synergistic dimensions: (1) curriculum alignment embedding values in lesson plans and syllabi, (2) pedagogical enactment through differentiated and cooperative learning strategies, (3) textual linking connecting Pancasila principles with Qur'anic verses and hadith, (4) school culture habituation via daily Islamic-civic rituals, and (5) civic virtue projects enabling practical value application through community service. Findings show that systematic integration strengthens students' civic understanding and fosters Islamic character, with 80% of students reporting frequent, conscious connections between faith and citizenship responsibilities. However, significant challenges persist: gaps in teacher professional development, limited infrastructure and resources, variability in student knowledge, curriculum time pressures, and assessment difficulties. The study contributes an empirically derived, mechanism-based model addressing the knowledge gap in understanding how religious and civic education synthesis operates in practice. Implications include targeted teacher training programmes, integrated curriculum resource development, and policy frameworks supporting values-based education in pluralistic societies.

نفوذ گسترده جهانی‌شدن به طور قابل توجهی هنجارهای اجتماعی را دگرگون ساخته است و به ویژه دانش‌آموزانی را که در معرض فرسایش ارزشی قرار دارند، تحت تأثیر قرار داده است. آموزش تعلیمات مدنی با کیفیت که ارزش‌های دینی را در بستر مدارس شبانه‌روزی اسلامی (پسانترن) ادغام می‌کند، برای حفظ پرورش شخصیت مثبت ضروری است. این مطالعه کیفی موردی به بررسی ادغام ارزش‌های اسلامی در آموزش تعلیمات مدنی در مدرسه MTs Azzainiyah، سوکابومی، اندونزی می‌پردازد و چارچوب مفهومی پنج‌بعدی‌ای را ارائه می‌دهد که فراتر از توصیف صرف، سازوکارهای عملیاتی ادغام را آشکار می‌سازد. از طریق شش ماه کار میدانی شامل مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۴ مشارکت‌کننده، ۲۴ مشاهده کلاسی و تحلیل ۴۲ سند، پژوهش پنج بعد هم‌افزا را شناسایی می‌کند: (۱) همسویی برنامه درسی با گنجاندن ارزش‌ها در طرح درس و سرفصل‌ها، (۲) اجرای آموزشی از طریق راهبردهای یادگیری تمایزیافته و تعاونی، (۳) پیوند متنی با اتصال اصول پنج‌گانه پانچاسیلا به آیات قرآن و احادیث، (۴) عادت‌سازی فرهنگی مدرسه از طریق مناسک روزانه اسلامی-مدنی، و (۵) پروژه‌های فضیلت مدنی که امکان کاربرد عملی ارزش‌ها را از طریق خدمت به جامعه فراهم می‌سازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ادغام نظام‌مند، درک مدنی دانش‌آموزان را تقویت کرده و منش اسلامی را پرورش می‌دهد، به طوری که ۸۰٪ دانش‌آموزان گزارش داده‌اند که به طور مکرر و آگاهانه بین ایمان و مسئولیت‌های شهروندی ارتباط برقرار می‌کنند. با این حال، چالش‌های قابل توجهی همچنان باقی است: شکاف در توسعه حرفه‌ای معلمان، محدودیت زیرساخت و منابع، تفاوت در دانش دانش‌آموزان، فشار زمانی برنامه درسی و دشواری‌های ارزیابی. این مطالعه مدلی مبتنی بر سازوکار و مبتنی بر شواهد ارائه می‌دهد که به شکاف دانشی در فهم نحوه عملکرد تلفیق آموزش دینی و مدنی در عمل پاسخ می‌دهد. پیامدها شامل برنامه‌های هدفمند آموزش معلمان، توسعه منابع برنامه درسی یکپارچه و چارچوب‌های سیاستی حمایت‌کننده از آموزش مبتنی بر ارزش‌ها در جوامع کثرت‌گرا است.

The teacher forms the link between the intended curriculum and the intended learners experience. This is nowhere more evident than in Community Service Learning (CSL), where value formation depends on deliberate planning, modelling and assessment rather than content transmission. Kenya's Competency-Based Curriculum places core values such as unity, responsibility, integrity and patriotism at the heart of early years education, yet the extent to which teachers are prepared to cultivate these values through CSL has received little empirical attention. This study sought to determine the degree of teacher preparedness in community service learning and its relationship with the acquisition of core values among learners in early years education in Murang'a County, Kenya. The study was guided by Bandura's social learning theory and Kolb's experiential learning theory; the study employed a mixed research design. From a target population of 10,882 and an accessible population of 7,395. A purposive random sampling was used to obtain a sample of 46 respondents from four sub-counties. This consisted of 28 Grade Three teachers and 18 heads of institutions. Data were collected using a five-point Likert questionnaire (Cronbach's alpha =.842) and structured interview for head of institution. Quantitative data were analyzed through descriptive statistics and Pearson Product Moment Correlation at the 5% significance level using SPSS Version 30, while qualitative responses were analyzed thematically. The findings showed uniformly high self-reported preparedness, with role modelling drawing the strongest endorsement (96.6% strong agreement). Correlation analysis returned a positive, moderate and statistically significant relationship between teacher preparedness and acquisition of core values (r = .452, p = .014). The study concluded that teacher preparedness in CSL significantly influences value acquisition among early years learners and recommends sustained, value-specific continuous professional development so that what teachers know is matched by what they practice daily in the classroom.

معلم پیوند میان برنامهٔ درسی مورد نظر و تجربهٔ مورد انتظار فراگیران را شکل می‌دهد. این امر به‌ویژه در یادگیری خدمت‌رسانی اجتماعی (CSL) آشکار است، جایی که شکل‌گیری ارزش‌ها به برنامه‌ریزی هدفمند، الگوسازی و ارزیابی وابسته است و نه صرفاً انتقال محتوا. برنامهٔ درسی مبتنی بر شایستگی کنیا، ارزش‌های بنیادی همچون وحدت، مسئولیت‌پذیری، صداقت و میهن‌دوستی را در مرکز آموزش سال‌های ابتدایی قرار داده است، اما میزان آمادگی معلمان برای پرورش این ارزش‌ها از طریق CSL کمتر مورد توجه تجربی قرار گرفته است. این پژوهش با هدف تعیین میزان آمادگی معلمان در یادگیری خدمت‌رسانی اجتماعی و رابطهٔ آن با کسب ارزش‌های بنیادی در میان فراگیران آموزش سال‌های ابتدایی در شهرستان مورانگا، کنیا انجام شد. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از نظریهٔ یادگیری اجتماعی بندورا و نظریهٔ یادگیری تجربی کلب و با استفاده از طرح پژوهش ترکیبی انجام شد. از جمعیت هدف ۱۰٬۸۸۲ نفر و جمعیت در دسترس ۷٬۳۹۵ نفر، نمونه‌ای به روش نمونه‌گیری تصادفی هدفمند شامل ۴۶ نفر از چهار بخش شهرستان انتخاب شد که شامل ۲۸ معلم پایه سوم و ۱۸ مدیر مؤسسه بود. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه لیکرت پنج‌درجه‌ای (آلفای کرونباخ = ۰٫۸۴۲) و مصاحبه ساختاریافته با مدیران جمع‌آوری شد. داده‌های کمی با استفاده از آمار توصیفی و ضریب همبستگی حاصل‌ضرب لحظه‌ای پیرسون در سطح معناداری ۵٪ و با نرم‌افزار SPSS نسخه ۳۰ تحلیل شد و پاسخ‌های کیفی به شیوهٔ تحلیل تماتیک بررسی گردید. یافته‌ها نشان داد که آمادگی خودگزارش‌دهی‌شدهٔ معلمان به طور یکنواخت بالا بوده و الگوسازی بیشترین تأیید را داشته است (۹۶٫۶٪ موافقت قوی). تحلیل همبستگی رابطه‌ای مثبت، متوسط و معنادار آماری میان آمادگی معلمان و کسب ارزش‌های بنیادی را نشان داد (r = ۰٫۴۵۲، p = ۰٫۰۱۴). پژوهش نتیجه‌گیری می‌کند که آمادگی معلمان در CSL به طور معناداری بر کسب ارزش‌ها در میان فراگیران سال‌های ابتدایی تأثیرگذار است و توسعهٔ حرفه‌ای مستمر و ارزش‌محور را توصیه می‌کند تا دانش معلمان با عملکرد روزانهٔ آنان در کلاس درس همسو شود.