al-Suyuti

This study aims to examine the hadith cited by Imam al-Suyūṭī in al-Durr al-Manthūr when interpreting the verse, (Syahru ramadhanalladzi unzila fiihi-l Qur’an…){Qur’an 2:185}, which relates to the timing of the revelation of the divine scriptures during Ramadan. The significance of this topic lies in the fact that al-Suyūṭī often reports narrations without explicitly judging their authenticity, which necessitates verification of their chains of transmission before relying on them for scholarly inference. Accordingly, the research problem centers on determining the reliability of this hadith in terms of both chain and text, and clarifying its scholarly status based on the principles of hadith authentication and criticism. The study employs a descriptive-analytical library-based methodology, utilizing tools of hadith verification, isnād analysis, and textual criticism, with reference to primary sources such as Musnad Ahmad, the tafsīrs of al-Ṭabarī and Ibn Kathīr, as well as works on narrators and hidden defects. The findings indicate that all transmission routes converge at ʿImrān ibn Dāwar, from Qatāda, from Abū al-Malīḥ, from Wāthila, and that the isnād is sound at the level of ḥasan li-dhātihi (good in itself), elevated to ḥasan li-ghayrihi (good due to corroboration) through multiple routes and scholarly acceptance. The text itself aligns with the Qur’an and other authentic hadiths. The study recommends that every narration be critically examined before use in exegesis, and calls for broader analytical studies of other exegetical reports, combining isnād and matn analysis, while training students of knowledge in the tools of hadith verification and the use of biographical and critical works.

این پژوهش با هدف بررسی حدیثی که امام سیوطی در «الدر المنثور» هنگام تفسیر آیه «شهر رمضان الذی انزل فیه القرآن...» (قرآن ۲:۱۸۵) نقل کرده است، انجام می‌شود؛ حدیثی که به زمان نزول کتب الهی در ماه رمضان اشاره دارد. اهمیت این موضوع در آن است که سیوطی غالباً روایات را بدون اظهار نظر صریح درباره صحت یا ضعف آن‌ها نقل می‌کند و این امر، لزوم بررسی اسناد روایات پیش از استناد علمی به آن‌ها را ایجاب می‌نماید. بر این اساس، مسئله پژوهش بر تعیین پایایی این حدیث از حیث سند و متن و تبیین جایگاه علمی آن بر مبنای اصول تصحیح و نقد حدیث متمرکز است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه‌ای است و از ابزارهای تصحیح حدیث، تحلیل اسناد و نقد متنی با ارجاع به منابع اصلی مانند مسند احمد، تفاسیر طبری و ابن کثیر و همچنین آثار رجالی و علل استفاده می‌شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که تمامی طرق نقل به عمران بن داور، از قتاده، از ابوالملیح، از واثله منتهی می‌شود و سند حدیث در مرتبه حسن لذاته قرار دارد که با تعدد طرق و قبول اهل علم به حسن لغیره ارتقا می‌یابد. متن حدیث نیز با قرآن و سایر احادیث صحیح مطابقت دارد. پژوهش توصیه می‌کند که هر روایت پیش از استفاده در تفسیر، به طور انتقادی بررسی شود و مطالعات تحلیلی گسترده‌تری بر سایر روایات تفسیری با ترکیب تحلیل سند و متن و آموزش دانش‌پژوهان در ابزارهای تصحیح حدیث و بهره‌گیری از منابع رجالی و نقدی صورت گیرد.

Purpose: This study examines the historical development of Qur'anic exegesis (Tafsir), the formation of scholarly and ethical qualifications for the mufassir, and women's contributions to Qur'anic interpretation. It addresses a gap in studies that commonly treat the historical evolution of Tafsir, exegetical qualifications, and women's contributions as separate themes. Design/methodology/approach: The study employs a qualitative design combining historical and descriptive-analytical approaches. Primary sources include classical works of Qur'anic sciences and Tafsir, particularly al-Itqān by al-Suyuti and al-Burhān by al-Zarkashi, complemented by contemporary academic literature. Data were collected through library research and literature review and analyzed using content analysis and critical comparison. Findings: The analysis identifies five broad stages in the development of Tafsir, showing a transition from transmitted explanations in the Prophetic and early generations to more systematic analysis, codification, and diverse exegetical approaches. This development contributed to the formulation of scientific and ethical qualifications for mufassirs, including mastery of Arabic and related Islamic sciences, methodological competence, sound belief, intellectual rigor, and freedom from personal bias. The study also identifies sustained contributions by women exegetes across historical periods, demonstrating women's participation in the development of Tafsir. Research implications/limitations: The findings provide a reference for Qur'anic studies curricula and methodological discussions concerning responsible interpretation. The study is limited to a general historical overview and selected representative sources rather than an exhaustive comparison of all exegetical schools. Originality/value: The study offers an integrated analytical perspective linking Tafsir's historical evolution, mufassir qualifications, and women's contributions within a single methodological framework.

هدف: این پژوهش به بررسی سیر تاریخی تفسیر قرآن، شکل‌گیری شرایط علمی و اخلاقی مفسر و نقش زنان در تفسیر قرآن می‌پردازد. این مطالعه به خلأیی پاسخ می‌دهد که در آن معمولاً تحول تاریخی تفسیر، شرایط مفسر و نقش زنان به عنوان موضوعاتی مجزا بررسی می‌شوند. روش/رویکرد پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی و با ترکیب روش‌های تاریخی و توصیفی-تحلیلی انجام شده است. منابع اصلی شامل آثار کلاسیک علوم قرآنی و تفسیری، به ویژه الاتقان اثر سیوطی و البرهان اثر زرکشی، و همچنین ادبیات دانشگاهی معاصر است. داده‌ها از طریق پژوهش کتابخانه‌ای و مرور متون گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوا و مقایسه انتقادی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها: تحلیل انجام‌شده پنج مرحله کلی در تحول تفسیر را شناسایی می‌کند که گذار از تبیین‌های نقلی در عصر پیامبر و نسل‌های نخستین به تحلیل نظام‌مندتر، تدوین و رویکردهای تفسیری متنوع را نشان می‌دهد. این تحول به تدوین شرایط علمی و اخلاقی مفسر، از جمله تسلط بر زبان عربی و علوم اسلامی مرتبط، توانمندی روشی، اعتقاد صحیح، دقت فکری و رهایی از تعصب شخصی انجامیده است. همچنین پژوهش به نقش مستمر زنان مفسر در دوره‌های تاریخی مختلف اشاره دارد و مشارکت زنان در تحول تفسیر را نشان می‌دهد. پیامدها/محدودیت‌های پژوهش: یافته‌ها می‌تواند به عنوان مرجع برای برنامه‌های درسی مطالعات قرآنی و مباحث روشی درباره تفسیر مسئولانه مورد استفاده قرار گیرد. این پژوهش به مرور تاریخی کلی و منابع منتخب نماینده محدود است و مقایسه جامع همه مکاتب تفسیری را دربرنمی‌گیرد. اصالت/ارزش: این پژوهش با ارائه دیدگاهی تحلیلی و یکپارچه، تحول تاریخی تفسیر، شرایط مفسر و نقش زنان را در یک چارچوب روشی واحد پیوند می‌دهد.