habituation

Yayasan Cahaya Ilmu is a social and religious institution in Lawang Kuta Hamlet, Lembar Village, West Lombok Regency, that fosters 11 adolescent and young adult beneficiaries aged 13–18 years with orphan, double-orphan, and underprivileged family backgrounds. Prior to this program, the beneficiaries had not received structured mentoring in Al-Islam and Kemuhammadiyahan (AIK), consistent with national data indicating high school dropout rates in West Nusa Tenggara. This community service program aimed to improve participants' understanding of Islamic values, cultivate knowledge of Muhammadiyah's ideology, and build noble character and independence. The method adapted a Participatory Action Research approach, implemented over one month through eight scheduled visits (twice weekly), combined with independent daily worship habituation supervised by the foundation's mentor. Results showed improvement across all indicators: the average AIK comprehension score increased from 50.5 to 80.6 (scale of 100); 91% of participants were able to perform prayer according to fiqh standards; 91% showed improvement in Qur'anic recitation quality using the tahsin method and 100% of participants successfully memorized five short surahs. Outputs produced include a two-volume AIK module, Qur'anic storyboards, daily worship monitoring tables, and the establishment of an independent study circle (halaqah mandiri) as a form of program sustainability.

This study aims to analyze the role of school principal leadership in shaping students’ character of discipline, responsibility, and independence at SMP Negeri 4 Pekanbaru. This research employed a qualitative phenomenological approach involving 16 participants consisting of one school principal, five teachers, and ten students, selected through purposive sampling based on their involvement and understanding of the research phenomenon. Data were collected through observation, in-depth interviews, and documentation, and analyzed using data reduction, data display, and conclusion drawing. The findings indicate that school principals play a crucial role in character formation through exemplary leadership, integration of character values into the school vision and mission, habituation programs, routine activities, supervision, and continuous evaluation. The strategies implemented include effective communication, motivation and appreciation, enforcement of school regulations accompanied by guidance, and collaboration with teachers, parents, and the community. Character development is supported by the principal’s commitment, involvement of school members, extracurricular activities, and family and community support. However, several challenges remain, including limited student awareness, insufficient parental supervision, peer influence, and uncontrolled use of technology and social media. This study highlights the importance of transformational and collaborative leadership in creating a school environment that supports sustainable student character development.

ABSTRACT Character development at the elementary school level plays an important role in shaping students’ attitudes and behaviors in accordance with educational values. This study aims to describe the role of teachers in fostering discipline, responsibility, compliance with norms, and fulfillment of obligations through Pancasila Education among fourth-grade students at UPTD SD Negeri 077272 Lolofaoso Tabaloho. This study employed a qualitative approach with a descriptive design. Data were collected through interviews, observations, and documentation, involving the school principal as the key informant, the fourth-grade teacher as the main informant, and three students selected through purposive sampling as additional informants. Data analysis consisted of data collection, data reduction, data presentation, and conclusion drawing. The findings indicate that teachers foster character development by integrating character values into classroom instruction and daily school routines. These efforts are implemented through role modeling, guidance, appreciation, motivation, assignments, and the enforcement of school rules to cultivate discipline, responsibility, compliance with norms, and fulfillment of obligations. Thus, Pancasila Education serves as a means of character development through role modeling and habituation, encouraging students to apply these values in their daily lives. ABSTRAK Pembinaan karakter pada jenjang sekolah dasar berperan dalam membentuk sikap dan perilaku siswa sesuai nilai-nilai pendidikan. Penelitian ini bertujuan mendeskripsikan peran guru dalam membina karakter disiplin, tanggung jawab, kepatuhan terhadap norma, dan pelaksanaan kewajiban melalui pembelajaran Pendidikan Pancasila pada siswa kelas IV UPTD SD Negeri 077272 Lolofaoso Tabaloho. Penelitian menggunakan pendekatan kualitatif dengan jenis deskriptif. Data dikumpulkan melalui wawancara, observasi, dan dokumentasi dengan kepala sekolah sebagai informan kunci, guru kelas IV sebagai informan utama, serta tiga siswa yang dipilih melalui purposive sampling sebagai informan tambahan. Analisis data meliputi pengumpulan data, reduksi data, penyajian data, dan penarikan kesimpulan. Hasil penelitian menunjukkan bahwa guru membina karakter melalui integrasi nilai-nilai karakter dalam pembelajaran dan pembiasaan di sekolah. Upaya tersebut diwujudkan melalui keteladanan, bimbingan, apresiasi, motivasi, pemberian tugas, serta penerapan tata tertib untuk melatih kedisiplinan, tanggung jawab, kepatuhan terhadap norma, dan pelaksanaan kewajiban. Dengan demikian, pembelajaran Pendidikan Pancasila menjadi sarana pembinaan karakter melalui keteladanan dan pembiasaan yang mendorong siswa menerapkan nilai-nilai tersebut dalam kehidupan sehari-hari.

This study aims to explain the implementation of the hidden curriculum through school habituation in shaping students' disciplined character at MTs Al-Quraniyah Manna, South Bengkulu Regency. The hidden curriculum refers to values instilled in students through school culture, teacher role modeling, rules, and daily habits that are not included in the formal curriculum. This study employed a qualitative approach classified as descriptive research. Data were collected through observation, interviews, and documentation, and analyzed using the Miles and Huberman interactive model, which includes data collection, condensation, display, and conclusion drawing/verification. The findings reveal that the hidden curriculum is implemented through two primary habituation activities: the TAKRIR program (daily Qur'anic muroja'ah before classes) and congregational Dhuhr prayer conducted regularly from Monday to Thursday at the Maria Affan Mosque. Three main mechanisms contribute to the formation of students' disciplined character: behavioral habituation through consistent daily routines, teacher role modeling through active participation and direct guidance, and the establishment of a strong religious school culture. The results indicate improvements in students' punctuality, compliance with school rules, orderliness during worship, and intrinsic awareness to fulfill obligations without coercion. Therefore, the hidden curriculum through sustained religious habituation serves as an effective strategy for building students' disciplined character at MTs Al-Quraniyah Manna.

Instruction of prayer fiqh in pesantren goes beyond merely teaching the procedures and regulations of worship, it also plays a role in shaping the religious attitudes and habits of the students. Therefore, it is necessary to examine how the material regarding the fiqh of prayer is understood and instilled, so that Islamic values can be applied in daily life. This research aims to analyze the internalization of Islamic education values in the prayer worship material in the book Fathul Qorib by Ibn Qasim al-Ghazi at Al Huda Kunduran Islamic Boarding School. The research uses a qualitative approach with a descriptive type. Data were obtained through observations of the Fathul Qorib learning process and interviews with the pesantren caretaker, ustadz, and santri. Data analysis was conducted through data condensation, data presentation, and drawing conclusions by comparing information from various sources. The research results show that the prayer material in Fathul Qorib includes obligatory conditions, valid conditions, pillars, Sunnah, things that invalidate prayer, the number of prayer units, congregational prayer, qashar and jama’, as well as several special prayers. The material serves as the foundation for instilling values of faith, discipline, responsibility, and morality. The internalization of values is carried out through classical learning, sorogan, habituation of congregational prayers, supervision, advice, and the exemplary behavior of caregivers and teachers. The process is supported by the pesantren environment, direct interaction with teachers, and a culture of collective learning. Meanwhile, the obstacles include differences in the ability to read religious texts, limited references, fatigue, and inconsistency among some students. The novelty of the research lies in revealing the connection between the fiqh of prayer material, the study of the Yellow Book, and the internalization of values until they are manifested in the religious habits of the students. The research results show that the study of Fathul Qorib not only strengthens the understanding of fiqh but also internalizes the values of faith, discipline, responsibility, and morality through learning, habituation, supervision, and exemplary behavior.

This study aims to analyze the model of ecotheological value internalization through bil-hal da’wah in school co-curricular programs at SD Al-Ishlah Tulungagung. The research employed a qualitative approach with a field research design to examine how ecotheological values are introduced, practiced, and integrated into students’ daily habits. Data were collected through observation, interviews, and documentation focusing on the implementation of the Urban Farming program. The findings reveal that ecotheological values are internalized through practical environmental activities, including plant cultivation, environmental care habits, and religious reflections connecting environmental preservation with human responsibility as Khalifah fil Ardh. These activities provide opportunities for students to relate religious values to concrete actions in caring for their surroundings. The internalization model consists of four interconnected components: value transformation, value transaction, value transinternalization, and ecological-spiritual habituation. Its implementation positively contributes to students’ environmental awareness, responsibility, patience, compassion, and spiritual consciousness. This study concludes that bil-hal da’wah through environmental co-curricular activities effectively promotes ecotheological education and character development by integrating practical environmental engagement with religious understanding among elementary school students.

Humanistic–religious education integrates spiritual values, social relationships, and character development in primary education. However, its conceptual dimensions, implementation mechanisms, and outcome evidence remain inconsistently documented, particularly in Satuan Pendidikan Kerjasama (SPK) schools. This study presents a systematic review protocol with preliminary synthesis to examine conceptualisation, implementation practices, potential best practices, and contextual conditions. The planned review covers publications from 2014 to 2026 across Scopus, Web of Science, ERIC, DOAJ, Google Scholar, and Indonesian academic sources. The preliminary corpus comprises ten studies identified through targeted searches, including qualitative case studies, quantitative and mixed-methods research, and conceptual analysis. Formal database searching, PRISMA screening, and critical appraisal remain incomplete. Preliminary patterns indicate that vertical–spiritual and horizontal–social dimensions predominate, while habituation and school culture feature prominently in implementation. Explicit curriculum mapping and family–community engagement are less consistently documented, and comparable pupil-outcome evidence remains limited. Evidence concerning SPK schools is particularly sparse, precluding definitive best-practice claims. A proposed four-layer framework may guide further synthesis of conceptual dimensions, implementation mechanisms, outcomes, and contextual conditions. These preliminary observations require verification through completion of the systematic review before supporting evidence-based recommendations.

General Background Pesantren-based madrasas integrate national curricula with Islamic traditions to build academic and religious competencies simultaneously. Specific Background The increasing enrollment of daily commuting learners creates institutional challenges regarding their limited exposure to intensive religious environments compared to dormitory residents. Knowledge Gap Existing literature primarily compares academic outcomes without comprehensively analyzing the pedagogical administration tailored specifically for commuting learners in their natural setting. Aims This research describes the planning, implementation, and evaluation of religious pedagogy specifically for commuting learners at MTs Unggulan Al-Qodiri 1 Jember. Results Planning involves specialized supplementary programs in Qur'an reading, Fiqh, and Basic English structured around formal schedules. Implementation integrates national and boarding curricula through dual supervision systems involving parents and teachers, alongside strict worship habituation. Evaluation applies authentic multi-aspect assessments focusing on practical mastery and attitude development, though challenges persist in adapting teaching methods and maintaining discipline at home. Novelty The study provides a multidimensional framework focusing exclusively on commuting learners as a single unit within a specialized dual-system ecosystem. Implications Successful character building necessitates robust structural synergy among schools, families, and targeted pedagogical differentiation to bridge the environmental divide. Highlights Dual supervision systems synergize teacher monitoring and parental oversight to maintain religious habituation outside dormitories. Authentic assessments evaluate practical worship competencies alongside cognitive mastery through customized pedagogical targets. Curricular differentiation strategies address environmental exposure limitations by integrating specialized supplementary subjects without disrupting formal academic schedules. Keywords Curriculum Integration; Authentic Assessment; Differentiated Instruction; Dual Supervision; Character Development

This study analyzes the role of Islamic Religious Education (IRE) teachers' exemplary behavior in shaping students' discipline and compliance with school rules. Previous studies show that teacher modeling supports discipline, but their findings remain scattered across school levels and research designs, and few explain how exemplary behavior works as a mechanism of observational learning that links discipline and rule compliance. This study uses a qualitative literature study in the form of an integrative review. Thirteen empirical studies published between 2019 and 2026, consisting of journal articles and undergraduate theses on IRE teachers and student discipline in Indonesian schools and madrasahs, were selected through explicit inclusion criteria and analyzed thematically through data condensation, data display, and conclusion drawing. The synthesis identifies four forms of exemplary behavior: punctuality, compliance with rules and neat appearance, religious practice, and courteous interaction. Teachers reinforce these forms through habituation, persuasive advice, educative reinforcement, and collaboration with parents and other school staff. School policy, consistent rule enforcement, and parental involvement support exemplary behavior, while weak supervision, peer influence, and diverse family backgrounds hinder it. Read through Bandura's social learning theory, exemplary behavior operates through direct modeling, value internalization through consistency, and classroom social norms. The study concludes that teacher exemplary behavior is a central but not sole factor in student discipline and works best when the whole school applies rules consistently.

این مطالعه نقش رفتار الگویی معلمان آموزش دینی اسلامی (IRE) را در شکل‌دهی به انضباط و تبعیت دانش‌آموزان از قوانین مدرسه تحلیل می‌کند. پژوهش‌های پیشین نشان می‌دهند که الگوگیری از معلم از انضباط حمایت می‌کند، اما یافته‌های آن‌ها در سطوح مختلف مدرسه و طرح‌های پژوهشی پراکنده است و معدودی توضیح می‌دهند که رفتار الگویی چگونه به عنوان سازوکاری از یادگیری مشاهده‌ای، پیونددهنده انضباط و تبعیت از قوانین عمل می‌کند. این مطالعه با استفاده از روش مطالعه کیفی ادبیات به صورت مرور تلفیقی انجام شده است. سیزده مطالعه تجربی منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۶، شامل مقالات علمی و پایان‌نامه‌های کارشناسی درباره معلمان IRE و انضباط دانش‌آموزان در مدارس و مدارس دینی اندونزی، از طریق معیارهای ورود صریح انتخاب و به صورت تماتیک از طریق تلخیص داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری تحلیل شدند. سنتز انجام‌شده چهار شکل از رفتار الگویی را شناسایی می‌کند: وقت‌شناسی، تبعیت از قوانین و ظاهر آراسته، عمل به مناسک دینی و تعامل مودبانه. معلمان این اشکال را از طریق عادت‌دهی، توصیه‌های ترغیبی، تقویت آموزشی و همکاری با والدین و سایر کارکنان مدرسه تقویت می‌کنند. سیاست مدرسه، اجرای منسجم قوانین و مشارکت والدین از رفتار الگویی حمایت می‌کند، در حالی که نظارت ضعیف، تأثیر همسالان و پیشینه‌های خانوادگی متنوع مانع آن می‌شود. با خوانش نظریه یادگیری اجتماعی بندورا، رفتار الگویی از طریق الگوگیری مستقیم، درونی‌سازی ارزش‌ها از طریق تداوم و هنجارهای اجتماعی کلاس عمل می‌کند. مطالعه نتیجه می‌گیرد که رفتار الگویی معلم عامل مرکزی اما نه یگانه در انضباط دانش‌آموزان است و زمانی بهترین کارکرد را دارد که کل مدرسه قوانین را به طور منسجم اجرا کند.

This study was motivated by the fact that some students still showed a lack of empathy and social awareness in their daily lives. Therefore, Islamic Religious Education learning is expected not only to focus on knowledge but also to instill empathy values to improve students' social awareness. The purpose of this study was to determine the implementation of Islamic Religious Education learning based on empathy values and the supporting and inhibiting factors in its implementation. This study employed a qualitative approach with a descriptive research design. The research subjects consisted of Islamic Religious Education teachers, the principal, and eleventh-grade students at SMA Muhammadiyah 3 Palembang. Data were collected through observation, interviews, and documentation. Data were analyzed through data reduction, data presentation, and conclusion drawing, while data validity was ensured through source and technique triangulation. The results showed that the implementation of Islamic Religious Education learning based on empathy values had been carried out well through habituation, teacher role modeling, group work, motivation, social activities, and religious activities involving students directly. The implementation had a positive impact on students' social awareness. Supporting factors included the role of teachers, a conducive school environment, and support from the principal and parents. Inhibiting factors included differences in students' characteristics, lack of consistency in applying empathy values, and the use of gadgets. Efforts to overcome these obstacles were carried out through student guidance and parenting activities for parents.

This article aims to analyze the problems faced by Islamic Religious Education (PAI) in shaping students’ morals amid the development of social media. This research employs a qualitative method with a library research approach by examining scholarly journals on digital morality, Islamic education, social media etiquette, teacher role modelling, and digital literacy. The literature synthesis indicates that social media has become an environment that can influence students’ values and behavior. The issues discussed include exposure to content that contradicts Islamic values, impolite communication, cyberbullying, dependence on peer approval, and the gap between students’ understanding of Islamic values and their application in digital behavior. Nevertheless, social media also has the potential to serve as a medium for moral education when used appropriately. This study emphasizes the importance of teacher role modelling, digital literacy, habituation of Islamic values, contextual learning, and collaboration among schools, families, and communities. The fundamental issue to consider is how to connect students’ religious understanding acquired through classroom learning with the application of moral values in everyday life, including their use of social media. Therefore, PAI learning should focus not only on religious knowledge but also on developing students’ ability to apply Islamic ethics critically, wisely, and consistently in digital spaces.

This study aims to determine the implementation of the use of the Daily Journal Book 7 Habits of Great Indonesian Children, the formation of Islamic character of grade 5B students of SD Quran Terpadu Nurul Islam Karawang, as well as supporting and inhibiting factors in its implementation. The study used a qualitative approach with a descriptive method. Data collection techniques were carried out through observation, semi-structured interviews, and documentation, with research subjects consisting of the principal, homeroom teacher 5B, and grade 5B students. Data analysis was carried out through data reduction, data presentation, and drawing conclusions, while the validity of the data was tested using triangulation. The results of the study indicate that the implementation of the Daily Journal Book 7 Habits of Great Indonesian Children is carried out through habits that are integrated with school culture and students' daily activities. This program contributes to the formation of Islamic character in the form of piety, responsibility, trustworthiness, ukhuwah, istiqomah, and patience. Based on the analysis of Bloom's Taxonomy of the affective domain, student character development takes place through the stages of accepting, responding, appreciating, organizing values, and making values part of personality. Supporting factors for the program include school support, teacher involvement, parental involvement, a conducive environment, and student motivation. While inhibiting factors include lack of student consistency, boredom, limited parental guidance, the influence of technology, and differences in student character. Therefore, the use of the 7 Habits of Great Indonesian Children Daily Journal effectively supports the formation of Islamic character in students through a continuous process of habituation.

این پژوهش با هدف تعیین نحوه اجرای استفاده از دفترچه روزانه هفت عادت کودکان بزرگ اندونزیایی، شکل‌گیری شخصیت اسلامی دانش‌آموزان پایه ۵B دبستان قرآن‌محور نورالاسلام کاراوانگ و همچنین عوامل حمایت‌کننده و بازدارنده در اجرای آن انجام شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و مستندسازی گردآوری شده‌اند و شرکت‌کنندگان پژوهش شامل مدیر مدرسه، معلم راهنمای کلاس ۵B و دانش‌آموزان پایه ۵B بوده‌اند. تحلیل داده‌ها از طریق کاهش داده، ارائه داده و نتیجه‌گیری صورت گرفته و روایی داده‌ها با استفاده از مثلث‌سازی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که اجرای دفترچه روزانه هفت عادت کودکان بزرگ اندونزیایی از طریق عادت‌هایی که با فرهنگ مدرسه و فعالیت‌های روزانه دانش‌آموزان ادغام شده‌اند، انجام می‌شود. این برنامه در شکل‌گیری شخصیت اسلامی به صورت تقوا، مسئولیت‌پذیری، امانت‌داری، اخوت، استقامت و صبر نقش دارد. بر اساس تحلیل طبقه‌بندی بلوم در حوزه عاطفی، رشد شخصیت دانش‌آموزان از مراحل پذیرش، پاسخ‌دهی، ارزش‌گذاری، سازماندهی ارزش‌ها و درونی‌سازی ارزش‌ها در شخصیت فردی عبور می‌کند. عوامل حمایت‌کننده برنامه شامل حمایت مدرسه، مشارکت معلمان، مشارکت والدین، محیط مناسب و انگیزه دانش‌آموزان است. عوامل بازدارنده نیز شامل عدم ثبات دانش‌آموزان، احساس کسالت، محدودیت راهنمایی والدین، تأثیر فناوری و تفاوت‌های شخصیتی دانش‌آموزان می‌باشد. بنابراین، استفاده از دفترچه روزانه هفت عادت کودکان بزرگ اندونزیایی به طور مؤثری از طریق فرایند مستمر عادت‌سازی به شکل‌گیری شخصیت اسلامی دانش‌آموزان کمک می‌کند.

Learning responsibility is an essential character that needs to be instilled in students from elementary school. However, based on preliminary observations at SD Negeri Sawahlega, students were still found to lack discipline in completing assignments, not optimally utilize study time, and not consistently demonstrate learning responsibility. This study aims to analyze the influence of reflective-based smartboard media on the formation of students' learning responsibility character in Islamic Religious Education subjects. This research uses a quantitative approach with a correlational method. The research population was 34 fifth-grade students, with the sampling technique using total sampling. Data collection techniques were carried out through questionnaires, observation, and documentation. Data analysis used descriptive statistics and Spearman's Rank Correlation. The results showed that the use of reflective-based smartboard media was in the high category (67.6%), while students' learning responsibility character was in the moderate to high category (64.7% moderate, 32.4% high). The Spearman correlation test results showed a correlation coefficient of 0.312 with a significance value of 0.073 (> 0.05), indicating a low positive relationship but not statistically significant. The conclusion of this study indicates that although there is a positive relationship between the use of reflective-based smartboard media and students' learning responsibility character, this relationship is not statistically significant. The implication of this research is that the use of reflective-based smartboard media has not been proven to provide a significant influence on the formation of students' learning responsibility character, so other factors such as habituation, teacher example, and family support also need to be considered in strengthening student character.

مسئولیت‌پذیری در یادگیری یکی از ویژگی‌های اساسی است که باید از دوره ابتدایی در دانش‌آموزان نهادینه شود. با این حال، بر اساس مشاهدات اولیه در دبستان دولتی Sawahlega، مشاهده شد که دانش‌آموزان هنوز در انجام تکالیف خود نظم کافی ندارند، از زمان مطالعه به طور بهینه استفاده نمی‌کنند و به طور مستمر مسئولیت‌پذیری در یادگیری را نشان نمی‌دهند. هدف این پژوهش تحلیل تأثیر رسانه هوشمند مبتنی بر بازتاب بر شکل‌گیری ویژگی مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان در درس آموزش دینی اسلامی است. این پژوهش با رویکرد کمی و روش همبستگی انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل ۳۴ دانش‌آموز پایه پنجم بوده و روش نمونه‌گیری به صورت سرشماری کل انجام شده است. داده‌ها از طریق پرسشنامه، مشاهده و مستندسازی گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و همبستگی رتبه‌ای اسپیرمن انجام شد. نتایج نشان داد که میزان استفاده از رسانه هوشمند مبتنی بر بازتاب در سطح بالا (۶۷/۶٪) قرار دارد، در حالی که ویژگی مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان در یادگیری در سطح متوسط تا بالا (۶۴/۷٪ متوسط، ۳۲/۴٪ بالا) قرار داشت. نتایج آزمون همبستگی اسپیرمن ضریب همبستگی ۰/۳۱۲ با مقدار معناداری ۰/۰۷۳ (> ۰/۰۵) را نشان داد که بیانگر رابطه مثبت ضعیف اما از نظر آماری غیرمعنادار است. نتیجه این پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه بین استفاده از رسانه هوشمند مبتنی بر بازتاب و ویژگی مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان در یادگیری رابطه مثبت وجود دارد، اما این رابطه از نظر آماری معنادار نیست. دلالت این پژوهش آن است که استفاده از رسانه هوشمند مبتنی بر بازتاب تأثیر معناداری بر شکل‌گیری ویژگی مسئولیت‌پذیری دانش‌آموزان در یادگیری نداشته و بنابراین عوامل دیگری همچون عادت‌دهی، الگو بودن معلم و حمایت خانواده نیز باید در تقویت ویژگی‌های شخصیتی دانش‌آموزان مورد توجه قرار گیرند.

This study was motivated by the finding that some students' learning outcomes in Islamic Religious Education (PAI) had not yet met the Learning Objective Achievement Criteria, suspected to be influenced by students' emotional, intellectual, and spiritual intelligence. This study aims to measure the contribution of these three variables, partially and simultaneously, to PAI learning outcomes at SMP Negeri 7 Bukittinggi. A quantitative correlational approach with an ex post facto deSign was used on a population of 448 grade VII and VIII students; a sample of 211 was determined using Slovin's formula at a 5% margin of error through proportional random sampling, and 210 valid questionnaires were analyzed using descriptive statistics, classical assumption tests, simple linear regression, and multiple linear regression with SPSS 25. Results show emotional intelligence contributes 38.2% (t = 11.332; Sig. = 0.001), intellectual intelligence 37.1% (t = 11.069; Sig. = 0.001), and spiritual intelligence 24.2% (t = 8.154; Sig. = 0.001) to PAI learning outcomes. Simultaneously, the three variables contribute 58.0%, while the remaining 42.0% is explained by other factors. These findings imply that PAI instruction should strengthen students' emotional and spiritual intelligence, not only cognitive aspects, through habituation of Islamic values, character building, and motivation reinforcement. Abstrak Penelitian ini dilatarbelakangi oleh masih ditemukannya hasil belajar Pendidikan Agama Islam (PAI) sebagian siswa yang belum mencapai Kriteria Ketercapaian Tujuan Pembelajaran (KKTP), diduga dipengaruhi oleh kecerdasan emosional, intelektual, dan spiritual peserta didik. Penelitian ini bertujuan mengukur besarnya kontribusi ketiga variabel tersebut, secara parsial maupun simultan, terhadap hasil belajar PAI siswa SMP Negeri 7 Bukittinggi. Penelitian menggunakan pendekatan kuantitatif korelasional dengan desain ex post facto pada populasi 448 siswa kelas VII dan VIII; sampel 211 siswa ditentukan dengan rumus Slovin pada taraf kesalahan 5% melalui proportional random sampling, dan 210 kuesioner valid dianalisis. Data dikumpulkan melalui angket dan studi dokumentasi, kemudian dianalisis menggunakan statistik deskriptif, uji prasyarat, regresi linear sederhana, dan regresi linear berganda berbantuan SPSS versi 25. Hasil menunjukkan kecerdasan emosional berkontribusi 38,2% (t = 11,332; Sig. = 0,001), kecerdasan intelektual 37,1% (t = 11,069; Sig. = 0,001), dan kecerdasan spiritual 24,2% (t = 8,154; Sig. = 0,001) terhadap hasil belajar PAI. Secara simultan, ketiga variabel berkontribusi 58,0%, sedangkan 42,0% sisanya dipengaruhi faktor lain. Temuan ini mengimplikasikan pentingnya pembelajaran PAI yang tidak hanya berorientasi kognitif, tetapi juga memperkuat kecerdasan emosional dan spiritual siswa melalui pembiasaan nilai keislaman, pembentukan karakter, dan penguatan motivasi belajar.

این مطالعه با توجه به این یافته انجام شده است که نتایج یادگیری برخی از دانش‌آموزان در آموزش دینی اسلامی (PAI) هنوز به معیارهای تحقق اهداف یادگیری نرسیده است و گمان می‌رود که این امر تحت تأثیر هوش هیجانی، عقلانی و معنوی دانش‌آموزان باشد. هدف این پژوهش سنجش میزان سهم هر یک از این سه متغیر، به صورت جداگانه و همزمان، در نتایج یادگیری PAI در دبیرستان دولتی شماره ۷ بوکیتینگی است. این مطالعه با رویکرد همبستگی کمی و طرح ex post facto بر روی جامعه‌ای متشکل از ۴۴۸ دانش‌آموز پایه هفتم و هشتم انجام شد؛ نمونه‌ای متشکل از ۲۱۱ نفر با استفاده از فرمول اسلووین و با خطای ۵٪ از طریق نمونه‌گیری تصادفی نسبتی تعیین شد و ۲۱۰ پرسشنامه معتبر با استفاده از آمار توصیفی، آزمون‌های فرض کلاسیک، رگرسیون خطی ساده و رگرسیون خطی چندگانه با نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۵ تحلیل گردید. نتایج نشان داد که هوش هیجانی ۳۸٫۲٪ (t = 11.332؛ Sig. = 0.001)، هوش عقلانی ۳۷٫۱٪ (t = 11.069؛ Sig. = 0.001) و هوش معنوی ۲۴٫۲٪ (t = 8.154؛ Sig. = 0.001) در نتایج یادگیری PAI سهم دارند. به طور همزمان، این سه متغیر ۵۸٫۰٪ سهم دارند و ۴۲٫۰٪ باقیمانده توسط عوامل دیگر تبیین می‌شود. این یافته‌ها دلالت بر آن دارد که آموزش PAI باید علاوه بر جنبه‌های شناختی، به تقویت هوش هیجانی و معنوی دانش‌آموزان از طریق نهادینه‌سازی ارزش‌های اسلامی، تقویت شخصیت و افزایش انگیزه یادگیری بپردازد.

Character education is a fundamental aspect of early childhood development because it shapes children's personality, behavior, and moral values from an early age. In Islamic education, character formation is directed toward developing noble character (akhlaq al-karimah) based on the teachings of the Qur’an and Sunnah. This study aims to analyze the strategies of Islamic value internalization employed in Quranic Learning Centers (Rumah Qur’an) and their contribution to early childhood character development. This research employed a qualitative approach using a library research method. Data were collected from books, scientific journals, research articles, and other relevant academic sources published within the last eight years. The collected data were analyzed using content analysis to identify patterns and strategies related to the internalization of Islamic values in early childhood education. The findings indicate that the internalization of Islamic values in Quranic Learning Centers is implemented through several key strategies, including exemplary behavior (uswah hasanah), habituation of Islamic practices, storytelling and moral advice, the establishment of a religious learning environment, and collaboration between educational institutions and parents. These strategies effectively foster religious character, discipline, responsibility, politeness, empathy, and independence among children. The study concludes that Quranic Learning Centers play a significant role in strengthening Islamic character education and can serve as an effective alternative for character development amid contemporary moral and technological challenges.

آموزش شخصیت یکی از جنبه‌های اساسی رشد کودکی است، زیرا شخصیت، رفتار و ارزش‌های اخلاقی کودکان را از سنین پایین شکل می‌دهد. در آموزش اسلامی، شکل‌گیری شخصیت بر پایه توسعه اخلاق نیکو (اخلاق‌الکریمَه) و بر اساس آموزه‌های قرآن و سنت هدایت می‌شود. هدف این پژوهش، تحلیل راهبردهای درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی در مراکز آموزش قرآنی (خانه قرآن) و نقش آن‌ها در پرورش شخصیت کودکان است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پژوهش کتابخانه‌ای انجام شده است. داده‌ها از کتاب‌ها، مجلات علمی، مقالات پژوهشی و سایر منابع علمی مرتبط که در هشت سال اخیر منتشر شده‌اند، گردآوری گردید. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از تحلیل محتوا به منظور شناسایی الگوها و راهبردهای مرتبط با درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی در آموزش کودکان تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی در مراکز آموزش قرآنی از طریق چند راهبرد کلیدی از جمله رفتار الگویی (اسوه حسنه)، عادت‌دهی به اعمال اسلامی، قصه‌گویی و اندرز اخلاقی، ایجاد محیط یادگیری دینی و همکاری میان نهادهای آموزشی و والدین اجرا می‌شود. این راهبردها به طور مؤثری موجب پرورش شخصیت دینی، انضباط، مسئولیت‌پذیری، ادب، همدلی و استقلال در کودکان می‌گردد. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که مراکز آموزش قرآنی نقش مهمی در تقویت آموزش شخصیت اسلامی ایفا می‌کنند و می‌توانند به عنوان جایگزینی مؤثر برای پرورش شخصیت در مواجهه با چالش‌های اخلاقی و فناوری معاصر مورد استفاده قرار گیرند.

Islamic Religious Education (PAI) teachers hold a significant function in fostering and improving students’ character through an instructional process that emphasizes not solely on religious understanding but additionally on the development of attitudes and behaviors in accordance with Islamic values. The objective of this article is to investigate the contribution of PAI teachers to the enhancement of students' moral characters through exemplary behavior, habituation, and advice. A literature review serves as the methodology for this article, analyzing multiple relevant sources related to Islamic education, teacher roles, character building, exemplary behavior, habituation, and advice. The results of the discussion demonstrate that PAI teachers act as instructors, guides, and exemplary figures for their students. Exemplary behavior is demonstrated through concrete examples in attitudes, speech, and daily actions, such as honesty, discipline, responsibility, and politeness. Habituation is implemented repeatedly, consistently, and systematically by means of religious programs and constructive actions within the school setting to ensure that ethical values can be applied in students’ daily lives. Meanwhile, advice serves to provide guidance and understanding to students regarding appropriate behavior in accordance with Islamic teachings. Therefore, exemplary behavior, habituation, and advice can serve as complementary strategies in supporting the development of students’ character.

معلمان آموزش دینی اسلامی (PAI) نقش مهمی در پرورش و ارتقای شخصیت دانش‌آموزان از طریق فرایند آموزشی ایفا می‌کنند که نه تنها بر فهم دینی بلکه بر توسعه نگرش‌ها و رفتارها مطابق با ارزش‌های اسلامی تأکید دارد. هدف این مقاله بررسی سهم معلمان PAI در بهبود ویژگی‌های اخلاقی دانش‌آموزان از طریق رفتار الگویی، عادت‌دهی و نصیحت است. روش این مقاله مرور ادبیات بوده و منابع مرتبط متعددی در زمینه آموزش اسلامی، نقش معلم، تربیت شخصیت، رفتار الگویی، عادت‌دهی و نصیحت را تحلیل می‌کند. نتایج بحث نشان می‌دهد که معلمان PAI به عنوان آموزگار، راهنما و الگو برای دانش‌آموزان خود عمل می‌کنند. رفتار الگویی از طریق نمونه‌های عینی در نگرش، گفتار و اعمال روزمره مانند صداقت، انضباط، مسئولیت‌پذیری و ادب نشان داده می‌شود. عادت‌دهی به صورت تکراری، مستمر و نظام‌مند از طریق برنامه‌های دینی و اقدامات سازنده در محیط مدرسه اجرا می‌شود تا ارزش‌های اخلاقی در زندگی روزمره دانش‌آموزان به کار گرفته شود. در همین حال، نصیحت به منظور ارائه راهنمایی و فهم به دانش‌آموزان درباره رفتار مناسب مطابق با آموزه‌های اسلامی به کار می‌رود. بنابراین، رفتار الگویی، عادت‌دهی و نصیحت می‌توانند به عنوان راهبردهای مکمل در حمایت از توسعه شخصیت دانش‌آموزان مورد استفاده قرار گیرند.

This study aims to examine how the Student Council President election at Junior High School (SMP) Al-Azhar Medan, an Islamic school, works as a pedagogical space for internalizing political ethics grounded in divine values. A qualitative case study was carried out. Data came from semi-structured interviews with nine informants (two candidates, four student voters, a Pancasila Education teacher, the student council advisor, and the school principal), observation of the election, and documentation in the form of election photographs, the voter attendance list, the ballot box, and the public vote tally. The data were analyzed with the interactive model of Miles, Huberman, and Saldaña. The results show six patterns: honest campaigning, trustworthy leadership, respect for peers’ choices, civility in competition, rejection of manipulative practices, and a school culture that accompanies the election through counsel, habituation, supervision, and reflection. The election recorded 606 votes, 375 for Pair 01 and 231 for Pair 02. The study contributes an Islamic pedagogical reading of school democracy: divine values act as an ethical orientation that is transmitted through nasihat, pembiasaan, muraqabah, and muhasabah, so that an annual procedure becomes a moral learning experience for students.

این پژوهش با هدف بررسی چگونگی کارکرد انتخابات رئیس شورای دانش‌آموزی در دبیرستان اسلامی (SMP) Al-Azhar Medan به‌عنوان فضایی تربیتی برای درونی‌سازی اخلاق سیاسی مبتنی بر ارزش‌های الهی انجام شده است. این مطالعه به روش کیفی و با رویکرد مطالعه موردی صورت گرفته است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با نه نفر از مطلعان (دو نامزد، چهار دانش‌آموز رأی‌دهنده، یک معلم آموزش پانچاسیلا، مشاور شورای دانش‌آموزی و مدیر مدرسه)، مشاهده فرایند انتخابات و اسناد شامل عکس‌های انتخابات، فهرست حضور رأی‌دهندگان، صندوق رأی و شمارش علنی آرا گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل تعاملی Miles، Huberman و Saldaña انجام شده است. نتایج پژوهش شش الگو را نشان می‌دهد: تبلیغات صادقانه، رهبری امانت‌دارانه، احترام به انتخاب همسالان، رعایت ادب در رقابت، رد شیوه‌های فریبکارانه و فرهنگ مدرسه‌ای که انتخابات را با ارشاد، عادت‌دهی، نظارت و تأمل همراهی می‌کند. در این انتخابات ۶۰۶ رأی ثبت شد که ۳۷۵ رأی به زوج ۰۱ و ۲۳۱ رأی به زوج ۰۲ تعلق گرفت. این پژوهش خوانشی تربیتی اسلامی از دموکراسی مدرسه ارائه می‌دهد: ارزش‌های الهی به‌عنوان جهت‌گیری اخلاقی از طریق نصیحت، پمبیاسآن، مراقبه و محاسبه منتقل می‌شوند تا یک فرایند سالانه به تجربه‌ای اخلاقی برای دانش‌آموزان تبدیل شود.

This study aims to analyze the personality competence of Islamic Religious Education (PAI) teachers in fostering students’ noble character at State Junior High School 1 Tebo. The study employed a qualitative descriptive approach. Data were collected through observation, interviews, and documentation involving the principal, PAI teachers, students, and relevant school documents. Data analysis was conducted through data reduction, data presentation, and conclusion drawing, while data validity was strengthened through source and technique triangulation. The findings indicate that the moral character of students at State Junior High School 1 Tebo is generally good and reflects religious values and norms. Nevertheless, several students still demonstrate behaviors that require further guidance, such as skipping classes, leaving lessons, speaking impolitely, arriving late, and not participating in school ceremonies. The personality competence of PAI teachers is generally well implemented, as demonstrated by faith and piety, noble character, wisdom, openness, authority, and the ability to provide positive influence and become role models for students. Character development is supported by positive school habits, students’ internal awareness, cooperation among school members, character-oriented curriculum, professional teachers, and adequate facilities. The inhibiting factors include differences in students’ backgrounds, family conditions, limited parental attention, peer and community environments, external information influences, and individual student conditions. The school addresses these challenges through guidance, habituation, supervision, discussion, and religious activities.

این پژوهش با هدف تحلیل شایستگی شخصیتی معلمان آموزش دینی اسلامی (PAI) در پرورش اخلاق کریمه دانش‌آموزان در دبیرستان دولتی شماره ۱ تبو انجام شده است. این مطالعه با رویکرد توصیفی کیفی صورت گرفته است. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و اسناد، با مشارکت مدیر مدرسه، معلمان PAI، دانش‌آموزان و اسناد مرتبط مدرسه گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها از طریق کاهش داده، ارائه داده و نتیجه‌گیری انجام شده و روایی داده‌ها با استفاده از مثلث‌سازی منبع و روش تقویت گردیده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اخلاق دانش‌آموزان در دبیرستان دولتی شماره ۱ تبو عموماً خوب بوده و بازتاب‌دهنده ارزش‌ها و هنجارهای دینی است. با این حال، برخی دانش‌آموزان رفتارهایی از خود نشان می‌دهند که نیازمند راهنمایی بیشتر است، مانند غیبت از کلاس، ترک درس، صحبت بی‌ادبانه، دیر رسیدن و شرکت نکردن در مراسم مدرسه. شایستگی شخصیتی معلمان PAI عموماً به خوبی اجرا می‌شود و با ایمان و تقوا، اخلاق نیکو، خردمندی، گشودگی، اقتدار و توانایی تأثیرگذاری مثبت و الگو بودن برای دانش‌آموزان نمود می‌یابد. پرورش اخلاق با عادات مثبت مدرسه، آگاهی درونی دانش‌آموزان، همکاری اعضای مدرسه، برنامه درسی مبتنی بر شخصیت، معلمان حرفه‌ای و امکانات کافی حمایت می‌شود. عوامل بازدارنده شامل تفاوت‌های زمینه‌ای دانش‌آموزان، شرایط خانوادگی، توجه محدود والدین، محیط همسالان و جامعه، تأثیر اطلاعات بیرونی و شرایط فردی دانش‌آموزان است. مدرسه این چالش‌ها را از طریق راهنمایی، عادت‌دهی، نظارت، بحث و فعالیت‌های دینی مدیریت می‌کند.

Hadith learning in early childhood plays an important role in instilling religious and moral values from an early age. However, delivering hadith materials requires engaging media that are appropriate to children's developmental characteristics so that the messages can be understood in simple ways. This article aims to examine the use of Islamic animated videos as supporting media for hadith learning in early childhood. Islamic animated videos combine images, sounds, movements, and stories to create an enjoyable learning atmosphere and help children recognize and understand the moral messages contained in hadith. This study employs a qualitative approach with a descriptive method through a literature review of relevant sources on digital learning media, Islamic religious education, and early childhood development. The findings indicate that Islamic animated videos have the potential to increase children's interest in hadith learning, clarify the meaning of hadith through concrete illustrations, and support the internalization of Islamic values in everyday life. The use of these media should be accompanied by teacher guidance, age-appropriate content selection, habituation activities, and exemplary behavior. Therefore, Islamic animated videos can serve as an alternative learning medium to support hadith introduction and the development of Islamic character in early childhood

آموزش حدیث در دوران کودکی نقش مهمی در نهادینه‌سازی ارزش‌های دینی و اخلاقی از سنین پایین ایفا می‌کند. با این حال، ارائه محتوای حدیث نیازمند رسانه‌هایی جذاب و متناسب با ویژگی‌های رشدی کودکان است تا پیام‌ها به شیوه‌ای ساده قابل فهم باشند. این مقاله با هدف بررسی استفاده از ویدئوهای انیمیشن اسلامی به عنوان رسانه کمکی در آموزش حدیث به کودکان پیش‌دبستانی نگاشته شده است. ویدئوهای انیمیشن اسلامی با ترکیب تصاویر، صداها، حرکات و داستان‌ها، فضایی لذت‌بخش برای یادگیری ایجاد می‌کنند و به کودکان کمک می‌کنند تا پیام‌های اخلاقی نهفته در احادیث را شناسایی و درک نمایند. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی از طریق مرور منابع مرتبط با رسانه‌های دیجیتال آموزشی، آموزش دینی اسلامی و رشد کودکان پیش‌دبستانی انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که ویدئوهای انیمیشن اسلامی پتانسیل افزایش علاقه کودکان به آموزش حدیث، تبیین معنای حدیث از طریق تصویرسازی‌های عینی و حمایت از درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی در زندگی روزمره را دارند. استفاده از این رسانه‌ها باید با راهنمایی معلم، انتخاب محتوای متناسب با سن، فعالیت‌های عادت‌دهی و ارائه الگوهای رفتاری همراه باشد. بنابراین، ویدئوهای انیمیشن اسلامی می‌توانند به عنوان رسانه آموزشی جایگزین برای حمایت از معرفی حدیث و توسعه شخصیت اسلامی در کودکان پیش‌دبستانی مورد استفاده قرار گیرند.

This study aims to describe the implementation of gratitude habituation (pembiasaan bersyukur) in early childhood at TK Negeri 2 Pagar Alam, identify supporting and inhibiting factors, and analyze the implications for children's religious and moral development. A qualitative case study approach was employed, with data collected through participant observation, semi-structured interviews with teachers and the school principal, and documentation analysis. Data were analyzed using the Miles and Huberman interactive model, complemented by triangulation to ensure validity. The findings reveal that gratitude habituation is implemented through three main pathways: (1) structured daily routines including morning prayers (doa pagi), the recitation of Asmaul Husna, and thanksgiving expressions (Alhamdulillah) before and after activities; (2) teacher role modeling through spontaneous expressions of gratitude and verbal reinforcement; and (3) contextual integration through storytelling, singing, and sharing activities (berbagi). The habituation process follows a gradual pattern of recognition (mengenal), repetition (mengulang), internalization (menghayati), and spontaneous expression. Supporting factors include consistent teacher commitment, a supportive school culture, and parental collaboration. Inhibiting factors encompass children's developmental variability, limited media resources, and inconsistent home reinforcement. This study contributes to the literature on Islamic character education in early childhood and offers practical implications for kindergarten practitioners in Muslim-majority contexts.

هدف این پژوهش توصیف اجرای عادت‌دهی به شکرگزاری در اوایل کودکی در دبستان دولتی شماره ۲ پاگار آلام، شناسایی عوامل تسهیل‌کننده و بازدارنده، و تحلیل پیامدهای آن برای رشد دینی و اخلاقی کودکان است. این پژوهش با رویکرد کیفی مطالعه موردی انجام شده است و داده‌ها از طریق مشاهده مشارکتی، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با معلمان و مدیر مدرسه، و تحلیل اسناد گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل تعاملی مایلز و هابرمن و تکمیل آن با مثلث‌سازی به منظور اطمینان از روایی صورت گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که عادت‌دهی به شکرگزاری از طریق سه مسیر اصلی اجرا می‌شود: (۱) روال‌های ساختاریافته روزانه شامل دعای صبح، قرائت اسماالحسنی و بیان عبارات شکرگزاری (الحمدلله) پیش و پس از فعالیت‌ها؛ (۲) الگوپذیری از معلم از طریق ابرازهای خودجوش شکرگزاری و تقویت کلامی؛ و (۳) ادغام زمینه‌ای از طریق قصه‌گویی، آوازخوانی و فعالیت‌های اشتراکی (بر‌بگی). فرایند عادت‌دهی به صورت تدریجی شامل شناخت، تکرار، درون‌سازی و ابراز خودجوش دنبال می‌شود. عوامل تسهیل‌کننده شامل تعهد مستمر معلمان، فرهنگ حمایتی مدرسه و همکاری والدین است. عوامل بازدارنده شامل تفاوت‌های رشدی کودکان، محدودیت منابع رسانه‌ای و عدم تقویت منسجم در خانه می‌باشد. این پژوهش به ادبیات آموزش شخصیت اسلامی در اوایل کودکی افزوده و پیامدهای عملی برای مربیان مهدکودک در زمینه‌های با اکثریت مسلمان ارائه می‌دهد.

The development of students' spiritual intelligence has become an important concern in Islamic education, particularly in Islamic boarding schools (pesantren) that emphasize character formation and spiritual cultivation. One of the spiritual practices implemented in pesantren is riyadhoh amaliah, including the practice of performing 100 rak'ahs of voluntary prayer as a means of self-purification (tazkiyatun nafs). This study aims to analyze the implementation of the 100-rak'ah prayer practice and to construct a tazkiyatun nafs-based model for developing students' spiritual intelligence at Al-Lathifiyah 1 Female Islamic Boarding School, Tambakberas Jombang. This research employed a qualitative case study approach. Data were collected through in-depth interviews, participant observation, and document analysis involving caregivers, teachers, and students. The data were analyzed using the interactive model of data reduction, data display, and conclusion drawing. The findings reveal that the practice of the 100-rak'ah prayer serves not only as a ritual worship activity but also as a structured process of spiritual formation encompassing self-discipline, self-control, sincerity, patience, humility, and spiritual awareness. The study identified a tazkiyatun nafs-based spiritual development model consisting of four interconnected stages: self-purification (takhalli), character internalization (tahalli), spiritual awareness enhancement (tajalli), and spiritual habituation through continuous riyadhoh amaliah. These stages contribute significantly to the development of students' spiritual intelligence, reflected in stronger religious commitment, emotional stability, moral behavior, and self-awareness. The study concludes that the 100-rak'ah prayer practice represents an effective spiritual education model that strengthens students' spiritual intelligence through a systematic process of tazkiyatun nafs within the pesantren environment

توسعه هوش معنوی دانش‌آموزان به یکی از دغدغه‌های مهم در آموزش اسلامی، به‌ویژه در مدارس شبانه‌روزی اسلامی (پسانترن) که بر شکل‌گیری شخصیت و پرورش معنوی تأکید دارند، تبدیل شده‌است. یکی از تمرینات معنوی اجراشده در پسانترن، ریاضت عملی است که شامل انجام ۱۰۰ رکعت نماز مستحبی به‌عنوان وسیله‌ای برای خودپالایی (تزکیه نفس) می‌باشد. هدف این پژوهش تحلیل اجرای تمرین ۱۰۰ رکعت نماز و ساخت مدل مبتنی بر تزکیه نفس برای توسعه هوش معنوی دانش‌آموزان در مدرسه شبانه‌روزی اسلامی دخترانه Al-Lathifiyah 1، تمبکبراس جومبانگ است. این پژوهش با رویکرد کیفی و مطالعه موردی انجام شده‌است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق، مشاهده مشارکتی و تحلیل اسناد با مشارکت مراقبان، معلمان و دانش‌آموزان گردآوری شد. داده‌ها با استفاده از مدل تعاملی کاهش داده، نمایش داده و نتیجه‌گیری تحلیل گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد که تمرین ۱۰۰ رکعت نماز نه‌تنها به‌عنوان یک فعالیت عبادی آیینی، بلکه به‌عنوان فرایندی ساختاریافته برای شکل‌گیری معنوی شامل خودانضباطی، خودکنترلی، اخلاص، صبر، فروتنی و آگاهی معنوی عمل می‌کند. این مطالعه مدل توسعه معنوی مبتنی بر تزکیه نفس را شناسایی کرد که شامل چهار مرحله به‌هم‌پیوسته است: خودپالایی (تخلی)، درونی‌سازی صفات (تحلی)، ارتقای آگاهی معنوی (تجلی) و عادت‌سازی معنوی از طریق استمرار ریاضت عملی. این مراحل نقش مهمی در توسعه هوش معنوی دانش‌آموزان ایفا می‌کنند که در تعهد دینی قوی‌تر، ثبات هیجانی، رفتار اخلاقی و خودآگاهی منعکس می‌شود. نتیجه پژوهش آن است که تمرین ۱۰۰ رکعت نماز، مدلی مؤثر برای آموزش معنوی است که هوش معنوی دانش‌آموزان را از طریق فرایند نظام‌مند تزکیه نفس در محیط پسانترن تقویت می‌کند.

Honesty and responsibility are fundamental character values that shape individual quality and the moral standing of a nation. Cheating, plagiarism, and neglect of obligations remain common in educational settings. Islamic Religious Education holds a strategic role in instilling these values because they are grounded in the Qur'an and Hadith. This study aims to describe the concepts of honesty and responsibility in Islam, the stages of value internalization, strategies of internalization through Islamic Religious Education, and their supporting and inhibiting factors. Using a qualitative library research method with content analysis, the study finds that internalization proceeds through value transformation, value transaction, and trans-internalization. These stages can be strengthened through role modelling, habituation, advice, supervision, and reinforcement, together with integration of values into learning and school culture. Success depends on synergy among teachers, family, and environment, while obstacles include a lack of role models, the influence of social media, and an overly cognitive emphasis in teaching.

صداقت و مسئولیت‌پذیری از ارزش‌های بنیادی شخصیتی هستند که کیفیت فرد و جایگاه اخلاقی یک ملت را شکل می‌دهند. تقلب، سرقت علمی و بی‌توجهی به وظایف همچنان در محیط‌های آموزشی رایج است. آموزش دینی اسلام نقش راهبردی در نهادینه‌سازی این ارزش‌ها دارد، چرا که این ارزش‌ها بر مبنای قرآن و حدیث استوار هستند. هدف این پژوهش، توصیف مفاهیم صداقت و مسئولیت‌پذیری در اسلام، مراحل درونی‌سازی ارزش‌ها، راهبردهای درونی‌سازی از طریق آموزش دینی اسلام و عوامل تقویت‌کننده و بازدارنده آن‌ها است. این مطالعه با روش کیفی و پژوهش کتابخانه‌ای و تحلیل محتوا انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که درونی‌سازی از طریق سه مرحله تحول ارزش، دادوستد ارزش و فرادرونی‌سازی صورت می‌گیرد. این مراحل می‌تواند با الگوپذیری، عادت‌دهی، اندرز، نظارت و تقویت، همراه با ادغام ارزش‌ها در فرایند یادگیری و فرهنگ مدرسه، تقویت شود. موفقیت این فرایند به هم‌افزایی میان معلمان، خانواده و محیط بستگی دارد و موانع آن شامل کمبود الگوهای مناسب، تأثیر رسانه‌های اجتماعی و تأکید بیش از حد بر جنبه‌های شناختی آموزش است.

Background-Principals in inclusive schools must supervise instruction for students with special needs (SEN), yet little is known about how supervision reaches differentiated literacy instruction where specialist staff are scarce. Objectives- This study analyzes how a principal, as supervisor and educator, manages the instructional program and oversees differentiated literacy learning for SEN students. Methods- An instrumental single-case study was conducted at SDN 8 Sintang, an inclusive elementary school in West Kalimantan, Indonesia. Participants included one principal, one classroom teacher, one special assistant teacher (SAT), and five SEN students. Interviews, observations, and documents were analyzed using NVivo 15. Results-Participants described scheduled supervision aimed at differentiation and a redefinition of literacy achievement as individual progress. Differentiation appeared divided between the classroom teacher (content) and the SAT (process and assessment), although observed collaboration was inconsistent and students' communication about reading content was limited. Reported barriers were structural: the SAT ratio, incomplete individualized education program documentation, and limited special-pedagogy training. Conclusions-Within this school, the principal's dual role was perceived to support differentiated literacy work; the findings are tentative given one informant per adult role and five heterogeneous students. The study offers a context-bound proposition linking supervision, teacher SAT collaboration, and affective literacy habituation for testing.

زمینه و هدف: مدیران مدارس فراگیر باید بر آموزش دانش‌آموزان با نیازهای ویژه (SEN) نظارت کنند، اما اطلاعات اندکی درباره چگونگی رسیدن نظارت به آموزش سوادآموزی تفکیکی در شرایط کمبود کارکنان متخصص وجود دارد. اهداف: این پژوهش تحلیل می‌کند که چگونه یک مدیر، به عنوان ناظر و آموزگار، برنامه آموزشی را مدیریت کرده و بر یادگیری سوادآموزی تفکیکی برای دانش‌آموزان SEN نظارت می‌کند. روش‌ها: یک مطالعه موردی ابزاری منفرد در دبستان SDN 8 Sintang، یک مدرسه ابتدایی فراگیر در کالیمانتان غربی اندونزی انجام شد. شرکت‌کنندگان شامل یک مدیر، یک معلم کلاس، یک معلم دستیار ویژه (SAT) و پنج دانش‌آموز SEN بودند. مصاحبه‌ها، مشاهدات و اسناد با استفاده از نرم‌افزار NVivo 15 تحلیل شدند. یافته‌ها: شرکت‌کنندگان نظارت برنامه‌ریزی‌شده با هدف تفکیک و بازتعریف موفقیت سوادآموزی به عنوان پیشرفت فردی را توصیف کردند. تفکیک میان معلم کلاس (محتوا) و SAT (فرآیند و ارزیابی) تقسیم شده بود، هرچند همکاری مشاهده‌شده ناپایدار بود و ارتباط دانش‌آموزان درباره محتوای خواندن محدود بود. موانع گزارش‌شده ساختاری بودند: نسبت SAT، ناقص بودن مستندسازی برنامه آموزش فردی و محدودیت آموزش تخصصی در حوزه آموزش ویژه. نتیجه‌گیری: در این مدرسه، نقش دوگانه مدیر به عنوان حمایت‌کننده از کار سوادآموزی تفکیکی تلقی می‌شود؛ یافته‌ها با توجه به یک مطلع برای هر نقش بزرگسال و پنج دانش‌آموز ناهمگون، موقتی هستند. این پژوهش یک گزاره زمینه‌مند درباره ارتباط نظارت، همکاری معلم و SAT و عادت‌دهی عاطفی به سوادآموزی برای آزمون ارائه می‌دهد.

Education plays a crucial role in transforming individuals with negative behavior into those with good character, and one of the most important forms of education in this era is moral education. Moral education is not only relevant in addressing the challenges of globalization but also serves as a solution for developing strong personalities amidst the pervasive influence of foreign cultures and other negative aspects. This study aims to examine how moral education is implemented at SMP Muhammadiyah 9 Surabaya, a character-based school with the motto “Achievement with Morality.” The research adopts a qualitative ethnographic approach grounded in the naturalistic or phenomenological paradigm, utilizing observation, interviews, and documentation as data collection techniques. In shaping students' morals, the roles of teachers and parents are essential, particularly in monitoring all student activities. SMP Muhammadiyah 9 Surabaya offers various programs designed to build students' moral character, such as the Nine Superior Programs, extracurricular activities, and daily habituation practices at school."

آموزش نقش حیاتی در تبدیل افراد با رفتار منفی به افرادی با شخصیت نیکو ایفا می‌کند و یکی از مهم‌ترین اشکال آموزش در این عصر، آموزش اخلاق است. آموزش اخلاق نه تنها در مواجهه با چالش‌های جهانی‌شدن اهمیت دارد، بلکه به عنوان راه‌حلی برای پرورش شخصیت‌های قوی در میان تأثیرات فراگیر فرهنگ‌های بیگانه و سایر جنبه‌های منفی عمل می‌کند. هدف این پژوهش بررسی نحوه اجرای آموزش اخلاق در دبیرستان متوسطه اول محمدیه ۹ سورابایا، به عنوان مدرسه‌ای مبتنی بر شخصیت با شعار «موفقیت با اخلاق» است. این پژوهش با رویکرد کیفی قوم‌نگارانه و مبتنی بر پارادایم طبیعی‌گرایانه یا پدیدارشناسانه انجام شده و از مشاهده، مصاحبه و مستندسازی به عنوان فنون گردآوری داده‌ها استفاده شده است. در شکل‌دهی به اخلاق دانش‌آموزان، نقش معلمان و والدین به ویژه در نظارت بر تمامی فعالیت‌های دانش‌آموزان اساسی است. دبیرستان متوسطه اول محمدیه ۹ سورابایا برنامه‌های متنوعی را برای تقویت شخصیت اخلاقی دانش‌آموزان ارائه می‌دهد، از جمله نه برنامه برتر، فعالیت‌های فوق‌برنامه و تمرین‌های روزانه در مدرسه.

This study aims to analyse in depth how the implementation of an integrated habituation strategy can strengthen students' religious character and social awareness at SDN 01 Sidoharjo Jati Agung, South Lampung, as a systematic effort to respond to the challenge of character value degradation at the primary education level. The research employs a qualitative approach with a case study design to understand the implementation of the integrated habituation strategy in reinforcing students' religious character and social awareness at SDN 01 Sidoharjo Jati Agung, South Lampung. The research subjects include the principal, teachers, and students directly involved. Data were collected through participatory observation, in-depth interviews, and documentation of school programs. The analysis was carried out thematically through data reduction, data display, and conclusion drawing. Data credibility was maintained through triangulation and member checking. This method produced an in-depth picture of the effectiveness of the integrated habituation strategy in shaping students' character. The findings show that the implementation of the integrated habituation strategy at SDN 01 Sidoharjo Jati Agung is carried out consistently and has become part of the school culture, supporting the strengthening of students' religious character and social awareness. Structured and repetitive religious habituation contributes to the internalisation of values such as faith, discipline, honesty, and responsibility, which are reflected in students' daily behaviour. In addition, social activities such as group work, joint cleaning, and peer interaction enhance students' empathy, concern for others, and social compliance. This strategy forms whole, ethical, and socially sensitive character, affirming that integrated habituation is an effective mechanism for comprehensive character education in elementary schools.

هدف این پژوهش، تحلیل عمیق چگونگی اجرای راهبرد عادت‌دهی یکپارچه به منظور تقویت منش دینی و آگاهی اجتماعی دانش‌آموزان در دبستان دولتی شماره ۰۱ سیدوهارجو جتی آگونگ، لامپونگ جنوبی است؛ تلاشی نظام‌مند برای پاسخ به چالش افت ارزش‌های منش در سطح آموزش ابتدایی. این پژوهش با رویکرد کیفی و با طرح مطالعه موردی به بررسی اجرای راهبرد عادت‌دهی یکپارچه در تقویت منش دینی و آگاهی اجتماعی دانش‌آموزان در این مدرسه می‌پردازد. مشارکت‌کنندگان پژوهش شامل مدیر، معلمان و دانش‌آموزان به طور مستقیم درگیر هستند. داده‌ها از طریق مشاهده مشارکتی، مصاحبه‌های عمیق و مستندسازی برنامه‌های مدرسه گردآوری شد. تحلیل داده‌ها به صورت تماتیک و از طریق کاهش داده، نمایش داده و نتیجه‌گیری انجام گرفت. اعتبار داده‌ها از طریق مثلث‌سازی و بررسی اعضا حفظ شد. این روش تصویری عمیق از اثربخشی راهبرد عادت‌دهی یکپارچه در شکل‌دهی منش دانش‌آموزان ارائه داد. یافته‌ها نشان می‌دهد که اجرای راهبرد عادت‌دهی یکپارچه در این مدرسه به صورت مستمر انجام می‌شود و به بخشی از فرهنگ مدرسه تبدیل شده است و از تقویت منش دینی و آگاهی اجتماعی دانش‌آموزان حمایت می‌کند. عادت‌دهی دینی ساختارمند و تکرارشونده به درونی‌سازی ارزش‌هایی چون ایمان، انضباط، صداقت و مسئولیت‌پذیری کمک می‌کند که در رفتار روزمره دانش‌آموزان منعکس می‌شود. همچنین، فعالیت‌های اجتماعی مانند کار گروهی، نظافت جمعی و تعامل با همسالان، همدلی، توجه به دیگران و انطباق اجتماعی دانش‌آموزان را افزایش می‌دهد. این راهبرد منش کامل، اخلاقی و حساس به اجتماع را شکل می‌دهد و تأکید می‌کند که عادت‌دهی یکپارچه، سازوکاری مؤثر برای آموزش جامع منش در مدارس ابتدایی است.

Islamization in the context of education is a systematic process aimed at instilling Islamic values into all aspects of students' lives. This study aims to analyze the influence of Islamization on the formation of students' lifestyle in order to create a young generation that is of good character, competitive, and morally upright. The approach used is a qualitative approach with a library research method, namely by reviewing various relevant literature on the concept of Islamization, character education, and the formation of an Islamic lifestyle in the school environment. The results of the study show that Islamization plays an important role in shaping students' personality and behavior through the integration of Islamic values in the curriculum, habituation of worship practices, and teachers' role modeling. Values such as honesty, responsibility, discipline, hard work, and social awareness become the foundation for the formation of an Islamic lifestyle that is able to balance spiritual, intellectual, and social aspects. In addition, Islamization contributes to strengthening students' moral resilience amid the currents of globalization and modernization that often carry materialistic and secular values. With the consistent implementation of Islamization, schools can become centers for shaping a young generation that is faithful, knowledgeable, ethical, and broad-minded. This generation is expected to be able to adapt to the times without losing their Islamic identity, and to become agents of change who bring progress to the nation and the ummah.

اسلامی‌سازی در بستر آموزش، فرایندی نظام‌مند است که با هدف نهادینه‌سازی ارزش‌های اسلامی در تمامی ابعاد زندگی دانش‌آموزان صورت می‌گیرد. هدف این پژوهش، تحلیل تأثیر اسلامی‌سازی بر شکل‌گیری سبک زندگی دانش‌آموزان به منظور تربیت نسلی جوان با شخصیت نیکو، رقابت‌پذیر و دارای اخلاق استوار است. رویکرد مورد استفاده، رویکرد کیفی با روش پژوهش کتابخانه‌ای است؛ بدین صورت که با بررسی متون مرتبط با مفهوم اسلامی‌سازی، تربیت اخلاقی و شکل‌گیری سبک زندگی اسلامی در محیط مدرسه انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که اسلامی‌سازی از طریق ادغام ارزش‌های اسلامی در برنامه درسی، عادت‌دهی به انجام عبادات و الگو بودن معلمان، نقش مهمی در شکل‌دهی شخصیت و رفتار دانش‌آموزان ایفا می‌کند. ارزش‌هایی همچون صداقت، مسئولیت‌پذیری، انضباط، سخت‌کوشی و آگاهی اجتماعی، بنیان شکل‌گیری سبک زندگی اسلامی را فراهم می‌سازند که قادر است ابعاد معنوی، فکری و اجتماعی را متعادل سازد. افزون بر این، اسلامی‌سازی به تقویت تاب‌آوری اخلاقی دانش‌آموزان در برابر امواج جهانی‌شدن و مدرن‌سازی که اغلب حامل ارزش‌های مادی‌گرایانه و سکولار هستند، کمک می‌کند. با اجرای مستمر اسلامی‌سازی، مدارس می‌توانند به مراکز تربیت نسلی جوان، مؤمن، دانا، اخلاق‌مدار و دارای افق فکری وسیع تبدیل شوند. انتظار می‌رود این نسل بتواند بدون از دست دادن هویت اسلامی خود با تحولات زمانه سازگار شود و به عنوان عاملان تغییر، موجب پیشرفت ملت و امت گردد.

This study aims to describe the implementation of morning and evening dhikr habituation, the formation of students’ religious morals, supporting and inhibiting factors, and solutions to obstacles at SMAIT Al Ishlah Maros. This research employed a qualitative field approach. Primary data were obtained from the female student coordinator, Islamic Education teacher, and students, while secondary data consisted of school documents and archives. Data were collected through observation, structured interviews, and documentation, then analyzed through data reduction, data display, and conclusion drawing. Data validity was examined through source and technique triangulation. The findings show that morning and evening dhikr is implemented routinely and in a structured manner as part of the school’s religious culture. Morning dhikr starts at 07.15 and is supported by OSIS assistants and teacher supervision, while evening dhikr is arranged according to students’ prayer conditions. The habituation is associated with discipline, responsibility, calmness, politeness, social care, and awareness of worship. Supporting factors include teacher and school support, OSIS involvement, parent cooperation, clear rules, and consistent habituation. Obstacles include lateness, reduced focus, drowsiness, peer distraction, desire to finish quickly, and weather conditions. Solutions include repeated dhikr for late students, strengthened supervision, coordination with parents and transportation providers, moving activities indoors during rain, and educational sanctions such as short religious talks.

هدف این پژوهش توصیف اجرای عادت ذکر صبح و عصر، شکل‌گیری اخلاق دینی دانش‌آموزان، عوامل حمایت‌کننده و بازدارنده، و راه‌حل‌های موانع در دبیرستان SMAIT Al Ishlah Maros است. این پژوهش با رویکرد میدانی کیفی انجام شده است. داده‌های اولیه از هماهنگ‌کننده دانش‌آموزان دختر، معلم آموزش اسلامی و دانش‌آموزان به‌دست آمد و داده‌های ثانویه شامل اسناد و آرشیوهای مدرسه بود. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه ساختاریافته و مستندسازی جمع‌آوری و سپس از طریق کاهش داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری تحلیل شدند. روایی داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منبع و روش بررسی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ذکر صبح و عصر به صورت منظم و ساختاریافته به عنوان بخشی از فرهنگ دینی مدرسه اجرا می‌شود. ذکر صبح از ساعت ۰۷:۱۵ آغاز می‌شود و با حمایت دستیاران OSIS و نظارت معلمان همراه است، در حالی که ذکر عصر بر اساس شرایط نماز دانش‌آموزان تنظیم می‌شود. این عادت با نظم، مسئولیت‌پذیری، آرامش، ادب، مراقبت اجتماعی و آگاهی از عبادت مرتبط است. عوامل حمایت‌کننده شامل حمایت معلمان و مدرسه، مشارکت OSIS، همکاری والدین، قوانین شفاف و استمرار در عادت‌دهی است. موانع شامل تأخیر، کاهش تمرکز، خواب‌آلودگی، حواس‌پرتی توسط همسالان، تمایل به اتمام سریع و شرایط آب‌وهوایی است. راه‌حل‌ها شامل تکرار ذکر برای دانش‌آموزان دیررسیده، تقویت نظارت، هماهنگی با والدین و ارائه‌دهندگان حمل‌ونقل، انتقال فعالیت‌ها به فضای داخلی در هنگام باران و اعمال تنبیهات آموزشی مانند سخنرانی‌های کوتاه دینی است.

This research is motivated by the need for inclusive schools to provide Islamic Religious Education (PAI) learning that accommodates the diverse characteristics of students, including students with autism as children with special needs. PAI learning for autistic students requires strategies tailored to their communication abilities, concentration, behavior, social interaction, and pace of understanding. This study aims to analyze PAI teachers’ learning strategies for autistic students, examine their implications for students’ learning outcomes and development, and identify supporting and inhibiting factors in their implementation at SDN Mentikan 1 Mojokerto City. This study employed a qualitative approach with a case study design. Data were collected through in-depth interviews, observations, and documentation involving the principal, PAI teacher, Special Education Assistant Teacher (GPK), and other parties involved in inclusive education. Data were analyzed using the Miles and Huberman model through data condensation, data display, and conclusion drawing and verification. Data validity was strengthened through source and technique triangulation. The findings indicate that PAI learning strategies were developed through coordination among the school, PAI teacher, GPK, and parents, supported by curriculum modifications and initial assessments to identify students’ characteristics and needs. The learning process emphasized individualized approaches, verbal stimulation to focus attention, simple and gradual instructions, repetition, hands-on practice, the use of concrete media and videos, and educational games. These strategies had positive implications for students’ engagement in learning, understanding of basic PAI concepts, habituation of prayers, ablution, prayer practices, and moral values, as well as behavioral, emotional, and social interaction development. Supporting factors included teacher competence, the role of the GPK, support from the principal and parents, facilities and infrastructure, and the suitability of methods and media. Inhibiting factors included diverse autism characteristics, communication barriers, unstable concentration and behavior, difficulties in social interaction, limited support personnel, and limited learning time.

این پژوهش با انگیزه نیاز مدارس فراگیر به ارائه آموزش دینی اسلامی (PAI) متناسب با ویژگی‌های متنوع دانش‌آموزان، از جمله دانش‌آموزان مبتلا به اوتیسم به عنوان کودکان با نیازهای ویژه، انجام شده است. آموزش PAI برای دانش‌آموزان اوتیستیک نیازمند راهبردهایی متناسب با توانایی‌های ارتباطی، تمرکز، رفتار، تعامل اجتماعی و سرعت درک آن‌ها است. هدف این مطالعه تحلیل راهبردهای تدریس معلمان PAI برای دانش‌آموزان اوتیستیک، بررسی پیامدهای آن بر نتایج یادگیری و رشد دانش‌آموزان، و شناسایی عوامل حمایتی و بازدارنده در اجرای آن در دبستان دولتی منتیکان ۱ شهر موجوکرتو می‌باشد. این پژوهش با رویکرد کیفی و طرح مطالعه موردی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق، مشاهده و مستندسازی با مشارکت مدیر مدرسه، معلم PAI، معلم یار آموزش ویژه (GPK) و سایر افراد مرتبط با آموزش فراگیر گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل مایلز و هابرمن از طریق تلخیص داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری و تأیید انجام گرفت. روایی داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منبع و روش تقویت شد. یافته‌ها نشان داد که راهبردهای آموزش PAI از طریق هماهنگی میان مدرسه، معلم PAI، GPK و والدین، با حمایت اصلاحات برنامه درسی و ارزیابی اولیه برای شناسایی ویژگی‌ها و نیازهای دانش‌آموزان توسعه یافته است. فرایند یادگیری بر رویکردهای فردی، تحریک کلامی برای تمرکز، دستورالعمل‌های ساده و تدریجی، تکرار، تمرین عملی، استفاده از رسانه‌های عینی و ویدئوها و بازی‌های آموزشی تأکید داشت. این راهبردها پیامدهای مثبتی بر مشارکت دانش‌آموزان در یادگیری، درک مفاهیم پایه PAI، عادت‌دهی به نماز، وضو، تمرینات نماز و ارزش‌های اخلاقی، همچنین رشد رفتاری، عاطفی و تعامل اجتماعی داشت. عوامل حمایتی شامل شایستگی معلم، نقش GPK، حمایت مدیر و والدین، امکانات و زیرساخت‌ها و تناسب روش‌ها و رسانه‌ها بود. عوامل بازدارنده شامل ویژگی‌های متنوع اوتیسم، موانع ارتباطی، تمرکز و رفتار ناپایدار، دشواری در تعامل اجتماعی، محدودیت نیروی پشتیبان و زمان محدود آموزش بود.

This study examines the integration of the Panca Cinta values in developing religious attitudes among early childhood learners at RA Mirqotush Shibyan in the 2026/2027 academic year. Using a descriptive qualitative approach, data were drawn from observation notes and institutional information concerning curriculum implementation, daily and weekly religious habituation, memorization activities, and teacher practices. The findings indicate that the Panca Cinta orientation is embedded as a spirit of learning through loving, safe, enjoyable, exemplary, and habituation-based interactions rather than coercive instruction. The five operational dimensions observed in the institution are love for Allah and His Messenger, love for parents and teachers, love for others, love for the homeland, and love for nature. These values are concretized through Duha prayer, daily prayers, Qur'an recitation, salawat, hadith and surah memorization, prophetic stories, greetings and hand-kissing, sharing, apologizing, queuing, caring for sick friends, simple flag ceremonies, singing the national anthem and local songs, watering plants, sorting waste, and avoiding damage to plants. The study suggests that the integration of Panca Cinta becomes meaningful when religious values are repeatedly experienced through routines, teacher modeling, and child-friendly activities. The contribution of the study lies in showing how the national Panca Cinta framework is contextualized into concrete religious-character practices appropriate to early childhood.

این پژوهش به بررسی ادغام ارزش‌های پنج‌گانه عشق (Panca Cinta) در توسعه نگرش دینی کودکان پیش‌دبستانی در مؤسسه RA Mirqotush Shibyan در سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷ می‌پردازد. با استفاده از رویکرد کیفی توصیفی، داده‌ها از یادداشت‌های مشاهده و اطلاعات نهادی مربوط به اجرای برنامه درسی، عادت‌دهی‌های دینی روزانه و هفتگی، فعالیت‌های حفظ و عملکرد معلمان گردآوری شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که جهت‌گیری Panca Cinta به عنوان روح یادگیری از طریق تعاملات محبت‌آمیز، ایمن، لذت‌بخش، الگویی و مبتنی بر عادت، و نه آموزش اجباری، در این مؤسسه نهادینه شده است. پنج بُعد عملیاتی مشاهده‌شده در این مؤسسه عبارت‌اند از: عشق به خدا و پیامبرش، عشق به والدین و معلمان، عشق به دیگران، عشق به میهن و عشق به طبیعت. این ارزش‌ها از طریق نماز ضحی، نمازهای روزانه، تلاوت قرآن، صلوات، حفظ احادیث و سوره‌ها، داستان‌های پیامبران، سلام و بوسیدن دست، تقسیم کردن، عذرخواهی، صف کشیدن، مراقبت از دوستان بیمار، برگزاری مراسم ساده پرچم، سرود ملی و سرودهای محلی، آبیاری گیاهان، تفکیک زباله و جلوگیری از آسیب به گیاهان عینیت می‌یابد. پژوهش نشان می‌دهد که ادغام Panca Cinta زمانی معنادار می‌شود که ارزش‌های دینی از طریق تکرار در روال‌ها، الگو بودن معلم و فعالیت‌های دوستدار کودک تجربه شوند. سهم این پژوهش در نشان دادن چگونگی بومی‌سازی چارچوب ملی Panca Cinta در قالب رفتارهای عینی و مناسب با سن کودکان پیش‌دبستانی است.

This study examines parents’ roles and responsibilities as the primary educational institution for children in the context of Islamic Religious Education (PAI) within modern families. Using a qualitative field research approach, data were collected through observation, interviews, and documentation to explore parents’ perceptions, efforts, and contributions to children's religious development. The findings reveal that parental involvement is influenced by religious awareness, habitus, and cultural capital rather than merely by work-related busyness. Parents who perceive religious education as a family responsibility remain actively engaged through supervision, religious habituation, educational support, and exemplary conduct. These efforts contribute to the development of children's self-control, religious commitment, moral character, and life orientation. The study highlights the importance of collaboration between families and educational institutions in strengthening the internalization of Islamic values. Its originality lies in integrating Bourdieu’s theory of habitus and cultural capital with Abdullah Nashih Ulwan’s Islamic educational perspective.

این پژوهش به بررسی نقش‌ها و مسئولیت‌های والدین به‌عنوان نهاد آموزشی اصلی برای کودکان در زمینه آموزش دینی اسلامی (PAI) در خانواده‌های مدرن می‌پردازد. با استفاده از رویکرد پژوهش میدانی کیفی، داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و مستندسازی گردآوری شده‌اند تا ادراکات، تلاش‌ها و مشارکت‌های والدین در رشد دینی کودکان مورد بررسی قرار گیرد. یافته‌ها نشان می‌دهد که مشارکت والدین بیش از آنکه صرفاً تحت تأثیر اشتغال باشد، تحت تأثیر آگاهی دینی، هابیتوس و سرمایه فرهنگی قرار دارد. والدینی که آموزش دینی را مسئولیت خانواده تلقی می‌کنند، از طریق نظارت، عادت‌دهی دینی، حمایت آموزشی و رفتار الگویی به‌طور فعال مشارکت دارند. این تلاش‌ها به رشد خودکنترلی، تعهد دینی، منش اخلاقی و جهت‌گیری زندگی کودکان کمک می‌کند. پژوهش بر اهمیت همکاری میان خانواده و نهادهای آموزشی در تقویت درونی‌سازی ارزش‌های اسلامی تأکید می‌کند. نوآوری این مطالعه در ادغام نظریه هابیتوس و سرمایه فرهنگی بوردیو با دیدگاه تربیتی اسلامی عبدالله ناصح علوان نهفته است.

This research is motivated by the importance of developing students' religious character as part of the effort to mold learners with noble character amidst the moral challenges of the modern era. The success of religious character development is inseparable from the management implemented by the school through the functions of planning, organizing, implementing, and supervising. This study aims to describe the management of religious character development for students at SMKIT Khoiru Ummah and SMKIT Rabbi Radhiyya in Rejang Lebong Regency, covering the aspects of program planning, organizing, implementation, and supervision. The study employs a qualitative approach with a case study design. Data were collected through interviews, observations, and documentation involving school principals, vice principals, supervising teachers, homeroom teachers, and students. Data analysis utilized the interactive model proposed by Miles, Huberman, and Saldana comprising data condensation, data display, and conclusion drawing while data validity was verified through triangulation of sources, techniques, and time. The results indicate that program planning is conducted through annual work meetings to establish objectives, programs, schedules, and success indicators. Organizing is carried out by assigning tasks based on competence through coordination among principals, vice principals, teachers, and program supervisors. Program implementation is realized through various religious habituation activities, such as congregational prayers, Tahsin and Tahfiz (Quranic recitation and memorization), Bina Pribadi Islam (Islamic Personal Development/BPI), the practice of Islamic etiquette (adab), and other religious activities. Supervision is conducted continuously through observation, monitoring, periodic evaluation, and follow-up actions based on evaluation results. Management implemented systematically through the POAC (Planning, Organizing, Implementing, Controlling) functions has proven capable of optimally supporting the formation of students' religious character in both schools.

این پژوهش با انگیزه اهمیت توسعه شخصیت دینی دانش‌آموزان به عنوان بخشی از تلاش برای پرورش فراگیرانی با شخصیت والا در مواجهه با چالش‌های اخلاقی عصر مدرن انجام شده است. موفقیت در توسعه شخصیت دینی جدایی‌ناپذیر از مدیریتی است که مدرسه از طریق کارکردهای برنامه‌ریزی، سازماندهی، اجرا و نظارت اعمال می‌کند. هدف این مطالعه توصیف مدیریت توسعه شخصیت دینی دانش‌آموزان در دبیرستان‌های فنی‌وحرفه‌ای اسلامی Khoiru Ummah و Rabbi Radhiyya در شهرستان رجانگ لبونگ است که جنبه‌های برنامه‌ریزی، سازماندهی، اجرا و نظارت را در بر می‌گیرد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با طرح مطالعه موردی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه، مشاهده و اسناد با مشارکت مدیران مدارس، معاونان، معلمان ناظر، معلمان راهنما و دانش‌آموزان گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل تعاملی Miles، Huberman و Saldana شامل تقطیر داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری انجام شده و روایی داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منابع، فنون و زمان بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهد که برنامه‌ریزی از طریق جلسات سالانه کاری برای تعیین اهداف، برنامه‌ها، زمان‌بندی و شاخص‌های موفقیت انجام می‌شود. سازماندهی با واگذاری وظایف بر اساس شایستگی و هماهنگی میان مدیران، معاونان، معلمان و ناظران برنامه صورت می‌گیرد. اجرای برنامه از طریق فعالیت‌های مختلف عادت‌سازی دینی مانند اقامه نماز جماعت، تحسین و حفظ (تلاوت و حفظ قرآن)، بنای شخصیت اسلامی (Bina Pribadi Islam/BPI)، تمرین آداب اسلامی و سایر فعالیت‌های دینی تحقق می‌یابد. نظارت به صورت مستمر از طریق مشاهده، پایش، ارزیابی دوره‌ای و اقدامات پیگیری بر اساس نتایج ارزیابی انجام می‌شود. مدیریت اجراشده به صورت نظام‌مند از طریق کارکردهای POAC (برنامه‌ریزی، سازماندهی، اجرا، کنترل) توانسته است به طور بهینه از شکل‌گیری شخصیت دینی دانش‌آموزان در هر دو مدرسه حمایت کند.

This study aims to analyze the role, implementation, challenges, and solutions regarding the "Seven BK Strategies" program (specifically the pillars of Maintaining Consistency, Managing Situations, and Managing Emotions) in fostering discipline, preventing bullying, and improving emotional control among students at SMA Negeri 3 Selong. The study employs a qualitative approach with a descriptive method. Data sources included the School Principal, Guidance and Counseling (BK) teachers, homeroom teachers, subject teachers, and students. Structured interviews served as the primary data collection technique. Data validity was verified through source triangulation. The results indicate that: (1) The "Maintaining Consistency" strategy acts as an anchor for discipline through the habituation of the "3S" culture (Smile, Greet, and Salute) and the enforcement of educational sanctions; (2) The "Managing Situations" strategy effectively mitigates bullying through the engineering of physical and social environments, optimization of CCTV and "problem boxes," and the provision of a child-friendly counseling room; (3) The "Managing Emotions" strategy enhances student self-regulation through breathing relaxation techniques and individual counseling. The primary institutional challenge is the imbalance in the BK teacher ratio (two teachers serving approximately 800 students). Strategic solutions implemented include optimizing peer counseling, tightening supervision during class transition periods, and conducting home visit programs (door-to-door). Keywords: Seven Great BK Strategies, Character Building, Discipline.

هدف این پژوهش تحلیل نقش، اجرا، چالش‌ها و راه‌حل‌های مربوط به برنامه «هفت راهبرد بزرگ مشاوره و راهنمایی» (به‌ویژه ارکان حفظ ثبات، مدیریت موقعیت‌ها و مدیریت هیجان‌ها) در تقویت انضباط، پیشگیری از زورگویی و بهبود کنترل هیجانی در میان دانش‌آموزان دبیرستان دولتی شماره ۳ سلونگ است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی انجام شده است. منابع داده شامل مدیر مدرسه، معلمان مشاوره و راهنمایی (BK)، معلمان راهنما، معلمان دروس و دانش‌آموزان بوده‌اند. مصاحبه‌های ساختاریافته به عنوان تکنیک اصلی گردآوری داده‌ها به کار رفته است. روایی داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منابع مورد تأیید قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد: (۱) راهبرد «حفظ ثبات» از طریق نهادینه‌سازی فرهنگ «۳S» (لبخند، سلام و احترام) و اعمال تنبیهات آموزشی به عنوان لنگر انضباط عمل می‌کند؛ (۲) راهبرد «مدیریت موقعیت‌ها» با مهندسی محیط‌های فیزیکی و اجتماعی، بهینه‌سازی دوربین‌های مداربسته (CCTV) و «جعبه‌های مشکل» و فراهم‌سازی اتاق مشاوره دوستدار کودک، به طور مؤثری از زورگویی پیشگیری می‌کند؛ (۳) راهبرد «مدیریت هیجان‌ها» با استفاده از تکنیک‌های آرام‌سازی تنفسی و مشاوره فردی، خودتنظیمی دانش‌آموزان را ارتقا می‌بخشد. چالش اصلی نهادی، عدم توازن نسبت معلمان BK (دو معلم برای حدود ۸۰۰ دانش‌آموز) است. راه‌حل‌های راهبردی اجراشده شامل بهینه‌سازی مشاوره همسالان، تشدید نظارت در زمان‌های جابه‌جایی کلاس و اجرای برنامه بازدید منزل (خانه به خانه) می‌باشد.

The development of digital technology in elementary school social studies learning provided opportunities to create more interactive and contextual learning. However, the use of technology was not always accompanied by the development of social values in the learning process. This study aimed to analyze social studies learning strategies in the digital era that integrated technology use with the development of students’ social values. This study used a literature review method by examining relevant scientific sources published between 2020-2024. The sources were obtained through Google Scholar and Publish or Perish, then purposively selected and grouped based on the use of digital technology, the integration of social values, and social studies learning strategies. The results showed that digital technology could expand learning resources, clarify social phenomena, and increase student engagement. Meanwhile, social values could be developed through social and cultural contexts, discussions, cooperation, modeling, habituation, and reflection. Their integration required teachers’ ability to select and use technology according to learning objectives. Therefore, technology needed to be positioned as a pedagogical tool combined with interactive and collaborative activities so that social studies learning remained socially meaningful.

توسعه فناوری دیجیتال در آموزش مطالعات اجتماعی دبستان فرصت‌هایی را برای ایجاد یادگیری تعاملی‌تر و زمینه‌مندتر فراهم کرده است. با این حال، استفاده از فناوری همواره با رشد ارزش‌های اجتماعی در فرایند یادگیری همراه نبوده است. هدف این پژوهش، تحلیل راهبردهای آموزش مطالعات اجتماعی در عصر دیجیتال است که به ادغام استفاده از فناوری با پرورش ارزش‌های اجتماعی دانش‌آموزان می‌پردازد. این پژوهش با روش مرور ادبیات و با بررسی منابع علمی مرتبط منتشرشده بین سال‌های 2020 تا 2024 انجام شده است. منابع از طریق Google Scholar و Publish or Perish به‌دست آمده و به‌صورت هدفمند انتخاب و بر اساس استفاده از فناوری دیجیتال، ادغام ارزش‌های اجتماعی و راهبردهای آموزش مطالعات اجتماعی گروه‌بندی شده‌اند. نتایج نشان داد که فناوری دیجیتال می‌تواند منابع یادگیری را گسترش دهد، پدیده‌های اجتماعی را روشن‌تر سازد و مشارکت دانش‌آموزان را افزایش دهد. در عین حال، ارزش‌های اجتماعی می‌توانند از طریق زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی، بحث و گفتگو، همکاری، الگوپذیری، عادت‌دهی و تأمل توسعه یابند. ادغام این دو مستلزم توانایی معلمان در انتخاب و استفاده از فناوری متناسب با اهداف یادگیری است. بنابراین، فناوری باید به‌عنوان ابزاری آموزشی در کنار فعالیت‌های تعاملی و مشارکتی قرار گیرد تا آموزش مطالعات اجتماعی همچنان از نظر اجتماعی معنادار باقی بماند.

This study aims to analyze the role of Islamic Religious Education (IRE) teachers in forming students’ morality at SDN Bahalayung, Bakumpai, Barito Kuala, and to identify the internal and external factors that hinder this process. The study employed a descriptive qualitative approach involving the principal, IRE teacher, and students of Grades IV, V, and VI as research subjects. Data were collected through observation, interviews, and documentation and analyzed through data reduction, data presentation, and conclusion drawing. The findings indicate that the IRE teacher performs four interconnected roles: role model, guide, motivator, and supervisor. These roles are implemented through exemplary behavior, advice, direct guidance, encouragement, habituation, behavioral monitoring, and educational sanctions. The main obstacles are students’ low moral awareness, differences in student characteristics, limited instructional time, insufficient parental support, and the influence of gadgets, social media, and unfavorable peer environments. The novelty of this study lies in its integrated analysis of the four teacher roles within a rural public elementary school context and its identification of digital exposure and family-school discontinuity as interconnected challenges to moral formation

این پژوهش با هدف تحلیل نقش معلمان آموزش دینی اسلامی (IRE) در شکل‌گیری اخلاق دانش‌آموزان دبستان دولتی بحالایونگ، باکومپای، باریتو کوالا و شناسایی عوامل درونی و بیرونی بازدارنده این فرایند انجام شده‌است. این مطالعه با رویکرد کیفی توصیفی و با مشارکت مدیر مدرسه، معلم آموزش دینی اسلامی و دانش‌آموزان پایه‌های چهارم، پنجم و ششم به عنوان افراد مورد پژوهش صورت گرفت. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و اسناد گردآوری و با استفاده از کاهش داده‌ها، ارائه داده‌ها و نتیجه‌گیری تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که معلم آموزش دینی اسلامی چهار نقش به‌هم‌پیوسته ایفا می‌کند: الگو، راهنما، انگیزه‌بخش و ناظر. این نقش‌ها از طریق رفتار الگویی، ارائه نصیحت، راهنمایی مستقیم، تشویق، عادت‌دهی، نظارت بر رفتار و اعمال تنبیهات تربیتی اجرا می‌شوند. مهم‌ترین موانع عبارت‌اند از: آگاهی اخلاقی پایین دانش‌آموزان، تفاوت ویژگی‌های فردی دانش‌آموزان، محدودیت زمان آموزشی، حمایت ناکافی والدین و تأثیر ابزارهای دیجیتال، شبکه‌های اجتماعی و محیط نامطلوب همسالان. نوآوری این پژوهش در تحلیل یکپارچه چهار نقش معلم در بستر مدرسه ابتدایی دولتی روستایی و شناسایی مواجهه دیجیتال و گسست خانواده‌ـ‌مدرسه به عنوان چالش‌های به‌هم‌پیوسته در شکل‌گیری اخلاق است.

This research is motivated by the importance of character education in Islamic boarding schools (pesantren) and the limited studies that view the sorogan method not merely as a technique for learning to read classical texts (kitab), but as a medium for internalizing character values. In contrast to previous studies that focused more on academic improvement and learning motivation, this research positions sorogan as a vehicle for religious character formation in learning the kitab Aqidatul Awam. This qualitative case study was conducted at Manbaul Falah Islamic Boarding School, focusing on first-grade female students (kelas 1 Ula Putri). Data were collected through in-depth interviews, participant observation, and documentation, then analyzed using the interactive model of Miles, Huberman, and Saldana. The main findings indicate that the character values internalized through the sorogan method include awareness of duty and responsibility, discipline, respect (adab/tawadhu’) toward teachers, independence, and perseverance. The internalization process occurs through direct practice (learning by doing), continuous habituation, integration with creed-based material that shapes spiritual intuition (dzauq), and the emotional relationship between teacher and student. The main obstacle is students’ initial misconception about literal memorization demands. This research contributes to enriching the literature on the affective dimension of the sorogan method in pesantren-based character education.

این پژوهش با توجه به اهمیت تربیت اخلاقی در مدارس علمیه (پاندران) و کمبود مطالعاتی که به روش سُروگان نه صرفاً به عنوان تکنیکی برای آموزش قرائت متون کلاسیک (کتاب)، بلکه به عنوان ابزاری برای درونی‌سازی ارزش‌های اخلاقی می‌نگرند، انجام شده‌است. برخلاف پژوهش‌های پیشین که بیشتر بر بهبود تحصیلی و انگیزش یادگیری تمرکز داشتند، این پژوهش روش سُروگان را به عنوان وسیله‌ای برای شکل‌دهی شخصیت دینی در آموزش کتاب عقیدةالعوام مطرح می‌کند. این مطالعه موردی کیفی در مدرسه علمیه منبع‌الفلاح انجام شده و بر دانش‌آموزان دختر کلاس اول عُلا تمرکز دارد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق، مشاهده مشارکتی و اسناد جمع‌آوری و با استفاده از مدل تعاملی Miles، Huberman و Saldana تحلیل شدند. یافته‌های اصلی نشان می‌دهد ارزش‌های اخلاقی که از طریق روش سُروگان درونی می‌شوند شامل آگاهی از وظیفه و مسئولیت، انضباط، احترام (ادب/تواضع) نسبت به معلم، استقلال و پشتکار است. فرایند درونی‌سازی از طریق تمرین مستقیم (یادگیری از طریق عمل)، عادت‌دهی مستمر، ادغام با محتوای مبتنی بر عقیده که شهود معنوی (ذوق) را شکل می‌دهد و رابطه عاطفی میان معلم و شاگرد رخ می‌دهد. مهم‌ترین مانع، برداشت اولیه نادرست دانش‌آموزان درباره الزامات حفظ لفظی است. این پژوهش به غنای ادبیات بُعد عاطفی روش سُروگان در تربیت اخلاقی مبتنی بر پاندران کمک می‌کند.

This study aims to describe the phenomenon of greeting (salam) practices among students, analyze the strategies used by Islamic Religious Education (PAI) teachers in correcting students' understanding and practice of salam in accordance with Islamic law, and identify the obstacles faced by PAI teachers at SMP IT Dhiya'ul Falah Lendang Nangka Utara. This research employed a qualitative case study approach. Data were collected through participatory observation, structured interviews with the PAI teacher, the school principal, and students, as well as documentation studies, and were analyzed using the Miles and Huberman interactive model, with credibility verified through source, technique, and time triangulation. The findings indicate that the practice of greeting and responding to salam has become an embedded habit among students, expressed both verbally and through respectful attitudes, as part of the pesantren-based educational culture. The PAI teacher applies strategies of routine habituation, exemplary modeling, instruction on proper procedures and rulings of salam, supervision, reminders, and reinforcement through religious activities. The obstacles identified were relatively minor and situational, including student forgetfulness, distraction with peers, being in a hurry, shyness outside the classroom, and the transitional adjustment period of seventh grade students. This study confirms that the success of salam habituation depends on the synergy between teacher exemplification, sustained supervision, and the support of a pesantren based school ecosystem, while also offering a mapping of situational obstacles that has been underexplored at the Integrated Islamic Junior High School level.

هدف این پژوهش توصیف پدیده رفتارهای سلام (سلام دادن) در میان دانش‌آموزان، تحلیل راهبردهای به‌کاررفته توسط معلمان تعلیمات دینی اسلامی (PAI) در اصلاح درک و اجرای سلام توسط دانش‌آموزان مطابق با احکام اسلامی، و شناسایی موانع پیش‌روی معلمان PAI در مدرسه متوسطه IT Dhiya'ul Falah لندانگ نانگکا اوتارا است. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش مطالعه موردی انجام شده است. داده‌ها از طریق مشاهده مشارکتی، مصاحبه ساختاریافته با معلم PAI، مدیر مدرسه و دانش‌آموزان، و مطالعات اسنادی گردآوری و با استفاده از مدل تعاملی مایلز و هابرمن تحلیل شده‌اند. اعتبار داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منبع، روش و زمان بررسی گردیده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که عمل سلام دادن و پاسخ به سلام به عنوان یک عادت نهادینه‌شده در میان دانش‌آموزان، هم به صورت کلامی و هم از طریق رفتارهای احترام‌آمیز، بخشی از فرهنگ آموزشی مبتنی بر مدرسه شبانه‌روزی (پسانترن) شده است. معلم PAI راهبردهایی چون عادت‌دهی مستمر، الگوسازی، آموزش روش و احکام صحیح سلام، نظارت، یادآوری و تقویت از طریق فعالیت‌های دینی را به کار می‌گیرد. موانع شناسایی‌شده نسبتاً جزئی و موقعیتی بوده‌اند، از جمله فراموشی دانش‌آموزان، حواس‌پرتی با همسالان، عجله داشتن، خجالت خارج از کلاس و دوره تطبیق انتقالی دانش‌آموزان پایه هفتم. این پژوهش تأیید می‌کند که موفقیت در عادت‌دهی به سلام وابسته به هم‌افزایی میان الگوسازی معلم، نظارت مستمر و حمایت اکوسیستم مدرسه مبتنی بر پسانترن است و در عین حال نقشه‌ای از موانع موقعیتی ارائه می‌دهد که در سطح مدارس متوسطه اسلامی یکپارچه کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

This research aims to improve the attitude of responsibility of children aged 5-6 years through the application of Exemplary Tree media in An-Nahl Kindergarten. The problems found are still low children's ability to complete assignments, tidy up toys, take care of their own belongings, and implement class rules without being reminded by the teacher. This study uses the Kurt Lewin model of Class Action Research (PTK) which consists of two cycles, namely planning, action, observation, and reflection. The subjects of the study were 16 children of group B aged 5–6 years. Data collection techniques use observation, documentation, and field notes. Data analysis was carried out descriptively, quantitatively, and qualitatively. The results of the study show that the application of the Exemplary Tree media is able to increase children's attitude of responsibility. The percentage of completeness in the pre-cycle was 52.34%, increasing to 71.56% in Cycle I, and reaching 89.84% in Cycle II. Thus, the Exemplary Tree media effectively increases the attitude of responsibility of children aged 5-6 years through habituation, positive reinforcement, and active involvement of children in learning activities.

هدف این پژوهش ارتقای نگرش مسئولیت‌پذیری کودکان ۵ تا ۶ ساله از طریق به‌کارگیری رسانه درخت الگو در مهدکودک ان‌نحل است. مشکلات مشاهده‌شده شامل پایین بودن توانایی کودکان در انجام تکالیف، مرتب کردن اسباب‌بازی‌ها، مراقبت از وسایل شخصی و اجرای قوانین کلاس بدون یادآوری معلم می‌باشد. این مطالعه با استفاده از مدل پژوهش اقدام کلاسی (PTK) کورت لوین انجام شده است که شامل دو چرخه برنامه‌ریزی، اقدام، مشاهده و بازتاب است. شرکت‌کنندگان پژوهش ۱۶ کودک گروه ب با سن ۵ تا ۶ سال بودند. روش‌های گردآوری داده شامل مشاهده، مستندسازی و یادداشت‌های میدانی است. تحلیل داده‌ها به صورت توصیفی، کمی و کیفی انجام شد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که به‌کارگیری رسانه درخت الگو موجب افزایش نگرش مسئولیت‌پذیری کودکان می‌شود. درصد تحقق شاخص‌ها در مرحله پیش‌چرخه ۵۲٫۳۴٪، در چرخه اول ۷۱٫۵۶٪ و در چرخه دوم به ۸۹٫۸۴٪ رسید. بنابراین، رسانه درخت الگو به طور مؤثری نگرش مسئولیت‌پذیری کودکان ۵ تا ۶ سال را از طریق عادت‌دهی، تقویت مثبت و مشارکت فعال کودکان در فعالیت‌های یادگیری افزایش می‌دهد.

This study aims to (1) describe the implementation of full day school at SMP IT Nurul Fikri Selong, (2) analyze its role in improving student learning achievement, and (3) identify the supporting and inhibiting factors of its implementation. A qualitative case study approach was employed. Data were collected through in-depth interviews with the principal, teachers, and students, supported by field observation and documentation, and analyzed using the interactive model of Miles and Huberman (1992), covering data reduction, data display, and conclusion drawing. The findings indicate that full day school at SMP IT Nurul Fikri Selong is not merely an extension of school hours but is structured to support academic learning, religious habituation, character formation through teacher exemplary behavior, talent development, and dedicated coaching for high-achieving students. This role is reflected in improved literacy and numeracy outcomes and student achievements in provincial-level science competitions. The main supporting factor is institutional commitment and teacher exemplarity, while the main constraints relate to student fatigue in the afternoon A decline in concentration following participation in various activities, alongside the need for adjustment among new students who were previously unaccustomed to a full-day learning system and the adaptation process for new students. The novelty of this study lies in the finding that the effectiveness of full day school is determined more by the quality of time management and variation in teaching methods than by the duration of instruction alone, thereby reinforcing and extending Time on Task Theory and Carroll's (1963) Model of School Learning within the context of integrated Islamic schools in Indonesia.

هدف این پژوهش عبارت است از: (۱) توصیف اجرای مدرسه‌ی تمام‌وقت در SMP IT Nurul Fikri Selong، (۲) تحلیل نقش آن در بهبود پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان، و (۳) شناسایی عوامل حمایت‌کننده و بازدارنده‌ی اجرای آن. این مطالعه با رویکرد کیفی و به روش مطالعه‌ی موردی انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق با مدیر، معلمان و دانش‌آموزان، و با پشتیبانی مشاهده‌ی میدانی و اسناد جمع‌آوری شده و با استفاده از مدل تعاملی Miles و Huberman (۱۹۹۲) شامل کاهش داده، نمایش داده و نتیجه‌گیری تحلیل گردیده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که مدرسه‌ی تمام‌وقت در SMP IT Nurul Fikri Selong صرفاً افزایش ساعات مدرسه نیست، بلکه به گونه‌ای ساختار یافته است که از یادگیری علمی، عادت‌دهی دینی، شکل‌گیری شخصیت از طریق الگو بودن معلمان، پرورش استعدادها و مربی‌گری ویژه برای دانش‌آموزان ممتاز حمایت می‌کند. این نقش در بهبود نتایج سواد خواندن و ریاضیات و موفقیت دانش‌آموزان در مسابقات علمی استانی منعکس شده است. عامل اصلی حمایت‌کننده، تعهد نهادی و الگو بودن معلمان است و مهم‌ترین محدودیت‌ها به خستگی دانش‌آموزان در ساعات بعدازظهر، کاهش تمرکز پس از شرکت در فعالیت‌های مختلف، و نیاز به سازگاری دانش‌آموزان جدید که پیش‌تر به سیستم یادگیری تمام‌وقت عادت نداشته‌اند و فرایند تطبیق آن‌ها مربوط می‌شود. نوآوری این پژوهش در این است که اثربخشی مدرسه‌ی تمام‌وقت بیش از آنکه به مدت زمان آموزش وابسته باشد، به کیفیت مدیریت زمان و تنوع روش‌های تدریس بستگی دارد و بدین ترتیب نظریه‌ی Time on Task و مدل School Learning کارول (۱۹۶۳) را در زمینه‌ی مدارس اسلامی یکپارچه در اندونزی تقویت و گسترش می‌دهد.

This study aims to formulate pedagogical strategies and map the typology of constructive Ahlussunnah wal Jama’ah (Aswaja) values tawassuth, tawazun, tasamuh , and i'tidal (justice) within educational curricula as instruments for mitigating global radicalism and strengthening national character. Using a descriptive-analytical qualitative method involving literature reviews and socio-religious text analysis, the study examines curriculum documents, local content policy texts, and literature on integrating contemporary religious values across various educational levels. The findings indicate that the structural mapping of Aswaja values ​​serves as an epistemological compass, successfully reconstructing theological doctrines into concrete character indicators through formal learning models, the integration of Islamic Religious Education materials, and the habituation of Nahdliyyah cultural-ritual practices. This pedagogical strategy is effectively formulated through a three-stage behavioral taxonomy knowing, loving, and doing the good and reinforced by the restoration of traditional academic ethics based on the study of classical texts on etiquette. In the digital era, these values ​​undergo adaptive expansion through the use of creative cyber platforms for cyberspace deradicalization ( interpretation). The educational implications of this holistic internalization are empirically proven to enhance personal discipline, the quality of interpersonal courtesy, and peaceful conflict resolution skills within a peace education framework. In conclusion, strengthening Aswaja-based curricula serves as an essential pillar that synergizes religiosity with nationalism to safeguard social cohesion and the continuity of national integration. Abstrak Penelitian ini bertujuan untuk merumuskan strategi pedagogis dan memetakan tipologi nilai konstruktif Ahlussunnah wal Jama’ah: tawassuth, tawazun, tasamuh, dan i'tidal dalam kurikulum lembaga pendidikan sebagai instrumen mitigasi radikalisme global serta penguatan karakter bangsa. Menggunakan metode kualitatif deskriptif analitis dengan pendekatan studi kepustakaan dan analisis teks sosioreligius, penelitian ini menelaah dokumen kurikulum, naskah kebijakan muatan lokal, serta literatur integrasi nilai keagamaan kontemporer pada berbagai jenjang pendidikan. Hasil penelitian menunjukkan bahwa pemetaan nilai Aswaja secara struktural berfungsi sebagai kompas epistemologis yang berhasil merekonstruksi doktrin teologis menjadi indikator karakter konkret melalui model pembelajaran formal, integrasi materi rumpun Pendidikan Agama Islam, dan habituasi ritual amaliah kultural Nahdliyyah. Formulasi strategi pedagogis ini berjalan efektif melalui tiga tahapan taksonomi perilaku (knowing, loving, dan doing the good) serta diperkuat oleh restorasi etika akademik tradisional berbasis pengkajian kitab adab klasik. Di era digital, nilai-nilai ini mengalami perluasan adaptif melalui pemanfaatan platform siber kreatif untuk deradikalisasi ruang siber serta aktualisasi ijtihad ekologis. Implikasi edukatif dari internalisasi holistik tersebut terbukti secara empiris meningkatkan eskalasi kedisiplinan personal, mutu kesantunan interpersonal, dan keterampilan resolusi konflik yang damai dalam kerangka kerja peace education. Kesimpulannya, penguatan kurikulum berbasis Aswaja menjadi pilar esensial yang menyinergikan aspek religiusitas dengan nasionalisme demi menjaga kohesi sosial dan keberlangsungan integrasi nasional.

هدف این پژوهش، تدوین راهبردهای آموزشی و ترسیم تیپولوژی ارزش‌های سازنده اهل‌سنت و جماعت (اسوجا) شامل توَسُّط، تَوازُن، تَسامُح و اعتدال (عدالت) در برنامه‌های درسی نهادهای آموزشی به‌عنوان ابزاری برای کاهش رادیکالیسم جهانی و تقویت شخصیت ملی است. این مطالعه با بهره‌گیری از روش کیفی توصیفی-تحلیلی و رویکرد مرور متون و تحلیل متون اجتماعی-دینی، به بررسی اسناد برنامه درسی، متون سیاست‌گذاری محتوای محلی و ادبیات مربوط به ادغام ارزش‌های دینی معاصر در سطوح مختلف آموزشی می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ترسیم ساختاری ارزش‌های اسوجا به‌عنوان قطب‌نمای معرفت‌شناختی عمل می‌کند و موفق به بازسازی آموزه‌های الهیاتی به شاخص‌های عینی شخصیت از طریق مدل‌های آموزش رسمی، ادغام مواد آموزش دینی اسلامی و عادت‌دهی به اعمال فرهنگی-آیینی نهضت‌العلما شده‌است. این راهبرد آموزشی به‌طور مؤثری از طریق سه مرحله طبقه‌بندی رفتاری (شناخت، محبت و عمل به خیر) تدوین شده و با احیای اخلاق دانشگاهی سنتی مبتنی بر مطالعه متون کلاسیک ادب تقویت می‌شود. در عصر دیجیتال، این ارزش‌ها از طریق بهره‌گیری از بسترهای خلاقانه سایبری برای مقابله با رادیکالیسم در فضای مجازی (تفسیر) گسترش تطبیقی می‌یابند. پیامدهای آموزشی این درونی‌سازی جامع، به‌طور تجربی موجب ارتقای انضباط فردی، کیفیت ادب بین‌فردی و مهارت‌های حل مسالمت‌آمیز تعارض در چارچوب آموزش صلح می‌شود. در نتیجه، تقویت برنامه‌های درسی مبتنی بر اسوجا به‌عنوان رکن اساسی هم‌افزایی دینداری و ملی‌گرایی برای حفظ انسجام اجتماعی و تداوم یکپارچگی ملی عمل می‌کند.

This study aims to analyze the role of Islamic Qur'anic School (TPA) teachers in improving students' tahsin and tilawah skills at TPA Bustanul Athfal, Tanjung Agas Village. Using a qualitative descriptive approach with a case study design, data were collected through observation, in-depth interviews, and documentation involving two teachers. The findings reveal three main results. First, teachers' efforts include applying gradual teaching methods (talaqqi and Iqra), habituation of regular Qur'anic reading, providing correct reading examples, and conducting direct evaluations of students' recitations. Second, supporting factors include adequate facilities, parental support, and student motivation, while inhibiting factors include limited learning time, varying student abilities, lack of discipline, and insufficient teaching staff. Third, the impact of teachers' roles is evident in improved students' makhraj (pronunciation), tajwid application, reading fluency, self-confidence, and ease in memorizing the Qur'an. This study implies that competent and dedicated TPA teachers significantly contribute to enhancing Qur'anic reading quality among students, and their role should be strengthened through continuous training and parental involvement. Abstrak Penelitian ini bertujuan untuk menganalisis peran guru Taman Pendidikan Al-Qur'an (TPA) dalam meningkatkan kemampuan tahsin dan tilawah santri di TPA Bustanul Atfal Desa Tanjung Agas. Menggunakan pendekatan kualitatif deskriptif dengan desain studi kasus, data dikumpulkan melalui observasi, wawancara mendalam, dan dokumentasi terhadap dua orang guru. Hasil penelitian mengungkap tiga temuan utama. Pertama, upaya guru meliputi penerapan metode pembelajaran bertahap (talaqqi dan Iqra), pembiasaan membaca Al-Qur'an secara rutin, pemberian contoh bacaan yang benar, serta evaluasi langsung terhadap bacaan santri. Kedua, faktor pendukung meliputi sarana prasarana yang memadai, dukungan orang tua, dan motivasi santri, sedangkan faktor penghambat meliputi keterbatasan waktu belajar, perbedaan kemampuan santri, kurangnya kedisiplinan, dan keterbatasan jumlah guru. Ketiga, dampak peran guru terlihat pada peningkatan makhraj, penerapan tajwid, kelancaran membaca, kepercayaan diri, serta kemudahan menghafal Al-Qur'an santri. Penelitian ini mengimplikasikan bahwa guru TPA yang kompeten dan dedikatif memiliki kontribusi signifikan dalam meningkatkan kualitas bacaan Al-Qur'an santri.

این پژوهش با هدف تحلیل نقش معلمان مدرسه قرآنی اسلامی (TPA) در بهبود مهارت‌های تحسین و تلاوت قرآن‌آموزان در TPA Bustanul Athfal روستای Tanjung Agas انجام شده است. با استفاده از رویکرد توصیفی‌ـ‌کیفی و طراحی مطالعه موردی، داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه‌های عمیق و مستندسازی با مشارکت دو معلم گردآوری شد. یافته‌ها سه نتیجه اصلی را نشان می‌دهد. نخست، تلاش‌های معلمان شامل به‌کارگیری روش‌های تدریس تدریجی (تلقی و Iqra)، عادت‌دهی به قرائت منظم قرآن، ارائه نمونه‌های صحیح قرائت و ارزیابی مستقیم تلاوت قرآن‌آموزان است. دوم، عوامل حمایتی شامل امکانات کافی، حمایت والدین و انگیزه دانش‌آموزان و عوامل بازدارنده شامل محدودیت زمان آموزش، تفاوت توانایی دانش‌آموزان، کمبود انضباط و ناکافی بودن تعداد معلمان می‌باشد. سوم، تأثیر نقش معلمان در بهبود مخارج (تلفظ)، کاربرد تجوید، روان‌خوانی، اعتماد به نفس و سهولت در حفظ قرآن‌آموزان مشهود است. این پژوهش دلالت دارد که معلمان TPA شایسته و متعهد، نقش قابل توجهی در ارتقای کیفیت قرائت قرآن در میان دانش‌آموزان دارند و نقش آنان باید از طریق آموزش‌های مستمر و مشارکت والدین تقویت شود.

This study aims to analyze the strategies of Islamic Religious Education (PAI) teachers in motivating students to enjoy reading the Qur'an using the Iqro' method at SD Negeri 196 Palembang. The research is motivated by the phenomenon of students' low interest and ability in reading the Qur'an, necessitating effective and sustainable learning strategies from PAI teachers. Using a qualitative descriptive approach with a phenomenological design, data were collected through observation, in-depth interviews, and documentation involving PAI teachers, principals, students, and parents. The findings reveal three main results. First, six strategies are implemented: habituation of reading Iqro' every morning, providing rewards (praise, stickers, small gifts), peer tutoring, integrating Iqro' with religious activities (tadarus, congregational prayers), using varied learning media (letter cards, audio recordings), and establishing collaboration with parents. Second, supporting factors include teacher competence, a religious school environment, parental involvement, and religious habituation programs. Third, inhibiting factors include limited facilities, limited learning time, students' varying abilities, lack of parental support, and unsupportive social environment. This study implies that a combination of consistent habituation, reward systems, peer tutoring, and parental collaboration is an effective strategy for building students' motivation to read the Qur'an in elementary schools. Abstrak Penelitian ini bertujuan untuk menganalisis strategi guru Pendidikan Agama Islam (PAI) dalam memotivasi siswa agar gemar membaca Al-Qur'an melalui metode Iqro' di SD Negeri 196 Palembang. Penelitian dilatarbelakangi oleh masih rendahnya minat dan kemampuan siswa sekolah dasar dalam membaca Al-Qur'an. Menggunakan pendekatan kualitatif deskriptif dengan desain fenomenologi, data dikumpulkan melalui observasi, wawancara mendalam, dan dokumentasi terhadap guru PAI, kepala sekolah, siswa, dan orang tua. Hasil penelitian mengungkap tiga temuan utama. Pertama, terdapat enam strategi yang diterapkan guru PAI: pembiasaan membaca Iqro' setiap pagi, pemberian penghargaan (pujian, stiker, hadiah), tutor sebaya, integrasi dengan kegiatan keagamaan sekolah, penggunaan media pembelajaran variatif, serta kerja sama dengan orang tua. Kedua, faktor pendukung meliputi kompetensi guru, lingkungan sekolah religius, peran orang tua, dan program pembiasaan religius. Ketiga, faktor penghambat meliputi keterbatasan sarana, waktu terbatas, perbedaan kemampuan siswa, kurangnya dukungan orang tua, dan lingkungan sosial kurang mendukung. Penelitian ini menyimpulkan bahwa kombinasi pembiasaan konsisten, pemberian reward, tutor sebaya, dan kolaborasi orang tua merupakan strategi efektif membangun motivasi membaca Al-Qur'an siswa di sekolah dasar.

هدف این پژوهش، تحلیل راهبردهای معلمان آموزش دینی اسلامی (PAI) در انگیزش دانش‌آموزان برای علاقه‌مندی به قرائت قرآن کریم با استفاده از روش اقراء در دبستان دولتی ۱۹۶ پالمبانگ است. این پژوهش با توجه به پدیده پایین بودن علاقه و توانایی دانش‌آموزان در قرائت قرآن کریم، ضرورت اتخاذ راهبردهای آموزشی مؤثر و پایدار توسط معلمان PAI را مطرح می‌کند. با بهره‌گیری از رویکرد کیفی توصیفی و طراحی پدیدارشناختی، داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه‌های عمیق و مستندسازی با مشارکت معلمان PAI، مدیر مدرسه، دانش‌آموزان و والدین گردآوری شد. یافته‌ها سه نتیجه اصلی را نشان می‌دهد: نخست، شش راهبرد به کار گرفته می‌شود: عادت‌سازی قرائت اقراء هر صبح، اعطای پاداش (تشویق، برچسب، هدیه‌های کوچک)، آموزش همسالان، ادغام اقراء با فعالیت‌های مذهبی (تلاوت گروهی، نماز جماعت)، استفاده از رسانه‌های آموزشی متنوع (کارت حروف، فایل‌های صوتی) و ایجاد همکاری با والدین. دوم، عوامل حمایتی شامل شایستگی معلم، محیط مدرسه مذهبی، مشارکت والدین و برنامه‌های عادت‌سازی مذهبی است. سوم، عوامل بازدارنده شامل محدودیت امکانات، زمان محدود آموزش، تفاوت توانایی دانش‌آموزان، کمبود حمایت والدین و محیط اجتماعی نامناسب است. این پژوهش دلالت دارد که ترکیب عادت‌سازی مستمر، نظام پاداش، آموزش همسالان و همکاری والدین راهبردی مؤثر برای تقویت انگیزش دانش‌آموزان دبستانی جهت قرائت قرآن کریم است.

Pesantren (Islamic boarding schools) have been recognized for centuries for consistently producing graduates with strong discipline, despite operating on schedules that begin before dawn and end close to midnight. This paradox becomes particularly relevant against the backdrop of the growing documentation of academic burnout among Indonesian students: the institution with the most densely scheduled daily routines appears to produce graduates who are comparatively resilient against chronic exhaustion. This study analyzes how the mechanism of structured pesantren activities works in forming santri discipline and time management through habituation. A PRISMA-based systematic literature review was conducted on thirteen primary articles published between 2019 and 2025, supplemented by three foundational theoretical frameworks. Thematic analysis rests on three complementary pillars, Pierre Bourdieu's habitus concept, Thomas Lickona's character habituation theory, and Deci and Ryan's Self-Determination Theory. The study identifies four simultaneously operating mechanisms: (1) temporal regularity as an identity framework, (2) value internalization through repeated religious rituals, progressing through three stages from coercion to internalization, (3) an educative and graduated reward-punishment feedback system and (4) authority figures' exemplary conduct as the source of value legitimacy. The study further reveals that pesantren time management practices share structural parallels with principles later theorized in contemporary time management literature. These findings call for a reconceptualization of habituation program design in formal Islamic educational institutions.

مدارس شبانه‌روزی اسلامی (پسانترن) قرن‌هاست که به طور مستمر به عنوان نهادهایی شناخته می‌شوند که فارغ‌التحصیلانی با انضباط قوی تربیت می‌کنند، اگرچه برنامه‌های روزانه آن‌ها از پیش از طلوع آفتاب آغاز شده و تا نزدیک نیمه‌شب ادامه می‌یابد. این پارادوکس به‌ویژه در زمینه افزایش مستندسازی فرسودگی شغلی تحصیلی در میان دانش‌آموزان اندونزیایی اهمیت می‌یابد: نهادی که فشرده‌ترین برنامه‌های روزانه را دارد، ظاهراً فارغ‌التحصیلانی مقاوم‌تر در برابر خستگی مزمن تربیت می‌کند. این پژوهش به تحلیل سازوکار فعالیت‌های ساختاریافته پسانترن در شکل‌دهی به انضباط و مدیریت زمان سنتری‌ها از طریق عادت‌پذیری می‌پردازد. مرور نظام‌مند مبتنی بر PRISMA بر روی سیزده مقاله اصلی منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ انجام شد و با سه چارچوب نظری بنیادی تکمیل گردید. تحلیل تماتیک بر سه رکن مکمل استوار است: مفهوم هابیتوس پیر بوردیو، نظریه عادت‌پذیری شخصیت توماس لیکونا و نظریه خودتعیین‌گری دسی و رایان. پژوهش چهار سازوکار همزمان را شناسایی می‌کند: (۱) نظم زمانی به عنوان چارچوب هویتی، (۲) درونی‌سازی ارزش‌ها از طریق تکرار مناسک دینی که در سه مرحله از اجبار تا درونی‌سازی پیش می‌رود، (۳) نظام بازخورد پاداش-تنبیه آموزشی و تدریجی و (۴) رفتار الگویی صاحبان اقتدار به عنوان منبع مشروعیت ارزش‌ها. همچنین پژوهش نشان می‌دهد که شیوه‌های مدیریت زمان در پسانترن از نظر ساختاری با اصولی که بعدها در ادبیات معاصر مدیریت زمان نظریه‌پردازی شده‌اند، مشابهت دارند. این یافته‌ها ضرورت بازنگری در طراحی برنامه‌های عادت‌پذیری در نهادهای رسمی آموزش اسلامی را برجسته می‌سازد.

This study is motivated by the importance of strengthening elementary school students’ democratic character through Pancasila and Civic Education (PPKn) instruction. Teachers hold a strategic role in instilling democratic values, yet implementation still faces various challenges. This study aims to describe the teacher’s role, the strategies employed, and the supporting and inhibiting factors in strengthening students’ democratic character in Grade V PPKn learning. A descriptive qualitative approach was used at UPTD SD Negeri Perigi 03, South Tangerang City, with the principal, Grade V teachers, and Grade V students as subjects. Data were collected through observation, interviews, and documentation, then analyzed using Miles and Huberman’s interactive model (data reduction, data display, and conclusion drawing/verification), with validity ensured through triangulation. The results show that teachers fulfilled five roles – educator, facilitator, guide, motivator, and role model – through strategies such as group discussion and deliberation, presentation and question-answer sessions, contextual problem-solving, class-president election and democracy simulation, varied instructional media, and positive reinforcement. Supporting factors included school commitment, facilities, character-habituation programs, teacher competence, and student enthusiasm, while inhibiting factors included an unconducive classroom atmosphere, low student self-confidence, disrespectful peer behavior, and uneven participation. Sustained, synergistic efforts among teachers, learning strategies, and the school environment are needed for democratic character strengthening to proceed optimally and equitably.

این پژوهش با انگیزه اهمیت تقویت شخصیت دموکراتیک دانش‌آموزان دبستان از طریق آموزش مطالعات اجتماعی و آموزش شهروندی (PPKn) انجام شده است. معلمان نقش راهبردی در نهادینه‌سازی ارزش‌های دموکراتیک دارند، اما اجرای آن همچنان با چالش‌های مختلفی مواجه است. هدف این پژوهش توصیف نقش معلم، راهبردهای به‌کاررفته و عوامل تسهیل‌کننده و بازدارنده در تقویت شخصیت دموکراتیک دانش‌آموزان در آموزش PPKn پایه پنجم است. این پژوهش با رویکرد کیفی توصیفی در UPTD SD Negeri Perigi 03 شهر تانگرانگ جنوبی و با مشارکت مدیر مدرسه، معلمان پایه پنجم و دانش‌آموزان پایه پنجم انجام شد. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و اسناد جمع‌آوری و با استفاده از مدل تعاملی مایلز و هابرمن (کاهش داده‌ها، نمایش داده‌ها و نتیجه‌گیری/تأیید) تحلیل شدند و روایی از طریق مثلث‌سازی تضمین گردید. نتایج نشان داد که معلمان پنج نقش—آموزگار، تسهیل‌گر، راهنما، انگیزه‌بخش و الگو—را از طریق راهبردهایی مانند بحث و گفت‌وگوی گروهی، ارائه و پرسش‌وپاسخ، حل مسئله‌های زمینه‌محور، انتخابات رئیس کلاس و شبیه‌سازی دموکراسی، رسانه‌های آموزشی متنوع و تقویت مثبت ایفا کردند. عوامل تسهیل‌کننده شامل تعهد مدرسه، امکانات، برنامه‌های عادت‌دهی به شخصیت، شایستگی معلم و اشتیاق دانش‌آموزان و عوامل بازدارنده شامل فضای نامناسب کلاس، اعتمادبه‌نفس پایین دانش‌آموزان، رفتار بی‌احترام همسالان و مشارکت نامتوازن بودند. تلاش‌های مستمر و هم‌افزا میان معلمان، راهبردهای یادگیری و محیط مدرسه برای تقویت شخصیت دموکراتیک به‌صورت بهینه و عادلانه ضروری است.

Globalisation's pervasive influence has significantly transformed societal norms, particularly affecting students who are vulnerable to value erosion. Quality civic education that integrates religious values is imperative in Islamic boarding school (pesantren) contexts to preserve positive character development. This qualitative case study examines the integration of Islamic values in Civic Education at MTs Azzainiyah, Sukabumi, Indonesia, and proposes a five-dimensional conceptual framework that moves beyond descriptive accounts to reveal operational mechanisms of integration. Through six-month fieldwork involving semi-structured interviews with 24 participants, 24 classroom observations, and analysis of 42 documents, the study identifies five synergistic dimensions: (1) curriculum alignment embedding values in lesson plans and syllabi, (2) pedagogical enactment through differentiated and cooperative learning strategies, (3) textual linking connecting Pancasila principles with Qur'anic verses and hadith, (4) school culture habituation via daily Islamic-civic rituals, and (5) civic virtue projects enabling practical value application through community service. Findings show that systematic integration strengthens students' civic understanding and fosters Islamic character, with 80% of students reporting frequent, conscious connections between faith and citizenship responsibilities. However, significant challenges persist: gaps in teacher professional development, limited infrastructure and resources, variability in student knowledge, curriculum time pressures, and assessment difficulties. The study contributes an empirically derived, mechanism-based model addressing the knowledge gap in understanding how religious and civic education synthesis operates in practice. Implications include targeted teacher training programmes, integrated curriculum resource development, and policy frameworks supporting values-based education in pluralistic societies.

نفوذ گسترده جهانی‌شدن به طور قابل توجهی هنجارهای اجتماعی را دگرگون ساخته است و به ویژه دانش‌آموزانی را که در معرض فرسایش ارزشی قرار دارند، تحت تأثیر قرار داده است. آموزش تعلیمات مدنی با کیفیت که ارزش‌های دینی را در بستر مدارس شبانه‌روزی اسلامی (پسانترن) ادغام می‌کند، برای حفظ پرورش شخصیت مثبت ضروری است. این مطالعه کیفی موردی به بررسی ادغام ارزش‌های اسلامی در آموزش تعلیمات مدنی در مدرسه MTs Azzainiyah، سوکابومی، اندونزی می‌پردازد و چارچوب مفهومی پنج‌بعدی‌ای را ارائه می‌دهد که فراتر از توصیف صرف، سازوکارهای عملیاتی ادغام را آشکار می‌سازد. از طریق شش ماه کار میدانی شامل مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۲۴ مشارکت‌کننده، ۲۴ مشاهده کلاسی و تحلیل ۴۲ سند، پژوهش پنج بعد هم‌افزا را شناسایی می‌کند: (۱) همسویی برنامه درسی با گنجاندن ارزش‌ها در طرح درس و سرفصل‌ها، (۲) اجرای آموزشی از طریق راهبردهای یادگیری تمایزیافته و تعاونی، (۳) پیوند متنی با اتصال اصول پنج‌گانه پانچاسیلا به آیات قرآن و احادیث، (۴) عادت‌سازی فرهنگی مدرسه از طریق مناسک روزانه اسلامی-مدنی، و (۵) پروژه‌های فضیلت مدنی که امکان کاربرد عملی ارزش‌ها را از طریق خدمت به جامعه فراهم می‌سازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که ادغام نظام‌مند، درک مدنی دانش‌آموزان را تقویت کرده و منش اسلامی را پرورش می‌دهد، به طوری که ۸۰٪ دانش‌آموزان گزارش داده‌اند که به طور مکرر و آگاهانه بین ایمان و مسئولیت‌های شهروندی ارتباط برقرار می‌کنند. با این حال، چالش‌های قابل توجهی همچنان باقی است: شکاف در توسعه حرفه‌ای معلمان، محدودیت زیرساخت و منابع، تفاوت در دانش دانش‌آموزان، فشار زمانی برنامه درسی و دشواری‌های ارزیابی. این مطالعه مدلی مبتنی بر سازوکار و مبتنی بر شواهد ارائه می‌دهد که به شکاف دانشی در فهم نحوه عملکرد تلفیق آموزش دینی و مدنی در عمل پاسخ می‌دهد. پیامدها شامل برنامه‌های هدفمند آموزش معلمان، توسعه منابع برنامه درسی یکپارچه و چارچوب‌های سیاستی حمایت‌کننده از آموزش مبتنی بر ارزش‌ها در جوامع کثرت‌گرا است.

As time progresses, social values related to honesty have diminished, causing concern among many people. This research aims to strengthen students' integrity as a foundation for social engagement, implemented through practicing honesty during students' interactions within the school environment. The study is qualitative, using an ethnographic method, analyzed through the stages of data reduction, data presentation, and drawing conclusions. The research subjects were fifth-grade students, totaling 16 students. Data were collected using observation, interviews, and documentation techniques. Based on the analysis, it was found that before the honesty practice was implemented, students were already accustomed to saying things that did not correspond to the actual situation. Then the teacher applied the practice of honesty in social interaction activities, so that students could experience a change in attitude by bravely speaking the truth even when making mistakes. Thus, it can be concluded that the practice of honesty activities can strengthen the character of integrity in Fifth Grade students as a foundation for the social dimension in the habituation of the 7 Habits of Great Indonesian Children (7 KAIH).

با گذر زمان، ارزش‌های اجتماعی مرتبط با صداقت کاهش یافته‌اند و این امر موجب نگرانی بسیاری از افراد شده‌است. هدف این پژوهش، تقویت یکپارچگی دانش‌آموزان به‌عنوان بنیانی برای مشارکت اجتماعی است که از طریق تمرین صداقت در تعاملات دانش‌آموزان در محیط مدرسه اجرا می‌شود. این مطالعه کیفی بوده و با استفاده از روش قوم‌نگاری انجام شده‌است و تحلیل داده‌ها از طریق مراحل کاهش داده، ارائه داده و نتیجه‌گیری صورت گرفته‌است. شرکت‌کنندگان پژوهش، دانش‌آموزان پایه پنجم به تعداد ۱۶ نفر بودند. داده‌ها با استفاده از تکنیک‌های مشاهده، مصاحبه و مستندسازی گردآوری شدند. بر اساس تحلیل انجام‌شده، مشخص شد که پیش از اجرای تمرین صداقت، دانش‌آموزان به گفتن مطالبی که با واقعیت مطابقت نداشت، عادت کرده بودند. سپس معلم تمرین صداقت را در فعالیت‌های تعامل اجتماعی به کار برد تا دانش‌آموزان بتوانند تغییر نگرش را تجربه کنند و با شجاعت حقیقت را حتی هنگام ارتکاب اشتباه بیان نمایند. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که فعالیت‌های تمرین صداقت می‌تواند شخصیت یکپارچگی را در دانش‌آموزان پایه پنجم به‌عنوان بنیانی برای بعد اجتماعی در عادت‌سازی ۷ عادت کودک بزرگ اندونزیایی (۷ KAIH) تقویت کند.

The development of digital technology has increased gadget use among elementary school-aged children, including students in Islamic elementary schools (Madrasah Ibtidaiyah). This situation poses challenges in developing children's religious character, necessitating collaboration between teachers and parents. This study aims to analyze the forms of collaboration between teachers and parents in developing religious character amidst increasing gadget use. The study used a descriptive qualitative approach. Data collection techniques were conducted through observation, interviews, and documentation, while data validity was tested using source triangulation. The results showed that gadget use among students was relatively high, with an average duration of 2–5 hours per day, which resulted in a decline in religious discipline, the habit of reading the Quran, and participation in religious activities. Teachers attempted to shape religious character through the habit of praying together, tadarus (recitation of the Asmaul Husana), reciting the Asmaul Husana (Asmaul Husana), and praying Dhuha in congregation. However, these efforts were not optimal without family support. Collaboration between teachers and parents was carried out through WhatsApp group communication, reporting on student progress, and involvement in school activities, but this did not occur routinely and sustainably. The main obstacles included limited parental time, a lack of understanding of digital controls, and weak supervision of gadget use at home. This study concludes that effective collaboration between teachers and parents is an important factor in minimizing the negative impact of gadgets and strengthening children's religious character through intensive communication, consistent supervision, and the habituation of religious values ​​at school and at home.

توسعه فناوری دیجیتال موجب افزایش استفاده از ابزارهای هوشمند در میان کودکان سنین دبستان، از جمله دانش‌آموزان مدارس ابتدایی اسلامی (مدرسه ابتدایی/مدرسه ابتدایی اسلامی) شده است. این وضعیت چالش‌هایی را در پرورش شخصیت دینی کودکان ایجاد می‌کند و نیازمند همکاری میان معلمان و والدین است. هدف این پژوهش تحلیل اشکال همکاری میان معلمان و والدین در پرورش شخصیت دینی در شرایط افزایش استفاده از ابزارهای هوشمند است. این مطالعه با رویکرد کیفی توصیفی انجام شده است. تکنیک‌های گردآوری داده‌ها شامل مشاهده، مصاحبه و مستندسازی بوده و روایی داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منبع مورد آزمون قرار گرفته است. نتایج نشان داد که میزان استفاده از ابزارهای هوشمند در میان دانش‌آموزان نسبتاً بالا بوده و میانگین مدت زمان استفاده روزانه ۲ تا ۵ ساعت است که این امر منجر به کاهش نظم دینی، عادت به قرائت قرآن و مشارکت در فعالیت‌های دینی شده است. معلمان تلاش کردند تا از طریق ایجاد عادت نماز جماعت، تلاوت (تدارس) اسماالحسنی، قرائت اسماالحسنی و اقامه نماز ضحی به صورت جماعت، شخصیت دینی را شکل دهند. با این حال، این تلاش‌ها بدون حمایت خانواده به طور مطلوب محقق نشد. همکاری میان معلمان و والدین از طریق ارتباط در گروه واتساپ، گزارش‌دهی پیشرفت دانش‌آموزان و مشارکت در فعالیت‌های مدرسه انجام شد، اما این همکاری به صورت منظم و پایدار صورت نگرفت. مهم‌ترین موانع شامل محدودیت زمانی والدین، فقدان درک کافی از کنترل‌های دیجیتال و ضعف نظارت بر استفاده از ابزارهای هوشمند در منزل بود. این پژوهش نتیجه می‌گیرد که همکاری مؤثر میان معلمان و والدین عاملی مهم در کاهش تأثیرات منفی ابزارهای هوشمند و تقویت شخصیت دینی کودکان از طریق ارتباطات فشرده، نظارت مستمر و نهادینه‌سازی ارزش‌های دینی در مدرسه و خانه است.

The rapid development of digital technology has influenced students' social interaction patterns, leading to a decline in social awareness and an increase in individualistic attitudes. This condition encourages schools to implement school culture habituation as a strategy for strengthening character education. This study aims to analyze the implementation of the Sebumi Program and its role in fostering students' social care character at SMP Negeri 19 Malang. A qualitative descriptive approach was employed. Data were collected through observations, interviews, and documentation, and analyzed using the interactive model of Miles, Huberman, and Saldaña. Data credibility was ensured through source and technique triangulation. The findings reveal that the Sebumi Program is implemented regularly through Edufun and Gelar Karya activities as part of the school's culture. The program contributes to improving students' social care character, as reflected in their empathy, cooperation, responsibility, environmental awareness, and participation in social activities. These findings indicate that consistent school culture habituation effectively strengthens students' social care character.

توسعه سریع فناوری دیجیتال بر الگوهای تعامل اجتماعی دانش‌آموزان تأثیر گذاشته و منجر به کاهش آگاهی اجتماعی و افزایش نگرش‌های فردگرایانه شده‌است. این وضعیت مدارس را بر آن داشته تا عادت‌دهی به فرهنگ مدرسه را به‌عنوان راهبردی برای تقویت آموزش منش به کار گیرند. هدف این پژوهش، تحلیل اجرای برنامه Sebumi و نقش آن در پرورش منش مراقبت اجتماعی دانش‌آموزان در مدرسه متوسطه دولتی شماره ۱۹ مالانگ است. این مطالعه با رویکرد توصیفی-کیفی انجام شده‌است. داده‌ها از طریق مشاهده، مصاحبه و اسناد جمع‌آوری و با استفاده از مدل تعاملی Miles، Huberman و Saldaña تحلیل شدند. اعتبار داده‌ها از طریق مثلث‌سازی منبع و روش تضمین گردید. یافته‌ها نشان می‌دهند که برنامه Sebumi به‌طور منظم از طریق فعالیت‌های Edufun و Gelar Karya به‌عنوان بخشی از فرهنگ مدرسه اجرا می‌شود. این برنامه به بهبود منش مراقبت اجتماعی دانش‌آموزان کمک می‌کند که در همدلی، همکاری، مسئولیت‌پذیری، آگاهی زیست‌محیطی و مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی آنان منعکس شده‌است. این یافته‌ها نشان می‌دهد که عادت‌دهی مستمر به فرهنگ مدرسه به‌طور مؤثری منش مراقبت اجتماعی دانش‌آموزان را تقویت می‌کند.