PISA

Abstract Educational tracking shapes students’ learning opportunities, yet isolating its effects from prior selection remains a key challenge in large-scale assessment research. This study examines both the size and the mechanisms of academic-track advantages by integrating longitudinal population-level administrative data from INVALSI with school- and student-level indicators from PISA 2018 in Italy. Focusing on lyceums versus technical schools, we exploit rich pre-tracking information on achievement, socio-demographic background, and early attitudes, and apply entropy balancing to adjust for selection into tracks. Results show that achievement gaps at Grade 10 are large across domains, but substantially reduced once differences in prior competencies and backgrounds are accounted for. Nonetheless, a meaningful academic-track advantage persists after balancing. Decomposition analyses indicate that this residual gap is largely explained by differences in school environments, particularly classroom academic and SES composition alongside school climate, while instructional practices and organizational policies or school resources contribute little on average. The findings support a dual interpretation of tracking effects, combining cumulative selection and exposure to differentiated learning contexts, and highlight the value of linking administrative panels with international assessment data to study both outcomes and mechanisms of educational stratification.

Research on information and communication technology (ICT) use and educational outcomes has reported positive, negative, and null associations, and little is known about creative thinking, which Programme for International Student Assessment (PISA) assessed for the first time in 2022. This study examined how profiles of ICT use relate to creative thinking and whether profile membership predicts creative thinking beyond the dimensions of use from which the profiles are derived. Using data from a large international sample of PISA 2022 students, latent profile analysis of the six Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) dimensions of ICT use identified four profiles that differed mainly in the overall level of use. Creative thinking was compared across profiles using all plausible values, replicate weights and a bias-adjusted three-step approach, and random forest models compared the predictive value of the profiles and the dimensions. Students with below-average use scored highest, followed by those with above-average use, whereas students with very low and very high use scored lowest. The low scores at the two ends had different correlates: adjustment for socioeconomic status and gender substantially reduced the gap for very low use but left the gap for very high use almost unchanged. In the random forest models, the six dimensions predicted creative thinking better than profile membership did. Partial dependence plots showed higher predicted scores with more school activities outside the classroom and lower predicted scores with high weekday leisure use and more support or feedback via ICT. The findings suggest that the association between ICT use and creative thinking is not linear, and that profiles based on the level of use are useful for describing groups of students but carry less information than the dimensions of use.

This study aims to analyze the characteristics of Science, Technology, Engineering, and Mathematics (STEM) concepts integrated into literacy and science assessment based on the standards of the Programme for International Student Assessment (PISA), as well as to develop a contextual and applicable assessment design appropriate to the characteristics of students at SMP PGRI 5 Denpasar. The study employed a mixed-methods approach with an exploratory sequential design. The participants consisted of 116 students and 6 teachers. Data were collected through observations, interviews, document analysis, questionnaires, and expert validation. Data analysis involved qualitative analysis, the Gregory validity index, empirical validity, and instrument reliability analysis. The findings indicate that STEM-PISA assessment characteristics include the use of contextual stimuli based on real-world problems, the utilization of data and graphs, higher-order reasoning, cross-disciplinary integration, varied response formats, and assessment of thinking processes. The developed assessment design integrates science, technology, engineering, and mathematics through authentic contexts, data literacy, problem-solving, and assessment rubrics. Students’ perceptions obtained a mean score of 3.96, while teachers’ perceptions reached 4.42 on a five-point scale, indicating that the assessment design was considered relevant and acceptable for supporting contextual learning and assessment.

هدف این پژوهش تحلیل ویژگی‌های مفاهیم علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (STEM) ادغام‌شده در ارزشیابی سواد و علوم بر اساس استانداردهای برنامه ارزیابی بین‌المللی دانش‌آموزان (PISA) و همچنین توسعه یک طرح ارزشیابی زمینه‌محور و کاربردی متناسب با ویژگی‌های دانش‌آموزان دبیرستان PGRI 5 دنپاسار است. این پژوهش با رویکرد روش‌های ترکیبی و با طرح توالی اکتشافی انجام شد. شرکت‌کنندگان شامل ۱۱۶ دانش‌آموز و ۶ معلم بودند. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه، تحلیل اسناد، پرسشنامه و اعتبارسنجی خبرگان گردآوری شد. تحلیل داده‌ها شامل تحلیل کیفی، شاخص روایی Gregory، روایی تجربی و تحلیل پایایی ابزار بود. یافته‌ها نشان می‌دهد که ویژگی‌های ارزشیابی STEM-PISA شامل استفاده از محرک‌های زمینه‌ای مبتنی بر مسائل واقعی، بهره‌گیری از داده‌ها و نمودارها، استدلال سطوح بالاتر، ادغام میان‌رشته‌ای، قالب‌های پاسخ متنوع و ارزشیابی فرایندهای تفکر است. طرح ارزشیابی توسعه‌یافته، علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات را از طریق زمینه‌های اصیل، سواد داده، حل مسئله و روبریک‌های ارزشیابی ادغام می‌کند. میانگین نمره ادراک دانش‌آموزان ۳.۹۶ و ادراک معلمان ۴.۴۲ در مقیاس پنج‌درجه‌ای به دست آمد که نشان‌دهنده مرتبط و قابل قبول بودن طرح ارزشیابی برای حمایت از یادگیری و ارزشیابی زمینه‌محور است.

Despite scientific argumentation being a fundamental competency of the PISA assessment framework, prospective biology teachers often demonstrate insufficient development in evidence-based reasoning and rebuttal construction skills. Considering the limitations of large-scale implementation of individualized approaches in higher education, this study evaluates the effectiveness of Generative Artificial Intelligence (ChatGPT-4) configured as a “Socratic tutor” in developing argumentation skills among future educators. An 8-week quasi-experimental study involving 124 students from a pedagogical university employed traditional peer discussion methods in the control group ( n = 62), while the experimental group ( n = 62) utilized an AI agent that induced cognitive dissonance regarding socio-scientific issues. Analysis of Covariance (ANCOVA) of data obtained through Toulmin's Argument Pattern (TAP) and PISA rubrics confirmed that the experimental group achieved statistically significantly higher overall argumentation quality compared to the control group (F (1,121) = 14.23, p < .001, η 2 = .105). Particularly, participants who received AI-assisted instruction showed marked improvement in forming rebuttals and evaluating counterevidence, which are considered among the most cognitively demanding components within the PISA scientific literacy framework (OECD). These findings suggest that a Generative AI-mediated Socratic instructional package can be an effective and scalable approach for developing epistemic cognition, and they propose a pedagogical model for integrating structured AI-based tutoring into teacher preparation systems aligned with international assessment standards. These findings should be interpreted as evidence for the effectiveness of the structured, AI-mediated Socratic instructional package as a whole, rather than as evidence of AI's inherent superiority over other methods; the relative contribution of the AI medium versus the structured pedagogical protocol it delivers was not directly tested in this design.

با وجود اینکه استدلال علمی یکی از شایستگی‌های اساسی چارچوب ارزیابی PISA است، معلمان آینده زیست‌شناسی اغلب در توسعه مهارت‌های استدلال مبتنی بر شواهد و ساختاردهی ابطال‌ها، پیشرفت کافی نشان نمی‌دهند. با توجه به محدودیت‌های اجرای گسترده رویکردهای فردمحور در آموزش عالی، این مطالعه اثربخشی هوش مصنوعی مولد (ChatGPT-4) را که به عنوان «مربی سقراطی» پیکربندی شده است، در توسعه مهارت‌های استدلال در میان معلمان آینده مورد ارزیابی قرار می‌دهد. یک مطالعه شبه‌آزمایشی هشت‌هفته‌ای با مشارکت ۱۲۴ دانشجو از یک دانشگاه تربیت معلم انجام شد؛ در گروه کنترل (n = 62) از روش‌های سنتی بحث همتایان استفاده شد و گروه آزمایش (n = 62) از یک عامل هوش مصنوعی بهره برد که ناهماهنگی شناختی را در خصوص مسائل اجتماعی-علمی ایجاد می‌کرد. تحلیل کوواریانس (ANCOVA) داده‌های به‌دست‌آمده از طریق الگوی استدلال تولمین (TAP) و روبریک‌های PISA تأیید کرد که گروه آزمایش به طور معناداری از نظر کیفیت کلی استدلال نسبت به گروه کنترل عملکرد بهتری داشت (F (1,121) = 14.23, p < .001, η 2 = .105). به ویژه، شرکت‌کنندگانی که آموزش مبتنی بر هوش مصنوعی دریافت کردند، در شکل‌دهی ابطال‌ها و ارزیابی شواهد مخالف که از دشوارترین مؤلفه‌های شناختی در چارچوب سواد علمی PISA (OECD) محسوب می‌شوند، بهبود چشمگیری نشان دادند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که بسته آموزشی سقراطی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد می‌تواند رویکردی مؤثر و مقیاس‌پذیر برای توسعه شناخت معرفتی باشد و مدل آموزشی برای ادغام آموزش ساختاریافته مبتنی بر هوش مصنوعی در نظام‌های تربیت معلم همسو با استانداردهای ارزیابی بین‌المللی ارائه می‌کند. این یافته‌ها باید به عنوان شواهدی برای اثربخشی بسته آموزشی ساختاریافته و میانجی‌گری‌شده توسط هوش مصنوعی سقراطی به طور کلی تفسیر شود، نه به عنوان شواهدی از برتری ذاتی هوش مصنوعی نسبت به سایر روش‌ها؛ سهم نسبی رسانه هوش مصنوعی در مقابل پروتکل آموزشی ساختاریافته ارائه‌شده توسط آن، مستقیماً در این طرح مورد آزمون قرار نگرفته است.

The improvement of literacy and numeracy quality is a major challenge in primary education in Indonesia, including in madrasah ibtidaiyah. Various international reports such as the Programme for International Student Assessment (PISA) and the National Assessment (AN) show the low achievement of Indonesian students in reading, mathematics, and science. This condition is worsened by the dense madrasah curriculum, limited facilities and infrastructure, and the dominance of traditional teacher-centered learning methods. This study aims to analyze innovative learning strategies relevant to improving literacy and numeracy skills among madrasah ibtidaiyah students while maintaining Islamic identity. The method used is library research with a descriptive-analytical approach through a review of academic literature, educational policies, and student achievement data. The study results indicate that strategies such as Project-Based Learning, digital technology integration, and context-based approaches linked to everyday life and religious values are effective in developing students' critical, creative, collaborative, and communicative thinking skills. The implementation of these strategies not only increases learning motivation but also makes literacy and numeracy more applicable and meaningful as life skills aligned with the teachings of the Qur'an and Hadith. Thus, innovative learning strategies have the potential to become an important instrument in improving the quality of Islamic primary education in Indonesia while shaping a generation that is intelligent, critical, creative, and of noble character."

ارتقای کیفیت سواد خواندن و مهارت‌های عددی یکی از چالش‌های اساسی آموزش ابتدایی در اندونزی، از جمله در مدارس ابتدایی اسلامی (مدرسه ابتدایی/مدرسه ابتدایی اسلامی)، به‌شمار می‌رود. گزارش‌های بین‌المللی مختلفی مانند برنامه ارزیابی بین‌المللی دانش‌آموزان (PISA) و ارزیابی ملی (AN) نشان‌دهنده دستاورد پایین دانش‌آموزان اندونزیایی در حوزه‌های خواندن، ریاضیات و علوم است. این وضعیت با تراکم برنامه درسی مدارس ابتدایی اسلامی، محدودیت امکانات و زیرساخت‌ها و غلبه روش‌های سنتی آموزش معلم‌محور تشدید می‌شود. هدف این پژوهش، تحلیل راهبردهای نوآورانه یادگیری مرتبط با ارتقای مهارت‌های سواد خواندن و عددی در میان دانش‌آموزان مدارس ابتدایی اسلامی با حفظ هویت اسلامی است. روش مورد استفاده، پژوهش کتابخانه‌ای با رویکرد توصیفی-تحلیلی از طریق مرور ادبیات علمی، سیاست‌های آموزشی و داده‌های عملکرد دانش‌آموزان است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که راهبردهایی مانند یادگیری مبتنی بر پروژه، ادغام فناوری دیجیتال و رویکردهای مبتنی بر زمینه که با زندگی روزمره و ارزش‌های دینی پیوند خورده‌اند، در توسعه مهارت‌های تفکر انتقادی، خلاقانه، مشارکتی و ارتباطی دانش‌آموزان مؤثر هستند. اجرای این راهبردها نه‌تنها انگیزه یادگیری را افزایش می‌دهد، بلکه سواد خواندن و مهارت‌های عددی را به‌عنوان مهارت‌های زندگی کاربردی‌تر و معنادارتر و همسو با آموزه‌های قرآن و حدیث می‌سازد. بنابراین، راهبردهای نوآورانه یادگیری می‌توانند به‌عنوان ابزاری مهم در ارتقای کیفیت آموزش ابتدایی اسلامی در اندونزی و تربیت نسلی هوشمند، انتقادی، خلاق و با اخلاق نیکو ایفای نقش کنند.

Abstract Scientific literacy supports evidence-based decision-making, technological participation, and informed engagement with social and environmental issues. This study examined Philippine science performance across the 2018, 2022, and 2025 PISA cycles and compared the results with OECD averages and selected high-performing systems. Using comparative secondary-data and policy-document analyses, the study examined mean scores, proficiency distributions, learner and school indicators, and relevant science-education policies. Philippine performance remained nearly unchanged from 357 points in 2018 to 356 in 2022 but increased to 373 in 2025. Although the Philippine–OECD gap narrowed from 132 to 109 points, 68.4% of Filipino learners remained below baseline science proficiency, and only 0.2% attained the highest proficiency levels in 2025. Science performance was associated with socioeconomic conditions, home resources, reading and metacognitive strategies, self-efficacy, school climate, digital access, instructional support, and educational investment. Favorable learner motivation and school belonging coexisted with low proficiency, indicating that willingness to learn was not consistently translated into scientific competence. The findings emphasize coherent curriculum, assessment, teacher development, language support, contextualized inquiry, and equity-sensitive resource allocation as essential to improving scientific literacy.

چکیده: سواد علمی از تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد، مشارکت فناورانه و درگیری آگاهانه با مسائل اجتماعی و زیست‌محیطی حمایت می‌کند. این مطالعه عملکرد علمی فیلیپین را در چرخه‌های ۲۰۱۸، ۲۰۲۲ و ۲۰۲۵ آزمون PISA بررسی و نتایج را با میانگین‌های OECD و برخی نظام‌های با عملکرد بالا مقایسه کرد. با استفاده از تحلیل داده‌های ثانویه مقایسه‌ای و اسناد سیاستی، این پژوهش به بررسی میانگین نمرات، توزیع سطوح شایستگی، شاخص‌های مربوط به یادگیرندگان و مدارس و سیاست‌های مرتبط با آموزش علوم پرداخت. عملکرد فیلیپین تقریباً بدون تغییر از ۳۵۷ امتیاز در سال ۲۰۱۸ به ۳۵۶ در سال ۲۰۲۲ باقی ماند، اما در سال ۲۰۲۵ به ۳۷۳ افزایش یافت. اگرچه فاصله فیلیپین با OECD از ۱۳۲ به ۱۰۹ امتیاز کاهش یافت، ۶۸.۴٪ از دانش‌آموزان فیلیپینی همچنان زیر سطح پایه شایستگی علمی باقی ماندند و تنها ۰.۲٪ در سال ۲۰۲۵ به بالاترین سطوح شایستگی دست یافتند. عملکرد علمی با شرایط اجتماعی-اقتصادی، منابع خانگی، راهبردهای خواندن و فراشناختی، خودکارآمدی، جو مدرسه، دسترسی دیجیتال، حمایت آموزشی و سرمایه‌گذاری آموزشی مرتبط بود. انگیزش مطلوب یادگیرندگان و احساس تعلق به مدرسه همزمان با شایستگی پایین مشاهده شد که نشان می‌دهد تمایل به یادگیری همواره به شایستگی علمی منجر نمی‌شود. یافته‌ها بر انسجام برنامه درسی، ارزشیابی، توسعه معلم، حمایت زبانی، پژوهش زمینه‌مند و تخصیص منابع حساس به عدالت به عنوان عناصر اساسی برای ارتقای سواد علمی تأکید می‌کند.

urpose of the study: This study aims to develop an AI-integrated STEM-based Electronic Student Worksheet (E-LKPD) for science learning in elementary schools to improve students' science literacy in the digital era Methodology: This study employed a Research and Development (R&D) approach using the ADDIE model (Analysis, Design, Development, Implementation, Evaluation). Data were collected through expert validation questionnaires from content experts, media experts, and practitioner teachers, as well as pre-post science literacy tests administered to Grade V elementary school students. Product validity, practicality, and effectiveness were analyzed using quantitative descriptive statistics and the normalized gain index (N-Gain) Main Findings: The developed E-LKPD achieved a validity score of 87.5% (highly valid), a practicality score of 89.3% (highly practical), and an N-Gain of 0.72 (high effectiveness). The product significantly improved students' science literacy across all four PISA dimensions: scientific context, scientific competence, scientific knowledge, and scientific attitude. AI-based features adaptive quizzes, personalized feedback systems, and virtual science simulations enabled interactive and personalized learning experiences Novelty/Originality of this study: This study introduces an innovative learning product that combines STEM education principles with AI-based adaptive features in a single E-LKPD platform, specifically designed for elementary school science learning in Indonesia. This dual integration addresses the challenge of Indonesia's low student science literacy as reflected in PISA 2022 data while meeting the growing need for AI-based digital learning in 21st-century classrooms

هدف مطالعه: این پژوهش با هدف توسعه برگه کار الکترونیکی دانش‌آموز (E-LKPD) مبتنی بر STEM و یکپارچه با هوش مصنوعی برای آموزش علوم در مدارس ابتدایی به منظور ارتقای سواد علمی دانش‌آموزان در عصر دیجیتال انجام شده است. روش‌شناسی: این پژوهش با رویکرد تحقیق و توسعه (R&D) و با استفاده از مدل ADDIE (تحلیل، طراحی، توسعه، اجرا، ارزیابی) انجام شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های اعتبارسنجی خبرگان محتوا، خبرگان رسانه و معلمان مجری، همچنین آزمون‌های پیش‌آزمون و پس‌آزمون سواد علمی دانش‌آموزان پایه پنجم ابتدایی گردآوری شد. روایی، کاربردپذیری و اثربخشی محصول با استفاده از آمار توصیفی کمی و شاخص سود نرمال‌شده (N-Gain) تحلیل گردید. یافته‌های اصلی: E-LKPD توسعه‌یافته موفق به کسب امتیاز روایی ۸۷.۵٪ (بسیار معتبر)، امتیاز کاربردپذیری ۸۹.۳٪ (بسیار کاربردی) و N-Gain معادل ۰.۷۲ (اثربخشی بالا) شد. این محصول به طور معناداری سواد علمی دانش‌آموزان را در هر چهار بُعد PISA شامل زمینه علمی، شایستگی علمی، دانش علمی و نگرش علمی ارتقا داد. ویژگی‌های مبتنی بر هوش مصنوعی نظیر آزمون‌های تطبیقی، سیستم بازخورد شخصی‌سازی‌شده و شبیه‌سازی‌های مجازی علوم، تجربه یادگیری تعاملی و شخصی‌سازی‌شده را فراهم ساختند. نوآوری/اصالت این پژوهش: این مطالعه محصول یادگیری نوآورانه‌ای را معرفی می‌کند که اصول آموزش STEM را با قابلیت‌های تطبیقی مبتنی بر هوش مصنوعی در یک بستر E-LKPD واحد ترکیب نموده و به طور خاص برای آموزش علوم مدارس ابتدایی در اندونزی طراحی شده است. این یکپارچگی دوگانه، چالش پایین بودن سواد علمی دانش‌آموزان اندونزی مطابق با داده‌های PISA 2022 را هدف قرار داده و همزمان به نیاز روزافزون به یادگیری دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی در کلاس‌های قرن بیست و یکم پاسخ می‌دهد.

Teacher education and professional development (PD) are central institutional mechanisms for strengthening instructional quality, yet their relevance may differ for teachers working within versus outside their formal fields of preparation. Using questionnaire data from 1,324 mathematics, science, and technology teachers participating in the Programme for International Student Assessment (PISA) 2022, this study examines associations between teacher preparation, PD, employment conditions, and instructional practices designed to foster critical thinking, problem solving, knowledge transfer, and self-regulated learning. Results indicate that pedagogically oriented PD, particularly learning focused on curriculum and classroom practice, is positively associated with greater use of higher-order instructional practices among both in-field and out-of-field teachers. Among out-of-field teachers, advanced academic qualifications are additionally associated with greater emphasis on higher-order instructional practices, challenging assumptions that teaching outside one’s field of preparation necessarily constrains instructional quality. Differences by contract status further suggest that employment conditions afford opportunities to enact these practices. Collectively, the findings extend research on out-of-field teaching by demonstrating that teacher learning opportunities and organizational conditions matter more for instructional practice than field alignment alone. The study offers policy-relevant evidence for designing teacher education, PD, and employment supports for increasingly diverse STEM teaching workforces.

آموزش معلمان و توسعه حرفه‌ای (PD) از مکانیزم‌های نهادی اصلی برای تقویت کیفیت تدریس به‌شمار می‌روند، اما اهمیت آن‌ها ممکن است برای معلمانی که در حوزه تخصصی خود یا خارج از آن فعالیت می‌کنند، متفاوت باشد. این پژوهش با استفاده از داده‌های پرسشنامه‌ای ۱۳۲۴ معلم ریاضی، علوم و فناوری که در برنامه ارزیابی بین‌المللی دانش‌آموزان (PISA) 2022 شرکت کرده‌اند، به بررسی ارتباط بین آمادگی معلمان، توسعه حرفه‌ای، شرایط استخدامی و شیوه‌های تدریس طراحی‌شده برای تقویت تفکر انتقادی، حل مسئله، انتقال دانش و یادگیری خودتنظیمی می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد که توسعه حرفه‌ای با رویکرد آموزشی، به‌ویژه یادگیری متمرکز بر برنامه درسی و عمل کلاسی، با استفاده بیشتر از شیوه‌های تدریس سطح‌بالا در میان معلمان درون‌حوزه و برون‌حوزه ارتباط مثبت دارد. در میان معلمان برون‌حوزه، مدارک تحصیلی پیشرفته نیز با تأکید بیشتر بر شیوه‌های تدریس سطح‌بالا همراه است و این امر فرضیات مربوط به اینکه تدریس خارج از حوزه تخصصی لزوماً کیفیت تدریس را محدود می‌کند، به چالش می‌کشد. تفاوت‌ها بر اساس وضعیت قرارداد استخدامی نیز نشان می‌دهد که شرایط شغلی فرصت‌هایی برای اجرای این شیوه‌ها فراهم می‌کند. در مجموع، یافته‌ها پژوهش‌ها درباره تدریس برون‌حوزه را گسترش داده و نشان می‌دهد که فرصت‌های یادگیری معلمان و شرایط سازمانی برای شیوه تدریس اهمیت بیشتری نسبت به هم‌راستایی حوزه تخصصی دارند. این مطالعه شواهد سیاست‌محور برای طراحی آموزش معلمان، توسعه حرفه‌ای و حمایت‌های استخدامی برای نیروی کار متنوع‌تر معلمان STEM ارائه می‌دهد.

Purpose This study examines whether socioeconomic disadvantage alters the associations of mathematics anxiety and mathematics-specific self-efficacy with mathematics achievement among adolescents in Hong Kong (China) and Macao (China). The research problem is not whether anxiety, efficacy, and socioeconomic status are individually related to achievement; those relationships are already well established. The unresolved question is whether socioeconomic disadvantage functions as a boundary condition on the two psychological-achievement slopes when anxiety and self-efficacy are modeled jointly. Data and methods This quantitative, observational, cross-sectional secondary analysis uses public PISA 2022 student data for Hong Kong (China) and Macao (China). The source data contained 10,291 relevant student records; after complete-case screening, 9,760 students from 209 schools were analyzed. Mathematics achievement was represented by PV1MATH-PV10MATH, mathematics anxiety by ANXMAT, mathematics self-efficacy by MATHEFF, and socioeconomic disadvantage by reverse weighted-standardized ESCS. Models were estimated separately across all 10 plausible values with final student weights, and sampling variance was estimated with the 80 official Fay-BRR replicate weights before plausible-value pooling. Findings Anxiety was negatively associated with mathematics achievement ( B = −9.03, SE = 1.53, p < 0.001), self-efficacy was positively associated with achievement ( B = 34.82, SE = 1.62, p < 0.001), and greater socioeconomic disadvantage was associated with lower achievement ( B = −14.88, SE = 1.69, p < 0.001). Neither the anxiety-by-disadvantage interaction ( B = −1.77, SE = 1.52, p = 0.244) nor the self-efficacy-by-disadvantage interaction ( B = −0.46, SE = 1.42, p = 0.744) was statistically significant. Equal-jurisdiction weighting, inverse-probability attrition weighting, bottom-SES-quartile models, and jurisdiction-specific models produced the same substantive moderation conclusion. Contribution and practical relevance The findings show concurrent psychological and socioeconomic gradients while placing the moderation conclusion within the official PISA variance framework. Interventions should address emotional, motivational, and structural barriers in parallel rather than assuming that socioeconomic disadvantage necessarily magnifies the psychological gradients.

هدف: این مطالعه بررسی می‌کند که آیا محرومیت اجتماعی‌اقتصادی ارتباط بین اضطراب ریاضی و خودکارآمدی خاص ریاضی با پیشرفت ریاضی را در میان نوجوانان در هنگ‌کنگ (چین) و ماکائو (چین) تغییر می‌دهد یا خیر. مسئله پژوهش این نیست که آیا اضطراب، خودکارآمدی و وضعیت اجتماعی‌اقتصادی به‌طور مستقل با پیشرفت تحصیلی مرتبط هستند؛ این روابط پیش‌تر به‌خوبی اثبات شده‌اند. پرسش حل‌نشده این است که آیا محرومیت اجتماعی‌اقتصادی به‌عنوان یک شرط مرزی بر شیب‌های روان‌شناختی-پیشرفت تحصیلی زمانی که اضطراب و خودکارآمدی به‌طور مشترک مدل‌سازی می‌شوند، عمل می‌کند یا خیر. داده‌ها و روش‌ها: این تحلیل ثانویه کمی، مشاهده‌ای و مقطعی از داده‌های دانش‌آموزی عمومی PISA 2022 برای هنگ‌کنگ (چین) و ماکائو (چین) استفاده می‌کند. داده‌های منبع شامل ۱۰٬۲۹۱ رکورد دانش‌آموز مرتبط بود؛ پس از غربالگری موارد کامل، ۹٬۷۶۰ دانش‌آموز از ۲۰۹ مدرسه مورد تحلیل قرار گرفتند. پیشرفت ریاضی با PV1MATH-PV10MATH، اضطراب ریاضی با ANXMAT، خودکارآمدی ریاضی با MATHEFF و محرومیت اجتماعی‌اقتصادی با ESCS استانداردشده معکوس و وزنی نمایان شد. مدل‌ها به‌طور جداگانه برای هر ۱۰ مقدار محتمل با وزن نهایی دانش‌آموزان برآورد شدند و واریانس نمونه‌گیری با ۸۰ وزن تکراری رسمی Fay-BRR پیش از تجمیع مقادیر محتمل برآورد شد. یافته‌ها: اضطراب با پیشرفت ریاضی رابطه منفی داشت (B = −9.03, SE = 1.53, p < 0.001)، خودکارآمدی با پیشرفت رابطه مثبت داشت (B = 34.82, SE = 1.62, p < 0.001) و محرومیت اجتماعی‌اقتصادی بیشتر با پیشرفت پایین‌تر مرتبط بود (B = −14.88, SE = 1.69, p < 0.001). نه تعامل اضطراب-محرومیت (B = −1.77, SE = 1.52, p = 0.244) و نه تعامل خودکارآمدی-محرومیت (B = −0.46, SE = 1.42, p = 0.744) از نظر آماری معنادار نبودند. وزن‌دهی برابر حوزه‌های قضایی، وزن‌دهی معکوس احتمال ریزش، مدل‌های چارک پایین وضعیت اجتماعی‌اقتصادی و مدل‌های اختصاصی حوزه، همگی به همان نتیجه تعدیل‌گری منتهی شدند. مشارکت و اهمیت عملی: یافته‌ها وجود شیب‌های روان‌شناختی و اجتماعی‌اقتصادی همزمان را نشان می‌دهد و نتیجه تعدیل‌گری را در چارچوب واریانس رسمی PISA قرار می‌دهد. مداخلات باید به موانع هیجانی، انگیزشی و ساختاری به‌طور موازی بپردازند و فرض نکنند که محرومیت اجتماعی‌اقتصادی لزوماً شیب‌های روان‌شناختی را تشدید می‌کند.