Socialization

Families raising children with special educational needs (SEN) may experience adversities. However, previous research has focused on individual children, and limited research has examined family polyvictimization (FPV) and SEN correlates from a family-centered perspective. This study analyzed data from a family-based survey conducted in Hong Kong between August 2022 and March 2023, comparing families with and without children with SEN. A total of 1,400 respondents participated (mean age = 39.75 years, SD = 6.99; 75.4% female), each representing one participating family. Of these respondents, 130 reporting children with SEN and 1,270 without. Respondents provided information on sociodemographic characteristics, family violence and FPV experiences, and health outcomes. Multivariable logistic regression identified factors associated with having children with SEN. Lifetime FPV prevalence was higher among families reporting children with SEN than among other families (23.1% vs. 8.2%). After adjustment for sociodemographic, family-context, psychosocial-attitude, and social-support variables, FPV was associated with higher odds of SEN-reporting family status (aOR = 2.630, 95% CI 1.529–4.524). Other adjusted correlates included lower family income, male dominance, violence socialization, lower perceived social support, violence against adult parents, children, and older family members, poorer respondent physical health, and lower child quality of life. These findings underscore the importance of viewing families raising children with SEN as a window for identifying family violence and call for early detection, systematic screening, and family-centered interventions. Future research should examine these associations over time and strengthen family-based support.

Transformations in contemporary higher education require a reconsideration of the theoretical and practical foundations of student socialization management. Digital transformation, hybrid learning environments, growing student diversity, changing labour-market expectations, and participatory governance have made socialization a strategic issue in university management. The article aims to systematize contemporary models of student socialization management, identify their managerial potential and limitations, and propose an integrated structural–functional model based on theoretical synthesis. The study employs theoretical and comparative analysis, systematization, generalization, and pedagogical modelling. It argues that effective socialization management cannot be reduced to students’ adaptation to the university environment; rather, it should encompass academic and social integration, a sense of belonging, social and professional competences, professional identity, digital citizenship, self-regulation, and social agency. The proposed model integrates systemic, ecological, student-centred, competence-based, participatory, and digital-ecosystem approaches, thereby providing a more holistic, measurable, and manageable framework for student socialization.

This article introduces students to sociology as both a way of thinking and a set of skills to understand the social world. Using the Sociological Literacy Framework (SLF), we outline key sociological concepts: the sociological eye, social structure, socialization, stratification, social change and social reproduction. We show readers how sociologists apply these concepts to a central social issue: unemployment. Sociology shifts us from individualized to social explanations, encouraging us to recognize social patterns that shape social outcomes, like inequality. In addition, we highlight core sociological skills: applying theory, evaluating evidence, and analyzing data, which enable students to critically think about social phenomena and engage policy debates. Sociology is a field that equips students to develop critical thinking around the social forces shaping their lives.

این مقاله دانشجویان را با جامعه‌شناسی به‌عنوان شیوه‌ای از اندیشیدن و مجموعه‌ای از مهارت‌ها برای فهم جهان اجتماعی آشنا می‌کند. با استفاده از چارچوب سواد جامعه‌شناختی (SLF)، مفاهیم کلیدی جامعه‌شناسی شامل چشم جامعه‌شناختی، ساختار اجتماعی، اجتماعی‌شدن، قشربندی، تغییر اجتماعی و بازتولید اجتماعی را تبیین می‌کنیم. به خوانندگان نشان می‌دهیم که جامعه‌شناسان چگونه این مفاهیم را در ارتباط با یک مسئله اجتماعی محوری، یعنی بیکاری، به کار می‌برند. جامعه‌شناسی ما را از تبیین‌های فردی به تبیین‌های اجتماعی سوق می‌دهد و ما را به شناسایی الگوهای اجتماعی که نتایج اجتماعی مانند نابرابری را شکل می‌دهند، ترغیب می‌کند. افزون بر این، مهارت‌های اساسی جامعه‌شناسی شامل به‌کارگیری نظریه، ارزیابی شواهد و تحلیل داده‌ها را برجسته می‌کنیم که دانشجویان را قادر می‌سازد پدیده‌های اجتماعی را به‌طور انتقادی بررسی کرده و در مباحث سیاست‌گذاری مشارکت کنند. جامعه‌شناسی حوزه‌ای است که دانشجویان را برای پرورش تفکر انتقادی پیرامون نیروهای اجتماعی شکل‌دهنده زندگی‌شان توانمند می‌سازد.

Background: Refugee students newly enrolled in U.S. schools encounter academic, socialization, and mental health challenges because of trauma, language barriers, and cultural differences. Many have had limited or interrupted access to formal education in their home country. This study aimed to gain the perspectives of refugee students on their lived experiences and explore the impact of an occupational therapy intervention guided by the Kawa model on the well-being of this student population. Methods: The researchers employed a convergent mixed-methods design. Refugee students (n = 8) created Kawa models, which provided rich, qualitative data. Participants completed pre and posttest surveys. Quantitative data gathered from surveys were used to measure students' understanding of their supports and barriers. Results: All participants demonstrated a 49% positive change in their perceived knowledge of their strengths, challenges, and supports. Qualitative analysis of participants’ Kawa creations revealed multiple collective themes throughout the migration stages of refugee students. Conclusion: This study's findings support existing evidence that culturally sensitive, person-centered interventions, such as one guided by the Kawa model, result in positive outcomes for refugee students. As school districts examine equitable practices for refugee children, occupational therapy support guided by the Kawa model may be a valuable contribution.

زمینه: دانش‌آموزان پناهنده‌ای که به‌تازگی در مدارس ایالات متحده ثبت‌نام کرده‌اند، به دلیل تجربه تروما، موانع زبانی و تفاوت‌های فرهنگی با چالش‌های تحصیلی، اجتماعی و سلامت روان مواجه می‌شوند. بسیاری از این دانش‌آموزان در کشور مبدأ خود دسترسی محدود یا منقطع به آموزش رسمی داشته‌اند. هدف این مطالعه، کسب دیدگاه‌های دانش‌آموزان پناهنده درباره تجارب زیسته آنان و بررسی تأثیر مداخله کاردرمانی مبتنی بر مدل کاوا بر بهزیستی این گروه از دانش‌آموزان بود. روش‌ها: پژوهشگران از طرح آمیخته همگرا استفاده کردند. دانش‌آموزان پناهنده (n = 8) مدل‌های کاوا را ایجاد کردند که داده‌های کیفی غنی فراهم نمود. شرکت‌کنندگان پرسشنامه‌های پیش‌آزمون و پس‌آزمون را تکمیل کردند. داده‌های کمی گردآوری‌شده از پرسشنامه‌ها برای سنجش درک دانش‌آموزان از حمایت‌ها و موانع‌شان به کار رفت. یافته‌ها: همه شرکت‌کنندگان ۴۹٪ تغییر مثبت در دانش ادراک‌شده خود نسبت به نقاط قوت، چالش‌ها و حمایت‌هایشان نشان دادند. تحلیل کیفی مدل‌های کاوای شرکت‌کنندگان، مضامین جمعی متعددی را در مراحل مختلف مهاجرت دانش‌آموزان پناهنده آشکار ساخت. نتیجه‌گیری: یافته‌های این مطالعه شواهد موجود را تأیید می‌کند که مداخلات حساس به فرهنگ و فردمحور، مانند مداخله مبتنی بر مدل کاوا، منجر به پیامدهای مثبت برای دانش‌آموزان پناهنده می‌شود. با توجه به بررسی شیوه‌های عادلانه برای کودکان پناهنده در مناطق آموزشی، حمایت کاردرمانی مبتنی بر مدل کاوا می‌تواند سهم ارزشمندی باشد.

This study aims to analyze the implementation of inclusive education policy in elementary schools in North Aceh District, focusing on four key aspects: communication, resources, implementers' disposition, and bureaucratic structure. The research employed a qualitative method with a case study approach, involving data collection through in-depth interviews, observation, and document analysis. The subjects consisted of nine key informants, including officials from the Education Office, school principals, special education teachers, homeroom teachers, and school committee members from two inclusive elementary schools. The findings reveal that the implementation of the inclusive education policy still faces various challenges. Communication among stakeholders is not yet optimal, resources such as teaching personnel and facilities are still limited, the disposition of policy implementers is not supported by an adequate system, and the bureaucratic structure lacks proper coordination. The study identifies that the ineffectiveness of policy implementation is caused by a lack of socialization, training, incentives, and the fragmentation among schools. The study concludes that stronger policy integration, improved resource capacity, and reinforced bureaucratic structures are needed to achieve a high-quality and sustainable inclusive education system

هدف این پژوهش تحلیل پیاده‌سازی سیاست آموزش فراگیر در مدارس ابتدایی شهرستان آچه شمالی با تمرکز بر چهار جنبه کلیدی شامل ارتباطات، منابع، نگرش مجریان و ساختار بوروکراتیک است. این پژوهش با روش کیفی و رویکرد مطالعه موردی انجام شده و گردآوری داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق، مشاهده و تحلیل اسناد صورت گرفته است. شرکت‌کنندگان شامل نه مطلع کلیدی بودند که از مسئولان اداره آموزش و پرورش، مدیران مدارس، معلمان آموزش ویژه، معلمان پایه و اعضای انجمن اولیا و مربیان دو مدرسه ابتدایی فراگیر انتخاب شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که پیاده‌سازی سیاست آموزش فراگیر همچنان با چالش‌های متعددی مواجه است. ارتباط میان ذینفعان هنوز بهینه نیست، منابعی مانند نیروی انسانی آموزشی و امکانات محدود است، نگرش مجریان سیاست توسط نظام مناسبی پشتیبانی نمی‌شود و ساختار بوروکراتیک فاقد هماهنگی لازم است. پژوهش مشخص می‌کند که ناکارآمدی اجرای سیاست ناشی از فقدان اجتماعی‌سازی، آموزش، مشوق‌ها و پراکندگی میان مدارس است. نتیجه‌گیری پژوهش بر ضرورت یکپارچگی قوی‌تر سیاست، ارتقای ظرفیت منابع و تقویت ساختارهای بوروکراتیک برای دستیابی به نظام آموزش فراگیر با کیفیت و پایدار تأکید دارد.

Tujuan penelitian ini adalah untuk mengevaluasi pelaksanaan program pencegahan bullying di SMP Negeri 34 Muaro Jambi dengan menggunakan pendekatan manajemen POAC (Planning, Organizing, Actuating, Controlling). Wawancara, observasi, dan dokumentasi adalah metode pengumpulan data yang digunakan dalam penelitian kualitatif ini. Hasil menunjukkan bahwa sekolah telah merencanakan, melaksanakan, dan mengawasi program pencegahan bullying. Studi ini dilakukan dengan pendekatan kualitatif dan studi kasus. Untuk mengumpulkan data, informan termasuk kepala sekolah, guru, dan siswa diwawancarai, diamati, dan didokumentasikan. Hasil penelitian menunjukkan bahwa sekolah telah merencanakan program pencegahan bullying dengan kegiatan sosialisasi dan pembinaan karakter. Pengorganisasian melibatkan guru, kepala sekolah, dan pihak terkait lainnya untuk membagi tugas sesuai dengan peran dan tanggung jawab masing-masing. Kata Kunci: Bullying, Pencegahan, Manajemen Pendidikan, POAC Abstract: The purpose of this study was to evaluate the implementation of the bullying prevention program at SMP Negeri 34 Muaro Jambi using the POAC (Planning, Organizing, Actuating, Controlling) management approach. Interviews, observation, and documentation were the data collection methods used in this qualitative study. The results showed that the school had planned, implemented, and supervised the bullying prevention program. This study was conducted using a qualitative approach and case study. To collect data, informants including the principal, teachers, and students were interviewed, observed, and documented. The results showed that the school had planned a bullying prevention program with socialization and character building activities. The organization involved teachers, the principal, and other related parties to divide tasks according to their respective roles and responsibilities. The program has run quite well in its implementation. Overall, the bullying prevention program at SMP Negeri 34 Muaro Jambi has been implemented in accordance with the POAC management function. This study is expected to contribute to the development of educational management, especially in the implementation of bullying prevention programs in schools. Keywords: Bullying, Prevention, Educational Management, POAC

هدف این پژوهش، ارزیابی اجرای برنامه پیشگیری از زورگویی در مدرسه متوسطه دولتی شماره ۳۴ موآرو جامبی با استفاده از رویکرد مدیریت POAC (برنامه‌ریزی، سازماندهی، اجرا، کنترل) است. مصاحبه، مشاهده و مستندسازی، روش‌های گردآوری داده‌ها در این پژوهش کیفی بودند. نتایج نشان داد که مدرسه برنامه پیشگیری از زورگویی را برنامه‌ریزی، اجرا و نظارت کرده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و به صورت مطالعه موردی انجام شده است. برای گردآوری داده‌ها، مطلعین شامل مدیر مدرسه، معلمان و دانش‌آموزان مورد مصاحبه، مشاهده و مستندسازی قرار گرفتند. نتایج پژوهش نشان داد که مدرسه برنامه پیشگیری از زورگویی را با فعالیت‌های اجتماعی‌سازی و پرورش شخصیت برنامه‌ریزی کرده است. سازماندهی شامل معلمان، مدیر مدرسه و سایر افراد مرتبط برای تقسیم وظایف بر اساس نقش‌ها و مسئولیت‌های هر یک بوده است. این برنامه در اجرا نسبتاً موفق عمل کرده است. به طور کلی، برنامه پیشگیری از زورگویی در مدرسه متوسطه دولتی شماره ۳۴ موآرو جامبی مطابق با وظایف مدیریت POAC اجرا شده است. انتظار می‌رود این پژوهش به توسعه مدیریت آموزشی، به ویژه در اجرای برنامه‌های پیشگیری از زورگویی در مدارس، کمک کند.

This activity engages students in a role-play from the perspective of newcomers and existing organizational members to simulate how whiteness and masculinity shape organizational socialization. During the activity and discussion, students learn to critically assess Jablin’s model through Allen’s application of feminist standpoint theory.Courses Organizational Communication, Intercultural Communication.Objectives By the end of this activity, students should (1) understand how the identity and experiences of newcomers and existing organizational members shape socialization processes, and (2) articulate how gendered and racialized structures enable and constrain socialization processes for newcomers through the application of feminist standpoint theory.

این فعالیت دانشجویان را در قالب ایفای نقش از دیدگاه تازه‌واردان و اعضای فعلی سازمانی درگیر می‌کند تا شبیه‌سازی کند که چگونه سپیدی و مردانگی فرآیند اجتماعی‌شدن سازمانی را شکل می‌دهد. در طول فعالیت و بحث، دانشجویان می‌آموزند که مدل Jablin را از طریق کاربرد نظریه دیدگاه فمینیستی Allen به‌طور انتقادی ارزیابی کنند. دروس: ارتباطات سازمانی، ارتباطات میان‌فرهنگی. اهداف: در پایان این فعالیت، دانشجویان باید (۱) درک کنند که چگونه هویت و تجارب تازه‌واردان و اعضای فعلی سازمانی فرآیندهای اجتماعی‌شدن را شکل می‌دهد و (۲) بتوانند توضیح دهند که چگونه ساختارهای جنسیتی و نژادی فرآیندهای اجتماعی‌شدن را برای تازه‌واردان از طریق کاربرد نظریه دیدگاه فمینیستی ممکن یا محدود می‌سازد.

INTRODUCTION: Extensive evidence demonstrates that early life adversity (ELA) has enduring contributions to psychological and physical problems, yet little research has examined how ELA may potentially influence positive adaptation. In this longitudinal, multi-method study, we explored prospective relations from childhood ELA subtypes (i.e., relational, environmental, biological) to adolescents' observed prosocial behavior (i.e., resource allocation to benefit others) via parent reports of childhood cognitive and affective empathy. METHODS: Participants were 250 youth (50% assigned female at birth; 46% Latine, 18% Black, 11.2% White, 0.4% Asian, and 24.4% multiracial) and parents who completed laboratory assessments at ages 4, 8, or 17. ELA across the first 4 years of life and childhood empathy (age 8) were assessed via parent reports, whereas prosocial behavior was measured using teacher reports (age 8) and a computer-based behavioral assessment (age 17). RESULTS: Controlling for youth's assigned sex, ethnicity-race, and prior prosocial behavior, path analyses revealed distinct pathways across ELA subtypes. A significant path from relational ELA to decreased prosocial behavior was mediated by lower affective empathy, aligning with deficit-based frameworks of adversity. However, consistent with strength-based perspectives, a significant path from biological ELA to increased prosocial behavior was mediated by higher affective empathy. Neither environmental ELA nor cognitive empathy was associated with prosocial behavior. CONCLUSIONS: Future research should explore socialization factors and interventions that enhance affective empathy among adolescents with biological and relational ELA, while considering multiple forms of prosocial behavior (e.g., helping vs. comforting) and additional mechanisms that may underlie these observed pathways (e.g., sensitive parenting, motivation).

مقدمه: شواهد گسترده‌ای نشان می‌دهد که سختی‌های اوایل زندگی (ELA) تأثیرات پایداری بر مشکلات روان‌شناختی و جسمانی دارند، اما پژوهش‌های اندکی بررسی کرده‌اند که چگونه ELA ممکن است بر سازگاری مثبت تأثیر بگذارد. در این مطالعه طولی و چند روشی، روابط آینده‌نگر بین زیرگونه‌های ELA دوران کودکی (یعنی، رابطه‌ای، محیطی، زیستی) و رفتار نوع‌دوستانه مشاهده‌شده نوجوانان (یعنی، تخصیص منابع به نفع دیگران) از طریق گزارش‌های والدین درباره همدلی شناختی و عاطفی دوران کودکی بررسی شد. روش‌ها: شرکت‌کنندگان شامل ۲۵۰ نوجوان (۵۰٪ جنسیت مؤنث در بدو تولد؛ ۴۶٪ لاتین، ۱۸٪ سیاه‌پوست، ۱۱/۲٪ سفیدپوست، ۰/۴٪ آسیایی و ۲۴/۴٪ چندنژادی) و والدین آن‌ها بودند که ارزیابی‌های آزمایشگاهی را در سنین ۴، ۸ یا ۱۷ سالگی تکمیل کردند. ELA در چهار سال اول زندگی و همدلی دوران کودکی (۸ سالگی) از طریق گزارش والدین ارزیابی شد، در حالی که رفتار نوع‌دوستانه با استفاده از گزارش معلمان (۸ سالگی) و یک ارزیابی رفتاری مبتنی بر رایانه (۱۷ سالگی) سنجیده شد. نتایج: با کنترل جنسیت اختصاص‌یافته نوجوان، قومیت-نژاد و رفتار نوع‌دوستانه قبلی، تحلیل مسیرها نشان داد که مسیرهای متمایزی در زیرگونه‌های ELA وجود دارد. یک مسیر معنادار از ELA رابطه‌ای به کاهش رفتار نوع‌دوستانه از طریق همدلی عاطفی پایین‌تر میانجی‌گری شد که با چارچوب‌های مبتنی بر نقص در مواجهه با سختی‌ها همسو است. با این حال، مطابق با دیدگاه‌های مبتنی بر قوت، یک مسیر معنادار از ELA زیستی به افزایش رفتار نوع‌دوستانه از طریق همدلی عاطفی بالاتر میانجی‌گری شد. نه ELA محیطی و نه همدلی شناختی با رفتار نوع‌دوستانه ارتباطی نداشتند. نتیجه‌گیری: پژوهش‌های آینده باید عوامل اجتماعی‌سازی و مداخلاتی را که همدلی عاطفی را در میان نوجوانان دارای ELA زیستی و رابطه‌ای افزایش می‌دهند بررسی کنند، در حالی که اشکال مختلف رفتار نوع‌دوستانه (مانند کمک کردن در مقابل دلداری دادن) و سازوکارهای اضافی که ممکن است زیربنای این مسیرهای مشاهده‌شده باشند (مانند فرزندپروری حساس، انگیزش) را نیز مد نظر قرار دهند.

To be effective, adolescents' parents must have basic knowledge about what their children do, who they spend their time with, and what they care about. There is broad consensus that parental monitoring facilitates adolescent information sharing and that information sharing is the most important factor predicting parents' knowledge of their adolescents' lives (Liu et al. 2020). Nonetheless, under some circumstances, vicious cycles can develop in which adolescents react to parents' attempts to gain information by becoming more secretive and parents, in turn, respond to adolescents' secrecy by becoming more intrusive (Hawk et al. 2013, 2016). Despite developmentalists' fundamental interest in the study of change, most current conceptual models of monitoring are static. Specifically, theories have little to say about what would initiate change in stable family systems. This paper integrates what we have learned about parental monitoring, adolescent information sharing, and parents' knowledge in the last decades (e.g., Gingo 2024; Liu et al. 2020) with older models of parenting practice, style, and adolescents' willingness to be socialized (Cumsille et al. 2010; Darling and Steinberg 1993). It then incorporates insights from a model of monitoring borrowed from criminology (Hardie 2021a, 2022, 2024). This integrated model focuses attention on parents' goals and their ability to assess the success of their efforts as a mechanism driving change. A series of deterministic dynamic systems models illustrates predictions from this model about how parental monitoring and knowledge, adolescent information sharing, and outcomes unfold over time under different circumstances.

برای اثربخشی، والدین نوجوانان باید دانش پایه‌ای دربارهٔ فعالیت‌های فرزندان خود، افرادی که با آن‌ها وقت می‌گذرانند و علایق آن‌ها داشته باشند. اجماع گسترده‌ای وجود دارد که نظارت والدین موجب تسهیل به اشتراک‌گذاری اطلاعات توسط نوجوانان می‌شود و به اشتراک‌گذاری اطلاعات مهم‌ترین عامل پیش‌بینی‌کننده دانش والدین از زندگی نوجوانان است (Liu و همکاران، 2020). با این حال، در برخی شرایط، چرخه‌های معیوبی شکل می‌گیرد که در آن نوجوانان در واکنش به تلاش والدین برای کسب اطلاعات، رفتار پنهان‌کارانه‌تری اتخاذ می‌کنند و والدین نیز در پاسخ به پنهان‌کاری نوجوانان، مداخله‌گرتر می‌شوند (Hawk و همکاران، 2013، 2016). با وجود علاقه بنیادی پژوهشگران رشد به مطالعه تغییر، اغلب مدل‌های مفهومی فعلی درباره نظارت، ایستا هستند. به طور خاص، نظریه‌ها توضیح چندانی درباره عوامل آغازگر تغییر در نظام‌های خانوادگی پایدار ارائه نمی‌دهند. این مقاله، یافته‌های چند دهه اخیر درباره نظارت والدین، به اشتراک‌گذاری اطلاعات توسط نوجوانان و دانش والدین (برای مثال، Gingo، 2024؛ Liu و همکاران، 2020) را با مدل‌های قدیمی‌تر درباره شیوه‌های فرزندپروری، سبک‌های والدگری و تمایل نوجوانان به اجتماعی شدن (Cumsille و همکاران، 2010؛ Darling و Steinberg، 1993) تلفیق می‌کند. سپس، بینش‌هایی از یک مدل نظارت برگرفته از جرم‌شناسی (Hardie، 2021a، 2022، 2024) را نیز وارد بحث می‌کند. این مدل تلفیقی، توجه را به اهداف والدین و توانایی آن‌ها در ارزیابی موفقیت تلاش‌هایشان به عنوان سازوکاری برای ایجاد تغییر معطوف می‌سازد. مجموعه‌ای از مدل‌های سیستم‌های پویا و قطعی، پیش‌بینی‌های این مدل را درباره چگونگی تحول نظارت و دانش والدین، به اشتراک‌گذاری اطلاعات توسط نوجوانان و پیامدها در طول زمان و تحت شرایط مختلف نشان می‌دهد.

The article examines the theoretical and practical aspects of applying ideas from Karakalpak folk pedagogy to the moral education of schoolchildren. The relevance of this study stems from the need for stable values to guide educational work in the context of the digital society. This need has become more important due to the loss of some traditional cultural reference points and the growing influence of intercultural factors. Karakalpak folk pedagogy constitutes an integrated system of moral education that has been shaped over the centuries. It encompasses oral tradition, proverbs and sayings, customs and rituals, traditional games, and heroic epics. The study aims to identify the educational potential of traditional Karakalpak practices and justify their systematic use in the moral education of secondary school students. The methodological framework is based on ethnopedagogical and cultural approaches, as well as historical and systematic perspectives. The study uses theoretical analysis of scholarly and folklore literature, a comparative-historical method, and an analysis of teachers’ educational experience in schools in the Republic of Karakalpakstan, Uzbekistan. The findings show that Karakalpak heroic epics, particularly Alpamysh, Qirq qiz, and the works of the poet and philosopher Berdakh, foster students’ understanding of courage, justice, honesty, and respect for elders. Folk proverbs and sayings serve as simple moral principles accessible to children of different ages. Traditional games promote socialization, diligence, teamwork, and mutual support. Karakalpak traditional rituals contribute to the transmission of intergenerational values and the development of respect for cultural memory. In practical terms, this study guides the integration of Karakalpak folk pedagogy into school lessons, after-school programs, and other educational activities. Teachers in the Republic of Karakalpakstan and other regions with rich traditional cultures can use the findings. В статье рассматриваются теоретические и практические аспекты использования идей народной педагогики каракалпакского народа в системе нравственного воспитания современных школьников. Актуальность исследования обусловлена необходимостью поиска устойчивых ценностных оснований воспитательной работы в условиях информационного общества, утраты части традиционных культурных ориентиров и усиления межкультурных влияний. Народная педагогика каракалпаков представляет собой целостную систему накопленного столетиями опыта нравственного формирования личности, включающую устное народное творчество (фольклор), пословицы и поговорки, обычаи и обряды, народные игры, героический эпос. Цель исследования – выявить педагогический потенциал традиционных воспитательных средств каракалпакского народа и обосновать возможности их системного применения в нравственном воспитании учащихся общеобразовательных школ. Методологическую основу исследования составляют этнопедагогический подход, культурологический подход, а также принципы историзма и системности. В ходе работы использовались методы теоретического анализа научной и фольклорной литературы, сравнительно-исторический метод, изучение и обобщение педагогического опыта учителей школ Республики Каракалпакстан (Республика Узбекистан). В результате исследования установлено, что каракалпакский героический эпос – прежде всего «Алпамыш», «Кырк кыз» и произведения поэтафилософа Бердаха – формирует у школьников представления о доблести, справедливости, честности и уважении к старшим. Народные пословицы и поговорки являются компактными нравственными формулами, доступными для понимания детей любого возраста. Народные игры выполняют функции социализации, воспитания трудолюбия, коллективизма и взаимопомощи. Традиционные обряды каракалпаков способствуют передаче межпоколенческих ценностей и формированию уважительного отношения к культурной памяти. Практическая значимость исследования состоит в разработке рекомендаций по интеграции элементов каракалпакской народной педагогики в содержание уроков, внеурочную деятельность и воспитательные мероприятия. Результаты исследования могут быть использованы учителями, классными руководителями и педагогами дополнительного образования в Республике Каракалпакстан и других регионах с богатой традиционной культурой.

این مقاله به بررسی جنبه‌های نظری و عملی به‌کارگیری ایده‌های تربیتی عامیانه قره‌قالپاق در تربیت اخلاقی دانش‌آموزان می‌پردازد. اهمیت این پژوهش ناشی از نیاز به یافتن ارزش‌های پایدار برای هدایت فعالیت‌های تربیتی در بستر جامعه دیجیتال است؛ نیازی که به دلیل از دست رفتن بخشی از شاخص‌های فرهنگی سنتی و افزایش تأثیر عوامل بین‌فرهنگی، اهمیت بیشتری یافته است. تربیت عامیانه قره‌قالپاق یک نظام یکپارچه تربیت اخلاقی است که طی قرون متمادی شکل گرفته است و شامل سنت شفاهی، ضرب‌المثل‌ها و گفته‌ها، آداب و رسوم، بازی‌های سنتی و حماسه‌های قهرمانی می‌شود. هدف پژوهش شناسایی ظرفیت تربیتی سنت‌های قره‌قالپاق و تبیین امکان به‌کارگیری نظام‌مند آن‌ها در تربیت اخلاقی دانش‌آموزان مدارس متوسطه است. چارچوب روش‌شناسی پژوهش مبتنی بر رویکردهای مردم‌شناختی و فرهنگی، و همچنین اصول تاریخی و نظام‌مند است. این پژوهش از تحلیل نظری منابع علمی و ادبیات فولکلور، روش تطبیقی-تاریخی و تحلیل تجربه تربیتی معلمان مدارس جمهوری قره‌قالپاقستان (ازبکستان) بهره گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که حماسه‌های قهرمانی قره‌قالپاق، به‌ویژه Alpamysh، Qirq qiz و آثار شاعر و فیلسوف Berdakh، موجب شکل‌گیری مفاهیمی چون شجاعت، عدالت، صداقت و احترام به بزرگ‌ترها در دانش‌آموزان می‌شود. ضرب‌المثل‌ها و گفته‌های عامیانه به‌عنوان اصول اخلاقی ساده و قابل فهم برای کودکان در سنین مختلف عمل می‌کنند. بازی‌های سنتی به اجتماعی شدن، پرورش سخت‌کوشی، کار گروهی و حمایت متقابل کمک می‌کنند. آیین‌های سنتی قره‌قالپاق به انتقال ارزش‌های میان‌نسلی و تقویت احترام به حافظه فرهنگی یاری می‌رسانند. از منظر عملی، این پژوهش راهنمایی برای ادغام تربیت عامیانه قره‌قالپاق در محتوای دروس، فعالیت‌های فوق‌برنامه و سایر برنامه‌های تربیتی ارائه می‌دهد. نتایج این پژوهش می‌تواند توسط معلمان جمهوری قره‌قالپاقستان و سایر مناطق دارای فرهنگ سنتی غنی مورد استفاده قرار گیرد.

Abstract Theory and research highlight the role of maternal emotion socialization in the development of emotion dysregulation and associated psychopathology in offspring. This study described and quantified emotion socialization dynamics (i.e., mutual negativity and positivity) between mothers and their preschool-aged children, testing associations between dyadic dynamics and maternal emotion dysregulation and examining the predictive power of dyadic dynamics for symptoms of child psychopathology. Participants were 76 mother–child dyads (mothers: 22–46 years old, M = 33.17 (4.83); children 36–47 months old, M = 42.40 (3.78), 55.6% female, 47% racial/ethnic minoritized status) who completed frustration-eliciting and naturalistic play tasks. Child emotions and mothers’ emotion socialization behaviors were coded. Mutual negativity during play was positively associated with mother-rated child aggression ( β = 0.25, p = .017), whereas mutual positivity during play was negatively associated with teacher-rated attention ( β = 0.35, p = .001) and internalizing problems ( β = −0.25, p = .011). Findings suggest that mother–child dynamics during play may have unique associations with child mental health symptoms and highlight the utility of examining emotion socialization as a dyadic process.

چکیده نظریه و پژوهش‌ها بر نقش جامعه‌پذیری هیجانی مادرانه در رشد نابهنجاری تنظیم هیجان و آسیب‌شناسی روانی مرتبط در فرزندان تأکید دارند. این مطالعه پویایی‌های جامعه‌پذیری هیجانی (یعنی منفی‌گرایی و مثبت‌گرایی متقابل) بین مادران و کودکان پیش‌دبستانی آن‌ها را توصیف و کمی‌سازی کرده، ارتباط بین پویایی‌های دوتایی و نابهنجاری تنظیم هیجانی مادر را آزموده و قدرت پیش‌بینی‌کنندگی پویایی‌های دوتایی برای نشانه‌های آسیب‌شناسی روانی کودک را بررسی می‌کند. شرکت‌کنندگان شامل ۷۶ زوج مادر-کودک (مادران: ۲۲ تا ۴۶ ساله، میانگین = ۳۳٫۱۷ (۴٫۸۳)؛ کودکان ۳۶ تا ۴۷ ماهه، میانگین = ۴۲٫۴۰ (۳٫۷۸)، ۵۵٫۶٪ دختر، ۴۷٪ دارای وضعیت اقلیت نژادی/قومیتی) بودند که در تکالیف ایجادکننده ناکامی و بازی طبیعی شرکت کردند. هیجان‌های کودک و رفتارهای جامعه‌پذیری هیجانی مادران کدگذاری شد. منفی‌گرایی متقابل در طول بازی با پرخاشگری کودک بر اساس ارزیابی مادر (β = ۰٫۲۵، p = ۰٫۰۱۷) رابطه مثبت داشت، در حالی که مثبت‌گرایی متقابل در طول بازی با مشکلات توجه بر اساس ارزیابی معلم (β = ۰٫۳۵، p = ۰٫۰۰۱) و مشکلات درونی‌سازی (β = ۰٫۲۵-، p = ۰٫۰۱۱) رابطه منفی داشت. یافته‌ها نشان می‌دهد که پویایی‌های مادر-کودک در طول بازی ممکن است ارتباطات منحصربه‌فردی با نشانه‌های سلامت روان کودک داشته باشد و بر اهمیت بررسی جامعه‌پذیری هیجانی به عنوان یک فرایند دوتایی تأکید می‌کند.