Islamic scholarship

This study examines the historical development of pesantren in Ogan Ilir Regency, South Sumatra, focusing on institutional diversity and the formation of its socio-religious identity as a City of Santri. Using a qualitative-historical approach, the study investigates 22 pesantren through in-depth interviews with 75 informants, participant observation, and document analysis. Historical source criticism and thematic analysis are employed to reconstruct institutional trajectories and identify patterns of institutional differentiation. The findings reveal three historical phases: initial institutionalization (1932–1967), consolidation and diversification (1983–1996), and institutional expansion and integration (2003–2023). Across these phases, three overlapping institutional orientations emerge: scholarly tradition, educational modernization, and self-reliance and community empowerment. These orientations demonstrate that pesantren development involves the coexistence of Islamic scholarly continuity, educational transformation, and expanding social functions rather than a linear transition from traditional to modern institutions. The study interprets these developments through the perspectives of continuity and change, ideal typology, and social construction, highlighting how institutional practices may reproduce socio-religious meanings. It offers an integrated historical and institutional account of pesantren development in Ogan Ilir while recognizing that the extent to which the City of Santri identity is collectively accepted requires further empirical investigation.

Islamic higher education continues to face challenges from the dominance of secular, materialistic, and positivistic Western epistemology in curriculum development, theory building, and academic research. This indicates curriculum colonialism operating through the secularization of course content and the hegemony of international publication standards, a condition that ultimately affects how Islamic Religious Education (PAI) is designed and taught in elementary schools, since PAI teachers and curriculum developers are themselves trained within that same higher-education system. This study aims to uncover these practices, analyze their impact on Islamic education, and examine their implications for PAI instruction at the elementary level (SD/MI). Using a qualitative library-research method, this study analyzes 12 journal articles published in 2021–2025 as the main sources, supported by methodology books, policy documents, and primary works of the key thinkers, on the decolonization of knowledge. The results show that curriculum colonialism operates through the dominance of Western theories in the learning process, the separation of knowledge from divine values, and higher education's dependence on publication standards set by institutions such as Scopus and Web of Science. This dichotomy of knowledge risks being reproduced in elementary PAI instruction whenever teacher-training curricula remain uncritically Western in orientation, while integrated schools that succeed in bridging faith and science tend to do so through grassroots initiative rather than systemic curriculum reform. Curriculum reconstruction is therefore needed at both levels through integrating knowledge and religion, strengthening Islamic scholarship, reforming PAI teacher-education curricula, and building an independent scientific publication system. In conclusion, curriculum colonialism in Islamic higher education has the potential to be passed on to elementary PAI instruction through teacher education. This study recommends integrating knowledge and religion in the curricula of Islamic higher education and PAI teacher education, and conducting further empirical research in elementary schools (SD/MI).

آموزش عالی اسلامی همچنان با چالش‌هایی ناشی از سلطهٔ معرفت‌شناسی غربی سکولار، مادی‌گرا و پوزیتیویستی در توسعهٔ برنامهٔ درسی، نظریه‌پردازی و پژوهش‌های علمی مواجه است. این امر نشان‌دهندهٔ استعمار برنامهٔ درسی است که از طریق سکولاریزه‌کردن محتوای دروس و هژمونی استانداردهای بین‌المللی انتشار علمی عمل می‌کند؛ وضعیتی که در نهایت بر نحوهٔ طراحی و آموزش تعلیمات دینی اسلامی (PAI) در مدارس ابتدایی تأثیر می‌گذارد، چرا که معلمان و برنامه‌ریزان درسی PAI خود در همین نظام آموزش عالی تربیت می‌شوند. هدف این پژوهش، کشف این رویه‌ها، تحلیل تأثیرات آن بر آموزش اسلامی و بررسی پیامدهای آن برای آموزش PAI در سطح ابتدایی (SD/MI) است. این پژوهش با استفاده از روش کیفی کتابخانه‌ای، ۱۲ مقالهٔ علمی منتشرشده در سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ را به‌عنوان منابع اصلی و همچنین کتاب‌های روش‌شناسی، اسناد سیاستی و آثار اصلی اندیشمندان کلیدی حوزهٔ استعمارزدایی معرفت را تحلیل می‌کند. نتایج نشان می‌دهد که استعمار برنامهٔ درسی از طریق سلطهٔ نظریه‌های غربی در فرایند یادگیری، جدایی دانش از ارزش‌های الهی و وابستگی آموزش عالی به استانداردهای انتشار علمی نهادهایی مانند Scopus و Web of Science عمل می‌کند. این دوگانگی معرفتی در آموزش PAI ابتدایی زمانی بازتولید می‌شود که برنامه‌های تربیت معلم بدون نقدپذیری، همچنان با رویکرد غربی باقی بمانند؛ در حالی که مدارس تلفیقی که موفق به پیوند ایمان و علم می‌شوند، عمدتاً این کار را از طریق ابتکار عمل‌های مردمی و نه اصلاحات نظام‌مند برنامهٔ درسی انجام می‌دهند. بنابراین بازسازی برنامهٔ درسی در هر دو سطح از طریق ادغام دانش و دین، تقویت دانش اسلامی، اصلاح برنامه‌های تربیت معلم PAI و ایجاد نظام مستقل انتشار علمی ضروری است. در نتیجه، استعمار برنامهٔ درسی در آموزش عالی اسلامی این پتانسیل را دارد که از طریق تربیت معلم به آموزش PAI ابتدایی منتقل شود. این پژوهش ادغام دانش و دین را در برنامه‌های درسی آموزش عالی اسلامی و تربیت معلم PAI توصیه می‌کند و انجام پژوهش‌های تجربی بیشتر در مدارس ابتدایی (SD/MI) را پیشنهاد می‌دهد.

Purpose: This study examines the historical development of Qur'anic exegesis (Tafsir), the formation of scholarly and ethical qualifications for the mufassir, and women's contributions to Qur'anic interpretation. It addresses a gap in studies that commonly treat the historical evolution of Tafsir, exegetical qualifications, and women's contributions as separate themes. Design/methodology/approach: The study employs a qualitative design combining historical and descriptive-analytical approaches. Primary sources include classical works of Qur'anic sciences and Tafsir, particularly al-Itqān by al-Suyuti and al-Burhān by al-Zarkashi, complemented by contemporary academic literature. Data were collected through library research and literature review and analyzed using content analysis and critical comparison. Findings: The analysis identifies five broad stages in the development of Tafsir, showing a transition from transmitted explanations in the Prophetic and early generations to more systematic analysis, codification, and diverse exegetical approaches. This development contributed to the formulation of scientific and ethical qualifications for mufassirs, including mastery of Arabic and related Islamic sciences, methodological competence, sound belief, intellectual rigor, and freedom from personal bias. The study also identifies sustained contributions by women exegetes across historical periods, demonstrating women's participation in the development of Tafsir. Research implications/limitations: The findings provide a reference for Qur'anic studies curricula and methodological discussions concerning responsible interpretation. The study is limited to a general historical overview and selected representative sources rather than an exhaustive comparison of all exegetical schools. Originality/value: The study offers an integrated analytical perspective linking Tafsir's historical evolution, mufassir qualifications, and women's contributions within a single methodological framework.

هدف: این پژوهش به بررسی سیر تاریخی تفسیر قرآن، شکل‌گیری شرایط علمی و اخلاقی مفسر و نقش زنان در تفسیر قرآن می‌پردازد. این مطالعه به خلأیی پاسخ می‌دهد که در آن معمولاً تحول تاریخی تفسیر، شرایط مفسر و نقش زنان به عنوان موضوعاتی مجزا بررسی می‌شوند. روش/رویکرد پژوهش: این پژوهش با رویکرد کیفی و با ترکیب روش‌های تاریخی و توصیفی-تحلیلی انجام شده است. منابع اصلی شامل آثار کلاسیک علوم قرآنی و تفسیری، به ویژه الاتقان اثر سیوطی و البرهان اثر زرکشی، و همچنین ادبیات دانشگاهی معاصر است. داده‌ها از طریق پژوهش کتابخانه‌ای و مرور متون گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوا و مقایسه انتقادی تحلیل شده‌اند. یافته‌ها: تحلیل انجام‌شده پنج مرحله کلی در تحول تفسیر را شناسایی می‌کند که گذار از تبیین‌های نقلی در عصر پیامبر و نسل‌های نخستین به تحلیل نظام‌مندتر، تدوین و رویکردهای تفسیری متنوع را نشان می‌دهد. این تحول به تدوین شرایط علمی و اخلاقی مفسر، از جمله تسلط بر زبان عربی و علوم اسلامی مرتبط، توانمندی روشی، اعتقاد صحیح، دقت فکری و رهایی از تعصب شخصی انجامیده است. همچنین پژوهش به نقش مستمر زنان مفسر در دوره‌های تاریخی مختلف اشاره دارد و مشارکت زنان در تحول تفسیر را نشان می‌دهد. پیامدها/محدودیت‌های پژوهش: یافته‌ها می‌تواند به عنوان مرجع برای برنامه‌های درسی مطالعات قرآنی و مباحث روشی درباره تفسیر مسئولانه مورد استفاده قرار گیرد. این پژوهش به مرور تاریخی کلی و منابع منتخب نماینده محدود است و مقایسه جامع همه مکاتب تفسیری را دربرنمی‌گیرد. اصالت/ارزش: این پژوهش با ارائه دیدگاهی تحلیلی و یکپارچه، تحول تاریخی تفسیر، شرایط مفسر و نقش زنان را در یک چارچوب روشی واحد پیوند می‌دهد.

This study examines the intellectual contribution of Sheikh Ghazi Muhammad Hashim, a prominent Muslim scholar from Myanmar, through his Qur’anic commentary Tiby?n al-Qur’?n. It focuses on the sources and methodological features that shaped the interpretation presented in this work. Although Qur’anic exegesis in Southeast Asia has received increasing scholarly attention, the exegetical heritage of Myanmar Muslims remains comparatively underexplored, particularly regarding Burmese-language tafsir and its engagement with Arabic, Urdu, Islamic, Christian, Buddhist and English sources. This study employs a qualitative library research design using documentary and descriptive-analytical methods. The primary source is Tiby?n al-Qur’?n, complemented by the author’s other writings and relevant historical and scholarly sources. The analysis shows that Hashim’s tafsir draws extensively on classical Arabic commentaries, Urdu tafsir, Qur’anic sciences, hadith collections, prophetic biography, Islamic jurisprudence, theology, Arabic lexicography, Burmese sources, Christian writings, Buddhist literature and English-language materials. This diversity reflects an exegetical approach that combines established Islamic scholarship with Myanmar's intellectual and religious environment. The study argues that Tiby?n al-Qur’?n should be understood not merely as a translation or reproduction of earlier tafsir, but as an important example of localised Qur’anic interpretation that mediated between the classical Islamic scholarly tradition and Myanmar's religiously plural context. The study contributes to the growing scholarship on Southeast Asian tafsir by highlighting the methodological significance of Burmese Muslim intellectual production and showing how a local exegete used diverse sources to make Qur’anic knowledge accessible to his community.

این پژوهش به بررسی سهم فکری شیخ غازی محمد هاشم، یکی از علمای برجسته مسلمان میانمار، از طریق تفسیر قرآنی او با عنوان تبیان القرآن می‌پردازد. تمرکز این مطالعه بر منابع و ویژگی‌های روش‌شناختی است که تفسیر ارائه‌شده در این اثر را شکل داده‌اند. اگرچه تفسیر قرآن در جنوب شرق آسیا مورد توجه فزاینده پژوهشگران قرار گرفته است، اما میراث تفسیری مسلمانان میانمار نسبتاً کمتر مورد بررسی قرار گرفته است، به‌ویژه در خصوص تفسیر به زبان برمه‌ای و تعامل آن با منابع عربی، اردو، اسلامی، مسیحی، بودایی و انگلیسی. این پژوهش با بهره‌گیری از طرح پژوهش کتابخانه‌ای کیفی و روش‌های اسنادی و توصیفی-تحلیلی انجام شده است. منبع اصلی، تبیان القرآن، به همراه سایر آثار نویسنده و منابع تاریخی و علمی مرتبط مورد استفاده قرار گرفته‌اند. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که تفسیر هاشم به طور گسترده‌ای از تفاسیر کلاسیک عربی، تفاسیر اردو، علوم قرآنی، مجموعه‌های حدیث، سیره نبوی، فقه اسلامی، کلام، لغت‌نامه‌های عربی، منابع برمه‌ای، آثار مسیحی، متون بودایی و منابع انگلیسی‌زبان بهره برده است. این تنوع، رویکرد تفسیری را نشان می‌دهد که دانش اسلامی تثبیت‌شده را با محیط فکری و دینی میانمار ترکیب می‌کند. این پژوهش استدلال می‌کند که تبیان القرآن نباید صرفاً به عنوان ترجمه یا بازتولید تفاسیر پیشین تلقی شود، بلکه به عنوان نمونه‌ای مهم از تفسیر بومی‌شده قرآن که میان سنت علمی کلاسیک اسلامی و زمینه دینی متکثر میانمار واسطه‌گری می‌کند، باید در نظر گرفته شود. این مطالعه با برجسته‌کردن اهمیت روش‌شناختی تولید فکری مسلمانان برمه و نشان‌دادن چگونگی بهره‌گیری یک مفسر محلی از منابع متنوع برای دسترس‌پذیر ساختن دانش قرآنی برای جامعه خود، به ادبیات رو‌به‌رشد تفسیر در جنوب شرق آسیا کمک می‌کند.